Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

PHẦN I: MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề:
Bạn nghĩ như thế nào về khái niệm trẻ mầm non? Với tôi, trẻ mầm non là
lứa tuổi được xem là bước tiến quan trọng trong một đời người, là tiền đề cho các
giai đoạn khác. Nhắc đến trẻ mầm non, bạn sẽ nghĩ ngay tới lứa tuổi đầy hồn
nhiên, ngây thơ, trong sáng và ai cũng thấy được sự hồn nhiên, tươi tắn của trẻ, nó
làm cho chúng ta thấy hạnh phúc ấm áp hơn. Là một giáo viên, tôi thực sự hạnh
phúc khi công việc hàng ngày của mình được tiếp xúc với trẻ, chia sẻ buồn vui,
được thể hiện nhân cách nhẹ nhàng không bó buộc. Chăm sóc giáo dục trẻ, bản
thân không những truyền đạt kiến thức cho trẻ mà còn học hỏi ở trẻ niềm vui, tình
yêu thương,… quả thật may mắn và hạnh phúc. Trong đó ngôn ngữ có vai trò giúp
con người giao tiếp với nhau một cách hiệu quả thì đối với trẻ, ngôn ngữ nói trong
5 năm đầu đời là một trong những lĩnh vực quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện.
Mục đích cho trẻ 5 tuổi làm quen chữ cái không chỉ nhằm cho trẻ biết được các
mặt chữ để phát âm chuẩn khi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ.
Ngôn ngữ được sử dụng trong tất cả các loại hình giáo dục, ở mọi lúc, mọi nơi.
Vậy hoạt động làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc phát triển
ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5- 6 tuổi, do đó làm quen với
chữ cái có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Thông qua
việc làm quen với chữ cái cung cấp thêm vốn từ về thế giới xung quanh. Đồng thời
việc cho trẻ làm quen với chữ cái còn giúp trẻ hiểu được mối quan hệ giữa ngôn
ngữ nói và viết. Tôi đã cố gắng trau dồi thêm kiến thức, tìm tòi và học hỏi những
chị em đồng nghiệp để nâng cao kiến thức, kĩ năng và phương pháp trong quá trình
giảng dạy trong tất cả các lĩnh vực phát triển sao cho hiệu quả nhất. Đặc biệt là

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
1




Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

I. Cơ sở lý luận của vấn đề:
Tất cả chúng ta đang sống trong một xã hội khoa học- công nghệ, hội nhập
quốc tế và phát triển. Đảng nhận định rõ:“Giáo dục là quốc sách hàng đầu của
mỗi quốc gia”, giáo dục đóng vai trò quyết định trong việc hình thành và phát triển
của mỗi con người, nhất là đối tượng trẻ mầm non. Mục tiêu đó được thể hiện
trong các môn học hàng ngày, hàng tuần và đặc biệt bộ môn làm quen chữ cái
trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non 5- 6 tuổi. Do đó, làm quen chữ
cái có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Như chúng ta đã biết việc cho trẻ làm quen 29 chữ cái mang tính chất hoạt
động biệt lập chưa đáp ứng với yêu cầu đổi mới của giáo dục mầm non trong tổ
chức các hoạt động cho trẻ làm quen với việc đọc và việc viết nhằm chuẩn bị cho
trẻ vào lớp. Căn cứ thông tư 28/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về nội dung sửa
đổi, bố sung và đổi mới hình thức tổ chức, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tạo môi
trường cho trẻ được trải nghiệm, phát huy tính tích cực, dạy trẻ theo hướng lồng
ghép tích hợp.
Làm quen chữ cái theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương pháp giáo
dục mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu bằng những hoạt
động gần gũi và có ý nghĩa với trẻ. Để dạy trẻ làm quen chữ cái cần có sự thay đổi
cách tổ chức hoạt động trong môi trường chữ viết và ngôn ngữ nói một cách phong
phú, đa dạng. Làm quen với chữ cái có vị trí quan trọng trong việc giáo dục trẻ
phát triển toàn diện, do đó để dạy tốt hoạt động này giáo viên phải đạt được những
mục tiêu như:
Biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen chữ cái theo chủ đề để phát
triển kỹ năng cần thiết chuẩn bị cho việc đọc, viết trước khi vào lớp 1.


