Điều cần biết về sỏi thận

Sỏi thận là bệnh do các viên sỏi được tạo thành trong thận gây nên với
những biểu hiện dữ dội như cơn đau quặn thận và các biến chứng nguy hiểm như
nhiễm khuẩn, suy thận cấp hoặc mạn tính.
Sỏi được tạo thành trong thận với nhiều kích cỡ khác nhau, từ cỡ nhỏ như
những hạt cát tới sỏi lớn bằng quả trứng. Có những sỏi nhỏ tự ra ngoài qua đường
tiểu, nhưng cũng có sỏi thận lớn gây đau đớn và không thể tự ra được nếu không
có sự can thiệp của thầy thuốc.
Nguyên nhân tạo sỏi là gì?
Vì có những rối loạn chuyển hóa trong cơ thể, sỏi thận hình thành do lượng
nước tiểu quá ít (mất nước do uống ít nước hoặc lao động quá sức), hay nồng độ
các chất khoáng tăng cao trong nước tiểu. Các chất khoáng như canxi, oxalat,
muối urat, natri, cystine hay phốt-pho lắng đọng trong đài, bể thận kết thành sỏi.
Nếu sỏi nhỏ (nhỏ hơn hay như hạt cát) có thể tự ra ngoài trong quá trình bài tiết
nước tiểu mà không gây triệu chứng gì. Nhưng với sỏi lớn, tùy theo kích thước
nhỏ, to mà xảy ra các trường hợp: Di chuyển theo dòng nước tiểu ra ngoài được
nhưng có thể gây đau đớn và chảy máu đường tiết niệu; mắc lại ở những chỗ hẹp
của niệu quản gây viêm tắc niệu quản; sỏi nằm lại trong đài bể thận, hoặc trong bể
thận rồi phát triển to dần choán hết đài bể thận, gây ra những tai biến nghiêm trọng
làm huỷ hoại thận và các chức năng của thận. Do sỏi thận có bề mặt xù xì, lởm
chởm, sắc nhọn nên rất dễ làm tổn thương thận tạo nên những vết sẹo trong thận,
dẫn đến suy thận. Có 4 loại sỏi thận chính:
- Sỏi canxi là loại phổ biến nhất, khoảng 80-90% sỏi thận là canxi oxalat và
canxi phosphat. Lượng canxi dư thừa trong cơ thể được đào thải qua thận, do nồng
độ quá nhiều khó có thể hòa tan trong nước tiểu, nó sẽ kết hợp với các khoáng chất
khác tạo thành sỏi. Những người có lượng vitamin D cao, bị cường tuyến giáp,
hay những người bị suy thận dễ bị sỏi canxi.
- Sỏi phosphat ammonium magnesium do vi khuẩn lên men ure gây nên.
Sỏi thường được hình thành sau khi bị viêm đường tiết niệu mạn tính do tạo ra
enzym làm tăng lượng amoniac trong nước tiểu. Lượng amoniac nồng độ cao làm

được hút ra ngoài qua ống. Phương pháp này có thể tán được những sỏi lớn, rắn
ngay trong bể thận đã giãn rộng, có thể rửa sạch, lấy hết cặn sỏi và dẫn lưu bể thận
qua da.
- Phẫu thuật được chỉ định trong các trường hợp: Sỏi lớn đường kính trên
40 mm, sỏi san hô nhiều gai cạnh găm vào đài bể thận, đài bể thận giãn hay ứ
nước...
Làm gì để phòng sỏi tái phát?
Khoảng hơn 50% số người đã từng bị sỏi thận sẽ bị tái phát nên cách tốt
nhất là thực hiện biện pháp phòng ngừa như sau: Thay đổi thói quen sinh hoạt, nên
uống đủ nước (khoảng 2 đến 3 lít nước mỗi ngày); giảm lượng thức ăn chứa nhiều
oxalat, canxi như các loại quả hạnh nhân, sô cô la, nước chè, rau chân vịt, dâu tây,
ăn ít chất đạm động vật nếu bị sỏi acid uric; uống một số loại thuốc giúp kiểm soát
lượng khoáng chất phát triển trong nước tiểu; người bị sỏi thận do tuyến giáp tiết
ra nhiều hormon cần điều trị triệt để bằng phẫu thuật tuyến giáp.