ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM MINH HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ SỰ PHÁT TRIỂN
CỦA TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

PHẠM MINH HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ SỰ PHÁT TRIỂN
CỦA TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Thùy Linh

THÁI NGUYÊN - 2019


bạn quan tâm.
Tôi xin chân thành cảm ơn !
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2019
Tác giả luận văn
Phạm Minh Huệ

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
NHỮNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN..................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC HÌNH .................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 2
4. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 3
5. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
6. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
8. Cấu trúc luận văn ............................................................................................. 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON............................... 6
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu .................................................................. 6
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài .................................................................... 6
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước........................................................................ 7

2.1. Khái quát về đặc điểm kinh tế xã hội và đặc điểm cấp học mầm non
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ............................................................... 29
2.1.1. Khái quát đặc điểm kinh tế - xã hội thành phố Hạ Long ........................ 29
2.1.2. Giới thiệu về đặc điểm cấp học mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh ........................................................................................................ 30
2.2. Khái quát về khảo sát thực trạng ................................................................ 32
2.2.1. Mục đích khảo sát .................................................................................... 32
2.2.2. Đối tượng khảo sát................................................................................... 32

iv


2.2.3. Nội dung khảo sát .................................................................................... 32
2.2.4. Phương pháp khảo sát và xử lý số liệu .................................................... 32
2.3. Kết quả khảo sát ......................................................................................... 33
2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên các trường mầm
non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh về hoạt động đánh giá sự phát triển
của trẻ mầm non ở trường mầm non.................................................................. 34
2.3.2. Thực trạng hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ ở các trường mầm
non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. ....................................................... 40
2.3.3. Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ ở các
trường Mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ................................... 47
2.3.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động đánh giá
sự phát triển của trẻ ở các trường Mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh ....................................................................................................... 53
2.4. Đánh giá chung về thực trạng ..................................................................... 55
2.4.1. Ưu điểm ................................................................................................... 55
2.4.2. Hạn chế .................................................................................................... 56
2.4.3. Nguyên nhân ............................................................................................ 57
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .................................................................................. 59

3.4.3. Kết quả khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất ..... 76
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .................................................................................. 80
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 81
1. Kết luận .......................................................................................................... 81
2. Khuyến nghị................................................................................................... 82
2.1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh ..................................... 82
2.2. Đối với phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Hạ Long ........................... 83
2.3. Đối với các trường mầm non trong thành phố Hạ Long. ........................... 83
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 85
PHẦN PHỤ LỤC

vi


NHỮNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Chữ viết tắt

STT

Nguyên nghĩa

1

BGH

Ban giám hiệu

2

CBQL


Chương trình giáo dục mầm non

8

ĐG

Đánh giá

9

ĐTB

Điểm trung bình

10

GD

Giáo dục

11

GD-ĐT

Giáo dục - Đào tạo

12

GDMN

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Đánh giá của CBQL và GV về ý nghĩa của hoạt động đánh giá
sự phát triển của trẻ ở trường mầm non ............................................ 34
Bảng 2.2. Nhận thức của CBQL và GV về mục tiêu của hoạt động đánh
giá sự phát triển của trẻ mầm non ..................................................... 38
Bảng 2.3. Đánh giá của CBQL và GV về thực trạng thực hiện mục tiêu đánh
giá sự phát triển của trẻ mầm non ..................................................... 41
Bảng 2.4. Đánh giá của CBQL và GV về thực trạng thực hiện nội dung
đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non ............................................ 43
Bảng 2.5. Đánh giá của CBQL và GV về thực trạng sử dụng hình thức đánh
giá sự phát triển của trẻ mầm non ..................................................... 44
Bảng 2.6. Thực trạng sử dụng phương pháp đánh giá sự phát triển của trẻ ở
trường mầm non ................................................................................ 45
Bảng 2.7. Ý kiến đánh giá của CBQL về lập kế hoạch quản lý hoạt động
đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non ............................................ 47
Bảng 2.8. Ý kiến đánh giá của CBQL về thực trạng tổ chức, chỉ đạo hoạt
động đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non .................................. 49
Bảng 2.9: Ý kiến đánh giá của CBQL về kiểm tra, đánh giá hoạt động đánh
giá sự phát triển của trẻ ở trường Mầm non ...................................... 52
Bảng 2.10. Ý kiến đánh giá của CBQL về các yếu tố ảnh hưởng đến quản
lý hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non ....................... 54
Bảng 3.1. Ý kiến đánh giá về mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý
hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ ở các trường mầm non ...... 76
Bảng 3.2. Ý kiến đánh giá về tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt
động đánh giá sự phát triển của trẻ tại các trường mầm non thành
phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh theo yêu cầu chương trình giáo
dục Mầm non ..................................................................................... 78

