BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1. Lời giới thiệu
Hoạt động tạo hình là một hoạt động nằm trong chương trình chăm sóc
giáo dục mầm non, nhằm cung cấp kiến thức sơ đẳng về tạo hình cho trẻ
thông qua đó phát triển khả năng quan sát tri giác, phân biệt, khả năng phân
tích tổng hợp các thao tác tư duy trực quan. Góp phần giáo dục toàn diện về
các mặt cho trẻ như: “Đức -Trí - Lao -Thể - Mỹ”.
Phát triển thẩm mỹ là 1 trong 5 lĩnh vực giáo dục toàn diện cho trẻ
Mầm non. Với mỗi trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng đều có tâm hồn
nhạy cảm với thế giới xung quanh, bởi nó chứa đựng bao điều mới lạ hấp dẫn.
Trẻ thường tỏ ra dễ xúc cảm với cảnh vật xung quanh, trẻ dễ bị cuốn hút trước
cảnh vật có nhiều màu sắc, hay 1 bông hoa đẹp, bức tranh sinh động, đồ chơi
ngộ nghĩnh... Với đặc điểm như vậy nên năng khiếu nghệ thuật thường được
nảy sinh ngay từ tuổi ấu thơ. Vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi
dưỡng ngay từ tuổi mẫu giáo để ươm trồng những tài năng nghệ thuật cho
tương lai.
Nội dung hoạt động tạo hình nói chung, hoạt động nặn nói riêng trong
trường mầm non là có vai trò rất quan trọng để phát triển thẩm mỹ cho trẻ rất
hữu hiệu. Thông qua hoạt động nặn giúp trẻ phát triển các chức năng tâm lí
như khả năng tri giác các sự vật hiện tượng xung quanh, từ đó buộc trẻ phải tư
duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởng tượng sáng tạo, ham muốn tạo ra
cái đẹp. Đây là yếu tố cần thiết góp phần giúp trẻ phát triển toàn diện nhân
cách.
Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí của trẻ 3 tuổi, đây là giai đoạn đầu
tuổi mẫu giáo, vận động của trẻ còn ở mức độ thấp ( kỹ năng cầm bút, thao
tác cắt, xé dán, nặn ...còn vụng). Một mặt do trẻ mới rời gia đình đến lớp với
cô với bạn, lúc này môi trường sống, sinh hoạt của trẻ rộng hơn, mọi sự vật
hiện tượng xung quanh trẻ còn rất mới lạ, trẻ chưa có khái niệm về cái gì cụ
thể. Mặt khác vốn ngôn ngữ của trẻ còn quá ít. Trẻ chưa thể diễn đạt nguyện
vọng của mình bằng ngôn ngữ mạch lạc. Vì vậy hoạt động tạo hình đặc biệt là
Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động nặn nói riêng phát triển ở
trẻ khả năng quan sát, trí tưởng tượng sáng tạo, khả năng phối hợp giữa mắt
và tay, hoàn thiện một số kỹ, giúp trẻ được trải nghiệm khám phá, hoạt động
theo nhóm, đối với trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi việc cho trẻ hoạt động “Tạo hình”
nhất là hoạt động nặn cũng là một vấn đề cần thiết nhằm phát triển kiến thức,
kỹ nắng và thể hiện nghệ thuật, thông qua hoạt động nặn đem đến cho trẻ ấn
tượng về cái đẹp và những cảm xúc chân thật nhừng phẩm chất tốt đẹp của
nhân cách con người.
Tuổi mầm non trẻ rất hứng thú và ham thích được hoạt động nặn nhất là
việc sử dụng đất để nặn thành các đồ vật, con vật một sản phẩm mà trẻ yêu
thích...chính từ các sản phẩm trẻ tạo ra, trẻ đặt tên gọi ,và tưởng tượng ra
những gì trẻ thích, từ đó làm nảy sinh tình cảm yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp.
Chính sự quan trọng của hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động nặn nói
riêng đối với việc chăm sóc giáo dục trẻ mầm non mà tôi với vai trò là giáo
viên mầm non tôi muốn góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao
chất lượng giáo dục trẻ, đây là yếu tố cần thiết góp phần phát triển toàn diện
nhân cách cho trẻ. Đó là lý do tôi chọn đề tài “Một số biện pháp hướng dẫn
2
trẻ 3-4 tuổi phát triển thẩm mỹ qua hoạt động nặn trong trường mầm non
huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của
mình.
