SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

“MỘT SỐ KINH NGHIỆM RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO
HỌC SINH”

1


PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm.
- Thấy được thực trạng kỹ năng sống của học sinh THCS Đáp Cầu nói riêng và học
sinh THCS thành phố Bắc Ninh nói chung. Từ đó, tìm ra một số giải pháp giúp học sinh
có kỹ năng sống tốt hơn và trở thành con người linh hoạt, sáng tạo, có văn hóa. Biết xử lý
các tình huống một cách đúng đắn, khoa học hợp với đạo lý người Việt Nam.
- Giúp học sinh thích ứng với cuộc sống xã hội hiện tại, với những tác động của tự
nhiên, xã hội. Thúc đẩy các em học sinh tham gia các hoạt động mang tính xã hội, phát
huy nhân tố tích cực, hạn chế nhân tố tiêu cực, xây dựng môi trường sống thân thiện, tích
cực ở địa phương.
- Đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện; phù hợp với quan điểm giáo dục của
UNESCO đó là: Học để biết; học để làm; học để tồn tại; học để chung sống.
II. Sáng kiến kinh nghiệm với các giải pháp (biện pháp) được trình bày có gì
khác so với giải pháp cũ trước đây.
- Rèn kỹ năng sống cho học sinh thực sự có tác dụng tốt đến việc giáo dục đạo đức
học sinh trong nhà trường không những giúp cho các em có được những kĩ năng ứng xử,
giao tiếp mà còn tạo thành thói quen phân tích đánh giá tình hình, thói quen vươn lên xử
lý tình huống một cách hợp lí. Khác với các phương pháp trước trong việc giáo dục đạo
đức học sinh là khoảng cách giữa thầy và trò khi các em mắc lỗi thương các thầy, cô
giáo hay dùng hình thức trách phạt, kỷ luật mà ít khi lắng nghe các em giải bày... Nay với
việc chú trong rèn kỹ năng sống cho học sinh mà đòi hỏi cần có sự ân cần chỉ bảo, phân

PHẦN II: NỘI DUNG
Chương I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA SKKN
I. Cơ sở lý luận.
- Theo tổ chức Y tế thế giới kỹ năng sống là khả năng để có hành vi thích ứng và
tích cực trong các tình huống xảy ra trong đời sống mỗi con người. Rèn kỹ năng sống là
giúp cho mỗi cá nhân có thể ứng xử có hiệu quả trước các nhu cầu và thách thức cuộc
sống hằng ngày.
- Theo UNICES thì cho rằng: Kỹ năng sống là khả năng tiếp cận với thay đổi và
hình thành những hành vi mới, Tiếp cận này đã lưu ý đến sự cân bằng về tiếp thu kiến
thức, hình thành thái độ và kỹ năng.
- Có quan niệm cho rằng: Kỹ năng sống là năng lực ứng xử tích cực của mỗi người
đối với tự nhiên, xã hội và chính mình; Là khả năng tâm lý xã hội của mỗi cá nhân trong
các hành vi tích cực, để xử lý hiệu quả những đòi hỏi, thách thức cuộc sống.
- Cũng có quan niệm coi kỹ năng sống là khả năng thực hiện một hành động hay
hoạt động nào đó bằng cách lự chọn và vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm để
hành động trong sự thực hiện mục đích, trong hoàn cảnh thực thế.
Tóm lại: Những quan niệm nêu trên đều chứa một nội hàm: Kỹ năng sống là khả
năng thực hiện hành động, hay hoạt động, là năng lực ứng xử tích cực trước những thách
thức của đời sống và chỉ có được khi được rèn luyện, tích lũy kinh nghiệm và biết lựa
chọn một cách hợp lý để giải quyết các vấn đề trong tự nhiên, trong xã hội và trong chính
cá nhân con người.
II. Cơ sở thực tiễn
- Xã hội ngày càng phát triển thế giới đang bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên
của khoa học, công nghệ và những tiến bộ vượt bậc mang lại cho loài người những lợi ích
hữu dụng. Nhưng cũng vì thế con người phải đối mặt với những thách thức to lớn từ môi
4