v


cho các gia đình”. Nhận thức đúng đắn về vị trí của GDMN trong chiến lược
phát triển con người sẽ giúp cho nền GD nước ta phát triển tiến kịp các nước tiên
tiến trong khu vực và trên thế giới.
Đánh giá (ĐG) trong giáo dục là khâu quan trọng góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục, trong đó ĐG sự phát triển của trẻ ở trường MN có ảnh hưởng
trực tiếp đến chất lượng hoạt động chăm sóc - giáo dục trẻ. Đánh giá sự phát triển
của trẻ MN nhằm xác định mức độ phát triển của trẻ so với mục tiêu của từng độ
tuổi để có biện pháp thích hợp giúp trẻ tiến bộ. Kết quả ĐG sự phát triển của trẻ
giúp giáo viên có cơ sở để xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với đối với trẻ
và đề xuất đối với các cấp quản lý giáo dục trong việc nâng cao chất lượng chăm

1


sóc giáo dục trẻ của lớp, trường, địa phương. Đánh giá sự phát triển của trẻ giúp
các cấp quản lý giáo dục có được những thông tin cần thiết về thực trạng thực
hiện chương trình giáo dục mầm non, từ đó có những biện pháp quản lý phù hợp
để nâng cao chất lượng. Các biện pháp quản lý là hệ thống các tác động nhằm
đảm bảo cho quá trình đánh giá sự phát triển của trẻ diễn ra khách quan, trung
thực, chính xác, góp phần vào thực hiện có hiệu quả mục tiêu đánh giá [11].
Trên thực tế, hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ ở các trường mầm
non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh còn nhiều hạn chế, chưa mang lại hiệu
quả như mong muốn. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên như: trình
độ đội ngũ giáo viên chưa đồng đều; kỳ vọng của cha mẹ trẻ đối với chất lượng
GDMN cao; cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi, thiết bị dạy học chưa đáp ứng đủ
cho việc giáo dục và vui chơi của trẻ, các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá
sự phát triển của trẻ mầm non chưa có tính hệ thống và đồng bộ.
Xuất phát từ những yêu cầu về lý luận và thực tiễn trên, với tư cách là cán
bộ quản lý trường mầm non tôi chọn đề tài nghiên cứu “Quản lý hoạt động đánh
giá sự phát triển của trẻ mầm non ở các trường mầm non thành phố Hạ Long,

hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng thực hiện mục tiêu giáo dục. Nếu đề xuất
được các biện pháp quản lý phù hợp với điều kiện thực tế của các trường mầm
non và của địa phương thì hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non sẽ
được nâng cao, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của từng nhà trường, chất
lượng giáo dục mầm non của địa phương.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đánh giá sự phát triển
của trẻ mầm non ở trường mầm non
6.2. Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ
ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
6.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá sự phát triển của
trẻ ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh và khảo nghiệm
tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp
7. Phương pháp nghiên cứu

3


7.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu tài liệu, phân tích, khái quát hóa, so sánh, tổng hợp các thông
tin, tư liệu có liên quan đến vấn đề đánh giá trong giáo dục mầm non, quản lý
giáo dục, quản lý hoạt động đánh giá trong giáo dục, các văn bản pháp quy, .. để
tổng quan tư liệu nghiên cứu vấn đề, xác định hệ thống khái niệm và xây dựng
khung lí thuyết của vấn đề nghiên cứu.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra viết: Chúng tôi thiết kế phiếu trưng cầu ý kiến tìm
hiểu nhận thức, nguyện vọng của CBQL, GV để thu thập thông tin về thực trạng
hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non và thực trạng quản lý hoạt động
đánh giá sự phát triển của trẻ ở các trường mầm non thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh.

