Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
I. Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Trường học là nơi đào tạo nhiều thế hệ học trò, là môi trường tạo dựng
cho đất nước những con người xã hội chủ nghĩa – có đủ tài năng trí tuệ và
những phẩm chất đạo đức cách mạng, để sau này thực sự là những chủ nhân
tương lai của đất nước. Người trực tiếp đào tạo những con người như thế
không ai khác là giáo viên, giáo viên giảng dạy bộ môn, giáo viên chủ nhiệm
lớp. Đặc biệt người đặt nền móng đầu tiên cho các em đó chính là giáo viên
Tiểu học. Người giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học được ví như là một người
“hiệu trưởng nhỏ” có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho
học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức,
trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học
Trung học cơ sở. Vì vậy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học
là rất nặng nề, vất vả và vô cùng phức tạp.
Trong thực tế, chủ nhiệm lớp là công tác vô cùng khó khăn, phức tạp, thành
công cũng có, thất bại cũng không phải là hiếm. Bởi lẽ, mỗi một tập thể lớp
đều có những đặc thù riêng của từng lớp. Nhưng chắc chắn rằng mỗi lớp đều
có học sinh có năng khiếu về học tập, về đạo đức, hoặc ngược lại cũng có lớp
có học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn về kinh tế, con mồ côi, bố mẹ li
thân, bố mẹ đi làm ăn xa… vì vậy vai trò của giáo viên chủ nhiệm càng trở nên
quan trọng hơn bao giờ hết. Trong suốt quá trình giảng dạy cũng như trong
nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, bản thân tôi đã từng gặp phải những khó
khăn rất lớn khi làm chủ nhiệm lớp. Những khó khăn ấy cũng xuất phát từ
nguyên nhân chủ quan về phía năng lực, nhận thức của tôi; cũng có những
nguyên nhân từ phía gia đình học sinh hay chính các em. Tuy nhiên, đó chỉ là
những khó khăn khi những năm đầu mới được phân công làm công tác chủ
nhiệm. Nhưng hơn 10 năm được làm chủ nhiệm lớp, bản thân tôi tự nhận ra
rằng giáo viên chủ nhiệm mới là người có ảnh hưởng lớn nhất quyết định về
chất lượng cũng như mọi hoạt động giáo dục của lớp. Chính vì lí do đó, bản
sinh lớp 4B Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân năm học 2014 2015 và 2015
2016.
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp điều tra.
Phân tích, tổng hợp, nêu gương, tổ chức trò chơi.
Phương pháp quan sát sư phạm
Phương pháp đàm thoại
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
2
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
II Phần nội dung
1. Cơ sở lí luận
Giáo dục hướng vào việc phát triển toàn diện mỗi cá nhân. Xây dựng
gương điển hình về mọi mặt văn hóa cũng như năng lực, phẩm chất của các
em. Để thực hiện mục tiêu đề tài này, người giáo viên chủ nhiệm phải là người
có năng lực quản lí toàn diện học sinh của lớp, quản lí và giáo dục học sinh là
hai thể thống nhất có liên kết trực tiếp với nhau. Muốn giáo dục tốt phải quản
lí tốt, quản lí tốt sẽ giúp giáo dục tốt. . .Công tác chủ nhiệm quyết định chất
lượng dạy và học của giáo viên và học sinh. Làm tốt công tác chủ nhiệm tức là
người giáo viên đã hoàn thành tốt việc giảng dạy các bộ môn và tổ chức giáo
dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh. Đặc biệt trong nhà trường Tiểu học, vai
trò của người giáo viên chủ nhiệm hết sức quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm
thay mặt nhà trường quản lý điều hành lớp, trực tiếp giáo dục tư tưởng đạo
đức, hình thành nhân cách cho học sinh, là cầu nối giữa ba môi trường giáo dục
gia đình, nhà trường và xã hội. Trong giai đoạn hiện nay công tác chủ nhiệm đòi
hỏi sự dày công của mỗi giáo viên bởi đời sống vật chất có phần ảnh hưởng
liền được nhà trường giao nhiệm vụ giáo viên chủ nhiệm lớp 4, thì cũng có một
phần thuận lợi là bản thân đã hiểu sâu về tâm lý lứa tuổi của học sinh khối lớp
4, mặc dù thế nhưng đối tượng học sinh mỗi năm một khác, hoàn cảnh gia đình
của từng em khác nhau, chất lượng mũi nhọn cũng như đại trà của lớp chủ
nhiệm từng năm cũng khác nhau.
