BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
***

PHẠM THỊ HỒNG DƯƠNG

NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN
TRƯỜNG THI ĐẠI HỌC – CAO ĐẲNG CỦA HỌC SINH
THPT TẠI HUYỆN BÙ GIA MẬP – TỈNH BÌNH PHƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

TP. HCM – 2013


BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM
***

PHẠM THỊ HỒNG DƯƠNG

NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH CHỌN
TRƯỜNG THI ĐẠI HỌC – CAO ĐẲNG CỦA HỌC SINH
THPT TẠI HUYỆN BÙ GIA MẬP – TỈNH BÌNH PHƯỚC
Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
Mã số : 60340102

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN HỮU LAM

TP. HCM – 2013

điều kiện tốt nhất cho tôi hoàn thành luận văn.
Học viên
Phạm Thị Hồng Dương


MỤC LỤC
Trang

Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục hình vẽ, đồ thị
CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
1.1

Vấn đề nghiên cứu

1.2

Mục tiêu nghiên cứu

1.3

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.4

Phương pháp nghiên cứu


2.3.4 Đặc điểm của trường Đ

2.3.5 Chương trình truyền th

2.3.6 Mong đợi sau khi tốt n
2.4

Mô hình nghiên cứu


CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1

3.2

3
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
4.1 Dữ liệu thu thập được

4.2

4.3
4.4

4.5

4.6



ĐH – CĐ : Đại học – Cao đẳng

- SES

: socialeconomic status


DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Bảng 2.1 : Tóm tắt các mô hình lựa chọn trường ĐH – CĐ
Bảng 2.2: Mô hình nghiên cứu của Hossler & Gallagher (1987)
Bảng 3.1: Mã hóa thang đo các khái niệm nghiên cứu
Bảng 4.1: Tóm tắt mẫu nghiên cứu theo đặc điểm cá nhân
Bảng 4.2: Tóm tắt mẫu nghiên cứu theo đặc điểm gia đình
Bảng 4.3 : Cronbach Alpha của thang đo “Đặc điểm cá nhân”
Bảng 4.4 : Cronbach Alpha của thang đo “Cá nhân có ảnh hưởng”
Bảng 4.5 : Cronbach Alpha của thang đo “Mức độ phù hợp của trường
ĐH – CĐ với điều kiện sống của HS ”
Bảng 4.6 : Cronbach Alpha của thang đo “Đặc điểm của trường ĐH – CĐ”
Bảng 4.7 : Cronbach Alpha của thang đo “Hoạt động truyền thông”
Bảng 4.8 : Cronbach Alpha của thang đo “Mong đợi của HS sau khi tốt nghiệp
ĐH - CĐ”
Bảng 4.9 : Thang đo “Mức độ phù hợp của trường ĐH–CĐ với điều kiện sống
của HS ” sau khi loại biến
Bảng 4.10 : Thang đo “Đặc điểm của trường ĐH – CĐ” sau khi loại biến
Bảng 4.11: Kiểm định KMO (KMO and Bartlett's Test) (lần 1)
Bảng 4.12: Ma trận nhân tố đã xoay (lần 1)
Bảng 4.13: Ma trận nhân tố đã xoay (lần 2)
Bảng 4.14: Ma trận nhân tố đã xoay (lần 3)
Bảng 4.15: Bảng tóm tắt thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến việc ra quyết
định chọn trường thi ĐH – CĐ của HS THPT huyện Bù Gia Mập