5


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TRẺ Ở TRƯỜNG MẦM NON
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Từ khi xuất hiện mô hình nhà trường thì cũng là thời điểm các hình thức
đánh giá người học từ đó cũng ra đời. Tuy nhiên ở mỗi giai đoạn lịch sử, mỗi
quốc gia đều có các hình thức đánh giá khác nhau nhưng về cơ bản đều đưa ra
những quy định chuẩn, phù hợp với yêu cầu của giáo dục chung và của xã hội
hiện tại. Chẳng hạn: Thời kì phong kiến sử dụng thi, kiểm tra theo các quy định
nghiêm ngặt để đánh giá kết quả của người học; Thời kì tiền công nghiệp thi,
kiểm tra phải phù hợp với trình độ người học và coi đó là một cách thức dạy và
học, có vai trò khuyến khích tính tích cực, tự giác của học sinh; Thời kì hậu công
nghiệp đánh giá phát triển theo tiêu chí hướng vào mục đích, yêu cầu của chương
trình giảng dạy.
Hiện nay ở hầu hết các nước có nền kinh tế phát triển trên thế giới luôn ưu
tiên quan tâm cho giáo dục mầm non. Giáo dục mầm non ở các nước đó được
coi là mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội. Xu hướng tập trung đánh giá quá
trình phát triển của trẻ và xác định những vấn đề đặc biệt trong quá trình phát
triển của trẻ được chú trọng đặc biệt. Có thể kể đến một số nghiên cứu ở các
nước trên thế giới như sau:
Tại trường mầm non ở Mỹ, cách đánh giá sự sẵn sàng vào học lớp 1 của
trẻ được chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Ví dụ, để thu thập thông tin đánh giá sự phát triển
ngôn ngữ của trẻ giáo viên hỏi trẻ về trường hợp chữ viết thường và chữ viết hoa,
cách phát âm chữ cái. Trẻ cũng được yêu cầu viết tên mình, cắt một hình tròn và
xác định các chữ cái, con số [19].
Ở Đức, mức độ sẵn sàng cho lớp một lại được đánh giá hoàn toàn khác,

động đánh giá và quản lý hoạt động đánh giá của người học.
Trong cuốn “Quản lý giáo dục”, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc đã chỉ ra sự
khác biệt trong quản lý giáo dục với quản lý kinh tế xã hội: “Trong giáo dục, rất

7


khó đo lường, đánh giá việc đạt được các mục đích. Trong các trường học có khá
nhiều nhân tố cản trở việc đánh giá trực tiếp thành tựu hay mức độ đạt được mục
tiêu.Việc thiếu những căn cứ chấp nhận được trong việc đánh giá sẽ tạo nên
những khó khăn nghiêm trọng trong quản lý ” [17].
Trong cuốn “Quản lý chất lượng trong giáo dục - đào tạo”, tác giả Nguyễn
Đức Chính nêu: “Nếu như kiểm soát chất lượng là hình thức quản lý chất lượng
phù hợp với cơ chế tập trung; quản lý chất lượng tổng thể phản ánh trình độ phát
triển cao của các trường học thì bảo đảm chất lượng phù hợp với cơ chế chuyển
đổi trong quản lý giáo dục ở nước ta” [7].
Trong cuốn “Đo lường - đánh giá trong giáo dục”, tác giả Nguyễn Đức
Chính cho rằng: “Đánh giá giáo dục vừa là một lĩnh vực nghiên cứu của khoa
học quản lý giáo dục, vừa là một công cụ hữu hiệu của quản lý giáo dục nhằm
phán đoán giá trị của sự nghiệp giáo dục để điều chỉnh, kiểm nghiệm trình độ
phát triển của sự nghiệp giáo dục và cải tiến để giáo dục ngày càng đáp ứng tốt
hơn nhu cầu của cộng đồng xã hội” [8].
Trong tài liệu “Các kỹ thuật đánh giá trong lớp học” tác giả Nguyễn Thị
Ngọc Bích cùng nhóm nghiên cứu đã khẳng định “Kiểm tra đánh giá trong giáo
dục có giá trị không chỉ cho người dạy, người học mà còn cả nhà quản lý. Đây
cũng là khâu quan trọng tác động lớn đến quá trình nâng cao chất lượng đào tạo.
Việc kiểm tra đánh giá khách quan, nghiêm túc, đúng cách, đúng hướng sẽ là động
lực mạnh mẽ khích lệ sự vươn lên trong học tập của người học, thúc đẩy sự tìm
tòi sáng tạo không ngừng của người học. Đối với chương trình giáo dục phổ thông
ở Việt Nam hiện nay, mục tiêu đánh giá được phân chia thành ba lĩnh vực là kiến

1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục
1.2.1.1. Quản lý
Trong thực tiễn thuật ngữ "quản lý" có thể hiểu là hai quá trình tích hợp
vào nhau: "Quản" là sự coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ thống ở trạng thái ổn định;
"Lý" là sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa hệ thống vào thế phát triển.

