MỤC LỤC
Trang
1. MỞ ĐẦU……………………………………………………………………..2
1.1. Lý do chọn đề tài …………………………………………………………2
1.2. Mục đích nghiên cứu………………………………………………………3
1.3. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………….3
1.4. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………….3
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN ……………………………………………………4
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến …………………………………………………. 4
2.2. Thực trạng việc dạy và học môn Lịch sử ở trường THPT Quảng Xương 1 ……...4
2.3. Giải pháp thực hiện ……………………………………………………………6
2.3.1. Giúp học sinh nắm vững cấu trúc chương trình và kiến thức cơ bản sách
giáo khoa.…………………………………………………………………………..6
2.3.2. Nhận diện các dạng câu hỏi thường gặp trong bài thi trắc nghiệm môn
Lịch sử:……………………………………………………………………………..7
2.3.3. Rèn luyện cho học sinh kỹ năng ôn tập tốt nội dung kiến thức.…… … 10
2.3.3.1. Vận dụng công thức “5W – 1 How” khi ôn luyện lịch sử…………… ..10
2.3.3.2. Xác định, liên hệ những sự kiện lớn của thế giới có tác động trực tiếp
đến lịch sử Việt Nam ở cùng thời kì……………………………………………12
2.3.3.3. Vận dụng 'công thức 5 cụm từ khóa' khi học về chủ trương, đường lối
đấu tranh của Đảng qua các hội nghị thời kì 1930 – 1945……………………13
2.3.4. Rèn luyện kĩ năng làm bài thi. ……………………………………………14
2.3.4.1. Chú trọng rèn cho học sinh những kỹ năng thực hành cơ bản ……..14
2.3.4.2. Nắm vững bí quyết làm bài thi để đạt điểm cao……………………. . 15
2.3.5. Kết hợp ôn tập kết thức cơ bản và làm đề trắc nghiệm để củng cố……...16
2.3.6. Coi trọng công tác luyện đề, sửa các lỗi học sinh thường mắc.………. .16
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm............................................................19
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHI ………………………………………………..... 20
3.1. Kết luận …………………………………………………………………….... 20
3.2. Kiến nghị ………………………………………………………………...........20
1

năng môn học, đồng thời có thể tiếp nhận nhanh nhất cách thức đổi mới trong
2


cách kiểm tra đánh giá nhằm giúp các em đạt được kết quả cao trong kỳ thi
THPT quốc gia. Xuất phát từ lý do trên tôi đã lựa chọn đề tài: Một số biện pháp
giúp học sinh đạt kết quả cao trong kì thi trung học phổ thông quốc gia môn
Lịch sử.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Đưa ra giải pháp giúp học sinh ôn tập đảm bảo kiến thức đáp ứng yêu
cầu khi làm bài thi THPT quốc gia.
- Thông qua ôn tập giúp các em biết cách học, phân biệt các dạng câu hỏi
ở các mức độ khó, dễ khác nhau và từ đó có những cách xử lí phù hợp lựa chọn
chính xác đáp án khi làm bài để đạt điểm cao.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Trong phạm vi của đề tài, đối tượng nghiên cứu là học sinh khối 12 năm học:
2018 – 2019 trường THPT Quảng Xương 1.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
1.4.1 Các phương pháp chung
Các phương pháp chung khi tôi thực hiện đề tài này là:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu.
- Phương pháp điều tra quan sát.
- Phương pháp tổng kết và đúc rút kinh nghiệm.
- Phương pháp đàm thoại.
1.4.2 Các phương pháp cụ thể
- Đọc các tài liệu, các bài báo, một số sáng kiến kinh nghiệm khác về phương
pháp ôn thi THPT quốc gia..
- Tiến hành ra đề thi cho học sinh tự ôn tập và rèn luyện kỹ năng tự học ở nhà.
- Trực tiếp trao đổi với học sinh, đồng nghiệp về việc đổi mới phương pháp ôn
thi THPT quốc gia.

- Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, có trách nhiệm cao trong công tác giáo dục
học sinh. Giáo viên được tập huấn về việc đổi mới phương pháp, kĩ năng ra đề
theo yêu cầu cấu trúc của Bộ.
4


- Phần lớn học sinh có thái độ học tập đúng đắn, thông minh, nhanh nhẹn nên
thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động dạy học.
- Xã hội ngày càng phát triển, cộng nghệ thông tin và các phương tiện ngày
càng hiện đại tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm kiến thức trên các trang
mạng để tham khảo.
2.2.2 Khó khăn:
- Thời gian ôn tập cho học sinh không nhiều, tài liệu còn hạn chế…
- Mức độ lĩnh hội tri thức ở các lớp không đồng điều cho nên cho nên khó
phân loại đội tượng để ôn tập.
- Một số phụ huynh nhận thức chưa đúng về vai trò của bộ môn, thậm chí
còn có tư tưởng phó mặc cho nhà trường nên đã ảnh hưởng rất lớn đến ý thức
học tập và rèn luyện của học sinh.
- Một bộ phận học sinh học lệch, thiếu chú ý ôn tập môn Lịch sử chỉ tập
trung học và ôn các bộ môn xét tuyển Đại học theo khối thi.
Khi chưa áp dụng những kinh nghiệm này, qua điều tra ở các lớp tôi đã dạy ở
cuối học kì 1 thu được kết quả như sau:
Lớp

Sĩ

Điểm giỏi

Điểm khá


60,9
12C2 40
1
2,5
3
7,5
32
80

Điểm yếu
(Từ 3,5 đến 4,9)
SL
%
4
9,7
6
15,6
3
7,5
4
10

Với kết quả như trên, ta thấy chất lượng giáo dục bộ môn còn thấp, học sinh
có điểm yếu vẫn còn nhiều, số học sinh đạt điểm cao còn hạn chế.
Với những thực trạng như trên qua nhiều năm công tác bản thân tôi đã mạnh
dạn đưa ra một số biện pháp ôn thi cho học sinh nhằm giúp học sinh đạt điểm
cao trong kì thi THPT quốc gia môn Lịch sử.

5


6


- Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam
- Phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản gắn liền với vai trò của
Nguyễn Ái Quốc.
- Hội nghị hợp nhất thành lập Đảng.
* Ở cấp độ thứ 3, khi triển khai nội dung về phong trào yêu nước của giai cấp
vô sản gắn với vai trò của Nguyễn Ái Quốc, cần nắm các nội dung sau:
- Hoàn cảnh tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc.
- Quá trình đi tìm đường (1911-1920).
- Quá trình chuẩn bị về chính trị tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng
(1921-1929).
Nếu nắm vấn đề theo “cây” sơ đồ như trên sẽ rất dễ hiểu, dễ học, dễ nhớ.
Nhưng trên thực tế, rất nhiều học sinh lại học theo hướng “từ dưới lên”, tức là
học từ các sự kiện và từng giai đoạn cụ thể mà không có cái nhìn tổng thể và
móc xích chúng lại với nhau.
2.3.2. Nhận diện các dạng câu hỏi thường gặp trong bài thi trắc nghiệm
môn Lịch sử:
Các môn thi khoa học xã hội nói chung và môn Lịch sử nói riêng thường
sử dụng các dạng câu hỏi trắc nghiệm sau:
Dạng 1: Dạng câu hỏi yêu cầu thí sinh lựa chọn câu trả lời đúng.
Trong 4 phương án gây nhiễu A, B, C, D đã cho trước chỉ có một phương
án đúng, các phương án còn lại đều sai
Ví dụ: Việc Liên Xô tham gia cuộc chiến tranh thế giới thứ hai (1939 –
1945) đã làm thay đổi
A. tính chất của chiến tranh.
B. cục diện chính trị thế giới.
C. quan hệ giữa các nước tham chiến.
D. kết cục chiến tranh.