trường thiên nhiên, xã hội và đặc biệt mối quan hệ xã hội giữa người với người. Với
những thay đổi đó , xã hội nói chung, ngành giáo dục nói riêng đang từng ngày phải đối

hướng những giá trị và tạo lập hành vi phù hợp với từng lứa tuổi. Chính vì thế việc rèn kỹ
năng sống cho học sinh trong nhà trường THCS là hết sức cần thiết và quan trọng và phải
có hương đi đúng đắn. Đây là một lĩnh vực khoa học còn khá mới mẻ trong trường THCS
đòi hỏi những người làm công tác giáo dục trong các nhà trường cần phải quan tâm chú ý
để xây dựng , đào tạo thế hệ trẻ trở thành người “có đức, có tài”.

Chương II: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ MÀ SKKN ĐỀ CẤP ĐẾN
1. Một số nhận định về KNS của học sinh THCS hiện nay.
Hiện nay các trường THCS đã và đang chú ý đến việc rèn kỹ năng sống cho học
sinh thông qua các chương trình giáo dục lồng ghép, tích hợp trong các tiết dạy chính
khóa của các môn học và thông qua các hoạt động ngoại khóa và các tiết học tập ngoài
giờ trên lớp, Các tiết học và bộ môn giáo dục công dân ngày càng được quan tâm. Với
yêu cầu giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phải đảm bảo các yếu tố: Giúp học sinh ý
thức được các giá trị của bản thân trong mối quan hệ xã hội, giúp học sinh hiểu biết về
thể chất, tinh thần của bản thân mình; có hành vi, thói quen ứng xử có văn hóa, hiểu biết,
chấp hành và tôn trọng pháp luật.
Tình trạng thiếu kỹ năng sống đang khiến các em trong độ tuổi học THCS gặp
nhiều lúng túng trong việc giải quyết các vấn đề của bản thân dẫn đến tình tràng thiếu tự
tin, khủng hoảng về tâm lý. Chính vì nhiều học sinh, vì thiếu kỹ năng sống đã trở thành
nạn nhân của những tệ nạn xã hội, thành những học sinh không ngoan, thành người con
hư của gia đình, thậm trí còn dẫn đến vi phạm pháp luật ở tuổi vị thành niên.
6


2. Những vấn đề được đề cập tới trong sáng kiến kinh nghiệm này.
Thực hiện nhiệm vụ năm học với chủ đề kỳ cương - chất lượng việc giáo dục đào
tạo học sinh trở thành con người toàn diện, với phong trào “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực”, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh là hết sức quan trọng, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp giáo dục đồng thời tạo nên thế hệ tương lai cho đất nước, với
yêu cầu xã hội ngày càng phát triển mãnh mẽ cả về kinh tế và quan hệ xã hội.

- Nhóm kĩ năng quản lí bản thân:
+ Kĩ năng làm chủ cảm xúc.
+ Kĩ năng vượt qua lo lắng, sợ hãi.
+ Kĩ năng khắc phục tức giận.
+ Kĩ năng quản lý thời gian, nghỉ ngơi tích cực, giải trí lành mạnh.
Với sự chia nhóm các kĩ năng trên mà chúng ta đưa ra những giải pháp thiết thực
phù hợp với thực tiễn, đặc điểm học sinh của từng địa phương, mà tiến hành việc rèn kĩ
năng sống cho các em mới đạt được kết quả cao.
Rèn kĩ năng sống cho học sinh, đây là một vấn đề mới với thời gian thực hiện
nghiên cứu đề tài không nhiều chắc chắn cần được bổ sung nhiều hơn nữa thì đề tài mới
mang lại hiệu quả cao.

