ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN NGỌC HIỆP

QUẢN LÝ THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
TẠI PHÒNG LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ
XÃ HỘI THÀNH PHỐ SÔNG CÔNG, TỈNH
THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2019
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN NGỌC HIỆP

QUẢN LÝ THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
TẠI PHÒNG LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ
XÃ HỘI THÀNH PHỐ SÔNG CÔNG, TỈNH
THÁI NGUYÊN

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ
Mã số: 8.31.01.10


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên cho phép em được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Ban
giám hiệu, tất cả các thầy cô trường Đại học Kinh tế và quản trị kinh doanh
Thái Nguyên. Các thầy cô đã trang bị cho chúng em những kiến thức cơ bản
và cần thiết về lĩnh vực quản lý kinh tế. Đó là những kiến thức nền tảng để
chúng em trở thành những nhà quản lý trong tương lai.
Em cũng xin được cảm ơn cô giáo - TS. Nguyễn Thị Lan Anh - Người
đã trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành bài luận văn của mình. Sự hướng dẫn,
chỉ bảo rất nhiệt tình của cô thực sự khiến em rất cảm động.
Thời gian công tác tại phòng Lao động - Thương binh và xã hội Sông
Công, cộng thêm sự hướng dẫn của cô Lan Anh đã giúp em có thêm tư liệu,
kiến thức để hoàn thành Luận văn tốt nghiệp với đề tài: “Quản lý thu chi
ngân sách nhà nước tại phòng Lao động - Thương binh và xã hội thành
phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên”.
Để có được ngày hôm nay, em cũng rất muốn gửi lời cảm ơn tới bố mẹ,
bạn bè và những người thân trong gia đình. Mọi người đã có những lời động
viên kịp thời mỗi khi em gặp khó khăn.
Mặc dù đã cố gắng rất nhiều nhưng Luận văn tốt nghiệp của em không
thể không có những thiếu sót. Vì vậy, em rất mong nhận được sự góp ý từ
phía các thầy cô để luận văn của em được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày .... tháng .... năm 2019
Học viên

Trần Ngọc Hiệp

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN



1.2.3. Quản lý thu NSNN ................................................................................ 12
1.2.4. Quản lý chi NSNN ................................................................................ 14
1.3. Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu chi NSNN ....................................... 18
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




4

1.3.1. Điều kiện kinh tế - xã hội...................................................................... 18

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




5

1.3.2. Cơ chế chính sách của Nhà nước và sự giám sát của đoàn thể và nhân
dân ................................................................................................................... 19
1.3.3. Khuyến khích khai thác các nguồn lực tài chính .................................. 19
1.3.4. Nhân tố con người................................................................................. 20
1.4. Cơ sở thực tiễn về quản lý thu chi ngân sách nhà nước........................... 20
1.4.1. Kinh nghiệm quản lý thu chi NSNN ở một số đơn vị........................... 20
1.4.2. Một số bài học rút ra đối với công tác quản lý thu chi NSNN tại phòng
LĐ – TB&XH thành phố Sông Công.............................................................. 23
Chương
2:
PHƯƠNG

phòng LĐ-TB&XH thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên....................... 42
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




6

3.2.2. Nội dung các khoản thu chi NSNN tại phòng LĐ-TB&XH thành phố
Sông Công, tỉnh Thái Nguyên......................................................................... 44
3.2.3. Thực trạng quản lý thu chi NSNN tại phòng LĐ-TB&XH thành phố
Sông Công, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2016 - 2018 .................................... 50
3.3.1. Điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương ............................................
63
3.3.2. Cơ chế chính sách của Nhà nước và sự giám sát của các tổ chức đoàn
thể và nhân dân................................................................................................ 64
3.3.3. Chính sách khuyến khích khai thác các nguồn lực tài chính ................
66
3.3.4. Nhân tố con người................................................................................. 66
3.4. Đánh giá chung ........................................................................................ 68
3.4.1. Những kết quả đạt được ........................................................................ 68
3.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân ............................................................ 70
Chương 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU CHI NSNN TẠI
PHÒNG LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI THÀNH PHỐ
SÔNG

CÔNG,

TỈNH


8

4.2.2. Hướng tới lập dự toán ngân sách trung hạn, quản lý ngân sách theo đầu
ra...................................................................................................................... 76
4.2.3. Cải tiến hình thức thanh toán các khoản chi NSNN ............................ 78
4.2.4. Phân định trách nhiệm và quyền hạn của từng cán bộ trong chu trình
quản lý NSNN tại phòng Lao động - Thương binh và xã hội thành phố Sông
Công ................................................................................................................ 80
4.2.5. Đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ thông tin......................................... 82
4.2.6. Củng cố và xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý NSNN ...........................
83
4.2.7. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc quản lý và sử dụng thu
chi NSNN tại phòng LĐ - TB&XH Sông Công ............................................. 84
4.3. Một số kiến nghị....................................................................................... 85
4.3.2. Kiến nghị với Sở LĐ-TB&XH tỉnh Thái Nguyên ................................ 86
4.3.3. Kiến nghị với UBND thành phố Sông Công ........................................ 86
KẾT LUẬN .................................................................................................... 88
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 90
PHIẾU KHẢO SÁT ...................................................................................... 92
PHIẾU KHẢO SÁT ...................................................................................... 94