Một thực tế cho thấy có thầy cô có thâm niên nhiều năm liền làm công tác
chủ nhiệm lớp nhưng cũng chẳng mấy thuận lợi trong việc làm công tác chủ
nhiệm lớp mà đa phần thầy cô cứ chú trọng vào việc dạy cho học sinh toán,
tiếng Việt,… mà quên đi ở lứa tuổi tiểu học các em còn nhỏ, tính hiếu động
nên các em rất thích vừa học vừa chơi; “Chơi mà học; học mà chơi”. Ngoài
những khó khăn trên thì lứa tuổi các em còn nhỏ nên chưa xác định rõ nhiệm vụ
học tập dẫn đến chưa tích cực và tự giác học bài, còn ham chơi các trò chơi vô
bổ điện tử làm ảnh hưởng đến việc học tập.
Tập thể lớp 4B năm học 20152016 có sĩ số là 29 học sinh, trong đó đa số
học sinh là con em gia đình làm nông nghiệp, có 1 em bị khuyết tật; 4em có hoàn
cảnh gia đình khó khăn ( hộ nghèo, bố mất ); 2 em bố mẹ ly dị ở với ông bà nên
thiếu sự quan tâm, chăm sóc và tình thương yêu của cha mẹ; còn một số phụ
huynh chưa thật sự quan tâm đến việc học của con cái , chưa tạo điều kiện cho
con em tham gia các phong trào sợ con em mệt vất vả dẫn đến một số em còn
rụt rè, thiếu tự tin trong giao tiếp, bày tỏ ý kiến còn ấp úng, diễn đạt câu từ
lủng củng không rõ ý, thiếu nội dung. Điều này cũng là một yếu tố khó khăn đối
với giáo viên chủ nhiệm.
3. Nội dung và hình thức của giải pháp
a.Mục tiêu của giải pháp
Giúp giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp nói chung, giáo viên chủ nhiệm
lớp 4 nói riêng có thêm một số kỹ năng trong dạy học cũng như trong quản lý
học sinh lớp mình chủ nhiệm nhằm đem lại hiệu quả 2 mặt giáo dục tốt nhất;
góp phần nâng cao chất lượng toàn diện trong nhà trường.
Thông qua việc áp dụng các giải pháp này nhằm xậy dựng được một tập
thể lớp đoàn kết, biết yêu thương, chia sẻ những buồn, vui trong cuộc sống
công tác làm hồ sơ sổ sách quản lý lớp là việc làm thường xuyên của mọi thầy
cô (theo mẫu); việc này đối với tôi quá nhuần nhuyễn một cô giáo có thâm niên
làm công tác chủ nhiệm hơn 10 năm rồi.
* Nội dung 1: Thiết lập các mối quan hệ trong tập thể lớp.