xuyên dự giờ thăm lớp để nâng cao chất lượng giảng dạy.
Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
4


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

Ban giám hiệu nhà trường đã thường xuyên sắp xếp tạo điều kiện cho tôi
được tham dự các buổi tập huấn bồi dưỡng chuyên môn và đi dự giờ các đợt lên
chuyên đề hoạt động làm quen chữ cái cũng như chuyên đề của các môn học khác
do Phòng GD&ĐT huyện tổ chức.
Hai cô giáo đều là giáo viên trẻ và có chuyên môn tay nghề vững vàng đạt
chuẩn và trên chuẩn. Cô luôn nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ và luôn được sự quan
tâm của quý cấp lãnh đạo.
2. Khó khăn:
Ở lứa tuổi này trẻ ghi nhớ chưa có chủ định, mau nhớ và mau quên, bên
cạnh đó cô giáo cũng muốn trẻ thuộc lòng chữ cái nên thường gắn dãy cho trẻ đọc
chữ cái, như vậy trẻ học thuộc vẹt nhưng khi hỏi chữ thì trẻ lại không nhớ.
+ Đồ dùng đồ chơi ít, chưa thật sự phù hợp với từng tiết dạy.
+ Một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến chất lượng học của con
mình.
Trong quá trình giảng dạy tôi thấy tỉ lệ trẻ có khả năng tiếp thu khi làm quen
chữ cái rất thấp.Vì vậy, tôi thường xuyên chú trọng tổ chức hoạt động cho trẻ làm
quen chữ cái theo các chủ đề, theo những chuyên đề trọng tâm hoặc những lễ hội
nổi bật trong năm. Tôi đã làm khảo sát thực trạng về khả năng nhận biết chữ cái
của trẻ lớp lá như sau:
- Bảng khảo sát trẻ lớp lá:
Cuối năm học: 2017 - 2018



42

30

71.4%

12

42

27

64.3%

15

42

32

76.2%

10

30

71.4%

12


lệ Chưa đạt Tỉ lệ%

%
Trẻ hứng thú tham gia làm đồ
dùng, đồ chơi môn làm quen chữ cái

58.8%
34

14

41.2% 20

34

13

38.2% 21

34

13

38.2% 21

61.8%

34


Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
7


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

Trẻ phải nắm được kĩ năng phát âm đúng và thành thạo 29 chữ cái phân biệt
được chữ cái khó như: l, n, x, s, p, q, v, d,… phát âm đúng 29 chữ cái từ đó trẻ phát
triển đồng đều các lĩnh vực, phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ hứng thú hơn
trong mọi hoạt động.
Cha mẹ học sinh thấy được sự thay đổi của con em mình, từ đó có sự phối
hợp tốt hơn giữa nhà trường, giáo viên và cha mẹ học sinh để công tác chăm sóc
giáo dục trẻ ngày càng tốt hơn.
1. Giải pháp 1: Rèn kỹ năng nhận biết, phát âm đúng, đọc, tô, viết thành
thạo các chữ cái theo quan điểm giáo dục mới: Lấy trẻ làm trung tâm
a. Biện pháp 1: Tạo môi trường lấy trẻ làm trung tâm gây hứng thú cho trẻ
làm quen với chữ cái
Giáo dục bắt đầu từ trẻ, trẻ là trung tâm của mọi hoạt động. Để đạt được
mục tiêu đó trước hết tôi phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Ở đây sự tập
trung chú ý chưa bền, trẻ thích những cái đẹp, mới lạ có hấp dẫn cao nên việc gây
hứng thú cho trẻ lại càng quan trọng bởi tính chất cứng nhắc có phần khô khan dẫn
đến trẻ có phần uể oải, phân tán tư tưởng, tiếp thu bài còn hạn chế trong tiết học
nên việc cần chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ là rất cần thiết. Trẻ Mầm non
suy nghĩ bằng tư duy hình tượng gắn với tình cảm, trẻ ghi nhớ những gì gây ấn
tượng mạnh, một câu truyện hấp dẫn hay một bức tranh đẹp, mới lạ. Với trẻ mầm
non thì những gì mới lạ, đẹp mắt, hấp dẫn thì sẽ gây được sự chú ý của trẻ. Chính
vì vậy, khi dạy một tiết “ Làm quen chữ cái” đồ dùng trực quan là yếu tố đầu tiên
quan trọng. Vì thế việc tạo môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái không những
trong lớp học, ngoài lớp học mà trong mọi vị trí trẻ được tiếp xúc là một việc rất

hoạt động tích cực hơn.
Ví dụ: Trẻ làm quen với chữ cái g- y (chủ đề phương tiện giao thông).