2. Ru-dơ-ven thực hiện Chính sách mới.
3. Hít-le lên làm thủ tướng nước Đức.
A. 1,3,2.

B. 1,2,3.

C. 3,2,1.

Dạng 5. Dạng câu hỏi yêu cầu thí sinh đọc hiểu một đoạn văn bản
8

D. 2,3,1.


Dạng câu hỏi này nhằm phân hóa thí sinh. Câu hỏi sẽ đưa ra đoạn tư liệu
liên quan trực tiếp đến một sự kiện, hiện tượng lịch sử quan trọng (có trong sách
giáo khoa hoặc ngoài sách giáo khoa). Đoạn tư liệu là căn cứ cho các em đưa ra
tư duy, suy luận để đưa ra quyết định lựa chọn .
Ví dụ: Cho đoạn tư liệu sau:"Cuộc kháng chiến rất lâu dài và đau khổ, dù
phải hi sinh bao nhiêu và thời gian kháng chiến đến bao giờ, chúng ta cũng nhất
định chiến đấu đến cùng, đến bao giờ nước Việt Nam được hoàn toàn độc lập và
thống nhất.." (Trích Thư của Chủ tích Hồ Chí Minh gửi nhân dân Việt Nam,
nhân dân Pháp và các nước đồng minh ngày 21-12-1946)
Nội dung đoạn tư liệu trên cho chúng ta biết thông điệp gì?
A. Chủ tích Hồ Chí Minh khẳng định niềm tin vào thắng lợi của cuộc
kháng chiến
B. Chủ tích Hồ Chí Minh tố cáo sự bội ước của thực dân Pháp với Hiệp
định Sơ bộ
C. Chủ tích Hồ Chí Minh kêu gọi Việt kiều của ta ở Pháp và các nước
đồng minh ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân ta

C. Đấu tranh chính trị tiến thẳng lên chiến tranh giải phóng.
D. Đấu tranh chính trị, tiến lên khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng.
2.3.3. Rèn luyện cho học sinh kỹ năng ôn tập tốt nội dung kiến thức.
2.3.3.1. Vận dụng công thức “5W – 1 How” khi ôn luyện lịch sử
Công thức “5W - 1 How” là viết tắt của các “từ khóa” trong tiếng Anh, gồm:
What? (sự kiện gì đã xảy ra và như thế nào?).
When? (sự kiện lịch sử đã xảy ra vào thời điểm nào?).
Who? (gắn liền với ai - nhân vật, giai cấp, tầng lớp, tổ chức nào?...).
Where? (gắn với địa điểm, không gian nào?).
Khi vận dụng 4W trên trong ôn luyện, lưu ý học sinh không nên máy móc, vì
trong một số trường hợp sự kiện lịch sử không cần phải chi tiết, cụ thể về
ngày/tháng/năm mà mang “tính tương đối”.
Thời gian của sự kiện lịch sử cũng rất đa dạng, có thể được tính bằng phút
(10 giờ 45 phút ngày 30/4/1975, xe tăng và bộ binh quân Giải phóng tiến vào
Dinh Độc lập, bắt sống toàn bộ nội các Sài Gòn); có khi theo mùa (mùa hè năm
10


1920, Nguyễn Ái Quốc được tiếp xúc với Luận cương của Lênin…), hoặc thập
kỉ, thế kỉ (đầu thập kỉ, cuối thế kỉ…); đôi khi lại dùng cụm từ chỉ tương đối
“trong những năm”, “đầu những năm”, “cuối những năm” (những năm 20 của
thế kỉ XX, phong trào yêu nước ở Việt Nam có hai khuynh hướng chính trị cùng
tồn tại là tư sản và vô sản…).
Tương tự như vậy, địa điểm, không gian diễn ra sự kiện lịch sử có thể là
cây đa (cây đa Tân Trào - nơi diễn ra lễ xuất quân của một đơn vị Giải phóng
quân do Võ Nguyên Giáp chỉ huy tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên, mở
đầu cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945), tại một cứ điểm, căn cứ (cứ
điểm Điện Biên Phủ), vùng miền, khu vực… (miền Bắc Việt Nam, khu vực
Đông Nam Á …).
Why? (lí giải vì sao, tại sao sự kiện lịch sử lại diễn ra như vậy? tức là phải

