BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TRẦN HUY NGỌC

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHU VỰC TRUNG DU, 
MIỀN NÚI PHÍA BẮC NƯỚC TA HIỆN NAY
(Qua khảo sát Đại học Thái Nguyên và trường Đại học Tây Bắc)

LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH TRỊ HỌC


HÀ NỘI ­ 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

TRẦN HUY NGỌC

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
CHO SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHU VỰC TRUNG 

: Chủ nghĩa xã hội

LLCT

: Lý luận chính trị


MỤC LỤC
 1.Lý do chọn đề tài                                                                                           
 
..........................................................................................
   
 4
 2. Mục đích nghiên cứu                                                                                    
 
...................................................................................
   
 8
 3. Nhiệm vụ nghiên cứu                                                                                   
 
..................................................................................
   
 8
 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu                                                              
 
.............................................................
   
 9
 5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu                            
 

 
...............................
    
 42
 1.1.1.1. Lý luận chính trị                                                                                 
 
................................................................................
    
 42
 1.1.2.1. Phương pháp                                                                                      
 
.....................................................................................
    
 57
 Tiểu kết chương 1                                                                                         
 
........................................................................................
    
 92
 Chương 2                                                                                                         
 
........................................................................................................
    
 93
THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CỦA VIỆC ĐỔI MỚI 
PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO SINH VIÊN 
 CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHU VỰC TRUNG DU, MIỀN NÚI              
 
............
    

 202
 KIẾN NGHỊ                                                                                                   
 
..................................................................................................
    
 205
 TÀI LIỆU THAM KHẢO                                                                            
 
...........................................................................
    
 208
 PHỤ LỤC                                                                                                          
 
.........................................................................................................
   
 1
 PHỤ LỤC 1                                                                                                       
 
......................................................................................................
   
 1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1.  Chủ  tịch Hồ  Chí Minh cho rằng giáo dục lý luận chính trị  là  
“Quá trình tác động vào đối tượng bằng cách trình bày, giải thích một cách  
khoa học những khái niệm, những quy luật, những quan điểm... nhằm làm  
cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nắm được những kiến thức về  chủ  
nghĩa Mác ­ Lênin, về  đường lối, chính sách của Đảng, nâng cao phẩm  
chất cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ  
vận động những hiểu biết ấy vào cuộc sống ” [141, tr.169]. Trong tác phẩm 

bản, toàn diện giáo dục và đào tạo…. Phương pháp dạy học  và học tập  
phải sinh động, mềm dẻo, có thực tiễn và phù hợp với từng cấp; tạo được  
sự  hứng thú và có trách nhiệm cho người dạy và người học; người học  
thích đọc hơn, có trách nhiệm phải học; người dạy có hứng thú hơn, có  
trách nhiệm cao hơn.  Nghị  quyết số  37­NQ/TW ngày 9/10/2014 của Bộ 
Chính trị về công tác lý luận và định hướng nghiên cứu đến năm 2030 xác  


định phương hướng đổi mới mới phương pháp giáo dục LLCT : Đổi mới  
phương pháp giáo dục LLCT theo hướng hiện  đại, phù hợp đối tượng,  
đồng thời chú trọng nâng cao trình độ, rèn luyện phong cách, trau dồi bản  
lĩnh chính trị  của đội ngũ giảng viên. Tiếp tục đổi mới công tác tuyên  
truyền, giáo dục LLCT, công tác nghiên cứu, quán triệt các nghị  quyết,  
kết luận của Đảng theo hướng thiết thực, hiệu quả. 
1.2. Sau hơn 30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu  
to lớn trên tất cả các mặt của đời sống xã hội. Song mặt trái của kinh tế thị 
trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đã tác động theo hướng tiêu cực 
đến đời sống, làm băng hoại nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống, làm thay  
đổi quan niệm, lối sống, phai nhạt lý tưởng, niềm tin… của một bộ  phận 
quần chúng nhân dân ta nói chung và thanh niên, sinh viên nói riêng. Sinh 
viên ­ những người  được coi là  rường cột của nước nhà, là  chủ  nhân  
tương lai  của đất nước đang có một số  biểu hiện tiêu cực như: một bộ 
phận sinh viên suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, sống thiếu hoài bão 
lập thân lập nghiệp, thiếu bản lĩnh chính trị, thờ   ơ  chính trị, mơ  hồ  về 
chính trị… Do đó, yêu cầu thực tiễn cấp bách đặt ra hiện nay là cần phải 
nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quả  giáo dục LLCT nhất là trong các 
trường đại học  ở nước ta. Bởi, chính những tri thức LLCT, góp phần quan  
trọng vào việc hình thành trong mỗi sinh viên một thế  giới quan khoa học, 
một nhân sinh quan cộng sản, phương pháp tư duy và phương pháp làm việc 
biện chứng. Giáo dục LLCT có vai trò rất quan trọng trong quá trình hình 

