Trương Tuấn Linh

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

186(10): 159 - 164

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH MUA XE ĐẠP ĐIỆN
CỦA NGƯỜI TIÊU DÙNG
Trương Tuấn Linh*
Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông – ĐH Thái Nguyên

TÓM TẮT
Quá trình đô thị hoá nhanh dẫn đến sức ép giao thông cho đô thị ngày càng lớn, thêm vào đó là các
vấn đề liên quan đến tai nạn giao thông, ô nhiễm môi trường…Do vậy sử dụng xe điện nói chung
và xe đạp điện nói riêng là xu hướng được ưa chuộng trong tương lai, thân thiện với môi trường.
Số lượng xe đạp điện trong những năm gần đây tăng lên nhanh chóng với đối tượng khách hàng
chủ yếu là học sinh, sinh viên. Nghiên cứu này là nghiên cứu định lượng mới với mục tiêu tìm
hiểu, phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định mua xe đạp điện của người tiêu dùng. Kết
quả phân tích cho thấy Tuổi, Thương hiệu, Tính thiết yếu, Tham khảo từ người sử dụng khác và
Khả năng di chuyển là các nhân tố có ý nghĩa thống kê cao, ảnh hưởng tới quyết định mua của
khách hàng. Từ kết quả này, nhà sản xuất, nhà kinh doanh, nhà phân phối xe đạp điện sẽ có thể
tham khảo được các thông tin để đưa ra quyết định sản xuất, chiến lược thị trường, chất lượng sản
phẩm phù hợp với người tiêu dùng để tăng doanh số, doanh thu cho mình.
Từ khoá: Quyết định mua, xe đạp điện, ô nhiễm, thương hiệu, mô hình probit

ĐẶT VẤN ĐỀ *
Số liệu thống kê cho thấy, 85% dân số Việt
Nam đang sử dụng xe máy làm phương tiện
đi lại hàng ngày và để mưu sinh với những
vấn đề về nỗi lo tai nạn, tắc đường, ô nhiễm
tiếng ồn, khói bụi, ô nhiễm không khí do khí

thuận tiện linh hoạt di chuyển các quãng
đường ngắn và trung bình phù hợp trong mọi
khu đô thị [2].
Những năm trở lại đây ở Việt Nam tốc độ
tăng trưởng của ngành xe điện biến đổi thấy
rõ. Năm 2013, doanh số toàn ngành, bao gồm
cả xe máy điện và xe đạp điện đạt khoảng
370.000 xe, tức bằng khoảng 14% sức mua xe
máy chạy xăng thông thường. Đến 2014,
doanh số tăng lên thành 500.000 xe, tức tốc
độ phát triển là 35%. Số liệu khảo sát của
HKbike cho thấy, cả nước hiện nay có gần
1.800 cửa hàng kinh doanh xe điện. Mỗi năm
số cửa hàng đóng cửa là 40%, nhưng số mở
mới còn cao hơn, lên tới 60%. Hầu hết các
cửa hàng đều hình thành tự phát, nhỏ lẻ khi
chủ đầu tư là cá nhân có vốn, thấy ngành
đang lên thì tranh thủ kiếm lãi. Mùa mở mới
nhiều nhất là thời điểm mua sắm cho học
sinh, từ tháng 5 đến tháng 10. Nhưng do chưa
đủ lâu để hiểu ngành cũng như không tập
trung vào dịch vụ, xây dựng uy tín, thích lãi
159


Trương Tuấn Linh

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

nhanh, nên chỉ khoảng trên một năm đến 2

cạnh đó, đặc tính cá nhân của khách hàng là
những yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định
mua sắm của khách hàng [5]. Căn cứ vào kết
quả nghiên cứu của Philip Kotler [6] và
Zeithaml [7] tác gỉả đã chọn một số biến ảnh
hưởng tới quyết định mua của khách hàng để
đưa vào mô hình.
Các công trình nghiên cứu về các yếu tố ảnh
hưởng tới quyết định mua xe đạp điện ở Việt
Nam còn rất ít, thậm chí còn chưa có nghiên
cứu nào ở tỉnh Thái Nguyên. Do vậy bài báo
với mục tiêu xác định các yếu tố ảnh hưởng
đến quyết định mua xe đạp điện của người tiêu
dùng qua điều tra số liệu tại địa bàn thành phố
160

186(10): 159 - 164

Thái Nguyên để từ đó góp phần cho các cơ sở
sản xuất kinh doanh xe đạp điện trên địa bàn
thành phố nói riêng và cả nước nói chung có
giải pháp, chiến lược kinh doanh, cơ chế tác
động phù hợp, tích cực đến khách hàng trên cơ
sở thỏa mãn những mong muốn của họ.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Mô hình nghiên cứu
Biến phụ thuộc được sử dụng trong nghiên
cứu này là quyết định mua xe đạp điện có giá
trị 0 và 1, do vậy mô hình xác suất tuyến tính
biến giả (dummy variable) sẽ được lựa chọn

tiến hành trong khoảng tháng 4 và tháng 5
năm 2018. Người được phỏng vấn sẽ trả lời
các câu hỏi liên quan đến thông tin cá nhân,
nhu cầu mua xe đạp điện, đối tượng tham


Trương Tuấn Linh

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

khảo khi mua, chất lượng và giá trị xe đạp
điện mà họ đang sở hữu, giá trị cảm xúc của
họ khi sử dụng xe đạp điện, quyết định mua
xe đạp điện...

186(10): 159 - 164

Sau khi phân tích, tác giả loại bỏ bớt một số
biến không có giá trị thống kê để xác định và
tính toán mô hình có ý nghĩa nghiên cứu. Các
biến được mô tả chi tiết ở Bảng 1.