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
9


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớp đọc
thơ “Chiếc cầu mới” qua tranh. Trong tranh có cầu, dòng người qua lại, xe ô tô, tàu
hoả ... tôi đã chọn hình thức vừa chỉ từng chữ dưới bài thơ vừa đọc. Qua đó trẻ tri
giác và hiểu rõ hơn về các phương tiện giao thông và đặc biệt là được đọc và làm
quen từng chữ cái tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi bức tranh này vẽ về
cái gì? (Nhà ga) trong nhà ga có những dòng người qua lại dòng người qua lại có
người soát vé và đặc biệt là có những đoàn tàu dừng lại đón khách, trả khách .. qua
bức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng thêm tính tò mò hấp dẫn. Sau đó cô giới thiệu dưới bức tranh có từ “Nhà ga” bạn nào hãy lên chỉ những chữ cái đã được học và cô
cho trẻ làm quen chữ “g”
Tiếp đến chữ y cô hỏi trẻ ngoài tàu hoả ra thì còn có những phương tiện giao
thông gì nữa? Trả lời (máy bay...) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm gì?
Bay ở đâu? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và để trẻ lên rút hai chữ
cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “y”.
Ở góc học tập, thường xuyên cho trẻ chơi ở góc thư viện để trẻ thường
xuyên được nhìn thấy, tiếp xúc với chữ cái. Gắn tên các loại đồ dùng đồ chơi trong
lớp học để trẻ được nhìn thấy thường xuyên.
Ví dụ: trên máy tính tôi dán chữ “máy tính” để lúc tiếp xúc với máy tính trẻ
thấy được các chữ cái này.
Môi trường ngoài lớp học:
Thực tế cho thấy trẻ đến trường ngoài hoạt động có chủ đích, hoạt động ăn,

bán hàng suất xắc nhất.

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
11


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

(Trẻ học chữ cái qua mô hình ngoài trời mọi lúc, mọi nơi)
Tạo môi trường cho trẻ hoạt động bên ngoài đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ,
tạo điều kiện cho trẻ học bằng chơi, chơi mà học.
Ví dụ: ở góc thiên nhiên các loại cây, đồ dùng đồ chơi ngoài trường đều có
bản ghi tên của loại cây, đồ chơi đó (viết chữ in thường) để lúc trẻ tiếp xúc thiên
nhiên, vui chơi ngoài trời cũng là lúc trẻ tiếp xúc với chữ cái. Ví dụ: ở góc thiên
nhiên lớp tôi có cây viết tôi dán lên cây chữ “ cây viết” để lúc trẻ chăm sóc cây trẻ
sẽ thấy được những chữ cái này.

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
12


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

(Trẻ đọc chữ cái, tên cây trong sân trường)
Có các góc cho trẻ hoạt động và được bố trí thuận tiện, hợp lý, linh hoạt, dễ
thay đổi, đáp ứng nhu cầu hứng thú hoạt động vui chơi của trẻ, gồm 2 chỉ số, chỉ
số 4, chỉ số 5.
Tiêu chí 3. Có đa dạng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động.

tiếp nhận sự luyện tập tự nhiên bất ngờ, gây thêm sự hứng thú mới, môi trường
cho trẻ làm quen với chữ cái trở nên đa dạng và phong phú hơn.
b. Biện pháp 2: Tự tạo đồ dùng đồ chơi dạy học sáng tạo theo hướng lấy trẻ
làm trung tâm
Căn cứ vào đặc điểm phát triển tư duy của trẻ mầm non là tư duy trực quan
nên việc tổ chức các hoạt động giúp trẻ “ Làm quen chữ cái” ở trường Mầm
non luôn được gắn với các sự vật - hiện tượng xung quanh trẻ. Việc sử dụng các đồ
dùng đồ chơi tự tạo giúp giáo viên mầm non trực quan một cách hợp lý, sáng tạo
sẽ tạo điều kiện cho trẻ hoạt động, khám phá bằng nhiều giác quan, từ đó kích
thích trẻ quan sát, suy nghĩ, suy luận, nêu ý kiến, đưa câu hỏi…giúp trẻ phát huy

