BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------------

LÂM THỊ BẢO NGỌC

TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỌC BỔNG ĐỐI VỚI
LƯU HỌC SINH LÀO TẠI TRƯỜNG ĐẠI H ỌC HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI, 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------------

LÂM THỊ BẢO NGỌC

TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỌC BỔNG ĐỐI VỚI
LƯU HỌC SINH LÀO TẠI TRƯỜNG ĐẠI H ỌC HÀ TĨNH

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách
Mã số: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
Người hướng dẫn khoa học:
TS. PHẠM VŨ THẮNG

HÀ NỘI, 2019


Cán bộ giảng viên

CHDCND

Cộng hòa dân chủ nhân
dân

UBND

Ủy ban nhân dân

QĐ

Quyết định

BGDĐT

Bộ Giáo dục đào tạo

TĐHHT

Trường Đại học Hà Tĩnh

QHĐN-TT

Quan hệ đối ngoại- Truyền
thông

CTCT-HSSV


HÌNH:
Hình 1.1: Quá trình tổ chức thực hiện chính sách học bổng đối với LHS quốc tế
tại cơ sở giáo dục đại học.................................................................21


7

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hợp tác về giáo dục đào tạo, văn hóa, khoa học - công nghệ là một
trong những lĩnh vực được ưu tiên, góp phần nâng cao chất lượng nguồn
nhân lực, tăng cường tiềm lực khoa học - công nghệ ở mỗi nước.
Nhằm phát triển và nâng cao ch ất l ượng nguồn nhân l ực, t ừ
những năm 90 thế kỷ XX, trong định h ướng h ợp tác c ủa B ộ Giáo d ục và
Đào tạo hai nước đã có chủ trương đào t ạo LHS Lào ở b ậc đ ại h ọc, tăng
cường số lượng bậc thạc sĩ và tiến sĩ, chú ý cho các ngành mũi nh ọn v ề
kinh tế, khoa học kỹ thuật. Với quan đi ểm đó, trong su ốt quá trình đ ặt
quan hệ hợp tác nói chung, trong hai m ươi năm tr ở l ại đây nói riêng,
Việt Nam đã dành cho Lào m ột ngu ồn kinh phí không nh ỏ và s ự h ỗ tr ợ
toàn diện ở lĩnh vực giáo dục - đào tạo, phía Lào đã g ửi hàng ch ục ngàn
sinh viên, cán bộ sang học tập, nghiên c ứu t ại Vi ệt Nam v ới c ơ c ấu b ậc
học, ngành học đa dạng. Việt Nam hi ện tại là đ ất n ước có đông sinh
viên Lào theo học nhất, theo Đại sứ Lào t ại Vi ệt Nam Thoongsavanh
Phomvihane hiện có hơn 14.000 h ọc sinh, sinh viên Lào đang h ọc t ập và
nghiên cứu tại Việt Nam và 250 lưu học sinh Vi ệt Nam đang h ọc t ập t ại
Lào. Hiện nay, số lượng lưu học sinh Lào đang theo h ọc t ại các c ơ s ở
giáo dục đại học ngày càng tăng (14.209 ng ười vào năm 2017 và 16.644
người năm 2018), chất lượng đào t ạo ti ếp t ục có chuy ển bi ến t ốt, góp
phần không nhỏ trong việc đào tạo ngu ồn nhân l ực ch ất l ượng cao cho

chính sách học bổng đối v ới l ưu h ọc sinh Lào t ại Tr ường Đ ại h ọc
Hà Tĩnh” làm luận văn tốt nghiệp cao học của mình với mong muốn nâng
cao chất lượng thực thi chính sách cho lưu học sinh Lào tại Trường nhằm
thúc đẩy sự hợp tác giáo dục giữa hai nước, giữa các Tỉnh, giữa các trường
Đại học và hoạt động tuyển sinh, đào tạo LHS Lào tại trường Đại học Hà
Tĩnh, góp phần nâng cao hiệu quả thiết thực của các chính sách học bổng
dành cho Lưu học sinh Lào trong hiện tại và tương lai.