8


Chương III
NHỮNG GIẢI PHÁP ( BIỆN PHÁP) MANG TÍNH KHẢ THI
Ngay từ đầu năm học 2012 - 2013 ban giám hiệu nhà trường đã xác định việc rèn
kỹ năng sống cho học sinh trong trường học là hết sức quan trọng và cần thiết, đồng thời
đã đưa ra một số giải pháp nhằm tăng cường công tác rèn kỹ năng sống cho học sinh
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, làm chuyển biến đạo đức học sinh giúp các em
có nhận thức đúng về hành vi, ứng xử một cách khoa học hợp lý đưa chất lượng đạo đức
học sinh một cách vững chắc. Ban giám hiệu nhà trường đã thống nhất thực hiện chỉ đạo
tập thể sư phạm nhà trường thực hiện một số giải pháp sau để rèn kỹ năng sống cho học
sinh.
1. Giải pháp thứ nhất
Nghiên cứu lí luận: thu thập những tài liệu liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu để
nắm chắc cơ sở lí luận cho việc rèn kĩ năng sống đối với học sinh THCS về các mặt tâm
lí, tình hình xã hội và sự thực hiện nghĩa vụ, quyền lợi đối với học sinh THCS.
Nghiên cứu thực tiễn tình hình địa phương phường Đáp Cầu, việc rèn luyện kĩ năng

làm , dám đấu tranh với sai trái của các bạn và có kỹ năng chia sẻ niền vui, nỗi buồn , sự
thành công của mình và của bạn.

4. Giải pháp thứ tư: Trải nghiệm
Tổ chức cho các em hoạt động cộng đồng, sinh hoạt và làm việc theo nhóm, đi thực
tiễn tìm hiểu cuộc sống của người lao động để hình thành và rèn kĩ năng sống cho học
sinh biết kết hợp trong làm việc, nhận thức đầy đủ về lao động, yêu quí người lao động.
10


Từ đó có đạo đức tốt trong cộng đồng dân cư. Các em được trực tiếp tham gia các buổi
lao động công ích, Vệ sinh trường lớp, thấy được ý nghĩa của việc mình làm cho lớp, cho
khu dân cư từ đó hình thành cho các em kỹ năng lao động nhóm, sự cố gắng vươn lên
hoàn thành công việc một cách có trách nhiệm với tập thể, với nhóm. Giúp các em có kỹ
năng về làm việc, kỹ năng hợp tác làm việc, kỹ năng làm việc nhóm được nâng lên. Việc
tổ chức cho học sinh trải nghiệm cuộc sống, về vùng nông thôn, thăm làng nghề đã tạo
điều kiện cho các em rèn kỹ năng về mặt xã hội. Với việc tổ chức cho học sinh các trò
chơi, thăm quan, đi dã ngoại,thi thể dục thể thao trong nhà trường, trong đó các em được
giữ vai trò chủ đạo đã giúp các em phát huy được tính tích cực , tự chủ, tự giác và phát
biểu những ý kiến của riêng mình mà các em qua tâm.
5. Giải pháp thứ năm: Tổ chức cho học sinh thực hành kĩ năng sống
Thông qua các tiết học trên lớp với chương trình giáo dục trong nhà trường THCS
tùy theo từng môn, từng bài mà tổ chức cho các em hoạt động ngay tại trong lớp, ngay
trong tiết học giải quyết tình huống giúp các em tự nêu lên kĩ năng để xử lý các kiến thức
trên lớp. Thông qua đó mà liên hệ các tình huống tương tự mà các em đã gặp ở cuộc sống
hằng ngày. Qua việc lồng ghép giáo dục kĩ năng sống trong các tiết dạy, ý thức học tập
của các em có chuyển biến rõ rệt. Kĩ năng ghi chép, đọc, phân tích, giải quyết kiến thức
một cách chủ động, sáng tạo đã được phát triển.