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
14


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

tính độc lập, hành động tích cực và tự giải quyết vấn đề…qua đó giúp trẻ nhớ lâu,
hiểu rõ ràng các chữ cái.
Phát triển trí tuệ cho trẻ là rèn luyện các thao tác trí tuệ, kích thích những
hứng thú đối với hoạt động trí óc như ham hiểu biết, thích khám phá những điều
mới lạ. Chính vì vậy, để giúp trẻ nâng cao chất lượng làm quen chữ cái và vai trò
của đồ dùng đồ chơi trong việc học của trẻ tôi đã đầu tư nghiên cứu sử dụng các
nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương: rơm,vỏ trấu, phế thải,... để tạo nhiều
đồ dùng phù hợp với nhu cầu sử dụng, phục vụ cho việc học môn “ Làm quen chữ
cái”.
Ví dụ: Từ những vật liệu phế thải như hộp sữa, chai nước rửa chén, bình
nước, ly uống nước, chậu hoa có dán các từ hoặc chữ cái…
Tạo môi trường và đồ dùng đồ chơi mở cho trẻ hoạt động môn làm quen chữ

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
16


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

dừng lại trên tiết học mà phải thường xuyên mọi lúc mọi nơi hoạt động trong cuộc
sống hàng ngày để củng cố thêm kiến thức kỹ năng đã học.
Thông qua hoạt động mọi lúc mọi nơi: Để khắc sâu những chữ cái đã học, tôi tổ
chức cho trẻ nặn đất sét những chữ cái qua những đường nét cơ bản, viết bằng
phấn trên sân xi măng của trường, hoặc dùng dây mềm để bẻ, gấp các đường nét
của chữ cái đó, tạo chữ cái bằng bàn tay (VD: Tạo dáng chữ o …)
Trẻ tạo hình dáng chữ cái và viết chữ bằng phấn trên sân trường ở ngoài lớp học

Để tạo môi trường ngôn ngữ nói phong phú, tôi xây dựng những nhóm bạn
nhỏ trong lớp có cháu yếu, cháu giỏi để các cháu cùng chơi, nói chuyện với nhau,
vì cháu hay bắt chước nên các cháu có thể hỗ trợ nhau cùng tiến bộ.Từ đó
ngôn ngữ mạch lạc sẽ được phát triển nhanh ở trẻ.
Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
17


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

Ví dụ: Khi trẻ vào buổi chơi tôi hỏi “ Con chơi ở nhóm chơi gì đây?” trẻ trả
lời “ Con chơi ở góc xây dựng” và tôi cho trẻ quan sát chữ “ góc xây dựng”, hỏi trẻ
chữ cái gì đã được học trong từ “xây dựng”, hoạc tôi tới “ góc sách” hỏi trẻ “truyện
gì?, trong truyện có nhân vật nào?” Tôi viết tên các nhân vật đó và cho trẻ tìm chữ

