KHOA H C CÔNG NGH

C H I VÀ THÁCH TH C
I V I XU T KH U
TRÁI CÂY VI T NAM KHI THAM GIA HI P
NH
TH
NG M I T DO VI T NAM — LIÊN MINH CHÂU ÂU
ng Kim Khôi1, Lê Th Hà Liên1,
Bùi Th Vi t Anh1, Ph m

c Th nh1

TÓM T T
Trong hai n#m 2016 và 2017, ngành trái cây Vi t Nam -ã có nh0ng b23c phát tri5n -6t phá -áng ghi nh7n
khi góp ph9n -2a ngành rau qu< l9n -9u tiên v2>t qua lúa g o và d9u khí vB kim ng ch xuDt khEu (G m c
kho

báo cPa D` án EU — MUTRAP vB tác -6ng cPa
EVFTA, GDP hàng n#m cPa Vi t Nam có th5 t#ng
tr2Gng thêm 0,5% và xuDt khEu t#ng tr2Gng thêm 5 —
6% (Paul Baker và cs, 2014). S` t#ng tr2Gng này sh
t o c_ h6i -áng k5 cho t#ng tr2Gng trong h9u hUt các
lynh v`c nói chung và trong xuDt khEu trái cây nói
riêng.
Trong h_n 10 n#m qua, giá tr th2_ng m i xuDt
nh7p khEu hai chiBu gi0a Vi t Nam và EU -ã t#ng
gDp 5 l9n trong giai -o n 2005-2015 tg kho
- Không gian: Th tr2Xng EU (28 quTc gia) và
Vi t Nam.
- ThXi gian: Các sT li u th cDp -2>c thu th7p
và phân tích trong giai -o n 2005 — 2016.
- Si thU bao gkm: Trái cây
nhi t -3i (v
bp v3i
ph9n tích -i5m yUu và -i5m m nh n6i t i cPa ngành
trái cây Vi t Nam; trên c_ sG -ó, -B xuDt gi

Hình 2. S<n l2>
l2>ng m6
m6t sT
sT trái cây
cây chính 20052005-2016

50
0
2005 2007 2009 2011 2013 2015 2016
Dừa
Dứa
Cam, Quýt
Chuối
Xoài
Nhãn
Vải
Bưởi

Hình 1. Di n tích gieo trk
trkng m6
m6t sT
sT trái cây
20052005-2016
Di n tích, s<n l2>ng trái cây Vi t Nam có xu
h23ng t#ng nh0ng n#m g9n -ây. Di n tích cây #n
qu< các lo i n#m 2016 - t h_n 857,4 ngàn ha, t#ng
kho
có múi (b2Gi, cam, quýt), trong -ó chuTi có di n tích
l3n nhDt c< n23c. NhiBu sc trkng nhiBu t i các
t]nh -kng bcng sông Clu Long (nh2 kng Tháp,
TiBn Giang). V3i trái cây có múi, Vi t Nam cing có
khá nhiBu giTng b2Gi ngon, -2>c ng2Xi tiêu dùng
-ánh giá cao nh2 b2Gi N#m roi, Da xanh, Phúc
Tr ch, Thanh Trà, Di„n, oan Hùng… Tuy nhiên,
ch] có b2Gi N#m Roi là có s<n l2>ng mang ý nghya
hàng hóa l3n, sng tTt, -ang -2>c mG
r6ng di n tích G nhiBu t]nh nh2: cam Vinh, cam Cao
Phong, cam Hàm Yên.
S
t^ng di n tích -Dt canh tác nông nghi p, t7p trung
chP yUu các n23c Tây Ban Nha (36,4%), Ý (16,3%), Ba
Lan (18,8%) và Bk ào Nha (6,7%). Trong -ó, trái cây
chP yUu là các s
Th`c tr ng th2_ng m i trái cây gi0a Vi t
Nam — EU
Th2_ng m i hai chiBu ngành trái cây gi0a Vi t
Nam và EU t#ng tr2Gng liên tRc v3i tTc -6 cao, - t
bình quân 13%/n#m trong giai -o n 2005 — 2016, - t

105,7 tri u USD n#m 2016 t#ng gDp g9n 4 l9n n#m
2005. Trong -ó, Vi t Nam liên tRc xuDt siêu v3i quy
mô ngày càng cao, v3i m c xuDt siêu - t 83,7 tri u
USD n#m 2016, t#ng 3,3 l9n so v3i n#m 2005.

