PHÒNG GD-ĐT ĐÀ LẠT CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG THCS Nguyễn Đình Chiểu Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Tổ Toán – Lý – Tin – C nghệ
KẾ HOẠCH ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY NĂM HỌC
2010-2011 VÀ NHỮNG NĂM TIẾP THEO Ở MÔN VẬT LÝ THCS
A.ĐÁNH GIÁ VỀ THỰC HIỆN ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:
Những năm qua, trường THCS Nguyễn Đình Chiểu đã tích cực trong việc thực hiện đổi
mới chương trình, sách giáo khoa và phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính
tích cực chủ động sáng tạo của học sinh. Nhà trường tự nhìn nhận đánh giá một cách
khách quan, trung thực cụ thể như sau:
- Ưu điểm:
+ Đại bộ phận giáo viên đã tích cực tìm hiểu, tham khảo để nâng cao nhận thức về chủ
trương của Bộ GD-ĐT trong việc đổi mới chương trình SGK và phương pháp giảng dạy.
+ Thường xuyên tổ chức các chuyên đề xoay quanh vấn đề “ Đổi mới phương
pháp” nhằm tìm ra một giải pháp có tính khả thi và hiệu quả.
+ Tham gia các đợt bồi dưỡng thường xuyên trong dịp hè và tổ chức thăm lớp dự
giờ để nâng cao chất lượng giảng dạy mà cốt lõi là thực hiện đổi mới phương pháp .
+ Đại đa số giáo viên không còn dạy theo lối “Đọc – chép” hoặc thiên về thuyết
minh một chiều.
+ Nhà trường thường xuyên tổ chức phong trào thao giảng, dự giờ thăm lớp để góp
ý thẳng thắn bằng những ý kiến bổ ích giúp cho thầy cô giáo tìm ra tiếng nói chung .
-Nhược điểm:
+ Trong quá trình thực hiện kế hoạch đổi mới chương trình, SGK và phương pháp,
một bộ phận giáo viên vẫn chưa tích cực cải tiến phương pháp, còn nặng nề trong lối
dạy cũ, chưa chịu khó học hỏi nâng cao nghiệp vụ chuyên môn.
+ Một số giáo viên đôi lúc còn giảng dạy nặng về thuyết minh, dáng dấp “đọc chép”.
+ Cơ sở vật chất của nhà trường đã cấp lâu cho nên khá nhiều thiết bị bị hư hỏng
không sử dụng được làm cho nhiều giáo viên lên lớp gặp khó khăn trong việc thực hiện
đổi mới phương pháp dạy học thông qua kỹ năng thao tác thực hành.
B.KẾ HOẠCH ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NĂM 2010-2011 VÀ
NHỮNG NĂM TIẾP THEO:
-Thiết bị dạy học: Tổ lập kế hoạch bổ sung các thiết bị đang còn thiếu, xin với các
cấp lãnh đạo tăng cường thiết bị giảng dạy ƯDCNTT như bổ sung máy chiếu prọjector
tại hai phòng tin học để nâng số lượt giáo viên được sử dụng CNTT cho ĐMPPDH.
3/ Về các hoạt động chuyên môn:
- Mỗi giáo viên coi việc đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá
học sinh trong quá trình đổi mới giáo dục là điều cần thiết và cấp bách của đợt đổi mới
chương trình và thay sách giáo khoa lần này.
- Chuyên môn nhà trường trực tiếp quán triệt đến mỗi giáo viên: Tăng cường dạy học
phát huy vai trò chủ động sáng tạo của học sinh. Thực hiện đổi mới gắn với khai thác, sử
dụng các thiết bị trên cơ sở bám sát chuẩn kiến thức và kỹ năng với bộ môn vật lý.
Đi đôi truyền thụ kiến thức bộ môn cần chú trọng tích hợp kiến thức đa môn để
giảng dạy môn vật lý tốt hơn.
- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện đổi mới chương trình,
sách giáo khoa đặc biệt là đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra, và công tác
sử dụng thiết bị dạy học.
- Các Giáo viên trong nhóm nên khai thác và sử dụng công nghệ thông tin để phục vụ
một cách hiệu quả việc dạy học theo phương pháp mới, sử dụng các phần mềm dạy học và
sáng tạo các phần mềm dạy học phù hợp với đặc điểm đối tượg học sinh của nhà trường.
- Yêu cầu giáo viên mượn và sử dụng đồ dùng dạy học một cách tích cực, cấm
giáo viên dạy chay dạy không có thiết bị trong khi phòng thực hành có những thiết bị đó
đối với những tiết học cần sử dụng các thiết bị thực hành.
2
4/ Hội thi giáo viên dạy giỏi và Hội thi ƯDCNTT giỏi:
Hàng năm, tổ cũng chú trọng đến tham gia hội thi Giáo viên dạy giỏi cấp trường và
ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện đổi mới phương pháp dạy học vào trong Hội thi
để động viên khuyến khích phong trào, đúc rút kinh nghiệm trong công tác chuyên môn
thực hiện chương trình, sách giáo khoa và đổi mới phương pháp dạy học.
5/ Tổ chức chuyên đề:
Tập trung vào các vấn đề trọng tâm, có tác dụng thiết thực đối với giáo viên trong
quá trình thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, trên cơ sở chỉ đạo của Sở, của
- Cuối mỗi học kỳ, mỗi đợt thị đua tổ sẽ tổ chức sơ kết nhằm đúc rút kinh nghiệm
đồng thời có sự điều chỉnh kế hoạch đổi mới PPDH thích hợp.