Ngày nay, khi khoa học công nghệ thông tin bùng nổ, ngoài giờ học ở
trường một số cháu ngồi ngay vào máy vi tính với những trò chơi, phim ảnh bạo
lực. Do vậy tôi thường xuyên nhắc nhở phụ huynh đăng ký với nhà trường mượn
các đĩa về trò chơi chữ cái cho trẻ củng cố kiến thức trẻ đã học.
IV. Tính mới của giải pháp
Làm quen chữ viết theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương pháp giáo
dục mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu từ những hoạt động
gần gũi và có ý nghĩa đối với trẻ. Để dạy trẻ làm quen với chữ viết, cần có sự thay
đổi cách tổ chức các hoạt động trong môi trường chữ viết và ngôn ngữ nói một
cách phong phú.
Đề tài trên góp phần không nhỏ vào việc giáo dục trẻ qua các hoạt đông trải
nghiệm với chữ cái để giúp trẻ hoàn thiện hơn trong cuộc sống của trẻ sau này dựa
trên nhu cầu, hứng thú, khả năng và thế mạnh của từng trẻ. Trẻ được trực tiếp tham
gia vào việc chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi sẽ là trải nghiệm mới lạ mà từ trước tới nay
trẻ chưa được thực hiện.
Đáp ứng được yêu cầu giáo dục Mầm non mới với mục đích chung “ Lấy trẻ
làm trung tâm” là phát triển một cách toàn diện cho trẻ, tạo cơ hội cho trẻ học bằng
nhiều cách khác nhau gồm cả hoạt động vui chơi. Thông qua đó phảm ánh được mức
độ phát triển của từng cá nhân trẻ và xây dựng dựa trên những gì trẻ đã biết và có thể
làm để đánh giá đúng và được tôn trọng. Mỗi một môi trường hoạt động của trẻ tôi
đều tạo môi trường chữ cái để trẻ có cơ hội luyện phát âm, ôn luyện chữ đã biết, làm
cái mới một cách tự nhiên, thoải mái không gò bó, áp đặt trẻ.

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
19


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.



Đối với giáo viên:
Biết sắp xếp môi trường học tập trong lớp, ngoài lớp phù hợp với từng chủ
đề, đề tài để giúp trẻ dễ học, dễ nhớ, dễ nhận biết về từng đề tài ở mọi lúc mọi nơi.
Giáo viên chủ động xây dựng đồ dùng đồ chơi có sự tham gia của cô và trẻ
Giáo viên tự chủ động, tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu, tìm tòi ra những cái mới,
sáng tạo để thu hút trẻ vào hoạt động.
Đối với phụ huynh:
Phụ huynh học sinh đã có sự phối hợp với nhà trường, có sự nhận thức mới
về tầm quan trọng của môn làm quen chữ cái với việc học của trẻ, ngày càng có
lòng tin đối với nhà trường khi gởi con em mình đến lớp.
Qua thời gian rèn luyện đúng phương pháp đã phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Tôi thấy được sự chênh lệch giữa tỉ lệ trước và sau khi áp dụng đề tài được thể
hiện qua bảng sau:

Cuối năm học: 2017 - 2018

NỘI DUNG

Số
trẻ
Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
21

Kết quả


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.


76.2% 10

30

71.4% 12

Trẻ tô viết trùng khít lên chấm mờ, 42
hoàn thành vở tập tô.

Tỉ lệ%

28.6%

35.7%

23.8%
28.6%

Đầu năm học: 2018 – 2019

NỘI DUNG

Số

Kết quả

trẻ
Đạt

Tỉ lệ% Chưa


Trẻ nhận biết, phát âm đúng 29 chữ
cái qua các trò chơi, mọi lúc mọi nơi.
Trẻ tô viết trùng khít lên chấm mờ,

34

13

38.2% 21

61.8%

34

12

35.3% 22

64.7%

hoàn thành vở tập tô.

Cuối năm học: 2018- 2019

NỘI DUNG

Số

Kết quả


34

33

97.1% 1

2.9%

34

32

94.1% 2

5.9%

2.9%

hoàn thành vở tập tô.
Giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu là giúp giáo viên có thêm một số
kinh nghiệm và biện pháp mới để giảng dạy tốt môn làm quen chữ cái theo hướng
“ Lấy trẻ làm trung tâm”. Đồng thời những biện pháp này giúp cho trẻ làm quen
với chữ cái sự hứng thú, tính tích cực, tinh thần phấn chấn, vui vẻ của trẻ có chiều
hướng tiến triển tốt trẻ trở nên linh hoạt hơn khi hoạt động với làm quen chữ cái.
Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
23


Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ

Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho trẻ Mầm non 5 – 6 tuổi làm quen với chữ
cái tại trường mầm non Họa Mi.

Quảng Điền, ngày 09 tháng 4 năm 2019
Người viết

Trương Thị Minh Trang
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
..........................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
...
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN

Giáo viên: Trương Thị Minh Trang
25