9
2. Tình hình nghiên cứu
Trong những năm qua đã có nhiều bài viết, nhiều công trình nghiên cứu
của các tác giả quan tâm nghiên cứu về lĩnh vực quản lý lưu học sinh nước ngoài
học tập tại Việt Nam. Có thể kể đến những công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
Tổ chức thực thi chính sách chăm sóc người có công với cách mạng của
chính quyền tỉnh Hải Dương, Nguyễn Minh Thủy (ĐH KTQD-2014); Tổ chức
thực thi chính sách giải quyết việc làm cho người lao động nông thôn trên đại
bàn thị xã Thái Hòa, Trần Văn Hảo (ĐH KTQD-2013), Tổ chức thực thi chính
sách bảo hiểm xã hội tại Bảo Hiểm xã hội Thành phố Điện Biên, Nguyễn Trung
Kiên (ĐH KTQD-2017), Thực hiện chính sách hỗ trợ thanh niên lập nghiệp trên
đại bàn quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội, Hồ Anh Tuấn (Học viện KHXH2018); Quản lý Lưu học sinh của Trường Đại học Hà Tĩnh, Nguyễn Thị Thanh
Thơ (ĐH KTQD - 2017)
3. Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định khung nghiên cứu về tổ chức thực hiện chính sách học
bổng đối với lưu học sinh quốc tế tại trường đại học
- Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện chính sách h ọc b ổng đ ối
với lưu học sinh Lào tại Trường Đ ại h ọc Hà Tĩnh ; đánh giá ưu điểm,
hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong tổ chức thực thi chính sách
học bổng đối với lưu học sinh Lào tại Tr ường Đ ại h ọc Hà Tĩnh
- Đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực hiện chính sách h ọc

chính sách học
bổng đối với LHS

Mục tiêu thực hiện
chính sách học bổng

- Nhân tố thuộc về
cơ sở giáo dục ĐH

- Chuẩn bị triển
khai chính sách

- Nhân tố thuộc môi
trường bên ngoài

- Chỉ đạo thực hiện

-Hỗ trợ tài chính cho
LHS quốc tế học tập tại
các trường ĐH ở VN;
-Thu hút SV nước ngoài
đăng kí và tham gia học
tại các cơ sở giáo dục
ĐH ở VN

- Kiểm soát thực
hiện chính sách

5. 2. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
- Nguồn dữ liệu

BỔNG ĐỐI VỚI LƯU HỌC SINH QUỐC TẾ
TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI H ỌC
1.1. Học bổng dành cho l ưu h ọc sinh qu ốc t ế và chính sách h ọc
bổng đối với lưu học sinh quốc t ế tại các c ơ s ở giáo d ục đ ại h ọc
1.1.1. Học bổng dành cho lưu h ọc sinh qu ốc t ế
Lưu học sinh quốc tế là nh ững h ọc sinh, sinh viên tham gia h ọc
tập tại các cơ sở giáo dục trên lãnh th ổ Vi ệt Nam. L ưu h ọc sinh bao
gồm các đối tượng là người nước ngoài học tập tại các cơ sở giáo dục
thuộc hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam, bao gồm: học sinh tiểu
học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp; sinh
viên cao đẳng, đại học; học viên chương trình đào tạo thạc sĩ; nghiên cứu
sinh; học viên chương trình bồi dương nâng cao trình độ; thực tập sinh
(sau đây gọi chung là lưu học sinh).
Lưu học sinh thường bao gồm 3 dạng:
- Lưu học sinh Hiệp định: là lưu học sinh người nước ngoài được tiếp
nhận học tập tại Việt Nam theo các Hiệp định, Thỏa thuận giữa nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với các nước, vùng lãnh thổ, các tổ chức
quốc tế và được Chính phủ Việt Nam cấp học bổng;
- Lưu học sinh học bổng khác: là lưu học sinh người nước ngoài được
các tổ chức, cá nhân tài trợ học bổng học tập tại Việt Nam;
- Lưu học sinh tự túc: là lưu học sinh người nước ngoài được tiếp
nhận học tập tại Việt Nam theo thỏa thuận, hợp đồng đào tạo giữa cơ sở
giáo dục Việt Nam với các tổ chức, cá nhân người nước ngoài, người Việt
Nam định cư ở nước ngoài và kinh phí học tập, đào tạo không sử dụng các
nguồn học bổng như các đối tượng đã nêu đối với LHS quốc tế.
Trong quá trình học tập, sinh s ống t ại n ước khác, LHS qu ốc t ế
thường gặp phải khó khăn do đi ều ki ện xa nhà, xa T ổ Qu ốc… Đ ể gi ải