1.1

Vấn đề nghiên cứu

Theo thống kê của Bộ Giáo dục – Đào tạo, năm 2012- 2013 cả nước có 204
trường đại học và 215 trường cao đẳng. Mỗi năm có khoảng 1,5 triệu thí sinh đăng
ký dự thi vào các trường ĐH – CĐ với chỉ tiêu tuyển sinh năm 2013 của ĐH chính
quy là 133.000 và CĐ chính quy là 17.000. Qua đó cho thấy, áp lực chọn trường dự
thi phù hợp với năng lực và nguyện vọng của các em là rất lớn. Bên cạnh đó, hiện
nay nước ta có sự chênh lệch rất lớn về lực lượng lao động, dư thừa lao động khối
ngành kinh tế - tài chính và thiếu hụt lao động các khối ngành khác, đặc biệt là
ngành kỹ thuật. Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc trái với
chuyên môn sau khi tốt nghiệp gây lãng phí chi phí đào tạo của nhà nước và thời
gian, tiền bạc của gia đình; đồng thời, các em có tâm lý bi quan, chán nản, miễn
cưỡng trong lao động làm giảm chất lượng của một lực lượng lao động không nhỏ
cho đất nước. Vì vậy, một trong các vấn đề mà trường ĐH-CĐ, trường THPT và gia
đình quan tâm là những yếu tố chính nào tác động đến việc chọn trường của các em
nhằm có kế hoạch định hướng đúng đắn cho con em mình từ sớm.
Vấn đề xem xét các yếu tố tác động đến quyết định chọn trường của HS lớp 12
cũng như sinh viên năm nhất đã được nhiều nhà nghiên cứu trên thế giới quan tâm
và tập trung nghiên cứu. Tuy nhiên, hiện nay chưa có một nghiên cứu nào được thực
hiện riêng cho học sinh tại các vùng miền núi và cao nguyên.
Một số nghiên cứu đã cho thấy sinh viên có thu nhập thấp và dân tộc thiểu số
thường bước vào con đường ĐH-CĐ mà thiếu các thông tin và các nguồn lực sẵn có
(Bergerson, 2009). Theo Cabera và La Nasa (2000), việc chọn trường của học sinh
phụ thuộc rất nhiều vào sự sẵn có, tính minh bạch và chất lượng thông tin nhận
được. Các em tiếp nhận thông tin qua nhiều cách khác nhau như thầy cô, cha mẹ,
bạn bè, đại diện các trường ĐH-CĐ và internet. Tuy nhiên, mức độ truy cập và sử
dụng các nguồn thông tin này lại khác nhau đối với từng chủng tộc/dân tộc, thu
nhập gia đình và trình độ học vấn của phụ huynh (McDonough, 1997). Do đó, các

đình, bản thân HS có biện pháp thiết thực nhằm định hướng đúng đắn cho các em
trong việc chọn trường dự thi tuyển sinh


3

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

-

Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường thi

tuyển sinh ĐH – CĐ
- Đối tượng khảo sát: HS đang theo học lớp 12 phân ban tại các trường
THPT
- Phạm vi khảo sát: Trường THPT Đak Ơ, trường THPT Nguyễn Khuyến,
trường THPT Phú Riềng, trường PTTH Ngô Quyền thuộc huyện Bù Gia Mập –
Tỉnh Bình Phước.
1.4

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua các giai đoạn: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu
chính thức.
Nghiên cứu sơ bộ sử dụng phương pháp định tính nhằm khám phá bổ sung mô
hình, điều chỉnh cách đo lường các khái niệm cho phù hợp với tình hình thực tế tại
phạm vi nghiên cứu. Từ đó, phát triển hoàn chỉnh thang đo để sử dụng trong nghiên
cứu chính thức.
Giai đoạn nghiên cứu chính thức sử dụng phương pháp định lượng, được thực
hiện bằng cách gửi bảng câu hỏi đến HS lớp 12 các trường THPT, gợi ý hướng dẫn

tiêu, đối tượng, phạm vi và ý nghĩa của nghiên cứu.


5

CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1 QUYẾT ĐỊNH CHỌN TRƯỜNG THI ĐH – CĐ
2.1.1 Khái niệm về trường ĐH – CĐ và kỳ thi tuyển sinh ĐH – CĐ
Trường đại học là cơ sở giáo dục đào tạo của bậc đại học. Trường đào tạo trình
độ đại học từ 4 năm đến 6 năm tuỳ theo ngành nghề đào tạo đối với người có bằng
tốt nghiệp phổ thông trung học hoặc bằng tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp; từ 1
đến 2 năm đối với người có bằng tốt nghiệp cao đẳng cùng chuyên ngành.
Trường cao đẳng là đơn vị cơ sở giáo dục- đào tạo của bậc cao đẳng. Trường
đào tạo trình độ cao đẳng được thực hiện trong 3 năm đối với người có bằng tốt
nghiệp trung học phổ thông hoặc bằng tốt nghiệp trung học chuyên nghiệp.
Kỳ thi tuyển sinh ĐH – CĐ là là một kì thi chung nhằm mục đích lấy đầu vào
cho các trường đại học và cao đẳng tại Việt Nam. Kì thi này do Bộ Giáo dục và Đào
tạo tổ chức hằng năm, ngay sau kì thi tốt nghiệp trung học phổ thông khoảng một
tháng. Tất cả thí sinh phải có điểm thi cao hơn điểm sàn do Bộ GDĐT ban hành mới
đủ tiêu chuẩn xét vào các trường ĐH – CĐ.
2.2.2 Tiến trình ra quyết định chọn trường
Kotler và Fox (1976) cũng đưa ra mô hình 7 bước tiến hành ra một quyết định
phức tạp. Theo mô hình này, để ra một quyết định phức tạp như chọn trường thi ĐH
– CĐ, học sinh phải trải qua một tiến trình từ lúc có ý muốn học ĐH – CĐ sau khi
tốt nghiệp THPT, tìm hiểu thông tin về các trường, đánh giá, nộp đơn xin nhập học,
sau khi có sự chấp nhận của các trường sẽ so sánh các lựa chọn và cuối cùng là đăng
ký học tại một trường phù hợp nhất.
Hanson & Litten (1982) kiểm tra lại mô hình của Kotler và chia quá trình ra
quyết định chọn trường của HS gồm 5 bước : nguyện vọng vào ĐH-CĐ, bắt đầu

