BÀI 45: DÒNG NĂNG LƯỢNG TRONG HỆ SINH THÁI VÀ HIỆU SUẤT SINH THÁI
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Mô tả được một cách khái quát về dòng năng lượng trong hệ sinh thái và hiệu suất sinh thái.
- Giải thích được sự tiêu hao năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng.
2. Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa.
- Phát triển kỹ năng đọc sách giáo khoa.
3. Thái độ: Nâng cao ý thức bvảo vệ môi trường thiên nhiên và sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên.
II. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Máy tính, máy chiếu đa phương tiện
- Các file ảnh tĩnh
+ Tranh 1: Sơ đồ khái quát năng lượng truyền qua các bậc dinh dưỡng trong hệ sinh thái.
+ Tranh 2: Sơ đồ khái quát về dòng năng lượng trong hệ sinh thái.
+ Tranh 3: Một lưới thức ăn trong hệ sinh thái rừng.
+ Tranh 4: Sơ đồ biểu diễn hiệu suất sinh thái ở một bậc dinh dưỡng.
+ Tranh 5: Sơ đồ mô tả đường đi của dòng năng lượng qua các bậc dinh dưỡng.
+ Tranh 6: Sơ đồ minh họa dòng năng lượng trong một hệ sinh thái đồng cỏ.
+ Tranh 7: Sơ đồ minh họa dòng năng lượng trong một hệ sinh thái đồng cỏ.
III. PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHỦ YẾU
- PPTQ kết hợp vấn đáp tìm tòi
- PP tổ chức hoạt động nhóm
IV. HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
Kiểm tra bài cũ: (Thời gian : 5 phút)
-Trình bày khái quát thế nào là chu trình sinh điạ các chất ?Trong mỗi chu trình, có một phần vật chất trao đổi và tuần hoàn, một
phần khác trở thành nguồn dự trữ hoặc không tuần hoàn trong chu trình. Em hãy phân biệt 2 phần đó và lấy ví dụ ?
-Thế nào là sinh quyển? Hãy sắp xếp các khu sinh học trên cạn theo thứ tự từ phía Bắc xuống phía Nam của trái đất ?
2.Giảng bài mới:
Vật chất được tuần hoàn qua chu trình dinh dưỡng còn năng lượng trong hệ sinh thái được vận chuyển như thế nào?
Hoạt động 1
Tên hoạt động : Tìm hiểu về dòng năng lượng trong hệ sinh thái

- Chiếu tranh 1 và đặt câu hỏi: Giải thích vì
sao năng lượng truyền lên các các bậc dinh
dưỡng càng cao thì càng nhỏ dần?
- Chiếu tranh 2 và đặt câu hỏi: Mô tả khái
quát về dòng năng lượng trong hệ sinh thái?
- Củng cố:
- Chiếu tranh 3. Yêu cầu học sinh trả lời câu
lệnh: Quan sát tranh và cho biết:
+ Các sinh vật sản xuất trong hệ sinh thái
đó?
- Việc điều chỉnh các kỹ thuật nuôi trồng phù hợp
với điều kiện ánh sáng để nâng cao năng suất vật
nuôi và cây trồng : chọn khoảng cách cây trồng
hợp lý, chọn cây trồng đúng thời vụ phù hợp với
thời gian chiếu sáng trong ngày.
- Do một phần năng lượng thất thoát dần qua nhiều
cách ở mỗi bậc dinh dưỡng:
+Mất qua hô hấp, tạo nhiệt ở mỗi bậc dinh dưỡng.
+Mất qua chất thải hoặc qua rơi rụng ( lá, lông, lột
xác…) ở mỗi bậc dinh dưỡng.
- Quan sát tranh kết hợp kiến thức vừa phân tích
ở trên trả lời:
+ Cây xanh ( cây dẻ, cây thông ).
+ Những sinh vật nào đóng vai trò quan trọng trong
- Sinh vật sản xuất chỉ sử dụng được
những tia sáng nhìn thấy (chiếm 50%
tổng lượng bức xạ) cho quang hợp.
- Quang hợp chỉ sử dụng khoảng 0,2-
0,5% tổng lượng bức xạ để tổng hợp chất
hữu cơ

Mục tiêu: Trình bày được khái niệm hiệu suất sinh thái ,giải thích được sự tiêu hao năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng.
Thời gian :10 phút
Hoạt động dạy Hoạt động học Nội dung
- GV chiếu tranh 4 và cho ví dụ , phân tích ví
dụ: Một hệ sinh thái nhận được năng lượng ánh
sáng là 10
6
kcal/m
2
/ngày. Chỉ có 2,5 % số năng
lượng này được dùng trong quang hợp : Phần
-Quan sát tranh kết hợp nghiên cứu thông tin
mục II SGK trả lời:
- Phần lớn năng lượng truyền trong hệ sinh
II. Hiệu suất sinh thái
lớn năng lượng bị tiêu hao do đâu?Còn bao
nhiêu % năng lượng truyền lên bậc dinh dưỡng
cao hơn?
- Chiếu tranh 5: Các con số 2,5 % ; 0.1%; 10%
được gọi là hiệu suất sinh thái giữa các bậc
dinh dưỡng. Vậy hiệu suất sinh thái là gì?
thái bị tiêu hao qua hô hấp, tạo nhiệt ( 70%),
chất thải, rơi rụng ( 10%) … chỉ có khoảng
10% năng lượng truyền lên bậc dinh dưỡng
cao hơn.
Hiệu suất sinh thái là tỉ lệ % chuyển hoá
năng lượng qua các bậc dinh dưỡng trong hệ
sinh thái.
V.KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
Thời gian :5 phút