Ngukn: UN Comtrade (2017).
Hình 5. Kim ng ch xuD
xuDt nh7
nh7p khE
khEu trái cây (t2_i và chU
chU biU
biUn) cP
cPa EU tg
tg Vi t Nam
Tuy nhiên, xuDt khEu trái cây cPa Vi t Nam sang trái cây tg Vi t Nam cPa EU ch] chiUm 0,11% t^ng giá
tr nh7p khEu trái cây cPa EU, cùng v3i -ó, kim
EU còn ch2a khai thác hUt tiBm n#ng. EU là th
tr2Xng có nhu c9u l3n các si thU nh2 chuTi, trái cây có múi, trái cây nhi t tr2Xng EU cing ch] chiUm 5% t^ng kim ng ch xuDt
-3i và các lo i h t, nh2ng hi n nay giá tr nh7p khEu khEu trái cây cPa Vi t Nam ra thU gi3i.

Ngukn: UN Comtrade (2017).
Hình 6.
6. C_ cD

t2_ng x ng v3i tiBm n#ng, vi c th`c thi hi p - nh này
sh mang l i nhiBu c_ h6i cho các doanh nghi p và
nhà s
0-5,6
16
136 EUR/tDn
16

0
0
75 EUR/tDn
0

5,1-8,8

0

0
5,5
0
13%
+
EUR/tDn

0
0
0
53

Qu< cam ng…t, t2_i

Giá nh7p c
5,5
15

0
Áp dRng tg 1/12 -Un
31/5
Áp dRng tg 1/11 -Un
hUt tháng 2
Áp dRng tg 1/6 -Un
31/5
0
0
0
0
0

Ngukn: T^ng h>p tg hi p - nh EVFTA

khô cing cft gi
Nhóm cây có múi
Nhóm xoài, m#ng
cRt

Trái cây chU
chU biU
biUn

16,8

2,0

16,6

1,2

17,1
24,1

0,04
0,04

2,4

0,02

10,0

0,2


hàng rào th2_ng m i bDt h>p lý và phc các tiêu
chuEn kj thu7t và v sinh an toàn th`c phEm không
ch] cPa EU mà còn cPa các quTc gia -ích -Un. EU là
m6t thành viên cPa hi p - nh SPS và TBT nh2 các
n23c thành viên khác và m…i quTc gia thành viên EU
-Bu là thành viên tích c`c cPa ‘y ban An toàn l2_ng
th`c vì thU h9u hUt các quy chuEn cPa EU -Bu tuân
thP hi p - nh SPS và TBT trong khuôn kh^ WTO.
Tuy nhiên, nhiBu bi n pháp cPa EU quy - nh tiêu
chuEn cao h_n các hi p - nh cPa WTO và EU cing
áp dRng nguyên tfc th7n tr…ng cho phép sl dRng
bi n pháp khEn cDp mà không c9n ->i có ch ng c
khoa h…c. Ngoài ra, s

- German QS-System
International
Featured
Standards
KhTi EU áp
-Belgian
(IFS)
dRng 50 tiêu
Certus
- Tiêu chuEn cho -óng
chuEn chung
-FSSC 22000
gói và tái chU bao bì
GLOBALG.A.P
FSSC 22000

Anh +3

Pháp +2

Hà Lan +1

- French Label
- British BRC Rouge
Global Standard - International - Safe Quality
- GLOBALGAP Featured
Food (SQF)
FSSC 22000
Standards (IFS)

sâu (MRLs) trong và trên th`c phEm, yêu c9u ki5m
d ch th`c v7t -Ti v3i th`c phEm, cDm các chDt lây
nhi„m -2a vào th`c phEm có th5 do quá trình sc vào th tr2Xng
EU. Bên c nh -ó, s
s
3.4. M6t sT g>i ý chính sách hn
hn tr> doanh
nghi p và nhà s doanh nghi p tiUp c7n các thông tin (nhu c9u, th
hiUu, tiêu chuEn SPS/TBT, tiêu chuEn môi tr2Xng,
tiêu chuEn xã h6i, v.v...) chung cPa EU, tiêu chuEn
tgng n23c trong khTi EU -5 hn tr> doanh nghi p
nghiên c u phát tri5n th tr2Xng. Th hai, tiUp tRc cc th`c thi, Vi t Nam c9n phi ý chính sách -2>c -2a ra gkm:

3.4.1. Chính sách chung
Th nhDt, Vi t Nam c9n th`c hi n ci hóa th2_ng m i và h DN và nhà s
Th2_ng m i và 9u t2 cPa châu Âu (EU-MUTRAP).
5. Gaetana Petriccione và c6ng s`, 2011. Báo

cáo “The EU fruit and Vegetables sector: Overview
and post 2013 CAP perspective”

6. Tg Minh Thi n, 2014. Tài li u H6i th