2. Tên sáng kiến: Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 3-4 tuổi phát triển
thẩm mỹ qua hoạt động nặn trong trường mầm non huyện Tam Dương, tỉnh
Vĩnh Phúc
3. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Phùng Thị Lệ Thu
4. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
- Lĩnh vực áp dụng: Giáo viên trong trường mầm non lĩnh vực áp dụng
Phát triển thẩm mỹ “Một số biện pháp hướng dẫn trẻ 3-4 tuổi phát triển thẩm
quan và vui chơi các đồ chơi trẻ em. Khi quan sát trẻ so sánh hình dáng, kích
thước, màu sắc, không gian của đồ vật như vậy hoạt động nặn đã góp phần
tích cực trong việc hình thành ở trẻ những thao tác tư duy như “Phân tích, so
sánh, tông hợp, khái quát, phát triển tư duy trực quan hình tượng và phát triển
trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo, phát triển các kỹ năng của tri giác” đồng thời
trong quá trình hoạt động nặn ngôn ngữ của trẻ cũng được phát triển theo,
thông qua hoạt động hoạt động nặn giáo dục đạo đức cho trẻ biết yêu quý cái
đẹp, cái tốt, phận biệt được cái thiện cái ác. Trong quá trình tạo sản phẩm trẻ
được rèn luyện tính kiên trì, bền bỉ làm việc có mục đích được hòa đồng trong
tập thể. Từ đó hình thành tính đoàn kết tương trợ giúp đỡ cởi mở thân ái với
bạn bè.
Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động nặn nói riêng còn góp phần
giáo dục thẩm mĩ cho trẻ Mầm non. Thông qua hoạt động tạo hình để phát
triển ở trẻ khả năng cảm thụ thẩm mĩ và bồi dưỡng xúc cảm thẩm mĩ những
vẻ đẹp đa dạnh của hình dáng sự phong phú của màu sắc đồ vật thiện nhiên và
sự lặp đi lặp lại của các yếu tố tạo hình như sự cân đối đa dạng về cấu trúc,
hình dáng về tính truyền cẩm của đường nét. Đã thu hút những hứng thú và
gây cho trẻ những cảm xúc tình cảm thẩm mĩ được nảy sinh và trở nên sâu
sắc.
Hoạt động tạo hình nói chung và hoạt động nặn nói riêng có ý nghĩa to
lớn trong giáo dục lao động cho trẻ mầm non. Hoạt động nặn là hoạt động tạo
ra sản phẩm, quá trình nặn là một quá trình lao đông nghệ thuật mang tính
sáng tạo, còn góp phần hình thành ở trẻ ý thức làm việc có mục đích có kỹ
năng.
Để tạo ra sản phẩm trẻ phải nắm vững các thao tác, kỹ năng tạo hình và
kỹ năng sử dụng dụng cụ, vật liệu cùng với tính tích cực độc lập, sáng tạo.
Từ những cơ sở lý luận trên tôi thấy việc cho trẻ làm quen với hoạt động nặn
cho trẻ mẫu giáo là công việc hết sức quan trọng trong quá trình giáo dục trẻ
để trở thành những con người phát triển toàn diện, hài hòa nhân cách. Hiểu rõ
được tầm quan trọng của môn tạo hình nói chung và hoạt động nặn nói riêng
- Bản thân có trình độ đạt trên chuẩn, luôn tự học, tự bồi dưỡng về
chuyên môn trao đổi cùng đồng nghiệp về chuyên môn để nâng cao trình độ,
luôn yêu nghề, mến trẻ nhiệt tình trong công tác chăm sóc nuôi dưỡng giáo
dục trẻ.
- Thường xuyên sưu tầm các loại sách báo tranh ảnh về thế giới xung
quanh cho trẻ, để trẻ có cơ hội được biết thêm về thế giới xung quanh trẻ.