11

Thông qua sự giao việc cho các em, hình thành kỹ năng làm việc theo nhóm để tạo
cơ hội cho các em khắc phục khó khăn làm việc đạt hiệu quả và đạt được mục tiêu của
công việc. Thông qua những việc làm đó các em được trao đổi với bạn bè thầy cô được
phát biểu ý kiến của mình, được đề đạt phương án giải quyết công việc mà khả năng tư
duy của các em.
Đối với học sinh THCS với tâm sinh lý đang phát triển sự nhận thức về xã hội còn
nhiều vấn đề cần phải quan tâm để giúp các em hiểu thêm về xã hội nhà trường đã chú
trọng vấn đề rèn kỹ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ, lời nói và giao tiếp không lời bằng ánh
mắt cử chỉ. Thông qua các hoạt động xã hội như: tham gia các phong trào “Xanh – Sạch
– Đẹp”, chăm sóc di tích lịch sử, di tích văn hóa, các phong trào của khu dân cư như: vệ
sinh đường phố, phong trào ba sạch, hay tiếp xúc với người lớn, với các cuộc hội thảo.
Thông qua việc hoạt động ngoài giờ lên lớp các phong trào thi đua của đội của nhà
trường, các trò chơi dân gian mà giúp các em có được kỹ năng thuyết trình nói trước đám
đông. Bằng những trò chơi đối đáp nhanh trong các giờ sinh hoạt tập thể làm cho các em
phải suy nghĩ vận động và phải ra quyết định, phải đồng ý hay không đồng ý, từ chối hay
hợp tác một cách nhanh nhẹn và dứt khoát. Thông qua sự phân công chịu trách nhiệm của
trưởng nhóm của thành viên trong nhóm để các em thể hiện vai trò của bản thân.
Qua việc chỉ đạo trong thực tiễn đã cho thấy rằng rèn kĩ năng sống cho học sinh cần
phải đổi mới phương pháp dạy học một cách tích cực giúp học sinh phát huy được tính
tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và có khả năng tự học, tinh thần
tự giác từ đó luôn có ý thức vận dụng kĩ năng, kiến thức vào các tình huống trong học tập
cũng như trong thực tiễn. Từ đó các em biết cách khắc phục khó khăn, tạo được niềm vui

13


và hứng thú trong học tập. Thông qua các cuộc trải nghiệm do nhà trường tổ chức giúp
các em xử lí các tình huống trong cuộc sống, gắn bó, đoàn kết cùng nhau làm việc.
Công tác giáo dục thể chất của nhà trường cũng hết sức quan trọng trong việc rèn kĩ
năng sống cho bản thân. Việc thực hiện dạy thể dục trong nhà trường, tổ chức các trò

thể chủ động nhiều hơn trong cuộc sống hàng ngày. Thông qua chương trình rèn kĩ năng
sống của tỉnh đoàn, qua cuộc nói chuyện về các hoàn cảnh đời sống thường ngày, sự trả
lời tọa đàm ngay tạo sân trường với các câu hỏi gợi mở, những câu hỏi tình huống để cho
các em xử lý sự việc, sự vật xảy ra và từ đó có tình cảm, thái độ biểu thị sự sẻ chia với
các hoàn cảnh éo le mà cuộc vận động “vì ngưởi nghèo” đã được các em thể hiện một
cách tích cực hiệu quả, giúp các bạn nghèo trong nhà trường có điều kiện học tập tốt hơn.
Đáp ứng yêu cầu của ngành giáo dục đào tạo con người toàn diện cho xã hội, với
việc chú trọng rèn kỹ năng sống cho học sinh theo ba nhóm kỹ năng: Kỹ năng về nhận
thức, kỹ năng xã hội, kỹ năng quản lý bản thân, đã có tác dụng tích cực đến kỹ năng sống
của học sinh và mang lại những kết quả khả quan tích cực:
- Học sinh đã nhận thức tốt về mối quan hệ thầy trò, thầy giáo cô giáo là những người
cho ta kiến thức, dạy ta cách làm người, học sinh phải luôn luôn tôn trọng, lễ phép. Khi
giao tiếp các em đã biết thưa gửi, biết thể hiện các hành động tôn trong thầy cô giáo, lòng
biết ơn công lao người dạy bảo mình mong cho mình tiến bộ. Đồng thời nhiều em đã biết
phê phán những hành vi không đúng đối với thầy cô giáo của các bạn khác.
- Mối quan bạn bè cùng trường, cùng lớp các em đã hòa đồng hơn, gần gũi, thân
thiện, đoàn kết, biết giúp đỡ lẫn nhau khi gặp khó khăn, biết chia sẻ niềm vui với nhau,
vui trước thành công của bạn, nhưng các em cũng đã mạnh dạn chỉ ra những khuyết điểm
khi bạn mắc sai lầm. Các em đã biết kiềm chế, không gây gổ, không đánh nhau với bạn,
15


