CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI CHÍNH VÀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH DOANH
NGHIỆP
1.1. TỔNG QUAN VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
1.1.1. Khái niệm tài chính doanh nghiệp
Tài chính doanh nghiệp là một mắt xích quan trọng của hệ thống tài chính trong
nền kinh tế, là một phạm trù kinh tế khách quan gắn liền với sự ra đời của nền kinh tế
hàng hoá tiền tệ. Để có thể tiến hành hoạt động kinh doanh thì bất cứ một doanh nghiệp
nào cũng phải có một lượng tiền tệ nhất định, đó là tiền đề cần thiết và quan trọng. Quá
trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng đồng thời là quá trình hình thành,
phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ. Trong quá trình đó đã phát sinh các luồng tiền tệ
gắn liền với các hoạt động sản xuất kinh doanh, các hoạt động đầu tư cũng như mọi
hoạt động khác của doanh nghiệp. Các luồng tiền bao gồm các luồng tiền tệ đến và ra
khỏi doanh nghiệp tạo thành sự vận động của các luồng tài chính trong doanh nghiệp.
Tài chính doanh nghiệp là hệ thống những mối quan hệ kinh tế diễn ra dưới hình
thức giá trị giữa doanh nghiệp và môi trường xung quanh, nó phát sinh trong quá trình
tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp.
Hoạt động tài chính doanh nghiệp là một trong những hoạt động cơ bản nhất đối
với mỗi doanh nghiệp. Hoạt động tài chính doanh nghiệp nếu được duy trì và phát triển
một cách ổn định thì sẽ tạo tiền đề và nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động khác của
doanh nghiệp vận động và phát triển. Hoạt động tài chính doanh nghiệp giúp cho doanh
nghiệp thực hiện các mục tiêu như huy động, khai thác vốn, đáp ứng nhu cầu sử dụng
vốn cũng như phân bổ và sử dụng các nguồn vốn một cách hợp lý và hiệu quả.
1.1.2. Chức năng của tài chính doanh nghiệp
1.1.2.1. Chức năng phân phối
Đối với mỗi doanh nghiệp thì vấn đề tài chính là vô cùng quan trọng. Để quá trình
sản xuất kinh doanh có thể diễn ra thì vốn của doanh nghiệp phải được phân phối cho
các mục đích khác nhau và các mục đích này đều hướng tới một mục tiêu chung của
doanh nghiệp. Quá trình phân phối vốn cho các mục đích đó được thể hiện theo các tiêu
chuẩn và định mức được xây dựng dựa trên các mối quan hệ kinh tế của doanh nghiệp
với môi trường kinh doanh. Tiêu chuẩn và định mức phân phối đó không phải cố định
trong suốt quá trình phát triển của doanh nghiệp mà nó thường xuyên được điều chỉnh

nước và quốc tế… Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng phải đảm bảo thực hiện các nghĩa
vụ đối với Nhà nước mà biểu hiện cụ thể nhất là các khoản thuế phải nộp Nhà nước.
Doanh nghiệp cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi hoạt động sản xuất
kinh doanh của mình trên thị trường. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng phải ban hành các
văn bản quy phạm pháp luật theo hướng ngày càng hỗ trợ và khuyến khích cho các
doanh nghiệp phát triển cũng như bảo hộ cho quyền lợi cho các doanh nghiệp khi gia
nhập thị trường quốc tế. Trong điều kiện kinh tế hội nhập hiện nay thì Nhà nước còn có
một vai trò vô cùng quan trọng là phát hiện ra và có những điều chỉnh kịp thời các văn
bản pháp luật cho phù hợp với tình hình và nhu cầu mới của thị trường và doanh nghiệp
để tạo ra một môi trường ngày càng thông thoáng để doanh nghiệp có thể gia nhập thị
trường cũng như tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh một cách hiệu quả nhất.
1.1.3.2. Các mối quan hệ của doanh nghiệp với thị trường
Hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp luôn diễn ra trên thị trường
thông qua việc trao đổi, mua bán các loại sản phẩm. Trong quá trình này doanh nghiệp
luôn tiếp xúc với các loại thị trường để thoả mãn các nhu cầu của mình bao gồm thị
trường tài chính, thị trường hàng hoá, thị trường lao động…
- Mối quan hệ với thị trường tài chính: Thị trường tài chính đóng một vai trò quan trọng
đối với mỗi doanh nghiệp. Vì vốn là điều kiện tiên quyềt đối với mỗi doanh nghiệp khi
xuất hiện trên thị trường, nó quyết định đến quá trình thành lập, quy mô và tổ chức kinh
doanh của doanh nghiệp. Và thị trường tài chính là một kênh cung cấp tài chính cho nhu
cầu của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có thể tạo được nguồn vốn thích hợp bằng
cách phát hành các giấy tờ có giá trị như chứng khoán, cổ phiếu, trái phiếu… Bên cạnh
đó, doanh nghiệp cũng có thể tiến hành kinh doanh các mặt hàng này trên thị trường tài
chính để thu lợi nhuận, góp phần giải quyết một phần nhu cầu về vốn của doanh nghiệp.
Đồng thời thông qua các hệ thống tài chính- ngân hàng, doanh nghiệp có thể huy động
được vốn, đầu tư vào thị trường tài chính hay thực hiện các quan hệ vay trả, tiền gửi,
thanh toán…
- Mối quan hệ với thị trường hàng hoá: Thị trường hàng hoá là một thị trường vô cùng
quan trọng đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Đây
chính là nơi diễn ra hoạt động trao đổi các sản phẩm giữa các doanh nghiệp và kết quả

