HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VŨ VĂN TUẤN

ĐỔI MỚI GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TRONG
CÁC HỌC VIỆN, NHÀ TRƯỜNG KỸ THUẬT QUÂN SỰ
HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH HỒ CHÍ MINH HỌC

HÀ NỘI - 2019


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

VŨ VĂN TUẤN

ĐỔI MỚI GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TRONG
CÁC HỌC VIỆN, NHÀ TRƯỜNG KỸ THUẬT QUÂN SỰ
HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH HỒ CHÍ MINH HỌC
Mã số: 62 31 02 04

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. PGS, TS Trần Minh Trưởng

2. TS Văn Thị Thanh Mai


: Giáo dục và đào tạo

6. GDLLCT

: Giáo dục lý luận chính trị

7. HV-NT

: Học viện - Nhà trường

8. KHCN

: Khoa học công nghệ

9. KHKT

: Khoa học kỹ thuật

10. KHXH&NV: Khoa học xã hội và nhân văn
11. KTQS

: Kỹ thuật quân sự

12. LLCT

: Lý luận chính trị

13. NCKH

: Nghiên cứu khoa học

Chương 4. YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI GIÁO DỤC LÝ LUẬN
CHÍNH TRỊ TRONG CÁC HỌC VIỆN, NHÀ TRƯỜNG KỸ
THUẬT QUÂN SỰ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
4.1. Những nhân tố tác động và yêu cầu đổi mới giáo dục lý luận chính trị
trong các học viện, nhà trường kỹ thuật quân sự hiện nay
4.2. Giải pháp đổi mới giáo dục lý luận chính trị trong các học viện, nhà
trường kỹ thuật quân sự hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Tiểu kết chương 4
KẾT LUẬN
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

Trang
1
6
6
16
27
33
35
35
45
64
65
65
76
98
100


Đặc biệt, trước những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị trong một bộ phận
cán bộ, đảng viên gần đây ngày càng rõ nét, biểu hiện như: “Nhận thức sai lệch về ý
nghĩa, tầm quan trọng của lý luận và học tập lý luận chính trị; lười học tập chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối, nghị quyết của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”[29, tr.28], điều đó càng làm cho việc đổi
mới GDLLCT trở nên cấp bách và có ý nghĩa trong giai đoạn hiện nay.
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, chính trị và quân sự luôn gắn bó chặt chẽ, song
hành và tác động lẫn nhau. Chính trị định hướng cho quân sự, quân sự phục tùng và
phục vụ chính trị, như Người đã khẳng định: “Quân sự mà không có chính trị như
cây không có gốc, vô dụng lại có hại”[65, tr.217]. Quán triệt quan điểm này, trong
các học viện, nhà trường (HV-NT) quân sự, GDLLCT được xác định là một nội
dung cốt lõi trong xây dựng quân đội về chính trị, là một trong những nhiệm vụ


2
trọng tâm góp phần xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại,
bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh
thổ; bảo vệ Đảng và Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa (XHCN); ngăn
ngừa, đẩy lùi và làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù
địch, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.
Sĩ quan tốt nghiệp tại các HV-NT kỹ thuật quân sự (KTQS), ngoài việc nắm
chắc chuyên môn, nghiệp vụ thì đòi hỏi trước tiên phải có đạo đức cách mạng, nhân
cách phù hợp và khả năng lý luận tương xứng để giải quyết những vấn đề thực tiễn
cách mạng đặt ra. Trong điều kiện tác chiến hiện đại, để có thể đối phó với các loại
vũ khí tối tân, hiện đại, thông minh với sức công phá và hủy diệt lớn lại càng đòi
hỏi đội ngũ kỹ sư, sĩ quan KTQS phải có đủ bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn
kỹ thuật đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn chiến đấu. Do vậy, GDLLCT
trở thành một bộ phận quan trọng, không thể thiếu trong suốt quá trình đào tạo ở các
HV-NT KTQS.
Trước diễn biến phức tạp và khó lường của tình hình quốc tế và khu vực; tác