không xúc phạm bạn. Đây là một thành công lớn của trường trong năm học 2012 - 2013
không có một vụ nào học sinh đánh nhau ở trong hay ngoài nhà trường.
- Qua việc chỉ đạo của ban giám hiệu với yêu cầu rèn kỹ năng học tập trên lớp và tự
học tập năm chắc kiến thức đã giúp các em học sinh tự giác rèn ý thức học tập, ý thức tự
học các em thấy được tầm quan trong trong việc nâng cao nhận thức và phải có thói quen
tự học và tự giác học tập. Ý thức tự học khác nhau thì kết quả học tập cũng khác nhau.
Nhiều học sinh trong nhà trường đã thể hiện được việc rèn luyện tính trung thực mà từ đó
các thầy cô đã hiểu các em hơn và giúp các em ngày càng có kết quả học tập tốt hơn. Qua

1. Những vấn đề quan trong mà đề tài đề cập tới đó là:
Trong nhà trường THCS cần nhận thức đầy đủ về việc rèn kỹ năng sống cho học
sinh nó có ý nghĩa rất quan trọng trong việc thực hiện chương trình giáo dục của Bộ giáo
dục thông qua việc dạy tích hợp giáo dục công dân trong các bộ môn, các tiết học, nhằm
hình thành cho các em học sinh những hành vi đạo đức trong sáng, lễ phép , biết phân
biệt đúng sai, biết cư xử trong sinh hoạt trong và ngoài nhà trường, có tư duy linh hoạt,
phong thái tự tin khi hòa nhập cộng đồng... Biết yêu thương và có trách nhiệm hơn đối
với người xung quanh và với chính bản thân. Muốn làm tốt được việc rèn kỹ năng sống
cho học sinh đòi hỏi các thầy cô giáo cần phản nghiên cứu và đưa ra được các nhóm giải
pháp thích hợp với từng vùng, từng trường phù hợp với đặc tính sinh hoạt của nhân dân,
học sinh ở nơi đó.
Trong đề tài này với năm nhóm giải pháp:
- Nghiên cứu lý luận, nghiên cứu thực tiễn về kỹ năng sống của học sinh THCS nói
chung và học sinh THCS trường Đáp Cầu - thành phố Bắc Ninh nói riêng.
- Điều tra thực tế kỹ năng sống của học sinh Đáp Cầu.
17


- Quan sát, tư vấn gúp đỡ hình thành, củng cố kỹ năng sống cho học sinh
- Tổ chức cho họ sinh trải nghiệm các kỹ năng sông.
-Tổ chức cho học sinh thực hành kỹ năng sống.
Từ đó tập trung rèn kỹ năng sống cho học sinh theo ba nhóm kỹ năng:
- Nhóm kĩ năng nhận thức
- Nhóm kĩ năng xã hội
- Nhóm kĩ năng quản lí bản thân
Theo phương pháp từng “bước nhỏ” không vội vàng nhưng cần chú ý đến tâm lý
lứa tuổi học sinh để đạt được hiệu quả cao nhất. Đồng thời khi giúp đỡ học sinh trong
việc thực hành rèn kỹ năng sống chúng ta cần lắng nghe ý kiến của học sinh. Việc rèn kỹ
năng sống cho học sinh phải thường xuyên diễn ra trong các tiết học chính khóa, ngoại
khóa, ngoài giờ lên lớp, có thể nói ở bất cứ đâu khi có điều kiện, khi có tình huống chúng