Lịch sử Việt Nam là một bộ phận của lịch sử thế giới, nên sẽ chịu ảnh
hưởng trước những tác động lớn từ bên ngoài. Trong các dạng đề thi, các em sẽ
gặp câu hỏi liên quan giữa lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc.
Ví dụ các em biết được những thắng lợi của quân Đồng minh từ cuối năm
1944 đến giữa tháng 8/1945 sẽ hiểu rõ tác động của những thắng lợi đó đối với
Cách mạng Việt Nam (điều kiện khách quan góp phần làm nên thắng lợi của
Cách mạng tháng Tám năm 1945)...

12


2.3.3.3. Vận dụng 'công thức 5 cụm từ khóa' khi học về chủ trương, đường lối
đấu tranh của Đảng qua các hội nghị thời kì 1930 – 1945
Thực tiễn cho thấy, học sinh hay bị nhầm lẫn và rối rắm khi học về các
chủ trương, đường lối đấu tranh của Đảng, nhất là thời kì 1930 – 1945. Để khắc
phục những hạn chế trên, trong quá trình ôn tập, giáo viên hướng dẫn học sinh
vận dụng công thức xác định được “5 cụm từ khóa” dưới đây (các Nghị quyết
Hội nghị Trung ương Đảng tháng 10/1930, tháng 7/1936, tháng 11/1939, tháng
5/1941 và tháng 3/1945 đều đề cập đến những nội dung này):
- Xác định đường lối chiến lược cách mạng (lưu ý đường lối chiến lược cách
mạng không bao giờ thay đổi): Đầu năm 1930, Cương lĩnh của Đảng xác định
cách mạng Việt Nam sẽ trải qua 2 giai đoạn là làm tư sản dân quyền cách mạng
và thổ địa cách mạng, sau khi thành công sẽ bỏ qua giai đoạn tư bản chủ nghĩa
để tiến lên xã hội cộng sản. Sau năm 1975, Việt Nam thực hiện giai đoạn 2 của
đường lối này.
- Xác định kẻ thù, nhiệm vụ cách mạng (có thể thay đổi do hoàn cảnh lịch sử).
Ví như, trong giai đoạn 1936 – 1939, Đảng xác định kẻ thù cách mạng không
phải là đế quốc Pháp nói chung mà là bọn phản động thuộc địa và tay sai, Hội
nghị Trung ương tháng 11/1939 xác định kẻ thù là đế quốc Pháp và tay sai, Hội
nghị Trung ương tháng 5/1941 xác định kẻ thù là đế quốc – phát xít Nhật, Pháp

Đoạn trích” Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không phân
chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh
thực dân Pháp để cứu tổ quốc” thể hiện nội dung nào của đường lối kháng chiến
chống Pháp của Đảng ta?
A. Toàn dân kháng chiến.

B. Toàn diện kháng chiến.

C. Trường kỳ kháng chiến.

D. Tự lực cánh sinh kháng chiến.

- So sánh, tổng hợp, khái quát và kết nối các sự kiện, hiện tượng lịch sử giữa các
bài, giai đoạn có liên quan
Ví dụ: Nội dung đổi mới về kinh tế ở Việt Nam (từ tháng 12 - 1986) và
Chính sách kinh tế mới (NEP, 1921) ở nước Nga có điểm tương đồng là
A. ưu tiên phát triển công nghiệp nặng và giao thông vận tải.
B. xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần có sự quản lý của nhà nước.
C. xây dựng kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, kiểm soát bằng pháp luật.
D. thay chế độ trưng thu lương thực thừa bằng thuế lương thực.