Bảng 1. Thống kê mô tả các biến được sử dụng trong mô hình
Tên biến
Tuổi
Nghề nghiệp
Thương hiệu
Thu nhập
Thiết yếu
Bạn bè

nhanh. Giá trị là 1 nếu đồng ý, là 0 nếu ý kiến
khác
Nhận định xe đạp điện có giá cả phù hợp với
thu nhập. Giá trị là 1 nếu đồng ý, là 0 nếu ý
kiến khác
Nhận định hài lòng với quyết định mua xe đạp
điện. Giá trị là 1 nếu đồng ý, là 0 nếu ý kiến
khác

Giá
trị
trung
bình
42,3

Độ
lệch
chuẩn
18,23

Giá
trị
nhỏ
nhât
15

Giá
trị
lớn
nhất

0

1

0,63

0,48

0

1

0,92

0,27

0

1

0,92

0,27

0

1

0,27


Nguồn: Số liệu phân tích của tác giả, 2018

Bảng 1 cho thấy độ tuổi trung bình của người được phỏng vấn là 42 tuổi đa phần người được
phỏng vấn là học sinh, sinh viên với thu nhập bình quân là 4,8 triệu đồng/ tháng. Qua phỏng vấn
cho thấy thương hiệu xe đạp điện được người tiêu dùng ưa thích là Honda, đa phần việc mua xe
đạp điện được tham khảo chủ yếu từ bạn bè, đồng nghiệp, hàng xóm hoặc là người đã sử dụng.
Kết quả mô tả cũng cho thấy người được hỏi đánh giá xe đạp điện có tiếng máy êm ái khi sử
dụng và hài lòng với quyết định mua là đa số. Tuy vậy, thực tế nhận định của đa phần người
được hỏi đều cho rằng rằng xe đạp điện không phải là phương tiện di chuyển được quãng đường
xa, cũng như thời gian sạc là dài.

161


Trương Tuấn Linh

Tạp chí KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Qua phân tích mô hình cho thấy giá trị
Prob>chi2=0,03

-0,51***
0,34
-0,19

0,19
0,37
0,23

0,29

0,64

1,61**

0,86

Hài lòng
Hằng số
(Constant)
Prob>chi2

0,03

Ghi chú:***,**,* là mức ý nghĩa tương ứng 1%,
5%, 10%
Nguồn: Số liệu phân tích của tác giả, 2018

Bảng 2 cho thấy các biến Tuổi, Thương hiệu,
Thiết yếu, Người khác và Di chuyển ngắn có

quyết định mua xe đạp điện sẽ giảm. Lý do là
bởi, đối tượng được phỏng vấn chủ yếu là học
sinh, sinh viên- những người chưa tạo ra thu
nhập và không được quyết định mua sắm
trong gia đình.
Biến độc lập “Người khác” thuộc nhóm các
yếu tố tham khảo có giá trị P=0,056
quyết định mua xe đạp điện của người tiêu
dùng. Hệ số biến thương hiệu có giá trị thống
kê dương chỉ ra rằng thương hiệu càng mạnh
thì người tiêu dùng càng có xu hướng sử
dụng, do vậy các nhà kinh doanh cần lưu ý về
chủng loại sản phẩm để có chiến lược phân
phối hiệu quả cao. Nghiên cứu đã phân tích
hiện tại đối tượng chính để mua xe đạp điện
là giới trẻ, do đó nhà sản xuất cần lưu tâm
hơn tới thị trường là các đối tượng trung niên
và cao niên hơn. Đồng thời, kết quả cho thấy
vai trò của marketing, quảng bá thông tin về
xe đạp điện còn chưa đến được đầy đủ tới các
tầng lớp dân chúng, đa phần quyết định mua
hay không phụ thuộc vào người chủ của gia
đình, người tạo ra thu nhập cho gia đình,

186(10): 159 - 164

những người trung tuổi nhưng họ lại có ít
thông tin và đánh giá chưa cao về mức độ
thiết yếu của xe đạp điện. Do vậy, cả nhà sản
xuất và nhà kinh doanh, phân phối cần đẩy
mạnh công tác thông tin, marketing sản phẩm
tới đối tượng có vai trò quyết định trong việc
mua này.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng rõ ràng chất
lượng của xe đạp điện thể hiện ở việc pin sử
dụng được lâu, quãng đường di chuyển được
xa thì người tiêu dùng càng dễ đưa ra quyết


186(10): 159 - 164

SUMMARY
FACTORS EFFECTING TO BUYER’S DECISSION ON ELECTRIC BICYCLES
Truong Tuan Linh*
TNU - University of Information and Communication Technology

Rapid urbanization has led more and more pressure to urban traffic, in addition is transport
accident, pollution, and so on. Hence, using electrical vehicles in general and electric bicycles in
particular is a favored trend in the future. Recently, the number of electric bicycles is increasing
rapidly, main targeting on students, pupil. This research is a new quantitative study and aims to
identify, analyze factors effecting buying decision of customers on electric bicycles. The results
show that age of respondents, bicycle trademark, essential vehicle, other buyers and moving
distance are statistically significant factors influencing final buying decision of customers. As
such, manufactures, traders and distributors will be able to access information to making
production decisions, market strategies and suitable product quality with customers’ desires to
increase their sales, revenue.
Keywords: Buying decision, electric bicycles, pollution, trademark, probit model

Ngày nhận bài: 17/9/2018; Ngày phản biện: 19/9/2018; Ngày duyệt đăng: 28/9/2018

*

Tel: 0986 729 868, Email:

164