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




9

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BHYT


KBNN

Kho bạc nhà nước

UBND

Ủy ban nhân dân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




1
0

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Biểu 1: Tổng hợp kinh phí chi trả trợ cấp NCC tại 11 xã, phường trên địa bàn
thành phố từ 2016 - 2018: .............................................................................. 37
Biểu 2: Tổng hợp số lượng thẻ BHYT được cấp từ 2016 - 2018: .................. 38
Biểu 3: Tổng hợp người có công thành phố Sông Công điều dưỡng tập trung
tại cơ sở điều dưỡng giai đoạn 2016 - 2018:................................................... 39
Biểu 4: Tổng hợp người có công thành phố Sông Công điều dưỡng tại nhà
giai đoạn 2016 2018:............................................................................................ 39
Biểu 5: Danh mục các khoản thu NSNN tại phòng LĐ-TB&XH thành phố
Sông Công giai đoạn 2016-2018..................................................................... 47
Biểu 6: Danh mục các khoản chi NSNN tại phòng LĐ-TB&XH thành phố
Sông Công giai đoạn 2016-2018..................................................................... 50
Biểu 7: Tổng hợp dự toán thu NSNN tại phòng LĐ-TB&XH thành phố Sông

bảo trợ xã hội mà phòng quản lý. Công tác điều hành, quản lý ngân sách tại
đơn vị có nhiều đổi mới. Hoạt động thu NSNN của phòng LĐ-TB&XH thành
phố Sông Công được thực hiện đúng quy định. Công tác quản lý chi NSNN
được thực hiện nghiêm túc, nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ mà phòng
được lãnh đạo UBND thành phố giao.
Tuy nhiên, công tác quản lý thu chi NSNN của phòng LĐ-TB&XH
thành phố Sông Công còn một số tồn tại như: Xây dựng dự toán thu chi
NSNN có lúc chưa sát với thực tế. Phân bổ ngân sách vẫn dàn trải, chưa tập
trung, đôi khi chưa phân bổ theo nhu cầu cấp thiết của xã hội, có thời điểm
còn thiếu nên quá trình chấp hành dự toán của đơn vị còn gặp khó khăn. Vì
vậy, trong quá trình thực hiện, phòng vẫn phải lập dự toán kinh phí bổ sung.
Quản lý thu chi NSNN vẫn tập trung vào đánh giá các khoản chi công có
được sử dụng đúng không? Khâu quyết toán chi NSNN tại một số xã, phường
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




còn chậm so với thời gian quy định. Để tháo gỡ những vướng mắc trong quản
lý thu chi NSNN tại phòng, rất cần có những giải pháp đồng bộ trên các khâu
của quá trình quản lý. Làm tốt công tác quản lý thu chi NSNN tại phòng, chi
ngân sách hiệu quả sẽ góp phần thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao, đưa
phòng LĐ-TB&XH thành phố Sông Công trở thành một trong những tập thể
lao động xuất sắc của thành phố Sông Công.
Xuất phát từ tình hình thực tế tại cơ quan, em đã chọn vấn đề: "Quản lý
thu chi ngân sách nhà nước tại phòng Lao động - Thương binh và xã hội
thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên" làm đề tài nghiên cứu luận văn
tốt nghiệp của mình.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung

- Về mặt thực tiễn: Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý thu chi
NSNN tại phòng LĐ-TB&XH thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên giai
đoạn 2016 - 2018, từ đó chỉ ra được những kết quả, tồn tại và nguyên nhân.
Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quản lý thu chi NSNN tại phòng LĐTB&XH thành phố Sông Công thời gian tới.
Luận văn cũng có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nhà
nghiên cứu, các học viên trong quá trình học tập và những độc giả quan tâm
đến lĩnh vực này.
5. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn
được kết cấu thành 4 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu chi NSNN.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Thực trạng quản lý thu chi NSNN tại phòng LĐ-TB&XH
thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.
Chương 4: Một số giải pháp hoàn thiện quản lý thu chi NSNN tại phòng
LĐ-TB&XH thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ
THU CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1. Cơ sở lý luận về quản lý NSNN
1.1.1. Khái quát về NSNN
Điều 4 Luật NSNN năm 2015 quy định:
“NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và
thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm
quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà





Thứ ba: Thu NSNN là tiền đề để thực hiện các chính sách trong một
năm và trong từng giai đoạn. NSNN gồm các khoản thu chi NSNN trong một
năm tài chính. Việc thông qua dự toán NSNN thể hiện của sự thống nhất
trong Quốc hội, trong HĐND cấp tỉnh, huyện, xã đối với chính sách tài chính.
Nếu Quốc hội và HĐND các cấp không thông qua dự toán của chương trình,
chính sách nào đó thì trong năm chính sách đó sẽ không được cấp kinh phí để
thực hiện.
Đặc điểm thứ tư: NSNN là thành phần không thể thiếu của hệ thống
tài chính đất nước. Các yếu tố tài chính doanh nghiệp, tài chính nhà nước,
tài chính trung gian và các hộ kinh doanh tựu chung lại tạo nên nền tài
chính của đất nước. Đây là thành phần quan trọng nhất trong hệ thống tài
chính của một đất nước.
Đặc điểm thứ năm: NSNN thể hiện tính giai cấp. Thời kỳ nhà nước
phong kiến, chưa tách biệt được ngân sách của Nhà nước với ngân khố của
Vua. Thời kỳ tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, NSNN được cụ thể
hóa, rõ ràng, minh bạch hơn. NSNN được dự toán, quyết toán, phê chuẩn
bởi Quốc hội, chính quyền các bang và HĐND các cấp, được công khai đến
toàn thể nhân dân.
1.1.3. Vai trò của NSNN
“NSNN là khâu tài chính tập trung quan trọng nhất, là kế hoạch tài
chính cơ bản, tổng hợp của Nhà nước. Nó giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống
tài chính và có vai trò quyết định sự phát triển của nền kinh tế - xã hội. Vai trò
của NSNN được xác lập trên cơ sở chức năng và nhiệm vụ cụ thể của nó
trong từng giai đoạn cụ thể. Phát huy vai trò của NSNN như thế nào là thước
đo đánh giá hiệu quả điều hành, lãnh đạo của Nhà nước.
NSNN có các vai trò chủ yếu sau:

PGS, TS. Phạm Ngọc Dũng - Học viện Tài chính chỉ ra rằng: “Phân
cấp quản lý NSNN là cách tốt nhất để gắn các hoạt động của NSNN với các
hoạt động kinh tế - xã hội, nhằm tập trung đầy đủ và kịp thời, đúng chính
sách, chế độ các nguồn tài chính quốc gia và phân phối sử dụng chúng công
bằng, hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả cao, phục vụ các mục tiêu, nhiệm vụ
phát triển kinh tế, xã hội của đất nước”.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Để việc phân cấp quản lý NSNN đạt được kết quả cao cần thực hiện
các nội dung sau:
Nguyên tắc thứ nhất: phân cấp quản lý NSNN dựa trên phân cấp quản
lý kinh tế, xã hội. Ở nước ta, nguyên tắc này có tính độc lập tương đối.
Nguyên tắc thứ hai: ngân sách trung ương là nòng cốt, huy động các
nguồn lực để thực hiện các mục tiêu then chốt của đất nước.
Nguyên tắc thứ ba: nêu rõ nhiệm vụ thu, chi giữa trung ương và địa
phương; quy định tỷ lệ trích giữa khoản thu, khoản chi, các khoản bổ sung
cho ngân sách địa phương.
Nguyên tắc thứ tư: trong quản lý NSNN, cần đảm bảo công bằng, công
khai, minh bạch, cân đối các khoản thu chi, hạn chế sự chênh lệch giữa các
khu vực, vùng, miền.
* Nội dung của phân cấp quản lý NSNN
Quốc hội quyết định quyết định các nội dung thu, chi của đất nước.
Uỷ ban thường vụ Quốc hội thực hiện những nhiệm vụ Quốc hội giao
về phân bổ, giám sát các cơ quan thực hiện ngân sách trung ương.
Chính phủ trình Quốc hội dự toán ngân sách, phân bổ NSNN, quyết
toán NSNN; kiểm tra việc thực hiện ngân sách cấp tỉnh và các bộ, ngành.
Bộ Tài chính hướng dẫn, kiểm tra các bộ và địa phương xây dựng dự

Quyết toán NSNN: kiểm tra, kế toán, quyết toán, kiểm toán”.