14


- Vận dụng, liên hệ kiến thức đã học với thực tiễn (ví dụ như tác động của cuộc
cách mạng khoa học kỹ thuật hiện đại đối với Việt Nam, vấn đề chủ quyền biển
đảo, các bài học kinh nghiệm rút ra từ các cuộc kháng chiến, xây dựng chính
quyền…)
Ví dụ. Một trong những bài học kinh nghiệm rút ra từ thắng lợi của Cách
mạng tháng Tám năm 1945 có thể vận dụng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

nhiên học sinh cần phải được làm quen và rèn luyện cách làm bài . Vì vậy ở giai
đoạn đầu ôn tập tôi thường kết hợp ôn kiến thức cơ bản và làm đề kiểm tra ngay
phần vừa ôn để củng cố kiến thức.
VD: Khi ôn tập chủ đề: Sự hình thành trật tự thế giới mới sau chiến tranh
thế giới thứ hai (1945- 1947) tôi yêu cầu học sinh nắm những nội dung cơ bản
như hoàn cảnh, nội dung, ý nghĩa của Hội nghị Ianta; Sự ra đời, mục đích, hoạt
động, vai trò của tổ chức Liên hợp quốc. Đồng thời soạn hệ thống câu hỏi trong
chủ đề này để học sinh làm nhằm củng cố kiến thức luôn.
2.3.6. Coi trọng công tác luyện đề, sửa các lỗi học sinh thường mắc.
- Ra đề và đáp án
Rèn luyện kỹ năng làm bài cho HS, đây là một công việc không dễ, đòi
hỏi nhiều thời gian công sức của cả thầy và trò mới đem lại kết quả như mong
muốn. Bởi đa số các em điểm yếu nhất đó chính là kỹ năng làm bài. Vì thế giáo
viên chỉ nói hoặc nhắc nhở thôi thì chưa hẳn các em đã hiểu và khắc phục được.
Do đó cần phải có thời gian kiểm định qua các bài kiểm tra viết mới thấy được
sự tiến bộ rõ rệt của từng em.
Đề tôi soạn cho các em từ các nguồn tư liệu và bám sát SGK, theo cấu
trúc đề thi THPT Quốc gia của Bộ GD&ĐT. Sử dụng các câu hỏi khó trong tài
liệu chuẩn kiến thức kỹ năng, s¸ch gi¸o khoa vµ s¸ch bµi tËp, nh÷ng
c©u hái gi¶i thÝch suy luËn… đòi hỏi học sinh phải hiểu vấn đề mới làm
được.
- Trong quá trình ôn tập, cùng một vấn đề nhưng tôi đưa ra nhiều dạng câu
hỏi khác nhau để rèn cho học sinh có khả năng xử lý linh hoạt các yêu cầu của
đề đưa ra.
VD. Những quốc gia Đông Nam Á tuyên bố độc lập trong năm 1945 là
16


A. Inđônêxia, Việt Nam, Lào.
B. Campuchia, Malaixia, Brunây.

của các nước đế quốc Âu – Mỹ và không đọc kĩ câu hỏi khi chỉ thay từ “trước”
và “trong” chiến tranh thế giới thứ hai.

17


Thứ hai, nhầm lẫn giữa các khái niệm như: nhiệm vụ chiến lược và nhiệm vụ
trước mắt, mục tiêu trước mắt và mục tiêu lâu dài, trận thắng tiêu biểu với trận
quyết chiến chiến lược, chủ nghĩa thực dân cũ với chủ nghĩa thực dân mới, đánh
bại cơ bản hay đánh bại hoàn toàn, mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn chủ yếu...
VD. Nhiệm vụ trước mắt của cách mạng Đông Dương trong những năm
1936- 1939 là
A. chống chế độ phản động thuộc địa.
B. chống đế quốc, chống phong kiến.
C. giải phóng các dân tộc Đông Dương.
D. thành lập mặt trận dân chủ.
Với câu hỏi này nhiều học sinh sẽ xác định đáp án B do nhầm lẫn giữa nhiệm
vụ chiến lược và nhiệm vụ trước mắt.
Thứ ba, xác định đáp án sai với những câu hỏi so sánh.
VD. Hội nghị tháng 11 - 1939 và Hội nghị tháng 5 - 1941 của Ban Chấp
hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương có điểm khác biệt về
A. việc giải quyết quyền lợi ruộng đất cho nông dân.
B. việc xác định hình thức chính quyền cách mạng.
C. chủ trương đoàn kết các lực lượng dân tộc.
D. chủ trương giải quyết vấn đề quyền dân tộc tự quyết.
Thực tế giảng dạy tôi thấy ở câu hỏi trên nhiều học sinh xác định sai đáp
án do chưa hiểu đúng bản chất, vì vậy trong quá trình ôn luyện tôi luôn chú ý
luyện cho học sinh so sánh giữa các vấn đề đang học với những nội dung đã học.
Với quan điểm “mưa dầm, thấm lâu”, giáo viên phải thường xuyên kiểm
tra, đánh giá học sinh một cách chính xác, việc tăng cường kiểm tra, đánh giá