- Giáo viên luôn trò chuyện, tuyên truyền với phụ huynh về các nội
dung giáo dục cho trẻ phát triển về mọi mặt “Đức, trí, thể, mỹ” và nhất là lĩnh
vực phát triển thẩm mỹ với trẻ để phụ huynh cùng phối hợp dạy trẻ tại nhà.
c. Đối với cha mẹ trẻ
- Phần lớn cha mẹ trẻ còn trẻ cho lên nhận thức về tầm quan trọng của
việc giáo dục cho trẻ ngay từ lứa tuổi nhà trẻ là rất quan trọng với sự phát
triển của trẻ về sau, cho lên cha mẹ trẻ rất quan tâm tới việc học của trẻ.
5
- Luôn nhiệt tình quan tâm đến các hoạt động chung của lớp và luôn
lắng nghe những nội dung tuyên truyền về hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc,
giáo dục trẻ của nhà trường và của lớp.
- Phụ huynh tham gia đóng góp kinh phí đầy đủ để mua đồ dùng cho trẻ
học tập và vui chơi.
d. Đối với trẻ
- Các cháu được học cùng độ tuổi.
- Các cháu ngoan ngoãn, khoẻ mạnh, thích đi học.
Bên cạnh những mặt thuận lợi bản thân tôi gặp không ít khó khăn:
6.1.2.2. Khó khăn
a. Về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho chuyên đề
- Do 2 lớp học chung nên số học sinh trên lớp đông, do vậy diện tích
lớp học chưa đảm bảo với số trẻ trên lớp.
- Môi trường cho trẻ hoạt động còn nghèo nàn.
Với những khó khăn trên, tôi luôn phải dần dần khắc phục, sửa đổi,
đưa ra những biện pháp đúng đắn để dạy trẻ và tập cho trẻ làm quen với kỹ
năng nặn.
Qua nghiên cứu, tìm hiểu thực tế của trẻ qua tiết dạy tôi đã tiến hành
khảo sát trẻ đầu năm và thu được kết quả sau.
Sau khi xác định phạm vi nghiên cứu của đề tài tôi đã tiến hành khảo
sát chất lượng ở lớp 3 tuổi A với 22 trẻ với 3 nội dung:
- Nhận thức của trẻ về sản phẩm.
- Khả năng khéo léo của đôi bàn tay.
- Kỹ năng phối hợp màu sắc hợp lý.
* Về kết quả khảo sát nặn của trẻ đầu năm
Khảo sát hoạt
động nặn của
trẻ lớp 3 tuổi A
Biểu 1
Tốt
%
Khá
%
T.bình
%
Yếu
5
23
10
45,4
4
Phối hợp
4
18,1
7
32
8
36,
3
3
* Qua khảo sát ban đầu tôi thấy
- Về chất lượng giáo viên cho thấy chuyên môn về lĩnh vực này vẫn
thật gần gũi với trẻ.
Ví dụ: Mảng chủ đề:
Thường ở vị trí chính để trẻ dễ nhìn dễ thấy. Nội dung của mảng chủ đề
thường tổng hợp các hình ảnh về chủ đề: Như chủ đề trường Mầm non: Có
hình ảnh đu quay, cầu trượt.
8
9
10
11
12
13
14
15
một cái tên thật hay để đặt cho nó nhé. Nào ai có ý kiến, cô gợi ý các tên như
sau: Hoạ sĩ nhí, bé khéo tay, bé làm hoạ sĩ, hoạ sĩ tí hon, ...Cho trẻ thảo luận
và lựa chọn nếu trẻ nào nghĩ được tên khác hay hơn cô có thể chọn làm tên
góc hoạt động.
Bây giờ ngôi nhà này đã có tên rồi: cô giới thiệu với chúng mình đây là
hình ảnh bạn thỏ đang nặn... Đây là con Gà, con Vịt, quả Cam này là do cô tự
làm lấy chúng mình thấy có đẹp không? Còn đây là quả chuối của bạn Yến
năm trước học ở đây, đây là mâm ngũ quả của bạn Duy Đức...Bây giờ cô
muốn mỗi bạn hãy làm thật nhiều những sản phẩm để trang trí cho ngôi nhà
của chúng mình đẹp hơn nhé. Cô muốn trong lớp mình ai cũng có sản phẩm
được trưng bày trong ngôi nhà nhỏ của chúng mình để cô thay các sản phẩm
của các bạn cũ, chúng mình có đồng ý không? Từ lời gợi mở như vậy đã kích
thích trẻ tạo ra sản phẩm mới.
