NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG
HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NGÂN HÀNG
1.1.Những vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng
1.1.1.Khái niệm về tín dụng ngân hàng
Tín dụng ngân hàng là giao dịch về tài sản giữa người cho vay và người đi
vay , trong đó người cho vay chuyển giao tài sản cho người đi vay , sử dụng trong
một khoảng thời gian nhất định và bên đi vay có nghĩa vụ hoàn trả nợ cả gốc và lãi
một cách vô điều kiện khi đến hạn thanh toán . Tín dụng ngân hàng không những
là phương tiện để tạo vốn mà còn là phương tiện để tạo tiền góp phần tăng tổng
phương tiện thanh toán toàn xã hội.
Bản chất của tín dụng là quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc có hoàn trả giữa
một bên là ngân hàng với một bên là tất cả các tổ chức và cá nhân trong xã hội ,
được thực hiện trên cơ sở ngân hàng huy động mọi nguồn vốn nhàn rỗi trong xã
hội để đáp ứng nhu cầu vốn phát sinh trong hoạt động kinh doanh và tiêu dùng.
Tín dụng ngân hàng là sản phẩm đặc thù của ngân hàng thương mại trong đó
hoạt động tín dụng là hoạt động mang lại nguồn thu nhập lớn nhất cho ngân
hàng.Tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường thông
qua việc thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển , đáp ứng nhu cầu về vốn ngày càng
phát triển trong nền kinh tế, thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất , điều
hoà vốn trong nền kinh tế do đó tín dụng ngân hàng được xem như là đòn bẩy
trong chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước.
1.1.2. Đặc trưng hoạt động tín dụng ngân hàng trong nền kinh tế thị trường
Hoạt động tín dụng trong nền kinh tế thị trường đã đáp ứng được nhu cầu về
vốn giữa một bên có vốn nhàn rỗi và một bên thiếu vốn do đó tín dụng ngân hàng
là một kênh dẫn vốn quan trọng trong nền kinh tế thị trưòng qua đó hoạt động tín
dụng ngân hàng mang đầy đủ các đặc trưng sau
+ Hoạt động tạo lập nguồn vốn :
Do tính chất và đặc thù của ngân hàng hoạt động kinh doanh dựa trên nguyên
tắc huy động vốn và sử dụng vốn vay để sinh lời tạo ra thu nhập cho ngân hàng.
Ngân hàng huy động nguồn vốn nhàn rỗi từ các cá nhân, tổ chức trong xã hội . Nó
tạo nguồn vốn chủ lực trong kinh doanh của bất kỳ ngân hàng nào.Ngân hàng

- Rủi ro đọng vốn : Đó là rủi ro tín dụng khi người vay sai hẹn trong thực
hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng bao gồm vốn gốc và lãi vay .Sự sai hẹn này do
trễ hạn .
- Rủi ro mất vốn : Đó là rủi ro tín dụng khi người vay sai hẹn trong thực hiện
nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng bao gồm vốn gốc và lãi vay .Sự sai hẹn này là do
không thanh toán
1.2.2 Những nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
* Nguyên nhân chủ quan:
+ Nguyên nhân từ phía ngân hàng:
- Do đội ngũ cán bộ thiếu đạo đức nghề nghiệp , trình độ nghiệp vụ còn hạn chế
. Ngân hàng chưa khai thác đầy đủ lượng thông tin để phục vụ cho công tác thẩm
định để ra quyết định cho vay đối với một khách hàng cũng như giám sát quá trình
sử dụng vốn của khách hàng, cán bộ tín dụng còn nới lỏng các bước trong quy
trình tín dụng tất cả nhưng nguyên nhân đó đều dẫn đến rủi ro không trả được nợ ,
làm tăng nợ quá hạn cho ngân hàng. Nói tóm lại cán bộ tín dụng phải có khả năng
quản lý trong mọi khâu của hoạt động tín dụng ,từ việc hình thành chính sách cho
vay , quá trình xét cho vay , kiểm tra và theo dõi khoản vay bao gồm cả việc sử
dụng các hệ thống xếp hạng rủi ro để có thể hạn chế tốt nhất những rủi ro có thể
xảy ra.
Ví dụ : Tại TP.Hồ Chí Minh ,tại một thời điểm qua khảo sát cho thấy có rất
nhiều ngân hàng cho vay một khách hàng vượt quá 10% vốn tự có .Ví dụ như
Eximbank (74%), Sài Gòn Thương Tín ( 48%) ,Sài Gòn Công Thương (33%), một
số ngân hàng còn vi phạm quy định khống chế cho 10 khách hàng lớn nhất không
vượt quá 10% vốn tự có như Ngân Hàng Phát Triển Nhà (41%), do vậy đã cho vay
tập trung vốn quá lớn cho một khách hàng như Epco, Minh Phụng khi các doanh
nghiệp này thua lỗ thì các doanh nghiệp chịu rủi ro lớn.
Ngân hàng có thể gặp rủi ro trong việc thiết lập mục tiêu thị trường thiết lập
các tiêu chí chấp nhận rủi ro , phân quyền , phân nhiệm trong quá trình quản lý và
xét duyệt tín dụng của ban lãnh đạo . Ngay từ quá trình hoạch định rủi ro tín dụng
đã được xem xét và chấp nhận ở một mức độ nhất định , tùy theo phương án hoạt