Bảng 2.1 : Tóm tắt các mô hình lựa chọn trường ĐH - CĐ
Kotler (1976)
Nảy sinh nhu cầu
Thu thập thông tin

Đánh giá
Nộp đơn nhập học
Sự chấp nhận
Lựa chọn trường
Đăng ký học

Nguồn : Trích từ Derek Takumi Furukawa (2011)
Do đặc thù của hệ thống giáo dục quốc dân, tại Việt Nam, HS phải trải qua kỳ thi
tuyển sinh ĐH – CĐ do Bộ Giáo dục đào tạo tổ chức mới đủ điều kiện tham dự
chương trình học ĐH – CĐ tại các trường. Vì vậy, mô hình của Kotler (1976) và
Litten (1982) không phù hợp cho nghiên cứu. Trong nghiên cứu này tác giả sử dụng
mô hình lựa chọn trường ĐH – CĐ của Hossler & Gallagher (1987).
2.2 CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
Nghiên cứu đầu tiên về việc lựa chọn trường ĐH – CĐ được John Holland
thực hiện vào năm 1957 và ông đã khám phá ra rằng nền tảng của HS với sự phát
triển cá nhân và văn hóa gia đình ảnh hưởng đến quyết định chọn trường. Ông cũng
cho rằng cha mẹ có ảnh hưởng lớn đến việc chọn trường của HS.


Berdie & Hood (1966) thực hiện cuộc điều tra trên 3.817 sinh viên và đưa ra
kết luận rằng cha mẹ, bạn bè, thầy cô, nhân viên tư vấn ảnh hưởng đến quyết định
chọn trường của sinh viên (Trích từ Derek Takumi Furukawa, 2011)


8

Steven M. La Nasa (2000), Jeff E. Hoyt và Andrea B. Brown (2003), M.J.Burn
(2006) và bổ sung vào các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của HS
như cơ hội việc làm trong tương lai
(Cabera và La Nasa), đặc trưng giới tính của HS (Ruth E. Kallio), v.v
Tại Việt Nam, trong thời gian gần đây, vấn đề này đã được nhiều nhà nghiên
cứu quan tâm và có một số kết quả nhất định. Cụ thể :
-

Nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc sinh viên chọn trường” do TS.

Nguyễn Minh Hà, ThS. Huỳnh Gia Xuyên, ThS. Huỳnh Thị Kim Tuyết - Trường đại
học Mở TP.HCM thực hiện. Kết quả có 7 nhân tố tác động đến việc sinh viên chọn
trường, bao gồm (1) Nỗ lực của nhà trường đưa thông tin đến HS sắp tốt nghiệp
THPT, (2) Chất lượng dạy – học, (3) Đặc điểm của bản thân sinh viên, (4) Công
việc trong tương lai, (5) Khả năng đậu vào trường, (6) Người thân trong gia đình,
(7) Người thân ngoài gia đình.
-

Nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chọn trường đại học của

HS phổ thông trung học” do Trần Văn Quí, Cao Hào Thi – Trường Đại học Bách


10

Khoa thực hiện. Kết quả có 5 yếu tố bao gồm (1) Cơ hội việc làm trong tương lai,
(2) Đặc điểm cố định của trường đại học, (3) Bản thân cá nhân HS, (4) Cá nhân có
ảnh hưởng đến quyết định của HS, (5) Thông tin có sẵn.
-


ngắn như trung cấp, cao đẳng. Ngoài ra, những HS có cha mẹ trình độ học vấn cao
sẽ bị tác động nhiều hơn so với HS có cha mẹ trình độ học vấn thấp.
2.3.2 Các cá nhân ảnh hưởng đến việc ra quyết định của HS
Trong việc chọn trường, HS bị tác động mạnh mẽ bởi sự thuyết phục, khuyên
nhủ của bạn bè và gia đình (Chapman, 1981). Trong đó, gần 50% HS bị sự tác động
của cha mẹ (trích từ Chapman, 1981). Do cha mẹ là người gần gũi với các em nhất,
hiểu rõ về tính cách, sở thích, năng lực của các em cũng như hoàn cảnh gia đình nên
sẽ có những lời khuyên phù hợp nhất. Bên cạnh đó, giáo viên, tư vấn viên, bạn bè,
những người thân quen cũng có ảnh hưởng đến việc chọn trường của HS thông qua
các chương trình hướng nghiệp của trường THPT, sự khuyên nhủ của người thân,
của những người đã từng học tại trường ĐH – CĐ và xu hướng chọn nghề, chọn
trường chung của bạn bè cùng trang lứa (Chapman, 1981, Hossler, 1989, Galotti &
Mark, 1994).
2.3.3 Mức độ phù hợp của trường ĐH – CĐ với điều kiện sống của HS
Chi phí học tập, sự hỗ trợ về tài chính, vị trí địa lý, môi trường sống và học tập
ảnh hưởng đến việc chọn trường của HS (Chapman, 1981). Trong đó chi phí và sự
hỗ trợ về tài chính có tác động rất mạnh mẽ. HS có xu hướng chung là chọn những
trường có chi phí thấp. Tuy nhiên, yếu tố này còn tác động mạnh hơn đối với những
HS có SES thấp và dân tộc thiểu số (Stewart & Post, 1990). HS cũng có xu hướng
chọn trường gần nhà và vị trí thuận tiện cho việc đi lại. Môi trường sống và học tập
như ký túc xá, mức độ an toàn, mối quan hệ thầy cô - bạn bè cũng ảnh hưởng tới
việc chọn trường của HS, đặc biệt là HS ngoại tỉnh.
2.3.4 Đặc điểm của trường ĐH – CĐ
Theo Chapman (1981), Hossler (1989), đặc điểm của trường ĐH – CĐ cũng là
một trong những yếu tố ảnh hưởng quyết định chọn trường của HS. Nó thể hiện ở
chất lượng đào tạo, đội ngũ giảng viên, danh tiếng trường ĐH – CĐ, cơ sở trang
thiết bị dạy và học, các hoạt động ngoại khóa, mô hình trường công lập – ngoài
công lập, v.v



13

Yếu tố về đặc điểm cá nhân HS
Yếu tố về các cá nhân có ảnh
hưởng đến quyết định của HS
Yếu tố về mức độ phù hợp của
trường ĐH – CĐ với điều kiện
sống của HS

Quyết định chọn
trường thi ĐH CĐ

Yếu tố về đặc điểm của trường
ĐH-CĐ
Yếu tố về chương trình truyền
thông của trường ĐH-CĐ
Yếu tố về mong đợi sau khi tốt
nghiệp
Hình 2.2: Mô hình nghiên cứu lý
thuyết 2.4.2 Các giả thuyết nghiên cứu
Các giả thuyết cho mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên việc đánh giá
các yếu tố ảnh hưởng quyết định chọn trường thi ĐH – CĐ của học sinh THPT.
Trong mô hình của nghiên cứu này, có 6 yếu tố tác động đến quyết định chọn trường
bao gồm : (1) Đặc điểm cá nhân của HS, (2) Các cá nhân có ảnh hưởng, (3) Mức độ
phù hợp của trường ĐH – CĐ với điều kiện sống của HS, (4) Đặc điểm của trường
ĐH – CĐ, (5) Chương trình truyền thông của trường ĐH – CĐ và (6) Mong đợi sau
khi tốt nghiệp ĐH – CĐ của HS
Các giả thuyết cho mô hì nh nghiên cứu được đề xuất như sau:
H1: Sự phù hợp của ngành học với năng lực và sở thích, khát vọng của HS
càng cao, HS có khuynh hướng chọn trường đó càng lớn.