một năm học chỉ đạo, thực hiện đề tài trong nhà trường THCS Đáp Cầu, thành phố Bắc
Ninh đã mang lại nhiều kết quả thiết thực cho nhà trường; không còn hiện tượng học sinh
bất hòa, gây gổ đánh nhau, không còn học sinh mang quà vào lớp học, không có học sinh
trốn học, nghỉ học không lý do, việc thực hiện đồng phục, mang khăn quàng được các
em thực hiện tự giác, ý thức trách nhiệm và sự cố gắng hoàn thành công việc được giao
của các em được nâng lên rõ rệt... Ý thức học tập, tự học tập đã có nhiều chuyển biến tích
cực. Phong trào “xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” được củng cố và
phát triển. Có thể nói thông qua việc quan tâm giúp đỡ học sinh rèn các kỹ năng sống đã
góp phần tích cực trong việc hoàn thành nhiệm vụ năm học và có tác dụng rất lớn trong
việc giáo dục toàn diện của nhà trường.

19


Rèn kỹ năng sống cho học sinh là trách nhiệm của các thầy giáo, cô giáo, hãy bắt
đầu từ kỹ năng đơn giản, với “các bước đi nhỏ” kỹ năng sống của các em dần thay đổi bổ
sung, điều chỉnh các kỹ năng sống đã có trong con người các em. Hãy quan tâm đến các
em từ những điều nhỏ nhất chắc chắn chúng ta có được những thành công không nhỏ
trong công giáo dục.

3. Qua việc nghiên cứu đề tài và áp dụng đề tài trong nhà trường THCS Đáp
Cầu tôi mạnh dạn đưa ra một số kiến nghị sau:
- Đối với cấp quản lý cần mở các chuyên đề bồi dưỡng cho giáo viên những
phương pháp, kiến thức để thực hiện rèn kỹ năng sống cho học sinh. Những chuyên đề
dạy tích hợp trong các bộ môn, cách áp dụng vận dung dạy kỹ năng sống trong các tiết
học.
- Đối với quản lý cấp trường cần có kế hoạch chỉ đạo việc rèn kỹ năng sống cho
học sinh phù hợp với đặc điểm học sinh của nhà trường và phù hợp với điều kiện của địa
phương.
- Đối với các thầy, cô giao cần quan tâm thực hiên từng “bước nhỏ” chú ý giúp đỡ,


Thăm
gia văn nghệ ngành GD&ĐT thành phố Bắc Ninh

Liên hoan tiêng hát học sinh trường THCS Đáp Cầu-Tp Bắc Ninh
Chào mừng 30 năm ngày nhà giáo Việt Nam
22


Trải nghiệm làng nghề gốm Phù Lãng – Quế Vó- Bắc Ninh

Tìm hiểu về Đạo Phật- Thăm di tích lịch sử.

23


PHẦN NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI THẨM ĐỊNH
( Kèm theo Phiếu thẩm định đánh giá và xếp loại)
1. Những ưu điểm nổi bật của SKKN:
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
2. Tính mới của SKKN:
............................................................................................................................
3. Những hạn chế chủ yếu của ĐTKH, SKKN:
............................................................................................................................
............................................................................................................................

Các tiêu chí đánh giá

Tổng
điểm
( 100
điểm)
15 điểm
5
5
5
15 điểm
4
5

Điểm
của
người
chấm

I. Các quy định về SKKN
Hình thức trình bày
Các quy định về soạn thảo văn bản
Cấu trúc của SKKN
II. Phần mở đầu
Nêu được mục đích của SKKN
Nêu được ưu điểm nổi bật của SKKN
Đóng góp của SKKN để nâng cao chất lượng quản lý,
dạy và học... của ngành giáo dục nói chung, của đơn
6
vị nói riêng, cụ thể ở những mặt nào?