14

15
Chính sách học bổng là một trong những chính sách công liên quan
đến lĩnh vực giáo dục, thúc đẩy sự phát triển về nguồn lực tri thức xã hội.
Đây là một trong những chủ trương được Đảng và nhà nước đặt ra nhằm
hỗ trợ người học, thúc đẩy hoạt động đào tạo nguồn nhân lực chất lượng
cao trong tương lai.
Từ các khái niệm về chính sách nêu trên, có thể hiểu:
Chính sách học bổng đối với lưu học sinh quốc tế tại các cơ sở giáo
dục đại học của Việt Nam là các chủ trương, định hướng, giải pháp của nhà
nước nhằm hỗ trợ tối đa hoạt động đào tạo nguồn nhân lực cho nước bạn
cũng như cho LHS quốc tế đang học tập tại các cơ sở giáo dục đại học thông
qua các quy định cụ thể về các khoản chi bằng tiền cũng như các cách hỗ
trợ trực tiếp và gián tiếp dành cho LHS quốc tế.
* Mục tiêu của chính sách học bổng đối với LHS quốc tế:
Mục tiêu chung của chính sách đó là: Góp ph ần c ủng c ố m ối
quan hệ giữa Việt Nam và các n ước b ạn qu ốc t ế; Thúc đ ẩy h ợp tác đào
tạo nguồn nhân lực ch ất lượng cao, h ỗ tr ợ các n ước b ạn đào t ạo
nguồn nhân l ực phù h ợp v ới nhu c ầu c ủa h ọ và xu th ế phát tri ển trên
thế giới.
Mục tiêu cụ thể của chính sách, đó là h ỗ tr ợ tài chính t ối đa cho
các lưu học sinh quốc tế khi tham gia h ọc t ại các c ơ s ở giáo d ục đ ại
học trên toàn lãnh th ổ Vi ệt Nam đ ể h ọ th ực hi ện .
1.1.2.2 Chủ thể và đối tượng của chính sách
- Chủ thể của chính sách: B ộ Tài chính, B ộ K ế ho ạch - Đ ầu t ư, B ộ
Giáo dục và Đào tạo, các T ỉnh có s ơ s ở giáo d ục hi ện đang đào t ạo l ưu
học sinh quốc tế và các c ơ s ở giáo d ục có l ưu h ọc sinh qu ốc t ế.
- Đối tượng thụ hưởng của chính sách: Các LHS tham gia h ọc t ại
các cơ sở giáo dục đại học t ại Vi ệt Nam, g ồm LHS thu ộc di ện Hi ệp
định của hai Chính ph ủ và thuộc di ện th ỏa thu ận h ợp tác gi ữa hai t ỉnh.




17
học, mua sắm bổ sung vật rẻ tiền mau hỏng, tiếp khách, các khoản chi
khác.
b) Các khoản chi một lần cho cả khoá học: chi hỗ trợ trang thiết bị
phục vụ cho giảng dạy, thực hành và trang thiết bị phục vụ sinh hoạt của
LHS ở tại kí túc xá, chi tham quan, chi làm hồ sơ thủ tục nhập học, chi tổng
kết, kết thúc khoá học và bảo vệ luận văn tốt nghiệp, chi tặng phẩm, chi
đón và tiễn LHS đi và về tại sân bay quốc tế Việt Nam.
c) Các khoản chi phát sinh trong năm: chi khám bệnh tổng thể định
kỳ hàng năm, chi Quốc khánh Việt Nam và Quốc khánh nước bạn, Tết cổ
truyền Việt Nam và Tết cổ truyền nước bạn.
d) Căn cứ vào các nội dung chi tiêu nói trên, các tr ường ch ủ đ ộng
trong việc chi tiêu nhưng không vượt quá mức quy định của nhà n ước.
Việc quyết toán kinh phí thực hiện theo thực chi, với đầy đủ hoá đơn,
chứng từ chứng minh việc chi tiêu theo quy định. Các tr ường tổ ch ức
mua bảo hiểm y tế cho LHS theo chế độ quy định.
đ) Trường hợp nhà trường không có đủ điều kiện phục vụ ăn ở, sinh
hoạt cho các LHS nước ngoài thì căn cứ vào các mức chi nói trên, các trường
đại học cùng cơ sở phục vụ LHS thoả thuận kí kết hợp đồng về các điều
kiện đảm bảo ăn, ở, sinh hoạt cho LHS trong phạm vi định mức trên.
(2) Phần chi sinh hoạt phí và hỗ trợ trang cấp ban đầu cho LHS:
* Phần chi sinh hoạt phí cho LHS bao gồm: tiền ăn, tiêu vặt, trang
phục cá nhân, chi phí đi lại hàng ngày và chi tài liệu phục vụ học tập được
cấp theo các mức đối với LHS đào tạo dài hạn hệ đại học, LHS đào tạo hệ
sau đại học.
* Hỗ trợ trang cấp cá nhân cần thiết ban đầu: hỗ trợ một lần cho
một LHS để sử dụng trong cả khoá học (nếu mất hoặc hư hỏng thì không
cấp lại), bao gồm để trang bị các vật dụng cần thiết như chăn, màn, chậu

đào tạo LHS (diện Hiệp định) bằng nguồn vốn NSNN thực hiện theo quy
định hiện hành.