3
- Cuối năm học, tổ chức tổng kết việc đổi mới phương pháp dạy học một cách
trung trực thẳng thắn, tìm ra những nguyên nhân, những bài học trong quá trình thực
hiện ĐMPPDH để có hướng bổ sung cho kế hoạch năm học sau.
III.MỘT SỐ VÍ DỤ MINH CHỨNG CHO CÁC GIẢI PHÁP:
Trước những khó khăn của thực tiễn GD, khi thực hiện đổi mới PPDH, chúng ta phải
chấp nhận một giải pháp quá độ mang tính cải tiến, với phương châm là: dạy học tạo
điều kiện để HS “suy nghĩ nhiều hơn, làm việc nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn”.
Trước những khó khăn của thực tiễn GD, khi thực hiện đổi mới PPDH, chúng ta phải
chấp nhận một giải pháp quá độ mang tính cải tiến, với phương châm là: dạy học tạo
điều kiện để HS “suy nghĩ nhiều hơn, làm việc nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn”.
Việc cải tiến PPDH cần được thực hiện ở tất cả các khâu: xác định mục tiêu (MT)
bài học; tổ chức hoạt động học tập; sử dụng thiết bị DH; đánh giá kết quả học tập của
HS; soạn giáo án (lập kế hoạch bài học). Trong bài này, chúng tôi đề cập vấn đề: lượng
hóa mục tiêu bài học và tổ chức hoạt động học tập theo mục tiêu được lượng hóa.
1/Lương hóa mục tiêu dạy học của từng bài học, từng đơn vị kiến thức
Từ nhiều năm nay, giáo án của GV hay trong hướng dẫn giảng dạy, MT bài học (mục
đích yêu cầu) thường viết chung chung như: nắm được khái niệm năng suất tỏa nhiệt…,
đặc điểm của quá trình nóng chảy… Nhiều khi MT còn được hiểu là những điều mà GV
sẽ phải làm, trong quá trình giảng dạy: “Cung cấp cho HS những kiến thức cơ bản về…,
củng cố khái niệm trọng lượng, khối lượng, rèn luyện kĩ năng,…”. Với cách trình bày
MT bài học như vậy ta không có cơ sở để biết khi nào HS đạt được MT đó.
Với định hướng dạy học mới, MT của bài học được thể hiện bằng sự khẳng định về kiến
thức, kĩ năng và thái độ mà người học sẽ phải đạt được ở mức độ nhất định sau tiết học
(chứ không phải là hoạt động của GV trên lớp như trước đây). MT của bài học sẽ là căn
cứ để đánh giá chất lượng học tập của học sinh và hiệu quả thực hiện bài dạy của GV.
Do đó MT của bài học phải cụ thể sao cho có thể đo được hay quan sát được, tức là MT
bài học phải được lượng hóa. Người ta thường lượng hóa MT bằng các động từ hành
môn học và chỉ có thể đánh giá được sau một giai đoạn học tập xác định (sau 1 học kì, 1
năm học, cấp học) nên thường ít được thể hiện trong MT của bài học cụ thể.
2/Tổ chức cho hs hoạt động chiếm lĩnh kiến thức và kĩ năng phù hợp với mt đã
được lượng hóa
1Lựa chọn nội dung kiến thức để tổ chức cho HS hoạt động
SGK đã trình bày các đơn vị kiến thức theo định hướng hoạt động. Trong từng đơn
vị kiến thức, GV có thể tổ chức những hoạt động khác nhau để HS chiếm lĩnh kiến thức.
Căn cứ vào nội dung kiến thức trong SGK, điều kiện thiết bị, thời gian học tập và khả
năng học tập của HS, GV cân nhắc và lựa chọn nội dung để tổ chức cho HS hoạt động.
Một số hoạt động thường gặp trong dạy học vật lí là:
1. Tổ chức tình huống học tập (chủ yếu là xác định nhiệm vụ học tập)
Đặt câu hỏi nghiên cứu
Nêu dự đoán
Đề ra giả thuyết
2. Thu thập thông tin
Quan sát các hiện tượng, thí nghiệm, sự kiện
Tìm được những thông tin cần thiết từ sách, báo,…
Lập kế hoạch khám phá
Ví dụ: Thiết kế thí nghiệm (TN); lựa chọn dụng cụ TN; chỉ ra đại lượng cần đo;
những điều cần xác định trong TN; những yếu tố cần giữ nguyên, không thay đổi
khi làm TN.
Tiến hành khám phá
Ví dụ: bố trí, lắp đặt dụng cụ thiết bị TN; thực hiện TN theo hướng dẫn; thay đổi
phương án TN nếu kết quả không phù hợp với vấn đề đặt ra.
Ghi các kết quả khám phá
Ví dụ: đọc số chỉ của các dụng cụ TN ở mức độ cẩn thận và chính xác cần thiết
lập; lập bảng kết quả; biểu diễn kết quả bằng đồ thị; sơ đồ…
3. Xử lí thông tin
Lập bảng, biểu, vẽ đồ thị theo những cách khác nhau, từ đó phân tích dữ liệu và
nêu ý nghĩa của chúng.