TỔNG QUAN VỀ DỰ ÁN VÀ ĐÁNH GIÁ VỀ SẢN PHẨM
CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TOÁN MẪU
Ông Melvyn George Crowle - Tổng Giám đốc Grant Thorton Việt Nam
Chuyên gia quốc tế của Dự án
“Tăng cường năng lực Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam”
Kính thưa Quý vị!
Trước tiên tôi xin tự giới thiệu, tôi là Melvyn Crowle hiện đang là Tổng Giám đốc Công ty
Grant Thornton Vietnam, Văn phòng tại Việt Nam của hãng kiểm toán quốc tế Grant
Thornton International. Tôi là một thành viên của Hội Kế toán công chứng của Anh và xứ
Wales từ năm 1967 và vào năm 2001 tôi được cấp chứng chỉ Kiểm toán viên Việt Nam và
vẫn luôn làm việc trong vai trò kiểm toán viên tại Việt Nam kể từ đó đến nay. Tôi đã được
tuyển chọn tham gia là Chuyên viên tư vấn Quốc tế trong dự án TF 092507, hợp phần xây
dựng Chương trình kiểm toán mẫu do Ngân hàng Thế giới tài trợ.
Ngân hàng Thế giới rất xứng đáng được tuyên dương và ca ngợi vì những hỗ trợ của mình
cho việc xây dựng tăng cường năng lực tại Việt Nam và tại các quốc gia khác. Mục tiêu của
dự án này là xây dựng năng lực trong lĩnh vực Kiểm toán, vốn là một lĩnh vực mà Ngân
hàng Thế giới luôn coi là vấn đề hết sức quan trọng.
Các công ty Kiểm toán quốc tế lớn, trong đó có Grant Thornton, đều đã tự thiết kế và phát
triển phần mềm kiểm toán dùng trong mạng lưới hãng thành viên của mình để tạo ra và
quản lý các chương trình kiểm toán. Tuy nhiên, đối với một công ty kiểm toán ở quy mô nhỏ
hơn thì việc tự tạo ra được các phần mềm tương đương là rất khó khăn, nếu như không nói
là không thể, bởi các công ty kiểm toán lớn hơn coi phần mềm mà họ tạo ra là tài sản riêng
và không trao quyền sử dụng cho người ngoài công ty. Phần mềm kiểm toán hiện có trên thị
trường thì chất lượng lại chưa cao bằng phần mềm của các công ty kiểm toán này. Chính vì
thế, mục đích của dự án là phát triển một Chương trình kiểm toán mẫu được thiết kế đặc
biệt dành cho Việt Nam để các công ty kiểm toán ở quy mô nhỏ có thể sử dụng khi tiến
hành kiểm toán. Chương trình kiểm toán mẫu này sẽ được áp dụng cho tất cả các cuộc
kiểm toán các doanh nghiệp sản xuất, thương mại và dịch vụ, bao gồm cả việc kiểm toán
cho các Công ty Niêm yết.
Một đội ngũ tư vấn đã được hình thành bao gồm một Chuyên gia Tư vấn Quốc tế là tôi, hai
Chuyên gia trong nước, hai cán bộ chuyên môn của VACPA và Ban quản lý dự án. Nhiệm

cân đối kế toán và rằng công việc kiểm toán có thể được thực hiện một cách hiệu quả nếu
như chúng ta tiến hành kiểm toán theo chu trình giao dịch, hơn là tiến hành kiểm toán các
khía cạnh khác nhau của từng chu trình một cách riêng rẽ. Ví dụ như, trong chu trình kiểm
toán khoản phải thu/doanh thu chúng ta chỉ phải kiểm tra các hóa đơn bán hàng một lần, vì
phương pháp này sẽ chứng minh cho cả việc bán hàng và khoản phải thu. Do đó chúng tôi
đã quyết định áp dụng phương cách tiếp cận theo chu trình này cho công việc kiểm toán
trong Chương trình kiểm toán mẫu. Phần về kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ cũng được
thiết kế nhằm cho mục đích này.
Rất tiếc là có một lĩnh vực khó khăn chính mà chúng tôi gặp phải. Thông thường, khi đã
kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ, các kiểm toán viên sẽ xác định được những thủ tục kiểm
soát quan trọng hoạt động hiệu quả và dựa vào những kiểm soát này để điều chỉnh các thủ
tục kiểm tra chi tiết, sẽ giảm thiểu đáng kể công việc kiểm tra chi tiết. Tuy nhiên trong thực
tế, việc điều chỉnh giảm các thủ tục kiểm tra chi tiết lại do máy tính thực hiện và sử dụng các
thuật toán phức tạp. Do đó, rất khó để có thể đưa ra hướng dẫn thực hiện cụ thể để điều
chỉnh như vậy trong một chương trình kiểm toán thủ công, do đó chúng tôi dự định đưa ra
hướng dẫn về các vấn đề này trong các buổi tập huấn.
Cũng vì khó khăn này mà chúng tôi đã phải bố trí các thủ tục kiểm toán chi tiết bằng cách
phân loại theo các khoản mục trên bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh
doanh. Mặc dù chúng tôi đang sử dụng phương pháp tiếp cận theo chu trình, chúng tôi vẫn
thấy rằng cần thiết phải sử dụng mẫu này bởi đặc thù về mặt thủ công của chương trình.
Tuy nhiên, chúng tôi sẽ đưa ra các hướng dẫn cụ thể trong phần tập huấn để tránh việc
thực hiện trùng lắp các công việc.
Một vấn đề khác mà chúng tôi gặp phải là trong việc tính toán các kích cỡ mẫu kiểm tra.
Trong các chương trình được máy tính hóa các kích cỡ mẫu bằng cách sử dụng các phép
toán phức tạp liên quan đến lý thuyết xác suất. Việc yêu cầu một kiểm toán viên hành nghề
phải có kiến thức này là không hợp lý nên chúng tôi sẽ đưa ra một số hướng dẫn trong phần
tập huấn bằng cách sử dụng phương pháp tiếp cận dựa trên kinh nghiệm để tính toán các
kích cỡ mẫu dựa theo cách thức thông thường.
Ngoài ra, sau khóa đào tạo này, Chương trình kiểm toán mẫu còn được các Công ty kiểm
toán, các hội viên VACPA tham gia ý kiến chỉnh sửa cho phù hợp với điều kiện Việt Nam.