Như tôi đã trình bày ở trên, năm học 2015 2016 lớp 4B do tôi chủ nhiệm
có một em học sinh khuyết tật đó là em Nguyễn Như Quỳnh, em Quỳnh khi lọt
lòng mẹ thì mắc phải bệnh liệt hệ thống dây thần kinh bên phải nên tay phải
em không làm được gì, tay trái em cầm bút cũng rất khó khăn do cơ tay yếu và
thị giác của em kém do mắc bệnh( mắt lé ). Bên cạnh đó, em cũng gặp vấn đề
về phát âm nên đọc hay nói thì các bạn rất khó để nghe được. Mặc dù Quỳnh
lớn hơn các bạn cùng lớp đến 2 tuổi nhưng lúc nào em cũng phải quàng chiếc
khăn ở cổ vì nước giãi rất hay chảy. Gia đình em lại vô cùng khó khăn, bố em
mất khi đi làm phụ hồ để kiếm tiền cho em ra Hà Nội chữa trị. Thế là ước mơ
của em được trở thành người lành lặn như bạn bè đành khép lại. Vì từ đây mẹ
em một nách phải nuôi hai đứa con, đất đai nương rẫy không có, mọi chi tiêu
trong gia đình là tiền mẹ em bán hàng lặt vặt và may vá quần áo cho hàng xóm
láng giềng. Để lo miếng ăn cho ba mẹ con hàng ngày còn khó thì lấy đâu ra tiền
cho em chữa trị. Cũng chính vì lẽ đó mà khi được phân công chủ nhiệm lớp tôi
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
5
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
xác định được trách nhiệm của mình, trong đầu tôi đặt ra bao nhiêu câu hỏi làm
gì để em có thể học tập những kiến thức đơn giản? Làm thế nào để em không
cảm thấy cô đơn khi đến lớp? Và làm sao để gắn kết được em với các thành
viên trong lớp? Đó là những câu hỏi mà bất kỳ người giáo viên có tâm huyết nào
cũng phải trăn trở. Nên việc đầu tiên khi được phân công chủ nhiệm lớp tôi đã
gặp gỡ giáo viên chủ nhiệm cũ để trao đổi và nắm tình hình. Sau đó, tôi lên kế
Khi có chuyện xích mích giữa em này với em kia, tôi kịp thời can thiệp gặp
gỡ trao đổi riêng với học sinh phân tích đúng, sai. Ai sai thì phải nhận lỗi và xin
lỗi bạn, sau đó giảng hòa. Khi bạn bè ốm đau hoặc gia đình có chuyện buồn nếu
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
6
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
bạn ở xa thì cô và ban cán sự lớp đến thăm hỏi và động viên giúp đỡ như bày
cách học, cho bạn mượn vở chép bài. Những bạn ở gần thì tổ chức vào một
buổi chiều được nghỉ học. Số tiền hoặc quà thăm được quyên góp hoặc trích ra
từ quỹ của lớp.
Làm tốt các tiết sinh hoạt lớp. Tôi khuyến khích học sinh tự viết ra những
điều tốt, chưa tốt của cán sự lớp và học sinh trong lớp. Căn cứ vào những điều
các em viết ra, nếu là những điều tốt thì tôi tuyên dương ngay trước lớp. Còn
những điều các em phê bình thì tôi phải điều tra nắm rõ đúng hay sai. Sau đó
mới góp ý riêng với những học sinh bị bạn phê bình, động viên các em sửa chữa.
Tôi luôn quan tâm động viên và giúp đỡ các em học tập và sinh hoạt, giúp đỡ
các em về vật chất. Kêu gọi phụ huynh và học sinh trong lớp giúp đỡ : ủng hộ
sách vở, quần áo và dụng cụ học tập…..
Bên cạnh đó tôi luôn tận tình thăm hỏi, nắm tình hình để động viên cũng
như có các biện pháp hỗ trợ và giúp đỡ.
Thường xuyên xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó,
sẵn sàng giúp đỡ nhau trong học tập, các hoạt động khác. Để làm được điều đó
người giáo viên chủ nhiệm phải luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi
sự hợp tác của nhiều học sinh.
Thích sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi bổ ích là nhu cầu, là sở
thích của hầu hết các học sinh tiểu học. Vì vậy, khi tổ chức cho các em sinh
hoạt tập thể và tham gia các trò chơi là giáo viên đã giúp các em “học mà chơi,
trưng bày hoặc để tặng người thân bạn bè. Dựa trên hướng dẫn của tôi, các
em
cùng làm, cùng giúp đỡ nhau làm việc. Chẳng hạn như cho các em tự làm thiệp
chúc mừng bạn trong lớp nhân ngày sinh nhật, bạn trai làm thiệp chúc mừng bạn
gái nhân ngày 83, thăm các bạn bị ốm, viết nhật kí lớp.
Nhờ thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể và các trò
chơi cho cả lớp. Động viên các em tham gia tất cả các phong trào của trường,
của đội, nhất là các phong trào đòi hỏi sự tham gia tập thể. Nên các em trở
nên rất tự tin, rất năng động sáng tạo
Khuyến khích học sinh năng khiếu tự học và tìm tòi giải các bài toán,
làm các bài văn khó. Những học sinh còn hạn chế kiến thức vẫn phải cố
gắng tìm tòi cách làm bài mới. Khi không hiểu và làm bài có thể lên lớp nhờ
bạn giảng dùm hoặc mạnh dạn gặp cô để cô hướng dẫn làm bài.