Sĩ

(Từ 8 đến

(Từ 6,5 đến

(Từ 5 đến

(Từ 3,5 đến 4,9)

số

10)
%
26,1
33,3
22,5
20

42
39
41
40

SL
11
13
9
8


%
2,3
0
5
2,5

Trên đây là toàn bộ kinh nghiệm, thực tiễn ôn tập, dạy học bộ môn Lịch
sử ở trường THPT Quảng Xương 1, tôi đã thực hiện trong những năm học vừa
qua. Với những điều bản thân đã lĩnh hội được, hy vọng sẽ có được bài học đóng
góp phần nào để có thể nâng cao chất lượng ôn tập và hiệu quả khi giảng dạy
theo tinh thần đổi mới căn bản toàn diện sự nghiệp giáo dục.

3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận:
- Dạy học sinh 12 khó nhất vẫn là làm thế nào để nâng cao chất lượng
thi THPT Quốc gia, nhất là khi Bộ Giáo dục Đào tạo đang đẩy mạnh công tác
đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực người học.
19


Từ kết quả thu được trong quá trình ôn luyện cho học sinh tôi thấy để giúp học
sinh đạt điểm cao trong thi THPT Quốc gia, đòi hỏi giáo viên cần áp dụng các
phương pháp giảng dạy linh hoạt với từng đối tượng học sinh, người giáo viên
phải tích cực tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, phân tích kĩ đề thi tham khảo của Bộ
GD&ĐT, từ đó có những biện pháp cụ thể giúp đỡ học sinh ôn tập tốt. định
hướng học sinh tích cực, chủ động, sáng tạo, đổi mới trong cách tiếp cận kì thi.
3.2. Kiến nghị:
Để thuận lợi cho việc ôn tập, đáp ứng kỳ thi THPT quốc gia, đề nghị các cấp
lãnh đạo, quản lý giáo dục quan tâm, tạo điều kiện đầu tư trang bị sách báo, tài

4. Bộ Giáo dục – Đào tạo, Tài liệu bồi dưỡng giáo viên môn Lịch sử lớp 12,
Nxb Giáo dục, 2006.
5. Bộ giáo dục – Đào tạo, Tài liệu chuẩn kiến thức môn lịch sử lớp 12 (NXB
giáo dục).
6. Trương Hữu Quýnh, Giáo trình lịch sử Việt Nam ( NXB giáo dục).
7. Lê Đức Bảo, Tuyển tập 36 đề ôn luyện thi môn lịch sử (NXB Sư phạm).
8. Nguyễn Thành Nhân, Hướng dẫn giải bài tập từ các đề thi quốc gia môn
lịch sử của Bộ GD và ĐT (NXB ĐH Quốc gia HN).
9. Đoàn Quân Trang và Bùi Thu Vân, Tuyển tập 39 đề thi thử đại học môn lịch
sử (NXB HN).
10. Phạm Xanh, Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc (NXB ĐH Quốc gia HN).
11. Trần Văn Thắng, Luyện tập và tự kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức,
kỹ năng lớp 10; 11; 12, Nxb Giáo dục, 2010.
12. Nguyễn Mạnh Hưởng, Nguyễn Văn Ninh, Ôn luyện trắc nghiệm thi trung
học phổ thông quốc gia- khoa học xã hội. NXB Đại học Sư phạm.

21