Khâu chuẩn bị và lập dự toán: cần nắm được nhiệm vụ theo chức năng
quản lý nhà nước; các khoản thu nộp NSNN; nhiệm vụ chi; các chương trình
mục tiêu; kết quả thực hiện nâng lương hàng năm cho người lao động. Dự
toán NSNN của các cơ quan cần đính kèm báo cáo thuyết minh một cách chi
tiết, đầy đủ.
Khâu thẩm định và phê chuẩn dự toán NSNN: phòng tài chính sẽ quyết
định định mức thu chi theo Luật NSNN, tính hợp lý của bản dự toán để phê
chuẩn, phân bổ NSNN cho các đơn vị thực hiện những nhiệm vụ được giao.
Chấp hành NSNN là thực hiện thu, chi NSNN theo dự toán đã được cơ
quan có thẩm quyền phê duyệt. Chấp hành NSNN gồm chấp hành NSTW,
chấp hành NSĐP.
Khâu quyết toán NSNN: đánh giá lại toàn bộ NSNN sau một năm thực
hiện, từ lập dự toán, phân bổ cũng như thực hiện và điều hành NSNN. Số liệu
và tình hình quyết toán NSNN là cơ sở thực hiện những quyết sách phù hợp
nhằm quản lý NSNN giai đoạn tiếp theo.
Bốn khâu nói trên gắn với nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan có thẩm
quyền. Quyền thẩm định và phê chuẩn đối với NSĐP thuộc quyền quyết định
của HĐND cấp tỉnh, huyện, xã.
UBND tỉnh, huyện, xã có trách nhiệm lập, chấp hành dự toán NSNN
sau khi HĐND cùng cấp thông qua.
1.1.6. Thanh tra, kiểm tra, giám sát NSNN
Điều 3, Luật Thanh tra quy định: “Thanh tra là hoạt động xem xét,
đánh giá của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về việc chấp hành chính sách,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN









* Văn bản do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác ở trung
ương ban hành:
Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 của Chính phủ quy
định chi tiết thi hành một số điều Luật NSNN.
Thông tư số 58/2018/TT-BTC ngày 08/6/2018 của Bộ Tài chính hướng
dẫn xây dựng dự toán NSNN.
* Văn bản của HĐND, UBND ban hành:
Quyết định số 19/2017/QĐ-UBND ngày 21/7/2017 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí
NSNN.
Nghị quyết số 01/2018/NQ-HĐND ngày 13/7/2018 của HĐND tỉnh
Thái Nguyên Ban hành Quy định phân cấp quản lý, sử dụng tài sản công tại
các cơ quan, đơn vị trong phạm vi quản lý của tỉnh Thái Nguyên.
Công văn số 808/SLĐTBXH-KHTC ngày 03/6/2018 của Sở LĐTB&XH tỉnh Thái Nguyên về việc phân bổ và hướng dẫn quản lý kinh phí chi
cho công tác quản lý người có công.
Quyết định 1102/QĐ-UBND ngày 21/9/2018 của UBND thành phố
Sông Công về việc tiếp tục thực hiện giao quyền tự chủ đối với các cơ quan
nhà nước.
1.2.2. Nguyên tắc quản lý thu chi NSNN
a) Nguyên tắc tập trung dân chủ
Đây là nguyên tắc cơ bản trong quản lý nói chung. Trong quản lý thu
chi NSNN, nguyên tắc này được quán triệt trong toàn bộ các khâu của chu
trình quản lý.
Việc phân cấp quản lý thu chi NSNN phải thống nhất giữa cấp trên với
cấp dưới. Trong lập dự toán, phân bổ dự toán; chấp hành dự toán; quyết toán
các khoản thu chi NSNN phải thực hiện nguyên tắc này. Dự toán thu chi

bổ ngân sách đã được thẩm định.
d) Nguyên tắc chi trực tiếp qua KBNN
Một trong những chức năng quan trọng của kho bạc là kiểm soát chi
NSNN. KBNN kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi NSNN, đặc biệt là các
khoản chi thường xuyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra trước, trong và sau
quá trình cấp phát. Các khoản chi phải có trong dự toán đã được duyệt và
được thủ trưởng đơn vị thụ hưởng NSNN duyệt chi.
Kho bạc nhà nước kiểm soát các hồ sơ, chứng từ, điều kiện chi và thực
hiện thanh toán các khoản chi NSNN theo quy định; phối hợp với cơ quan tài
chính kiểm tra tình hình sử dụng NSNN của cơ quan, đơn vị.
1.2.3. Quản lý thu NSNN
a) Nội dung thu NSNN
Thuế là nguồn thu chủ yếu của NSNN nhằm thực hiện hoạt động chi
tiêu của chính quyền các cấp.
Phí và lệ phí là khoản tiền công dân trả cho nhà nước khi sử dụng dịch
vụ nhà nước cung cấp. Phí và lệ phí có tính pháp lý thấp hơn so với thuế.
Thu NSNN từ hoạt động sự nghiệp của các cơ sở sự nghiệp có thu của
nhà nước.
Thu NSNN từ bán, cho thuê tài nguyên thiên nhiên, tài sản có quyền sở
hữu của nhà nước.
Bản chất của thu NSNN là việc nhà nước dùng chính sách thu để tạo
nguồn tài chính cho đất nước.
b) Đặc điểm thu NSNN
Thu NSNN là điều kiện quan trọng tạo ra nguồn tài chính cho đất