Muốn làm tốt bài tập trước hết các em phải nhớ lý thuyết, nhớ các công
thức tính, phân biệt các dạng bài, cách chia. Khi làm bài các em phải đọc kỹ đề,
suy nghĩ câu từ, cách giải, vận dụng lý thuyết đã học để làm. Kiên trì làm không
nản lòng khi gặp bài tập nâng cao dần độ khó.
Để buổi học ngày mai học tốt, hiểu bài thì các em phải xem bài trước, đọc
bài ít nhất 23 lần và tự trả lời câu hỏi. Riêng với các môn Toán, Tiếng Việt
phải nghiên cứu dạng bài và làm bài vào vở nháp.
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
8
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
* Nội dung 3: Tổ chức các hoạt động giáo dục.
Trong công tác chủ nhiệm lớp, nhiệm vụ quan trọng là nâng cao chất
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
Thường xuyên phụ đạo kiến thức vào các buổi học và vào thứ bảy hàng
tuần. Ôn tập và củng cố kiến thức cũ cho các em kết hợp vận dụng làm các
bài tập.
Làm tốt công tác phối kết hợp với phụ huynh học sinh, các giáo viên bộ
môn và các đoàn thể trong và ngoài nhà trường trong việc giáo dục, rèn luyện
các em.
b.Xây dựng lớp điển hình với phong trào mũi nhọn.
Là một giáo viên lâu năm dạy lớp 4, được nhà trường tin tưởng giao
nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh năng khiếu (học sinh giỏi) dự thi cấp huyện.
Bản thân luôn xác định được những công việc quan trọng dành cho lớp mình
giảng dạy. Để làm tốt công tác này thì tôi thường làm các công việc sau:
Lựa chọn các đối tượng học sinh năng khiếu thông qua việc học, tiếp thu
kiến thức, qua các bài kiểm tra chung của lớp, các bài kiểm tra chọn đối
tượng năng khiếu.
Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đảm bảo tính khả thi, phù hợp với đặc điểm
học sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của
từng học sinh. Giúp các em tổng hợp các dạng bài, hướng dẫn các phương pháp
giải, những câu văn, bài văn hay, biện pháp nghệ thuật như so sánh nhân hóa..
Khuyến khích học sinh tham khảo cách giải các bài toán khó, học tập
những bài văn hay trên mạng hay trong sách. Trong các biện pháp nêu trên tôi
đặc biệt chú trọng đến các nội dung sau:
Xây dựng cách học tập theo nhóm để các em phát huy hết năng lực sở
trường về môn toán, môn tiếng Việt cũng như nâng cao kỹ năng giao tiếp,
đánh giá nhận xét các bạn trong nhóm; góp phần nuôi dưỡng những hạt nhân
trong phong trào mũi nhọn ( thi giải toán qua mạng ) Các bài toán về số và
chữ số, các bài toán về dãy số, các bài toán về điền số và phép tính, các bài
toán về dấu hiệu chia hết, các bài toán về phân số và các bài toán về tính
các em rút kinh nghiệm viết bài tốt hơn.
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp
Các biện pháp nêu trên đầu có mối quan hệ mật thiết với nhau. Thiết lập
các mối quan hệ trong tập thể và tổ chức các hoạt động đa dạng cho tập thể
học sinh nó bổ trợ cho biện pháp tổ chức các hoạt động giáo dục.
d. Kết quả khảo nghiệm của vấn đề nghiên cứu.
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
11
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
Qua những năm đã làm công tác chủ nhiệm lớp 4 và băng vi
̀
ệc áp dụng
kinh nghiệm làm chủ nhiệm của mình, ban thân đã có đ
̉
ược những thành công
đáng khích lệ cả về phía cá nhân tôi và cả lớp tôi chủ nhiệm.