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động GDLLCT cho học viên đào tạo dài hạn sĩ quan trong hệ thống các
HV-NT KTQS hiện nay bao gồm: mục đích, vị trí, vai trò; nội dung chương trình;
hình thức, phương pháp; công tác kiểm tra, đánh giá kết quả; giáo trình, tài liệu, cơ
sở vật chất và môi trường bảo đảm cho GDLLCT tại các HV-NT KTQS.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Nghiên cứu nội dung giáo dục chính khóa - ngoại khóa, trong
thời khóa biểu - ngoài thời khóa biểu có liên quan đến lý luận chính trị (LLCT) cho
học viên đào tạo dài hạn sĩ quan với 15 môn (thực hiện theo Quyết định số 917/QĐCT ngày 30/6/2010 của Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị), trong đó tập trung ở 8 môn
cơ bản đó là: 05 môn thuộc nhóm “Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”
trong phần giáo dục đại cương (Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng Cộng sản
Việt Nam); 02 môn thuộc nhóm “Khoa học xã hội và nhân văn” trong phần giáo dục
đại cương (Nhà nước pháp luật, Tâm lý học và giáo dục học quân sự); 01 môn thuộc
phần kiến thức chuyên ngành (Công tác đảng, công tác chính trị).
- Về không gian: Tập trung nghiên cứu hoạt động GDLLCT cho học viên đào
tạo dài hạn sĩ quan của 5 HV-NT KTQS, bao gồm: 01 học viện trực thuộc Bộ Quốc
phòng đào tạo sĩ quan - kỹ sư, cán bộ KTQS làm công tác nghiên cứu khoa học


4
(NCKH), chuyển giao công nghệ, sản xuất chế thử, quản lý và khai thác các trang
thiết bị, khí tài quân sự, bảo đảm kỹ thuật chung cho toàn quân (Học viện KTQS);
03 trường sĩ quan trực thuộc các binh chủng đào tạo sĩ quan làm công tác bảo đảm
kỹ thuật theo chuyên môn của từng binh chủng (Trường sĩ quan Thông tin, Trường
sĩ quan Công binh, Trường sĩ quan Phòng hóa); 01 trường sĩ quan thuộc Tổng cục
Kỹ thuật đào tạo sĩ quan làm công tác bảo đảm kỹ thuật chung cho toàn quân
(Trường sĩ quan Kỹ thuật Vinhempic).
- Về thời gian: Nghiên cứu hoạt động GDLLCT cho học viên đào tạo dài hạn
sĩ quan của các HV-NT KTQS bắt đầu từ Đại hội XI, khi Đảng ta đề ra đường lối

Làm sáng rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về GDLLCT một cách khoa học và
logic. Chỉ ra những yếu tố đặc thù của GDLLCT trong các HV-NT KTQS, đưa ra hệ
thống giải pháp đổi mới tổng thể, đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng GDLLCT cho
học viên đào tạo dài hạn sĩ quan trong các HV-NT KTQS hiện nay.
6. Ý nghĩa của luận án
6.1. Về lý luận
Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về GDLLCT; vị trí,
vai trò, tầm quan trọng của GDLLCT trong các HV-NT KTQS nói riêng và quân
đội nói chung. Cung cấp những luận cứ khoa học cho cấp ủy, chỉ huy các HV-NT
KTQS trong việc lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động đổi mới GDLLCT trong thời gian tới.
6.2. Về thực tiễn
Bổ sung làm phong phú thêm nguồn tài liệu cho giảng dạy, học tập và tuyên
truyền về Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao chất lượng GDLLCT cho học viên ở các
HV-NT KTQS, cũng như làm tài liệu tham khảo phục vụ cho GDLLCT ở các cơ sở
giáo dục đại học trong và ngoài quân đội.
7. Kết cấu của luận án
Nội dung của Luận án được bố cục thành 4 chương (9 tiết), ngoài ra còn có
phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình nghiên cứu của tác giả đã công bố,
danh mục tại liệu tham khảo và phụ lục.