Để gây hứng thú cho trẻ nặn thì tuỳ theo từng chủ đề tiến hành mà tôi
có thể chuẩn bị mảng cung cấp kiến thức, các loại đất nặn phù hợp và phong
phú.
Ví dụ: Đất nặn các màu khác nhau, các loại đất nặn khác nhau, có thể cả đất
thật.
Ở đây các loại đất thì giáo viên luôn để ở trạng thái mở giúp trẻ dễ lấy để sử
dụng khi vào hoạt động. Bên cạnh đó tôi chuẩn bị một sản phẩm nặn mà tôi
đã cung cấp, hoặc sắp cung cấp trên hoạt động có chủ định để làm mảng cung
cấp kiến thức cho trẻ thu hút sự chú ý của trẻ trong các hoạt động đón và trả
trẻ, hoạt động góc, kết hợp với lời gợi ý trẻ vào góc chơi. Từ đó giúp trẻ được
củng cố và làm quen kiến thức đó, giúp trẻ tăng thêm vốn kiến thức, kỹ năng
hơn trong hoạt động chung.
Ví dụ: Với chủ đề: “ Thế giới động vật” ở góc tạo hình tôi nặn một số con
vật( gà, thỏ, mèo, trâu, voi...) bày ở giá để cung cấp kiến thức cho trẻ. Khi trẻ
vào góc chơi hoặc giờ đón trả trẻ tôi thu hút gợi ý trẻ quan sát những sản
phẩm đó:
+ Đây là con gì? Cô nặn như thế nào?
một cá nhân tham gia hoạt động sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên muốn
rèn luyện trẻ cá biệt, yếu kém hoặc củng cố kỹ năng cho trẻ. Từ đó giúp trẻ
phát triển hơn về khả năng tạo hình.
Do phòng học hơi nhỏ tôi đã tận dụng không gian bên ngoài như hiên
của phòng học làm nơi trưng bày sản phẩm của trẻ, ở đây trẻ được quan sát
toàn bộ sản phẩm của mình và của bạn. Trẻ có thể tự so sánh sản phẩm của ai
đẹp hơn, ai xấu hơn, nếu sản phẩm của bé chưa đẹp, thì bé phải cố lên lần sau
cố gắng làm cho đẹp hơn để bằng bạn hoặc làm đẹp hơn để được trang trí
trong các góc. Từ kết quả đó sẽ kích thích lòng ham muốn say mê học nặn của
trẻ.
Ngoài ra tôi còn trang trí xen kẽ cây xanh, cây hoa, sắp xếp đồ dùng đồ
chơi cho hợp lí để tạo môi trường thực sự phù hợp với tâm lý của trẻ để trẻ
hứng thú tham gia hoạt động nặn.
20
Đồng thời thông qua hoạt động ngoài trời trẻ được chơi với lá cây nên
tôi tận dụng luôn các lá cây đó giúp trẻ sáng tạo thể hiện các sản phẩm nặn để
làm giàu vốn kinh nghiệm cho trẻ và kết hợp rèn luyện các kỹ năng nặn cho
trẻ.
Tóm lại việc tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ là một việc làm rất quan
trọng góp phần nâng cao chất lượng tạo hình nói chung, hoạt động nặn nói
riêng cho trẻ.
6.2.2. Biện pháp thứ hai: Rèn luyện kiến thức, kỹ năng óc sáng tạo
thông qua hoạt động có chủ định.
Thực tế đã chứng minh: Trẻ 3 tuổi tri giác sự vật hiện tượng bằng tư duy
trực quan hành động nên rất cần sự hỗ trợ của cô nên dẫn tới kỹ năng nặn của
trẻ còn yếu như: Kỹ năng sử dụng đất nặn , nhào đất còn ngượng, còn vụng
về.
Trước tiên cho trẻ quan sát và đàm thoại theo vật mẫu để trẻ khắc sâu
kiến thức về mẫu, qua đó cung cấp thêm vốn từ, phát triển ngôn ngữ phong
phú cho trẻ, để trẻ chủ động giao tiếp trong quá trình học nặn. Sau đó tôi nặn
mẫu cho trẻ quan sát. Vừa nặn tôi vừa hướng dẫn trẻ cách nặn.