Với những biện pháp tôi đã làm không có gì là to tát cả nhưng lại rất đỗi khả
quan, tôi thấy kết quả học tập của học sinh ngày càng tiến bộ rõ rệt. Các em
ngày càng chăm ngoan. Điều đó làm tôi rất vui mừng, tình cảm thầy trò, bạn bè
ngày càng gắn bó và thân thiện.
Trong 2 năm học qua, lớp tôi có tỉ lệ học sinh giỏi luôn dẫn đầu trong khối
và trong toàn trường. Tập thể lớp luôn đạt xuất sắc, không có học sinh bị trách
phạt trước toàn trường. Học sinh đều tích cực tham gia các phong trào của lớp,
của trường. Hoc sinh manh dan, t
̣
̣
quyết định quản lý đối với lớp; là người vạch kế hoạch, theo dõi và đánh giá
việc thực hiện của học sinh. Chính vì vậy người giáo viên chủ nhiệm phải phối
hợp tốt với giáo viên bộ môn, các tổ chức đoàn thể như: Đoàn thanh niên, Đội
thiếu niên, cha mẹ học sinh để làm tốt công tác dạy học; giáo dục học sinh
trong lớp mình phụ trách.
Ngoài ra giáo viên chủ nhiệm phải có những tri thức cơ bản về tâm lý
học, giáo dục học và hàng loạt kỹ năng sư phạm như: Kỹ năng tiếp cận đối
tượng học sinh; Kỹ năng nghiên cứu tâm lý lứa tuổi, xã hội; Kỹ năng đánh giá;
Kỹ năng lập kế hoạch chủ nhiệm lớp và đặc biệt là phải có sự nhạy cảm sư
phạm để dự đoán đúng, chính xác sự phát triển nhân cách của học sinh… Giáo
viên chủ nhiệm cần quản lý hoạt động học song song việc phát triển nhân cách
của học sinh sao cho phù hợp với tâm lý lứa tuổi và điều kiện hoàn cảnh gia
đình của từng học sinh lớp mình phụ trách.
Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải phối kết hợp nhiều phương
pháp giáo dục học sinh mà trong đó biện pháp giáo dục kỷ luật tích cực trong
mọi hoạt động giáo dục là quan trong nhất, là kỹ năng khởi đầu cho mọi kỹ
năng khác phát triển và nâng cao; không được làm tổn thương đến thể xác và
tinh thần của học sinh và phải phù hợp với đặc điểm tâm lý của từng em.
Phối hợp chặt chẽ với gia đình phụ huynh học sinh để có biện pháp giáo
dục học sinh tốt nhất.
Xây dựng nội quy học tập đối với học sinh: Luôn xác định nhiệm vụ học
tập và rèn luyện trong một tập thể, một môi trường học tập là quan trọng nhất.
Có phương pháp học tập khoa học, có nhận thức rõ ràng, đúng đắn về tầm quan
trọng của việc học và rèn luyện. Luôn có lối sống lành mạnh, trong sáng; học
tập những chuẩn mực đạo đức đúng đắn để có cách ứng xử đúng với thầy cô,
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
13
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
14
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
.......................................................................................................
.......................................................................................................
.......................................................................................................
.......................................................................................................
.......................................................................................................
.................................................................................................
......................................................................................................
CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
15
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
Huỳnh Thị Biên
DANH MỤC TÀI LIÊU THAM KHẢO
1. Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên tiểu học Modunle TH34 “ công tác chủ nhiệm
lớp ở trường tiểu học”.
2. Thông tư số 41/2010/TTBGD ĐT ngày 30/12/2010 của Bộ trưởng Bộ giáo dục
và đạo tạo về điều lệ trường tiểu học.
nhiệm
vụ
tài............................................................................1
của
3
Đối
tượng
cứu........................................................................................1
đề
đề
nghiên
4
Giới
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải
pháp......................................................3
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện
pháp.....................................................8
c. Kết quả khảo nghiệm của vấn đề nghiên
cứu...................................................9
III.Phần kết luận, kiến nghị
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
1.Kết
luận............................................................................................................10
18
Đề tài: Một vài biện pháp làm tốt công tác chủ nhiệm lớp 4 ở trường TH Nguyễn Viết Xuân
Giáo viên: Lê Thị Oanh –TrườngTH Nguyễn Viết Xuân
19