19
1.2. Tổ chức thực hiện chính sách h ọc b ổng đ ối v ới l ưu h ọc sinh
quốc tế tại các cơ sở giáo d ục đại h ọc
1.2.1. Khái niệm và mục tiêu c ủa t ổ ch ức th ực hi ện chính sách học
bổng đối với lưu học sinh qu ốc t ế t ại các c ơ s ở giáo d ục đ ại h ọc
* Khái niệm:
Theo Giáo trình Chính sách kinh t ế xã h ội c ủa Tr ường Đ ại h ọc
Kinh tế quốc dân, “T ổ ch ức th ực hi ện chính sách công là quá trình
biến các chính sách thành nh ững k ết qu ả trên th ực t ế thông qua các
hoạt động có tổ ch ức trong bộ máy nhà n ước, nh ằm hi ện th ực hóa
những mục tiêu mà chính sách đã đ ề ra”.
Từ khái niệm chung nêu trên, tác gi ả lu ận văn đ ưa ra đ ịnh nghĩa
sau:

Tổ chức thực hiện chính sách h ọc b ổng đ ối v ới l ưu h ọc sinh qu ốc

tế tại các cơ sở giáo dục đại h ọc là quá trình bi ến chính sách đó thành
những kết quả trên thực tế thông qua các ho ạt đ ộng có t ổ ch ức c ủa c ơ
sở giáo dục đại học và sự phối hợp v ới các bên có liên quan, nh ằm hi ện
thực hóa những mục tiêu mà chính sách này đã đ ề ra.
Xét trên giác độ ch ủ th ể ch ịu trách nhi ệm chính trong quá trình
tổ chức th ực hiện chính sách là các c ơ s ở giáo d ục đ ại h ọc, thì t ổ ch ức
thực hiện chính sách h ọc bổng đ ối v ới LHS qu ốc t ế th ực ch ất là quá
trình vận hành nh ững quy đ ịnh, nh ững đ ịnh h ướng ch ỉ đ ạo b ằng văn
bản của Nhà nước, các Bộ, Ban, Ngành liên quan đ ến các ho ạt đ ộng h ỗ
trợ tài chính cho việc đào t ạo LHS n ước ngoài đang tham gia h ọc t ập