quan hệ này để có thể có những biện pháp hữu hiệu và phù hợp với tình hình của doanh
nghiệp mình để có thể duy trì và củng cố được các mối quan hệ này và tạo ra một môi
trường làm việc tích cực cho mọi thành viên trong doanh nghiệp, tạo cơ hội và khuyến
khích sự đòng góp của mọi thành viên trong quá trình phát triển doanh nghiệp.
1.2. QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP
1.2.1. Khái niệm quản lý tài chính trong doanh nghiệp
Khái niệm quản lý tài chính hiểu một cách đơn giản là công tác quản lý các vấn đề
trong doanh nghiệp có liên quan đến việc tổ chức thực hiện các biện pháp đảm bảo sự
cân đối, hài hoà các mối quan hệ tài chính của doanh nghiệp nhằm đảm bảo quá trình
sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả ngày càng
cao.
Quản lý tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn và đưa ra các quyết định tài
chính, tổ chức và thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu hoạt động tài
chính của doanh nghiệp, mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận, phát triển ổn định, không ngừng
gia tăng giá trị của doanh nghiệp và tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị
trường.
Như vậy có thể thấy rằng quản lý tài chính doanh nghiệp là một quá trình, từ việc
phân tích tình hình của doanh nghiệp cũng như môi trường hoạt động của doanh nghiệp
để đưa ra các quyết định tài chính hợp lý, phù hợp với tình hình của doanh nghiệp, đến
đảm bảo các quyết định tài chính được thực hiện và phù hợp với mục tiêu của hoạt
động tài chính doanh nghiệp cũng như mục tiêu phát triển chung của doanh nghiệp.
Hiểu theo một cách đơn giản thì quản lý tài chính là việc các nhà quản lý làm cách nào
để huy động vốn nhanh và ổn định nhất, phân bổ và sử dụng nguồn vốn ấy có hiệu quả
nhất, đưa lại lợi nhuận cao và ổn định cho doanh nghiệp và đảm bảo cho hoạt động tài
chính và hoạt động của doanh nghiệp phát triển ổn định.
1.2.2. Vai trò của quản lý tài chính trong doanh nghiệp
Quản lý tài chính có mối quan hệ chặt chẽ với quản lý doanh nghiệp và giữ vị trí
quan trọng hàng đầu trong quản lý doanh nghiệp. Hầu hết các quyết định quản lý khác
đều được dựa trên kết quả rút ra từ những đánh giá tài chính trong quản lý tài chính
doanh nghiệp.

nghiệp; nghiên cứu môi trường bên trong tổ chức để thấy được những điểm mạnh, điểm
yếu của doanh nghiệp để có thể có những giải pháp hữu hiệu khắc phục những điểm
yếu và phát huy cao độ những điểm mạnh.
Bước 2: Thiết lập các mục tiêu
Mục tiêu tài chính của doanh nghiệp bao gồm các mục tiêu về lợi nhuận, mục tiêu
doanh số và mục tiêu hiệu quả. Các mục tiêu tài chính cần xác định một cách rõ ràng,
có thể đo lường được và phải mang tính khả thi. Do đó các mục tiêu này phải được đặt
ra dựa trên cơ sở là tình hình của doanh nghiệp hay nói cách khác là dựa trên kết quả
của quá trình nghiên cứu và dự báo môi trường. Đồng thời, cùng với việc đặt ra các
mục tiêu thì nhà quản lý cần phải xác định rõ ràng về trách nhiệm, quyền hạn của từng
bộ phận trong doanh nghiệp trong việc thực hiện các mục tiêu này.
Bước 3: Xây dựng các phương án thực hiện mục tiêu
Căn cứ vào các mục tiêu đã đề ra, dựa trên cơ sở tình hình hoạt động của doanh
nghiệp, các nhà quản lý xây dựng các phương án để thực hiện các mục tiêu này. Các
phương án phải được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và chỉ những phương án triển
vọng nhất mới được đưa ra phân tích.
Bước 4: Đánh giá các phương án
Các nhà quản lý tiến hành phân tích, tính toán các chỉ tiêu tài chính của từng
phương án để có thể so sánh, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của rừng phương án cũng
như khả năng hiện thực hoá như thế nào, tiềm năng phát triển đến đâu…
Bước 5: Lựa chọn phương án tối ưu
Sau khi đánh giá các phương án, phương án tối ưu sẽ được lựa chọn. Phương án
này sẽ được phổ biến tới những cá nhân, bộ phận có thẩm quyền và tiến hành phân bổ
nguồn nhân lực và tài lực cho việc thực hiện kế hoạch.
1.2.3.2. Kiểm tra tài chính
Kiểm tra là hoạt động theo dõi và giám sát một hoạt động nào đó dựa trên căn cứ là các
mục tiêu chiến lược đã đề ra và trên cơ sở đó phát hiện ra những sai sót và có những
sửa chữa kịp thời. Do đó, kiểm tra là một hoạt động có ý nghĩa vô cùng quan trọng và
không thể thiếu trong mọi lĩnh vực hoạt động của mọi tổ chức. Tài chính là một vấn đề
phức tạp có ý nghĩa quan trọng quyết định đến mọi hoạt động của tổ nên hoạt động

Vốn cố định là tổng lượng tiền khi tiến hành định giá tài sản cố định. Tài sản cố
định là những tư liệu lao động có giá trị sử dụng trong thời gian dài, tham gia vào nhiều
chu kỳ sản xuất kinh doanh, hình thái vật chất không thay đổi từ khi đưa vào sản xuất