6

Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
1.1. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
NÓI CHUNG

Bàn về vấn đề này đã có nhiều công trình đề cập, tiêu biểu trong số đó là:
Cuốn sách Góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và đổi mới nội dung,

pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội của hai tác giả người LiênXô (cũ) X.G.
Lucônhin và V.V. Xêrêbriannicốp [56] đã xuất phát từ những kinh nghiệm được
tổng kết trong hoạt động giảng dạy KHXH&NV ở các nhà trường quân sự, đúc rút
những phương pháp ưu việt khi giảng dạy các môn KHXH&NV ở bậc đại học.
Thông qua những hoạt động mang tính phương pháp đó, giúp cho người dạy nâng
cao trình độ và nghệ thuật giảng dạy, đồng thời giúp họ trưởng thành hơn khi tích
cực nghiên cứu và thực hành những phương pháp giảng dạy mới.
Ngoài ra, trong cuốn sách Nghệ thuật diễn giảng của tác giả người Liên Xô
(cũ) E. Phancôvích [79], đã trình bày và giới thiệu khá tỉ mỉ về phương thức cơ bản
để truyền bá những quan điểm LLCT, kiến thức khoa học đó chính là “diễn giảng”
trong GDLLCT. Khi bài giảng được chuẩn bị chu đáo và sử dụng phương pháp
thuyết trình phù hợp, sẽ giúp cho thính giả không chỉ có thêm kiến thức mới mà còn
nâng cao và mở rộng khả năng tư duy để có thể lý giải được những hiện tượng phức
tạp của tự nhiên và xã hội. Để giúp cho những người thuyết giảng có được những kỹ
năng cần thiết, thu hút, lôi cuốn người nghe trong quá trình diễn giảng thì họ phải
được đào tạo bài bản và biết chủ động điều chỉnh, cập nhật kịp thời những kiến
thức, kỹ năng mới.
Trước khi Liên Xô tan rã (1991) và sau đó kéo theo sự sụp đổ của hệ thống
các nước XHCN ở Đông Âu – Đánh dấu sự cáo chung của mô hình XHCN hiện
thực trên thế giới – đã có nhiều học giả Liên Xô bàn về công tác tư tưởng lý luận
nói chung, cũng như GDLLCT nói riêng. Đã có khá nhiều trong số đó đã được dịch
sang tiếng Việt, tiêu biểu như một số cuốn sách: Phương pháp luận công tác tư
tưởng của D.A. Vôncôgônốp [120]; Hình thành niềm tin cho thế hệ trẻ của V.A.
Xukhômlinxki [123]; Hoạt động tư tưởng của Đảng Cộng sản Liên Xô của X.I.
Xurơnitrencô [124];… đã tập trung nhấn mạnh một số nội dung chính cần phải giáo
dục như: chủ nghĩa Mác - Lênin; đường lối, chủ trương của Đảng Cộng sản Liên
Xô; chính sách, luật pháp của Liên bang Cộng hòa XHCN Xô Viết; giáo dục bản
chất cách mạng của Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội… từ đó, hình thành và



bày tổng quát về một số mục tiêu, nhiệm vụ cơ bản trong đào tạo, bồi dưỡng giảng
viên LLCT hiện nay; phân tích sự tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến chất


9
lượng giảng viên LLCT; đề xuất các nhóm tiêu chí cụ thể, chi tiết, toàn diện nhằm
nâng cao chất lượng của “sản phẩm đầu ra” ở các cơ sở đào tạo giảng viên LLCT.
Trong đề tài NCKH KX 10-09 Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo
giảng viên lý luận chính trị các trường đại học cao đẳng của tác giả Tô Huy Rứa
(chủ nhiệm) [84]. Tác giả đã bắt đầu từ những bất cập, khó khăn trong triển khai
thực hiện những vấn đề liên quan đến quá trình đào tạo giảng viên LLCT trong hệ
thống trường Đảng, chỉ ra một số mâu thuẫn, bất cập về thời gian đào tạo; số lượng
môn học chuyên ngành; thời gian dành cho kiến tập, thực tập; những bất cập giữa
khối các học phần cơ bản với khối các học phần chuyên ngành; bất cập giữa lý
thuyết với thực hành;… Trên cơ sở yêu cầu và năng lực của từng cơ sở đào tạo, tác
giả đề xuất bộ khung chương trình mới nhằm giải quyết một cách tổng thể những
vướng mắc, hạn chế liên quan phục vụ cho đào tạo giảng viên LLCT hiện nay.
Bàn về vấn đề phương pháp, đề tài NCKH Đổi mới phương pháp giảng dạy,
học tập các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh các trường đại học,
cao đẳng khối ngành kỹ thuật do Trường Đại học Bách khoa Hà Nội (chủ trì) [108],
đã phân tích, đánh giá, làm rõ tính chất đặc thù của đối tượng sinh viên kỹ thuật
(Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Xây dựng, Đại học Thủy lợi, Đại học Giao
thông vận tải…) như tổng thời gian đào tạo kỹ sư dài tới 5 năm nhưng thời lượng
dành cho học tập các môn LLCT lại không nhiều; tư duy logic thiên về khoa học tự
nhiên nên thường thiếu sự “lãng mạn”, “bay bổng” của các lĩnh vực KHXH&NV;
tâm lý ngại học LLCT… chi phối đến hoạt động dạy – học. Bên cạnh đó, phương
pháp dạy học còn nhiều bất cập, chưa phù hợp với môi trường và điều kiện giáo dục
hiện đại; chưa áp dụng những công nghệ tiên tiến, thiết bị hiện đại vào dạy học; còn
nặng về truyền thụ kiến thức một chiều mà chưa chú trọng giáo dục phát triển kiến
thức toàn diện, cùng những kỹ năng mềm cho sinh viên… Từ đó, đề tài đưa ra

phân tích thực trạng giảng dạy, học tập các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh trong các trường đại học, cao đẳng. Trên cơ sở đó, các tham luận đã đưa
ra những biện pháp thiết thực để góp phần cải thiện chất lượng dạy học các môn
LLCT, trong đó cải thiện chất lượng giảng viên được coi là điều kiện cơ bản, có ý
nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy các môn học khoa học Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Trong kỷ yếu hội thảo khoa học cấp Đại học Quốc gia Giảng dạy các môn lý
luận chính trị ở các trường đại học Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế của
Đại học Quốc gia Hà Nội [23], tập hợp nhiều bài viết của các tác giả là những nhà
nghiên cứu, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực GDLLCT; trong đó, đề cập nhiều


11
nội dung khác nhau như: thực trạng hoạt động dạy học LLCT; những thành tựu và
hạn chế, bất cập đang đặt ra; biện pháp điều chỉnh kết cấu nội dung, chương trình
môn học, tài liệu và cách thức dạy học LLCT tại các trường đại học ở Việt Nam
trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng hiện nay.
Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp Quốc gia Nâng cao chất lượng giảng dạy, học
tập các môn lý luận chính trị trong các trường đại học, cao đẳng của Đại học Quốc
gia TP Hồ Chí Minh – Bộ GD&ĐT – Uỷ ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
[24], đã nêu bật những thành quả đáng khích lệ trong nghiên cứu, giảng dạy và học
tập các môn LLCT; làm sáng tỏ những luận điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trên cơ sở đó đi đến nhận định: Đội ngũ giảng viên và các nhà nghiên cứu về LLCT
đã bám sát thực tiễn tình hình xã hội (nhất là các điểm nóng, những vấn đề bức xúc
trong thực tiễn tổ chức triển khai hoạt động GDLLCT), chủ động tìm tòi, đổi mới về
cả nội dung, chương trình, giáo trình, phương pháp dạy – học… phù hợp với tình
hình và điều kiện thực tiễn, gắn với định hướng đào tạo và NCKH của từng trường
đại học. Việc học tập và nghiên cứu các môn LLCT của sinh viên bước đầu có sự
chuyển biến theo chiều hướng tích cực như: chủ động học tập trên giảng đường; tự
nghiên cứu tại thư viện, phòng truyền thống, các khu di tích và bảo tàng lịch sử cách
mạng; tích cực trao đổi, thảo luận, tương tác với giảng viên khi tiếp nhận và xử lý

dân Lào. Qua đó, khẳng định người thủ trưởng chính trị cần hội tụ đủ cả đức lẫn tài
để xứng đáng là người chủ trì công tác đảng, công tác chính trị, cũng như tiến hành
các hoạt động GDLLCT cho cấp dưới, nhằm bảo đảm thống nhất ý chí và hành
động trong toàn đơn vị để có thể hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.
Luận án đã đưa ra được những biện pháp thiết thực (trong đó, có giải pháp nâng cao
phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, rèn luyện bản lĩnh chính trị ở mọi lúc, mọi
nơi; thường xuyên đẩy mạnh học tập LLCT, cập nhật tình hình thời sự cho đội ngũ
thủ trưởng chính trị) nhằm xây dựng đội ngũ thủ trưởng chính trị trong các đơn vị
bộ binh cấp trung, sư đoàn của quân đội nhân dân Lào vững mạnh, đáp ứng yêu cầu
ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ đất nước trong tình hình mới.
Trong luận án Đổi mới giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ chủ chốt trong
hệ thống chính trị cấp xã các tỉnh khu vực Nam Bộ [100], tác giả Lê Hanh Thông đã
khảo sát thực trạng hoạt động GDLLCT ở một số trường chính trị trên địa bàn; đánh
giá nguyên nhân mạnh, yếu ảnh hưởng tới chất lượng GDLLCT. Trên cơ sở đó, đưa
ra một giải pháp thiết thực nhằm đổi mới những nội dung liên quan, góp phần cải
thiện chất lượng GDLLCT trên địa bàn các tỉnh thành khu vực Nam bộ.


13
Luận án Phát huy vai trò đội ngũ giảng viên trong đổi mới giảng dạy các
môn lý luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng Việt Nam hiện nay của tác giả
Nguyễn Quang Trung [107], đã khẳng định rõ: trong giai đoạn cách mạng hiện nay,
đội ngũ giảng viên LLCT chính là những người tiên phong trong sự nghiệp đổi mới,
bởi lẽ sự nghiệp đổi mới phải bắt đầu từ đổi mới tư duy lý luận (trong đó chủ yếu là
tư duy LLCT), đến đổi mới hoạt động LLCT (trong đó cơ bản là hoạt động
GDLLCT). Trên cơ sở đó, tác giả luận án đã phân tích thực trạng, chỉ ra những vấn
đề còn bất cập, hạn chế và đưa ra các biện pháp phù hợp để nâng cao trách nhiệm
của đội ngũ này trong đổi mới GDLLCT ở các cơ sở giáo dục đại học hiện nay.
Nhóm các bài báo của những tác giả người Trung Quốc, người Lào gồm:
Bài viết “Ba phương pháp luận trong nghiên cứu vấn đề Trung Quốc hóa triết

lớn trong quá trình phát triển như: quan hệ giữa triết học macxit với các trường phái
triết học mới; quan hệ giữa học thuyết Mác với các lý luận mới ra đời hiện nay.
Nhóm các bài báo về đổi mới GD&ĐT đại học, cao đẳng gồm: “Một cách
tiếp cận về đổi mới tư duy giáo dục toàn diện”[78]; “đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục đại học theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI)”[82];… đã tập trung
giải quyết những nội dung mang tính vĩ mô của lĩnh vực GD&ĐT hiện nay, trong đó
nhấn mạnh vị trí, vai trò của GD&ĐT; chú trọng xây dựng triết lý giáo dục; đổi mới
tư duy trong GD&ĐT… nhằm quán triệt và triển khai thực hiện thắng lợi Nghị
quyết Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI) về Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT để
tạo ra lực lượng lao động có đủ phẩm chất, năng lực phục vụ cho sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay.
Về giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng GDLLCT có một số bài đề cập
đến như: “Dạy và học các môn lý luận chính trị ở các trường đại học, cao đẳng Thực trạng và giải pháp”[20]; “Để thực hiện tốt chương trình đổi mới giáo dục lý
luận Mác - Lênin ở các trường đại học và cao đẳng”[47]; “Từng bước đổi mới nhằm
nâng cao chất lượng đào tạo giảng viên lý luận chính trị ở nước ta hiện nay”[50];
“Trách nhiệm của giảng viên trong giảng dạy các môn lý luận chính trị ở nước ta
hiện nay”[52]; “Giải pháp nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ
giảng viên lý luận chính trị trong thời kỳ mới”[76]; “Một số giải pháp nâng cao chất
lượng giáo dục lý luận chính trị trong các trường đại học hiện nay”[98]; “Vấn đề đổi
mới tư duy và triết lý giảng dạy các môn lý luận chính trị”[105]; “Giải pháp nâng
cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên đáp ứng yêu cầu thời kỳ đổi
mới”[109]; “Thực hiện nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong giảng


15
dạy lý luận chính trị”[117];... đã tập trung nghiên cứu, phân tích công tác tư tưởng
lý luận và hoạt động GDLLCT; trong đó, đề cập đến việc đổi mới công tác tổ chức
cán bộ đối với đội ngũ giảng viên trực tiếp nghiên cứu, giảng dạy LLCT trong các
trường đại học, cao đẳng hiện nay và coi đó là yếu tố căn bản nhất, quyết định đến
chất lượng GDLLCT hiện nay.

quan về hoạt động GDLLCT nói chung trong các cơ sở giáo dục đại học, làm cơ sở
cho việc thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu đề tài của mình.
1.2. NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIÁO
DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ VÀ VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN HIỆN NAY

1.2.1. Các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận
chính trị
Cuốn sách Đường Cách mệnh – Giá trị lý luận và thực tiễn của tác giả Phạm
Ngọc Anh, Nguyễn Minh Khoa (đồng chủ biên)[1] có một số bài viết đề cập đến
phương pháp giáo dục lý luận cách mạng. Các tác giả khẳng định tính mục đích của
tác phẩm để xác định hình thức thể hiện các nội dung định trình bày, chống lại việc
viết và nói lý luận khó hiểu, nói dài và tô vẽ trang hoàng, không thiết thực. Những
nội dung căn bản về lý luận cách mạng đã được Nguyễn Ái Quốc hóa trở nên hết sức
vắn tắt, dễ hiểu, dễ nhớ. Sau đó lại được Người vận dụng cụ thể và linh hoạt vào
hoàn cảnh nước ta thông qua một loạt câu hỏi nên rất gần gũi với đời sống của nhân
dân, rất thiết thực với những người đang hoạt động cách mạng. Trên cơ sở khai thác
phương pháp tuyên truyền lý luận cách mạng của Nguyễn Ái Quốc đã sử dụng trong
tác phẩm Đường Kách mệnh, vận dụng vào công tác GDLLCT trong điều kiện hiện
nay, tác giả đã đề ra ba biện pháp chủ yếu để nâng cao chất lượng GDLLCT. Điều
đó cho chúng ta nhiều bài học và kinh nghiệm quý báu về phương pháp GDLLCT.
Trong kỷ yếu Hội thảo khoa học Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề đào tạo,
huấn luyện cán bộ của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh [39] có một số tác
giả đã tập trung nghiên cứu làm rõ quan niệm của Hồ Chí Minh về GDLLCT. Các
bài nghiên cứu này đã khẳng định GDLLCT là một trong những mắt khâu cơ bản
của công tác huấn luyện cán bộ, làm rõ khái niệm lý luận, lý luận chính trị và những
nội dung liên quan đến hoạt động học tập lý luận Mác - Lênin, những nội dung liên
quan trực tiếp tới công tác huấn luyện cán bộ của Hồ Chí Minh để khẳng định: trong
các nội dung huấn luyện cán bộ, huấn luyện về lý luận là quan trọng nhất, qua đó
trang bị, củng cố thế giới quan, phương pháp luận, định hướng tư tưởng cho đội ngũ
cán bộ, đảng viên, giúp họ có đủ năng lực, bản lĩnh, phương tiện và phương pháp để

thành nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó. Với 7 nội dung cơ bản liên quan
đến tác phẩm; trong đó, nội dung thứ hai là bài học tăng cường công tác tư tưởng,
lý luận của Đảng, vì xuất phát từ vị trí, vai trò của lý luận đối với sự nghiệp cách
mạng, nên trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch Hồ


18
Chí Minh luôn coi trọng công tác tư tưởng, lý luận. Nội dung cơ bản của tác phẩm
đã tập trung phê phán sâu sắc căn bệnh kém lý luận, khinh lý luận và lý luận
suông… do đó, phải nâng cao nhận thức tư tưởng, giáo dục lý luận khoa học cho
cán bộ, đảng viên trong Đảng. Có thể nói, từ khi ra đời cho đến nay Sửa đổi lối làm
việc vẫn là tác phẩm lý luận mẫu mực về phương pháp làm việc, cũng như phương
pháp GDLLCT.
Bên cạnh đó, một số bài viết đăng tải trên các tạp chí khoa học chuyên ngành
đã đề cập quan điểm của Hồ Chí Minh về GDLLCT như: “Quan điểm của Hồ Chí
Minh về giáo dục lý luận”[21]; “Tư tưởng giáo dục Hồ Chí Minh – Một số nội dung
cơ bản”[34]; “Quan điểm Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị cho thanh
niên”[44]; “Thực hiện nguyên tắc giáo dục theo tư tưởng Hồ Chí Minh”[46]; “Chủ
tịch Hồ Chí Minh về học tập lý luận”[57]; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về dạy và học lý
luận chính trị”[74]; “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác giáo dục lý luận chính
trị”[86]; “Quan điểm Hồ Chí Minh về đào tạo lý luận Mác - Lênin”[91]; “Hồ Chí
Minh với vấn đề tự học”[93]; “Vấn đề chính xác hóa khái niệm giảng dạy các môn
lý luận chính trị”[106]; “Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị”[125];
“Quán triệt quan điểm của Hồ Chí Minh về giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ,
đảng viên”[126];… Có thể tiếp cận bằng nhiều cách khác nhau, song các bài nghiên
cứu đã tập trung làm rõ những khía cạnh cụ thể liên quan đến GDLLCT, từ mục
đích, vị trí, vai trò của GDLLCT; các lực lượng liên quan đến GDLLCT; nội dung,
chương trình GDLLCT; nguyên tắc và phương pháp GDLLCT; giáo trình và tài liệu
phục vụ GDLLCT; đến cơ sở vật chất, điều kiện môi trường GDLLCT… và luôn
đặt nó trong tổng thể các hoạt động giáo dục khác nhằm phát triển con người toàn

nhà trường – xã hội cùng phối hợp trong giáo dục; lấy tự học “làm cốt” để nâng cao
tính chủ động, tích cực của học viên; đảm bảo vừa sức với từng đối tượng, lứa tuổi
học tập để đạt mục đích giáo dục. Từ đó, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế về giáo
trình các môn LLCT và phương pháp dạy học LLCT trong giáo dục đại học; đồng
thời đề xuất 4 giải pháp cơ bản để nâng cao chất lượng GDLLCT cho sinh viên.
Đề tài Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào giáo dục lý luận
chính trị trong giai đoạn hiện nay của tác giả Ngô Ngọc Thắng [94] đã khái quát và
hệ thống hóa các quan điểm của Hồ Chí Minh về GD&ĐT, vận dụng vào GDLLCT
cho các đối tượng trong các cơ sở giáo dục quốc dân; đưa ra một số biện pháp cải
thiện tình hình GDLLCT cho các đối tượng người học, nhất là sinh viên đại học
hiện nay.


20
Luận án Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giáo dục lý luận chính trị
cho sinh viên các trường đại học ở Hà Nội hiện nay của tác giả Đỗ Minh Tuấn
[110], đã đề cập nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến việc dạy và học 3 môn LLCT
cho sinh viên đại học trên địa bàn Hà Nội với 3 khối trường (kinh tế - kỹ thuật;
KHXH&NV; lực lượng vũ trang). Trong đó, tác giả đã đưa ra khái niệm trung tâm
là “tư tưởng Hồ Chí Minh về GDLLCT”. Đồng thời, tác giả cũng khái quát và trình
bày hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về GDLLCT với 7 vấn đề, đó là: Triết lý;
nguyên tắc, phương châm; chủ thể; đối tượng; nội dung, chương trình; phương
pháp, hình thức, phương tiện; hiệu quả GDLLCT. Từ đó, tác giả đưa ra 6 tiêu chí cơ
bản để đánh giá thực trạng trên cả thành tựu và hạn chế, từ đó rút ra 5 vấn đề quan
trọng cần phải giải quyết, làm cơ sở đề xuất 6 nhóm giải pháp thiết thực, cơ bản,
đồng bộ kèm theo đó là 3 kiến nghị nhằm tăng cường GDLLCT cho sinh viên ở một
số trường đại học trên địa bàn Hà Nội theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Ngoài ra, còn có một số bài báo về vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào hoạt
động GD&ĐT, như: “Triết lý phát triển giáo dục Hồ Chí Minh với vấn đề đổi mới
và phát triển nền giáo dục ở nước ta hiện nay”[33]; “Học tập cách học và dạy lý