Giai đoạn 1: Chuẩn bị triển khai chính sách
Xác định bộ máy tổ
chức thực hiện

Lập các kế hoạch
triển khai

Ra các văn bản
hướng dẫn thực
hiện

Tổ chức tập huấn
cho cán bộ thực
hiện chính sách

Giai đoạn 1: Chỉ đạo thực hiện chính sách
Truyền thông về
chính sách

Phân công, phối
hợp

Vận hành các
nguồn vốn thực
hiện chính sách

Cung cấp dịch vụ
hỗ trợ



22
Ủy ban nhân dân các t ỉnh n ơi có LHS n ước ngoài theo h ọc, S ở Tài chính,
Sở Kế hoạch Đầu tư, các tr ường Đ ại h ọc đóng trên đ ịa bàn.
Tại các cơ sở giáo dục đại h ọc h ầu h ết đ ều l ập ra các ban ch ỉ
đạo, điều hành bộ máy th ực hiện chính sách h ọc b ổng đ ối v ới LHS
quốc tế, bao gồm nh ững ng ười đ ứng đ ầu, có quy ền l ực cao nh ất trong
trường liên quan đến vi ệc quy ết đ ịnh các v ấn đ ề h ợp tác giáo d ục
theo định hướng của Bộ Giáo d ục và Đào t ạo, B ộ K ế hoach - Đ ầu t ư,
Bộ Tài chính nh ằm th ực hi ện các văn b ản ch ỉ đ ạo c ủa nhà n ước và c ủa
Tỉnh sở tại. Trong đó ch ủ th ể ch ịu trách nhi ệm tr ực ti ếp đ ối v ới công
tác tổ chức thực hiện chính sách này t ại c ơ s ở giáo d ục đ ại h ọc chính
là trường đại học nơi đào tạo LHS.
Cụ thể đứng đầu bộ máy quản lý th ực hiện chính sách h ọc b ổng
đối với LHS quốc tế tại tr ường đ ại h ọc là Ban giám hi ệu. B ộ ph ận
chức năng giúp Ban giám hi ệu th ực hi ện chính sách này là các phòng:
phòng Quan hệ quốc tế (ho ặc Quan h ệ đ ối ngo ại/Truy ền thông),
phòng Kế hoạch- Tài chính, phòng Đào t ạo, phòng Công tác chính tr ị t ư
tưở ng - HSSV, các khoa, b ộ môn có LHS n ước ngoài theo h ọc. Yêu c ầu
đối với bộ máy này là: i) phải xác đ ịnh rõ ràng ch ức năng, nhi ệm v ụ,
quyền hạn của bộ máy cũng nh ư của t ừng đ ơn vi; ii) ph ải có nhân s ự
đáp ứng được các yêu c ầu về s ố l ượng, c ơ c ấu và ch ất l ượng đ ể th ực
hiện tốt công việc đ ược giao.
b. Xây dựng các kế hoạch tri ển khai
Quá trình tổ chức thực hiện chính sách học bổng đối với LHS quốc
tế đòi hỏi sự tham gia của nhiều chủ thể với nhiều hoạt động đa d ạng
theo không gian và thời gian. Vì vậy để có thể chủ động trong th ực hiện
chính sách học bổng, các đơn vị trong bộ máy th ực hiện chính sách c ủa
trường đều phải xây dựng các kế hoạch hành động của mình tr ước khi


và Chương trình đào tạo.
- Kế hoạch truyền thông nh ằm ph ổ bi ến, tuyên truy ền v ề


24
trường đại học và chính sách h ọc b ổng cho LHS qu ốc t ế t ại tr ường, t ừ
đó thu hút LHS quốc tế vào h ọc và phát tri ển ho ạt đ ộng h ợp tác đào
tạo LHS quốc tế với các nước. Kế ho ạch này th ường đ ược giao cho
phòng Quan hệ đ ối ngo ại và truy ền thông (có tr ường g ọi là phòng
Hợp tác quốc tế) hoặc phòng Truy ền thông c ủa tr ường ch ủ trì xây
dựng phối hợp với phòng Công tác chính tr ị và t ư t ưởng. K ế ho ạch
truyền thông gồm 2 nội dung chính: th ứ nh ất là ph ổ bi ến, tuyên
truyền các thông tin cần thiết v ề tr ường đ ại h ọc và chính sách h ọc
bổng dành cho LHS quốc tế t ại tr ường; th ứ hai là qu ảng bá, tuyên
truyền để thiết lập, duy trì và phát tri ển các m ối quan h ệ h ợp tác đ ối
ngoại về giáo dục đào tạo v ới các n ước b ạn và các t ỉnh c ủa h ọ.
- Kế hoạch tập huấn nh ằm bổ sung kiến th ức, kĩ năng cho đ ội
ngũ cán bộ, công ch ức, viên ch ức c ủa tr ường ch ịu trách nhi ệm tham
gia thực hiện chính sách h ọc b ổng đ ối v ới LHS qu ốc t ế.
- Kế hoạch mua sắm, s ữa ch ữa, nâng c ấp các tài s ản c ố đ ịnh và
huy động các nguồn lực nhằm cung câp ứng các d ịch v ụ h ỗ tr ợ c ần
thiết cho công tác đào t ạo LHS bao g ồm: phòng h ọc, phòng ăn, khu KTX
dành cho LHS, sân ch ơi th ể thao, khu gi ải trí, các trang thi ết b ị kỹ
thuật phục vụ công tác gi ảng d ạy h ọc t ập nh ư máy tính, máy chi ếu,
máy in, văn phòng phẩm, … t ừ đó t ạo đi ều ki ện thu ận l ợi cho LHS h ọc
tập tại trường. Tất cả nh ững d ự ki ến cung c ấp ngu ồn v ật l ực đ ều
phải được lập nên bằng một bản kế hoạch cụ th ể, chi ti ết v ề s ố
lượng, số tiền, khoảng th ời gian hoàn thành khi s ửa ch ữa, mua s ắm,
đưa vào sử dụng.
- Kế hoạch kiểm tra việc th ực hi ện chính sách h ọc b ổng đ ối v ới

- Tập huấn nâng cao năng l ực truy ền thông, qu ảng bá v ề tr ường
đại học và chính sách h ọc bổng