Để nặn được chiếc đèn trước hết cô phải làm gì?
+ Cô nặn gì đây?
+ Nặn như thế nào?
+ Dùng kĩ năng gì để nặn?
+ Đèn màu gì, có dạng hình gì?
+ Cô chọn màu, nhào đất.
+ Cô đã nặn được gì rồi?
+ Còn thiếu những gì nữa?
Cứ như vậy sẽ giúp trẻ hình dung và phát hiện những điểm còn thiếu
sót so với vật mẫu. Đồng thời khắc sâu kiến thức cho trẻ, giúp trẻ nặn đúng
hình và đầy đủ chi tiết.
Song không lạm dụng làm mẫu và các sản phẩm làm mẫu, càng ít làm
mẫu và sử dụng sản phẩm mẫu sẽ càng kích thích trẻ tư duy và tìm kiếm cách
thể hiện.
- Hoạt động nặn theo đề tài
Với hoạt động nặn theo đề tài thì phải có vật mẫu (thường thì 3 vật để
trẻ quan sát, tìm hiểu từ đó sáng tạo), cả 3 vật mẫu đều thể hiện một nội dung
giống nhau nhưng cách nặn có sự sáng tạo dần, mỗi mẫu thêm một chi tiết, để
khi trẻ quan sát tranh trẻ tìm ra những chi tiết khác biệt, từ đó hình thành ở trẻ
tư duy, khả năng sáng tạo.
Giới thiệu và hướng dẫn trẻ các kĩ năng tỉ mỉ và theo trình tự từ đễ đến
khó, từ đơn giản đến phức tạp. Cho trẻ nói lên sự khác nhau giữa 3 vật mẫu.
Ví dụ: Nặn một số loại quả.
22
- Với hoạt động âm nhạcvào buổi sáng tôi cho trẻ hát bài “Đèn giao
thông”thì cuối buổi chiều tôi sẽ cho trẻ nặn đèn giao thông.
Tôi định hướng cho trẻ vào đề tài sau đó cho trẻ nặn, tôi theo dõi động viên
trẻ và giúp đỡ khi cần thiết, nhất là những trẻ chưa đạt.
- Hoạt động làm quen với toán. Buổi sáng dạy trẻ học nhận biết các
hình, cuối tiết cho trẻ nặn các hình học.
Hỏi trẻ kĩ năng để nặn. Để nặn cá hình chúng mình phải dùng kĩ năng
gì? nặn như thế nào?...Sau đó cho trẻ nặn cô động viên trẻ.
- Hoạt động khám phá khoa học: Đây là hoạt động cung cấp cho trẻ
nhiều kiến thức về tự nhiện và xã hội, về cỏ cây hoa lá các con vật. Khi trẻ
được khám phá và trải nghiệm về những điều mới lạ trong cuộc sống. Tôi
hướng dẫn trẻ nặn về quả, con vật... không chỉ để khắc sâu kiến thức mà còn
phát triển năng khiếu nặn cho trẻ. Hay cho trẻ tìm hiểu về quả thì cuối giờ
hoạt động cho trẻ nặn quả tặng bạn...
Ví dụ: Cho trẻ nặn các con vật, các loại quả, hay các bộ phận của các
phương tiện giao thông.
- Hoạt động làm quen văn học.
Ví dụ: Sau khi đọc xong bài thơ “Hoa kết trái”cho trẻ nặn các loại quả,
định hướng cho trẻ vào nặn quả. Hỏi trẻ ý định để hướng dẫn trẻ nặn.
+ Con nặn quả gì?
+ Nặn như thế nào?
+ Dùng kĩ năng nào để nặn?
6.2.4. Biện pháp thứ tư: Cung cấp củng cố kiến thức kĩ năng nặn ở
mọi lúc, mọi nơi.
Như chúng ta đã biết sản phẩm của hoạt động nặn là 1 dạng sản phẩm
đặc biệt.
Trong sản phẩm nó chứa đựng tâm hồn, cảm hứng của người tạo ra nó,
nó còn là ngôn ngữ riêng để biểu đạt tình cảm của người sáng tạo ra.Tôi thấy
rằng phương tiện giúp trẻ đạt được mục đích đó là sự sáng tạo nghệ thuật ở
trẻ.