9


Dưới góc độ khoa học, khái niệm QL được hiểu theo nhiều cách khác nhau:
- Theo tác giả Harol Koontz: QL là một hoạt động thiết yếu nó bảo đảm
phối hợp những nỗ lực các nhân nhằm đạt được các mục đích, mục tiêu của tổ
chức. Mục tiêu của QL là hình thành một môi trường mà trong đó con người có
thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất
mãn cá nhân ít nhất [12].
- Theo tác giả Nguyễn Minh Đạo: Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều
khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm
đạt tới mục tiêu đã đề ra [10].
- Tác giả Trần Kiểm định nghĩa: “QL là tác động có mục đích đến tập
thể người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong suốt quá trình lao
động". [16].
- Tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động QL là tác
động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong
một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”
[5].
Từ các quan niệm trên có thể khái quát: QL là sự tác động có tổ chức, có
hướng đích của chủ thể QL tới đối tượng QL nhằm đạt tới mục tiêu đề ra.
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục (QLGD) theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành,

đó quá trình đánh giá trong giáo dục chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực
hiện các mục tiêu của chương trình trình giáo dục.
Từ những luận giải trên có thể quan niệm về đánh giá trong giáo dục như
sau: Đánh giá trong giáo dục là một quá trình được tiến hành có hệ thống chặt
chẽ, khoa học của giáo viên và các lực lượng QLGD, thông qua các hình thức,
phương pháp khác nhau đến đối tượng đánh giá nhằm xác định mức độ thành
tích, kết quả mà đối tượng đạt được so với các mục tiêu được xác định trước
đó.
Đánh giá trong giáo dục có nhiều mục đích khác nhau, tuỳ vào mục đích
mà phương pháp, nội dung và cách thức tiến hành cũng khác nhau. Đối tượng
đánh giá trong giáo dục tương đối đa dạng như: đánh giá kết quả học tập của học
sinh; đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non; đánh giá nội dung chương trình

12


giáo dục; đánh giá giáo viên và đánh giá các điều kiện đảm bảo của quá trình
giáo dục đào tạo...
Đánh giá trong giáo dục là một quá trình bao gồm việc chuẩn bị cho đánh
giá, thu thập, phân tích, xử lý các thông tin thu được, chuyển giao kết quả đến
những người liên quan để có được những quyết định thích hợp. Sản phẩm của
đánh giá là các thông tin và bằng chứng thu được trong quá trình đánh giá, các
nhận định rút ra trên cơ sở các thông tin và bằng chứng thu được, các kết luận.
Đánh giá trong giáo dục bao gồm việc trả lời các câu hỏi như: mục đích của đánh
giá; những gì cần được đánh giá; ai đánh giá; những thủ tục của đánh giá; phương
pháp nào được sử dụng; đánh giá bằng những tiêu chuẩn nào...
1.2.1.2. Đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non
Đánh giá trong giáo dục mầm non là quá trình thu thập thông tin, phân tích
và so sánh với mục tiêu của chương trình nhằm định hướng, điều chỉnh chương
trình chăm sóc - giáo dục trẻ.

phương tiện chăm sóc giáo dục trẻ; Giáo viên (lực lượng giáo dục); Trẻ em từ 0
đến 6 tuổi (đối tượng giáo dục); Kết quả chăm sóc giáo dục trẻ.
Các thành tố của quá trình chăm sóc giáo dục trẻ có quan hệ chặt chẽ với
nhau, trong đó mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục giữ vai trò định hướng cho sự vận
động và phát triển của toàn bộ quá trình và cho từng thành tố.
Quản lý hoạt động ĐG trong giáo dục là những tác động có hệ thống, có
kế hoạch, có ý thức và hướng tới đích của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý
để thực hiện quá trình đánh giá đã được ban hành.
Quản lý hoạt động ĐG trong giáo dục mầm non về thực chất là quá trình
định hướng và kiểm soát hoạt động đánh giá của giáo viên nhằm duy trì và nâng
cao chất lượng giáo dục theo mục tiêu giáo dục đã đề ra.
Quản lý hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ mầm non là tổng thể các
công việc của CBQL, GV và học sinh: bao gồm việc thực hiện các chức năng
quản lý (Kế - Tổ - Đạo - Kiểm) để thực hiện một cách tốt nhất tất cả các khâu
trong quá trình đánh giá nhằm xác định chính xác sự tiến bộ của trẻ và giúp GV
điều chỉnh liên tục các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục.
1.3. Một số vấn đề lý luận về hoạt động đánh giá sự phát triển của trẻ mầm

14