Xác định doanh thu và chi phí không phù hợp dẫn đến hiệu quả kinh doanh không
được phản ánh chính xác
Thiếu khả năng phân tích kỹ thuật nhằm xác định mức khả thi của dự án vay
vốn
Thiếu khả năng đánh giá tài sản và uy tín đưa ra bảo đảm cho khoản vay
*Nguyên nhân khách quan:
+ Nguyên nhân từ phía khách hàng :
- Đối với khách hàng là cá nhân
Mặc dù quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng là cá nhân đơn giản hơn so
với khách hàng là doanh nghiệp song thực tế cho thấy khách hàng là cá nhân có số
lượng lớn hơn,phân tán giá trị khoản vay nhỏ nên việc tìm hiểu nguyên nhân từ
phía khách hàng là cá nhân có ý nghĩa rất quan trọng.
Với khách hàng là cá nhân thì nguyên nhân dẫn đến rủi ro có thể là:
Hoạt động kinh doanh không thuận lợi ,khả năng quản lý yếu kém .
Nguồn hoàn trả chính từ thu nhập cơ bản mất hoặc bị suy giảm do mất việc,
chuyển sang công việc kém hơn hoặc không còn khả năng lao động .
Cá nhân gặp những chuyện bất thường trong cuộc sống
Đạo đức cá nhân không tốt :cố tình lừa ngân hàng ,sử dụng tiền vay bừa bãi.
- Đối với khách hàng là doanh nghiệp
Doanh nghiệp gặp rủi ro trong hoạt động kinh doanh
Thứ nhất là thiệt hại về thị trường cung cấp
Do giá nguyên vật liệu và các yếu tố đầu vào tăng bất thường dẫn đến chi
phí sản xuất kinh doanh tăng làm giá bán tăng do đó doanh nghiệp không tiêu thụ
hết mặt hàng sản xuất , gây ra ứ đọng sản phẩm. Vì vậy lợi nhuận giảm ,ảnh hưởng
đến kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
Do không đảm bảo về chất lượng , quy cách phẩm chất của các nguyên vật
liệu cung ứng , gây khó khăn cho khâu tiêu thụ
Do không đủ số lượng nguyên vật liệu cung cấp cho các doanh nghiệp do đó
không đảm bảo hết công suất sản xuất của doanh nghiệp làm cho giá sản phẩm
tăng và số lượng người mua giảm .

cản trở cho hoạt động kinh doanh
- Do tác động bởi cơ chế chính sách của nhà nước , của tình hình chính trị
trong nước và quốc tế ảnh hưởng đến việc thực thi các dự án đã cam kết
1.2.3.Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng