BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHAN QUANG HUY

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
ĐẠO CÔNG GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN PHÚ VANG, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHAN QUANG HUY

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
ĐẠO CÔNG GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến quý thầy, cô giáo của
Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo điều kiện tốt nhất cho tác giả trong thời
gian học tập và nghiên cứu tại trường.
Tác giả xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến PGS.TS. Lê Văn Đính đã quan
tâm, giúp đỡ tận tình, hướng dẫn và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận
văn. Đồng thời, tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến UBND huyện
Phú Vang, phòng Nội vụ huyện Phú Vang, Ban Dân vận Huyện ủy, Huyện
Phú Vang các chức sắc, tín đồ đạo công giáo trên địa bàn cũng như đồng
nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và
hoàn thiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn./.
Học viên
Phan Quang Huy


MỤC LỤC
Trang bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
Danh mục bảng
Danh mục hình
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI
HOẠT ĐỘNG ĐẠO CÔNG GIÁO ........................................................... 12
1.1. Một số khái niệm liên quan đến đề tài .................................................. 12
1.1.1. Khái quát về Công giáo ......................................................................... 12
1.1.2. Hoạt động đạo công giáo ....................................................................... 14
1.1.3. Quản lý nhà nước về hoạt động đạo công giáo ...................................... 15

2.3.1. Ban hành, hướng dẫn, tổ chức thực hiện và triển khai các văn bản quy
phạm pháp luật và hành chính về hoạt động đạo công giáo trên địa bàn huyện
Phú Vang ......................................................................................................... 56
2.3.2. Phổ biến, giáo dục chính sách, pháp luật về đạo công giáo ................... 58
2.3.3. Tổ chức bộ máy, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực quản lý nhà nước
đối với hoạt động đạo công giáo tại huyện Phú Vang...................................... 63
2.3.4. Hoạt động quản lý đối với tổ chức và sinh hoạt của đạo công giáo trên
địa bàn huyện Phú Vang .................................................................................. 66
2.3.5. Quản lý về đất đai, cơ sở nhà thờ liên quan đến hoạt động đạo công giáo... 71
2.3.6. Hoạt động thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi
phạm pháp luật về đạo công giáo ..................................................................... 74
2.4. Đánh giá về thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động đạo công
giáo trên địa bàn huyện Phú Vang ................................................................ 75
2.4.1. Những kết quả đạt được......................................................................... 75
2.4.2. Những hạn chế, bất cập ......................................................................... 78


2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế, bất cập......................................................... 82
Tiểu kết chương 2 ........................................................................................ 84
Chương 3. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU
QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẠO
CÔNG GIÁO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ VANG ............................ 85
3.1. Phương hướng ....................................................................................... 85
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về hoạt động đạo
công giáo trên địa bàn huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế ..................... 87
3.2.1. Nâng cao hiệu quả hoạt động ban hành, hướng dẫn, tổ chức thực hiện
các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động đạo công giáo ......................... 87
3.2.2. Nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền vận động tín đồ, chức
sắc đạo công giáo và xây dựng lực lượng chính trị ở cơ sở ............................. 89
3.2.3. Kiện toàn, tổ chức bộ máy, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công

TTATXH

Trật tự an toàn xã hội

UBND

Ủy ban nhân dân


DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Tổng hợp các giáo xứ trên địa bàn huyện Phú Vang..................... 48
Bảng 2.2: Số lượng cơ sở thờ tự đạo công giáo được UBND tỉnh Thừa Thiên
Huế cấp giấy chứng nhân quyền sử dụng đất ................................................ 72

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH
Biểu đồ 2.1: Tỷ lệ cơ sở thờ tự đạo công giáo được cấp giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất trên địa bàn huyện Phú Vang .......................................... 73
Hình 2.1: Hội nghị tổng kết công tác mục vụ năm 2018 ............................... 49
Hình 2.2: Hội nghị tuyên truyền pháp luật tín ngưỡng, tôn giáo cho tín đồ theo
đạo công giáo trên địa bàn huyện Phú Vang ................................................. 60
Hình 2.3: Hoạt động tập huấn công tác xã hội cơ bản của ............................ 68


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đối với công tác tôn giáo nói chung và đạo công giáo nói riêng, Đảng
ta luôn xác định đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của
Đảng chỉ rõ “Tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn
giáo, phát huy những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo. Quan

chia rẽ, lôi kéo, kích động tư tưởng ly khai, tự trị, tuyên truyền phát triển đạo
trái pháp luật. Chúng dùng nhiều âm mưu, thủ đoạn thâm độc “diễn biến hoà
bình” để chia rẽ khối đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam, chia rẽ giữa Đảng,
Nhà nước, quân đội, công an với nhân dân. Lợi dụng địa hình và địa bàn cư
trú phức tạp, đời sống của giáo dân, tôn giáo còn khó khăn, sự thoái hoá, biến
chất, quan liêu, tham nhũng của một bộ phận cán bộ, đảng viên, chúng tuyên
truyền, xuyên tạc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước,
phủ nhận thành tựu công cuộc đổi mới, phủ nhận chủ nghĩa xã hội trên đất
nước ta, làm cho nhân dân mất niềm tin vào Đảng, chính quyền.
Như vậy, trong thực tiễn QLNN các hoạt động tôn giáo nói chung và
đạo công giáo nói riêng tại huyện Phú Vang còn nhiều bất cập, đội ngũ cán bộ
chuyên trách và chính quyền các cấp chưa đáp ứng được yêu cầu của công tác
quản lý, một số hoạt động của đạo công giáo còn vi phạm những qui định của
pháp luật, ít nhiều ảnh hưởng đến tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã
hội. Việc quản lý những hoạt động từ thiện, nhân đạo; đào tạo chức sắc, hoạt
động giáo dục và y tế của các cơ sở đạo công giáo còn nhiều vướng mắc, khó
khăn. Công tác quy hoạch, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giải
quyết những tồn tại về nhà đất đạo công giáo triển khai chậm, còn nhiều
vướng mắc bởi nhiều nguyên nhân khác nhau.

2


Từ thực tiễn đó, yêu cầu đặt ra đối với chính quyền huyện Phú Vang
từng bước phải quyết tâm nâng cao hiệu quả QLNN về hoạt động đạo công
giáo trên địa bàn, góp phần giữ vững ổn định chính trị, xây dựng huyện Phú
Vang nói riêng và tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung ngày càng giàu mạnh. Vì
vậy, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà nước đối với hoạt động đạo
công giáo trên địa bàn huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế” làm nội
dung nghiên cứu luận văn chuyên ngành quản lý công của mình.

quyền và Nhà nước Việt Nam đã có những chính sách tôn giáo tiến bộ. Đồng
thời bài viết cũng đề xuất các kiến nghị nhằm thực hiện tốt hơn chính sách tôn
giáo đúng đắn của Đảng, Nhà nước [7]
Sách chuyên khảo: “Niên giám Thống kê Công giáo Việt Nam 2016”,
Hội đồng Giám mục Việt Nam, Nhà xuất bản Tôn giáo 2016. Nội dung cuốn
sách được kết cấu thành 3 phần: Phần 1 là những nội dung liên quan đến đạo
Công giáo toàn cầu; phần 2 giới thiệu về Giáo hội Công giáo Việt Nam trong
dòng lịch sử với những số liệu thống kê về tình hình Giáo hội Việt Nam; phần
3 là những nội dung giới thiệu và thống kê về các giáo phận đạo Công giáo
Việt Nam, từ lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức, tình hình dân số và thực
trạng hoạt động của giáo phận [18]
Công trình nghiên cứu của tác giả Hoàng Minh Đô: “Dòng tu Công
giáo ở nước ta hiện nay và những vấn đề đặt ra cho công tác quản lý nhà
nước”, đề tài khoa học cấp bộ, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
2006. Công trình nghiên cứu được kết cấu thành ba chương: chương 1, nhóm
tác giả xây dựng một số những thuật ngữ về dòng tu, giới thiệu các hình thức
tu trì của đạo Công giáo ở Việt Nam; làm sáng tỏ những vai trò, vị trí của
dòng tu đạo Công giáo trong Giáo hội và trình bày về quá trình hình thành,
phát triển của các dòng tu đạo Công giáo tại Việt Nam. Chương 2 đề tài tìm
hiểu và làm sáng tỏ thực trạng các dòng tu đạo Công giáo và hoạt động đạo
4


của các dòng tu đạo Công giáo ở Việt Nam. Nghiên cứu thực trạng hoạt động
của các dòng tu, nhóm nghiên cứu đã chỉ ra những bất cập trong QLNN đối
với các dòng tu đạo Công giáo ở nước ta hiện nay. Nhóm tác giả cũng đã chỉ
ra những xu thế phát triển của các dòng tu đạo Công giáo ở Việt Nam trong
thời gian tới, từ đó đề xuất một số giải pháp về công tác QLNN trong giai
đoạn kế tiếp [13]
Học viện Hành chính Quốc gia, Cơ sở Học viện Hành chính khu vực

phương [28]
Nguyễn Hồng Đức (2013), “Đạo Công giáo và ảnh hưởng của nó đến
vấn đề đoàn kết dân tộc ở Quảng Bình nước hiện nay”, luận văn thạc sĩ triết
học, trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội. Luận văn đã giới
thiệu về Đạo Công giáo, và chỉ ra ảnh hưởng của Đạo Công giáo đến việc xây
dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở Quảng Bình hiện nay. Để góp phần hơn
nữa thúc đẩy vai trò của Đạo Công giáo trong khối đoàn kết toàn dân tộc, tỉnh
Quảng Bình cần tập trung vào một số ngiải pháp sau đây: (i) phát huy truyền
thống yêu nước, ý thức đoàn kết dân tộc trong đồng bào Công giáo; (ii) phong
trào phát triển sâu rộng, đều khắp phải thường xuyên tăng cường công tác
tuyên truyền, giáodục rộng rãi trong quần chúng nhân dân về các chủ trương
của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước về tôn giáo và công tác tôn giáo,
nhất là các nội dung cụ thể của phong trào; (iii) xây dựng chính sách khai thác
những giá trị tích cực của Đạo Công giáo để đóng góp cho sự phát triển đất
nước; có chiến lược giữ gìn, tạo sự đồng thuận giữa những giá trị thiêng liêng
của Dân tộc và của Công giáo [15]
Nguyễn Ngọc Huấn (2016), “Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo
pháp luật Việt Nam hiện nay”, Luận án tiến sĩ chuyên ngành Luật hiến pháp
và luật hành chính, Học viện khoa học xã hội. Luận án đề cập đến thực trạng
pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về tôn giáo ở Việt Nam trong thời
6


gian qua còn bộc lộ một số hạn chế. Điều này xuất phát từ việc pháp luật về
tôn giáo chưa thực sự đồng bộ, thống nhất và việc xã hội, nhà nước nói chung
và ngành QLNN về tôn giáo nói riêng do ảnh hưởng của những yếu tố lịch sử
nên đôi khi còn có nhận thức chưa đúng về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo.
Vì vậy, luận án đã đưa ra những giải pháp có ý nghĩa đối với việc đảm bảo
quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, hoàn thiện và thực hiện pháp luật về tôn
giáo ở Việt Nam hiện nay [22]

Như vậy, có thể nhận thấy số lượng các công trình, bài viết về chủ đề
đạo Công giáo rất đa dạng, phong phú, tuy nhiên về tiếp cận nghiên cứu đạo
công giáo theo khoa học QLNN vẫn chưa nhận được quan tâm. Chỉ có rất ít
các công trình nghiên cứu dưới góc độ này, tuy nhiên khoảng thời gian đó luật
tín ngưỡng, tôn giáo chưa ra đời. Ngoài ra, huyện Phú Vang là mảnh đất có
đông tín đồ đạo Công giáo, tuy nhiên nghiên cứu về đạo Công giáo trên địa
bàn huyện còn rất mỏng, chưa mang tình hệ thống, đầy đủ. Và chưa có công
trình nghiên cứu nào chỉ ra những thực trạng vấn đề QLNN đối với hoạt động
của đạo Công giáo trên địa bàn huyện Phú Vang hiện nay. Vì vậy nghiên cứu
hoạt động đạo công giáo và QLNN đối với hoạt động công giáo trên địa bàn
huyện Phú Vang đến nay là rất cần thiết.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích
Đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác
quản lý nhà nước đối với hoạt động đạo công giáo tại huyện Phú Vang, tỉnh
Thừa Thiên Huế
3.2. Nhiệm vụ
+ Hệ thống hoá lý luận và thực tiễn về hoạt động đạo công giáo, quản
lý nhà nước đối với hoạt động công giáo

8


+ Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động đạo công
giáo trên địa bàn huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế
+ Đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản
lý nhà nước đối với hoạt động đạo công giáo tại huyện Phú Vang, tỉnh Thừa
Thiên Huế
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1. Đối tượng nghiên cứu

Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về công giáo, hoạt động đạo
công giáo, quản lý nhà nước đối với hoạt động công giáo ở nước ta hiện nay
6.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
- Trên cơ sở đánh giá thực trạng QLNN đối với hoạt động đạo công
giáo tại huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế, rút ra một số vấn đề bất cập
đang đặt ra trong công tác QLNN đối với hoạt động các tôn giáo nói chung,
đạo công giáo nói riêng ở huyện Phú Vang. Đồng thời, đề xuất một số giải
pháp góp phần nâng cao hiệu quả QLNN đối với hoạt động đạo công giáo ở
huyện Phú Vang trong tình hình mới. Là sự hiện thực hóa Nghị quyết số
25/NQ-TW ngày 12 tháng 3 năm 2003 của BCH Trung ương Khóa IX về
công tác tôn giáo; Nghị định số 162/2017/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2017
quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật tín ngưỡng, tôn giáo
- Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong giảng dạy
và học tập môn Tôn giáo học, QLNN về tôn giáo, QLNN về xã hội
- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham
khảo cho những người quan tâm.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn được kết cấu thành 3 chương:

10


Chương 1: Cơ sở khoa học về quản lý nhà nước đối với hoạt động đạo
công giáo.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động đạo công
giáo trên địa bàn huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác
quản lý nhà nước về hoạt động đạo công giáo trên địa bàn huyện Phú Vang.


12


tế. Giáo hoàng vừa là giáo chủ vừa là người đứng đầu nhà nước, có ảnh
hưởng, uy tín lớn trên trường quốc tế.
- Giáo phận (diocese): là một cộng đoàn tín hữu trong địa giới nhất
định, là cấp hành chính chính thức của giáo hội trực thuộc Toà Thánh về mọi
phương diện. Việc thành lập, bãi bỏ, chia tách giáo phận do Giáo hoàng quyết
định.
- Giáo xứ (paroisse): là cộng đồng tín hữu nhất định được thiết lập một
cách cố định trong giáo phận. Giám mục là người có quyền thành lập, bãi bỏ
giáo xứ; có quyền truyền chức, bổ nhiệm, điều chuyển, kỷ luật linh mục;
thành lập, giải tán Hội đồng Mục vụ giáo xứ.
Bên cạnh hệ thống tổ chức theo hệ triểu, Công giáo có hệ thống dòng tu
đa dạng về loại hình và hoạt động chuyên biệt theo tôn chỉ mục đích sáng lập.
Dòng tu là một tổ chức trực thuộc của Giáo hội Công giáo, được thành lập
do những người tự nguyện sống chung với nhau trong một cộng đoàn gọi là
Tu viện (Couvent) hay đan viện (Monastere - là dòng có gốc ẩn tu) với mục
đích giữ đạo và truyền đạo. Mỗi dòng tu có tôn chỉ, mục đích và hoạt động
chuyên biệt, mục đích là phục vụ Giáo hội và xã hội. Các tu sĩ trong dòng
luôn tuyên giữ ba lời khấn: khiết tịnh (độc thân), khó nghèo (không có tài sản
riêng) và vâng phục.
Phẩm trật trong Giáo hội: còn được gọi là hàng giáo phẩm là một tập
thể bao gồm những người có chức thánh theo một cơ cấu có các cấp bậc khác
nhau. Phẩm trật theo chức thánh gồm: giám mục, linh mục, phó tế. Những
người này lĩnh nhận chức thánh để thi hành mục vụ và bí tích của Giáo hội.
Công giáo du nhập vào Việt Nam gần 5 thế kỷ (năm 1533), đến nay trở thành
tôn giáo lớn với 41 giám mục, 5.431 linh mục, hơn 3.057 giáo xứ, 26 giáo
phận thuộc 3 Tổng Giáo phận [18]; 8 Đại chủng viện, 01 Học viện, hơn 124
dòng tu hoạt động ổn định và không ngừng phát triển. Công giáo ở Việt Nam

14


- Quan hệ quốc tế của tổ chức đạo Công giáo, chức sắc và tín đồ đạo
Công giáo.
1.1.3. Quản lý nhà nước về hoạt động đạo công giáo
1.1.3.1. Quản lý nhà nước
Hoạt động quản lý bao gồm nhiều loại, trong đó quản lý xã hội là một
dạng quản lý đặc biệt. Quản lý xã hội là sự tác động có ý thức để chỉ huy, điều
khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người
phù hợp với ý chí của nhà quản lý và quy luật khách quan.
Quản lý xã hội là một chức năng xã hội đặc biệt xuất hiện từ khi lao
động của con người bắt đầu được xã hội hóa. Chủ thể của quản lý là con
người hay tổ chức của con người. Những cá nhân hay tổ chức của con người
phải là những chủ thể đại diện có quyền uy, có quyền hạn và trách nhiệm liên
kết, phối hợp những hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân hướng tới mục tiêu
chung nhằm đạt được kết quả nhất định trong quản lý.
Khách thể của quản lý là trật tự quản lý. Trật tự này được quy định bởi
nhiều loại quy phạm xã hội khác nhau như quy phạm tập quán, quy phạm đạo
đức, quy phạm chính trị, quy phạm tôn giáo, quy phạm pháp luật. Khi nhà
nước xuất hiện, những công việc quản lý xã hội quan trọng nhất do Nhà nước
đảm nhiệm- quản lý nhà nước xuất hiện. Quản lý nhà nước hiện nay được
hiểu theo hai nghĩa:
Theo nghĩa rộng: là dạng quản lý xã hội của nhà nước, được sử dụng
quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi hoạt động
của con người do tất cả các cơ quan nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp)
tiến hành để thực hiện các chức năng của nhà nước đối với xã hội.
Theo nghĩa hẹp: là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước
với chức năng chấp hành pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật của các cơ
quan trong hệ thống hành pháp (Chính phủ, ủy ban nhân dân các cấp) [8]

16