Vì vậy, tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục LLCT nhằm nâng cao 
chất lượng, hiệu quả  công tác giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại 


học, trong đó có sinh viên các trường đại học khu vực trung du, miền núi phía 
Bắc nước ta hiện nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Để góp phần nhận 
thức giải quyết điều này, tác giả chọn vấn đề: “Đổi mới phương pháp giáo 
dục LLCT cho sinh viên các trường đại học khu vực trung du, miền núi phía  
Bắc nước ta hiện nay” (Qua khảo sát Đại học Thái Nguyên và trường Đại học  
Tây Bắc) làm đề tài luận án tiến sĩ của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề  tài 
luận án, hệ thống cơ sở lý luận của việc đổi mới phương pháp giáo dục lý  
luận cho sinh viên các trường đại học  ở  nước ta, trên cơ  sở  đó khảo sát  
thực trạng, đề xuất một số quan điểm và giải pháp chủ yếu nhằm đổi mới  
phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại học khu vực 
trung du, miền núi phía Bắc nước ta hiện nay.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được những mục đích trên, luận án cần thực hiện các nhiệm vụ 
sau:
­ Nghiên cứu, đánh giá khái quát tổng quan tình hình nghiên cứu có  
liên quan đến đề tài luận án để từ đó chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp  
tục nghiên cứu.
­ Nghiên cứu làm rõ các vấn đề  lý luận về  phương pháp giáo dục  
LLCT cho sinh viên các trường đại học và đổi mới phương pháp giáo dục 
LLCT cho sinh viên các trường đại học.
­ Trình bày rõ đặc điểm các trường đại học và sinh viên các trường  
đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc; phân tích thực trạng đổi mới 
phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trường đại học khu vực 


nghiên cứu những trường đại học này có thể mang tính đại diện cho cả  khu 
vực trung du và miền núi phía Bắc. 
Luận án nghiên cứu vấn đề đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho  
sinh viên các trường đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc nước ta  
trong khoảng thời gian từ  năm 2009 đến nay. Năm 2009 là thời điểm các 
trường bắt đầu chuyển sang hình thức đào tạo mới theo học chế tín chỉ đặt 
yêu cầu cần phải đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp, phương  
tiện giáo dục cho phù hợp. Ngoài ra đây cũng là năm đã tích hợp rút ngắn 
khung chương trình các môn LLCT từ  năm môn xuống còn ba môn học: 
Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (trên cơ sở tích hợp ba  
môn học vốn là ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác – Lênin), Tư tưởng Hồ 
Chí Minh, Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam.
5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
­ Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác 
­ Lênin, tư  tưởng Hồ  Chí Minh; các quan điểm của Đảng, các nghị  quyết, 
chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nước về  giáo dục ­ đào tạo, giáo dục 
LLCT, đổi mới phương pháp giáo dục LLCT; tiếp thu, kế thừa có chọn lọc 
kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trong và ngoài nước có liên 
quan.
­ Luận án đượ c nghiên cứu dựa trên cơ  sở  thực tiễn công tác giáo 
dục LLCT trong các trườ ng đại học  ở  nước ta hiện nay; quá trình đổi 
mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các trườ ng đại học khu 
vực trung du, miền núi phía Bắc nước ta; hệ  thống các tư  liệu, số  liệu  
lưu trữ  của các cơ  quan, đơn vị  và kết quả  khảo sát thực tiễn của chính  
tác giả.


­ Luận án sử  dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học,  
gồm: phương pháp phân tích và tổng hợp, lôgíc và lịch sử, tâm lý học, giáo 
dục học như: hệ thống ­ cấu trúc, chuyên gia, thống kê, so sánh, điều tra,  

pháp chủ yếu nhằm đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên các  
trường đại học khu vực trung du, miền núi phía Bắc nước ta hiện nay.
8. Kết cấu của Luận án
Luận án được cấu trúc gồm: mở đầu, tổng quan tình hình nghiên cứu 
có liên quan đến đề  tài luận án, 3 chương, 7 tiết, kết luận, danh mục tài  
liệu tham khảo và phụ lục.


TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
CÓ LIÊN QUAN  ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
I.  Các công trình khoa học trong nước
A. Các công trình nghiên cứu về công tác tư  tưởng và giáo dục lý  
luận chính trị
* Các công trình nghiên cứu về công tác tư tưởng
­ Hà Học Hợi (chủ  biên), Ngô Văn Thạo (2002),   Đổi mới và nâng  
cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng, Nxb Chính trị Quốc gia, 
Hà Nội. [63]
Cuốn sách đã trình bày cơ  sở  lý luận và thực tiễn của việc  đổi 
mới, nâng cao chất lượng, hiệu qu ả công tác tư  tưởng, dự  báo tình hình 
tư tưởng xã hội của nước ta đến năm 2020 trong thời kỳ đẩy mạnh công  
nghiệp hóa, hiện đại hóa, đề  xuất nội dung, giải pháp cơ  bản và một số 
nhiệm vụ  trước mắt của công tác tư  tưở ng. Cuốn sách là tài liệu quan  
trọng trong quá trình nghiên cứu về  vấn đề  đổi mới phươ ng pháp giáo 
dục LLCT của tác giả. 
­ Đào Duy Quát (2004),  Về  công tác tư  tưởng của Đảng Cộng sản  
Việt Nam, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội. [112]
Cuốn sách là tập hợp những bài nói, bài viết về  công tác tư  tưởng  
của tác giả  Đào Duy Quát. Nội dung cuốn sách được kết cấu thành ba 
phần. Phần I: gồm các bài có nội dung về công tác tư tưởng và những vấn  
đề nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tư tưởng; Phần II: gồm các bài  

tưởng; những vấn đề về xây dựng cơ sở vật chất ­ kỹ thuật, công tác kiểm  


tra và cuối cùng là đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng. 
Trong đó, chương 4: Hệ  thống giáo dục LLCT, tác giả  đã đưa ra  
khái   niệm:   “Giáo  dục   LLCT   là   quá  trình   truyền   bá   và  tiếp   thu  những  
nguyên lý lý luận của chủ  nghĩa Mác – Lênin, tư  tưởng Hồ  Chí Minh,  
đường lối, quan  điểm của  Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước  
trong cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân”  [54, tr. 99].   Ở đây tác 
giả  đã xem giáo dục LLCT là một quá trình đồng thời diễn ra hoạt động  
truyền bá và tiếp thu LLCT. Giáo dục LLCT theo quan niệm trên thuộc 
phạm trù công tác tuyên truyền trong công tác tư tưởng của Đảng.
Hai cuốn sách là tài liệu quan trọng, là cơ sở lý luận giúp tác giả tiếp  
cận vấn đề đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh viên trên góc độ 
công tác tư tưởng.
­ Phạm Tất Thắng (Chủ biên) (2010), Đổi mới công tác tư tưởng, lý  
luận phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Nxb  Chính trị Quốc 
gia – Sự thật, Hà Nội. [120]
Cuốn  sách   bao  gồm  4   chương:   Chương  1:   Trình  bày   các   vấn  đề 
chung về  công tác tư tưởng, lý luận. Chương 2: Phân tích thực trạng công  
tác tư tưởng, lý luận trong thời kỳ đổi mới. Chương 3: Phân tích, luận giải 
tình hình thế giới, trong nước một vài thập kỷ tới tác động đến tư tưởng, lý  
luận; dự báo tình hình tư tưởng, xã hội và những vấn đề đặt ra đối với đổi 
mới công tác tư  tưởng, lý luận. Chương 4: Trình bày quan điểm, phương  
hướng, giải pháp đổi mới công tác tư tưởng, lý luận ở nước ta hiện nay.
Bốn chương của cuốn sách đề  cập đến nhiều vấn đề, nhiều khía 
cạnh, nhiều tác động khác nhau cả về thực tiễn và lý luận đối với công tác  
tư tưởng, lý luận của Đảng trong thời kỳ đổi mới đất nước với những phân 
tích sắc sảo, những dẫn liệu cụ thể, sinh động, giàu sức thuyết phục. Trên 


và sự lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực tư tưởng.  Chương II: Quá trình Đảng 
lãnh đạo công tác tư  tưởng trong thời kỳ   đổi mới.   Chương  III:  Phương 
hướng, nhiệm vụ và giải pháp nâng cao sự lãnh đạo của Đảng đối với công 
tác tư  tưởng trong tình hình hiện nay. Trong đó, cuốn sách đã phân tích  
được tình hình tư  tưởng và những vấn đề  đặt ra với công tác tư  tưởng 
trong tình hình hiện nay, từ  đó cuốn sách khẳng định trong công tác tuyên 
truyền cần tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục LLCT trong 
hệ  thống các trường chính trị, các trường đại học, cao đẳng và trung học  
chuyên nghiệp trong cả nước; khắc phục sự lạc hậu của chương trình, nội 
dung, phương pháp dạy và học, đảm bảo tính cơ  bản, hệ  thống, hiện đại 
và phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
­ Ngô Huy Tiếp (2011), Những vấn đề lý luận về công tác tư  tưởng  
của Đảng ta hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội. [132]
Cuốn sách tập trung làm rõ và trình bày một cách có hệ thống những 
vấn đề lý luận cơ bản về công tác tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện 
nay, bao gồm: tư  tưởng và công tác tư  tưởng của Đảng Cộng sản Việt 
Nam; lý luận và công tác lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam; công tác  
tuyên truyền, cổ  động của Đảng; giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng 
cho cán bộ, đảng viên; cuộc đấu tranh tư  tưởng ở  nước ta trong giai đoạn 
hiện nay.
­ Lương Khắc Hiếu (2017), Cơ  sở  lý luận công tác tư  tưởng của 
Đảng Cộng sản Việt Nam, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội. [56]
Cuốn sách gồm có 7 chương, đã trình bày một cách có hệ  thống,  
chuyên sâu về những vấn đề lý luận trọng yếu của công tác tư tưởng, làm rõ  
khái niệm, phạm trù về các yếu tố, các bộ  phận cấu thành của công tác tư 


tưởng. Cuốn sách còn đi sâu nghiên cứu lý luận về các hình thái, các bộ phận 
của công tác tư tưởng và sự  gắn bó hữu cơ  với các quá trình tư  tưởng chủ 
yếu. Trong chương 7, cuốn sách đã làm rõ các nội dung về  phương pháp 

nhiệm đề tài), (2008),  Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo  
dục LLCT trong h ệ  th ống các trườ ng chính trị  nước ta giai đoạn hiện  
nay [121]. Đề  tài khái quát các luận điểm của Chủ  tịch Hồ  Chí Minh về 
công tác giáo dục LLCT, từ đó đưa ra các quan điểm vận dụng tư  tưởng  
Hồ   Chí   Minh   về   công   tác   giáo   dục   LLCT   trong   hệ   th ống   các   trườ ng 
chính trị nước ta giai đoạn hiện nay. 
­ Đề tài cấp Bộ mã B.08 – 23 do tác giả Ngô Ngọc Thắng (Chủ nhiệm  
đề tài), (2008), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về  giáo dục vào giáo dục  
LLCT trong giai đoạn hiện nay [122]. 
Hai công trình trên của tác giả Ngô Ngọc Thắng làm chủ nhiệm đề tài 
đã khái quát các luận điểm cơ  bản của Hồ  Chí Minh về  công tác giáo dục 
LLCT, khảo sát thực trạng vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục vào  
công tác giáo dục LLCT hiện nay. Từ đó đưa ra giải pháp vận dụng tư tưởng 
về giáo dục LLCT vào giáo dục LLCT hiện nay. Đặc biệt các đề  tài đã hệ 
thống hóa một cách toàn diện các luận điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về 
công tác giáo dục LLCT. Trong đó, vận dụng tư  tưởng Hồ  Chí Minh về 
công tác giáo dục LLCT tại các trường chính trị   ở  nước ta hiện nay, là 
những gợi mở cho tác giả trong quá trình thực hiện đề tài luận án.
­ Ban Tuyên giáo Trung ương (10­2007), Đề tài nghiên cứu khoa học: 
Tình hình giảng dạy, học tập các môn khoa học Mác­Lênin, tư  tưởng Hồ  
Chí Minh trong các trường đại học, cao đẳng và chủ    trương, giải pháp  


cho thời gian tới [7].
Đề tài đã nghiên cứu một cách tổng quát về  đội ngũ giảng viên dạy  
học  các môn khoa học Mác – Lênin, tư  tưởng Hồ Chí Minh với tư  cách là 
một trong những yếu tố quan trọng, trực tiếp tác động đến chất lượng quá  
trình dạy và học. Nhóm nghiên cứu cho rằng: bên cạnh hàng loạt các  ưu  
điểm về gia tăng học hàm, học vị trong đội ngũ thì hạn chế lớn nhất của số 
đông đội ngũ này là sức ì lớn, chậm đổi mới tư  duy, ngại trau dồi kiến  

nói, bài viết của Người luôn đề  cao vai trò quan trọng của công tác giáo  
dục LLCT đối với cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Người xác 
định rõ nội dung, nhiệm vụ  học tập LLCT; Người yêu cầu nâng cao chất  
lượng, hiệu quả  công tác giáo dục LLCT cho đảng viên và quần chúng 
nhân dân.
­ Trần Thị Anh Đào (Chủ biên), (2010), Công tác giáo dục LLCT cho sinh  
viên Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội [49].
Sách gồm 3 chương: Chương 1. Một số  vấn đề  chung về  công tác 
giáo dục LLCT cho sinh viên Việt Nam; Chương 2. Thực trạng công tác 
giáo   dục   LLCT   cho   sinh   viên   Việt   Nam   hiện   nay;   Chương   3.   Phương 
hướng cơ bản và giải pháp chủ yếu nâng cao chất lượng công tác giáo dục  
LLCT cho sinh viên Việt Nam hiện nay. Trên cơ  sở  nghiên cứu lý luận và 
thực tiễn tác giả đã tìm ra những giải pháp khả  thi để  góp phần hữu hiệu  
vào việc nâng cao chất lượng  giáo dục LLCT cho sinh viên, nhằm đáp ứng  
tốt hơn yêu cầu  nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp công 
nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trong hệ  thống các giải pháp nhằm nâng cao 
chất lượng giáo dục LLCT cho sinh viên, một trong những giải pháp mà tác 
giả  đã nêu ra là cần phải đổi mới phương pháp giáo dục LLCT cho sinh