VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN THỊ BÍCH LOAN

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI CHỮ THẬP ĐỎ
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2020


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN THỊ BÍCH LOAN

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI CHỮ THẬP ĐỎ
TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành : Luật hiến pháp và luật hành chính
Mã số : 838. 01. 02
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. THÁI THỊ TUYẾT DUNG

HÀ NỘI, năm 2020


LỜI CAM ĐOAN
Mọi tài liệu, thông tin thu thập đều được do chính tôi tổng hợp, phân



MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TỔ
CHỨC, HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI CHỮ THẬP ĐỎ ................................... 8
1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của Hội Chữ thập đỏ ............................... 8
1.2. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của Hội chữ thập đỏ ............ 9
1.3. Tổ chức của Hội chữ thập đỏ ................................................................. 21
1.4. Hoạt động của Hội chữ thập đỏ ............................................................. 24
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA
HỘI CHỮ THẬP ĐỎ TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM ............... 38
2.1. Khái quát chung tình hình kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Nam .............. 36
2.2. Thực trạng về cơ cấu, tổ chức và hoạt động của Hội chữ thập đỏ từ thực
tiễn tỉnh Quảng Nam .................................................................................... 39
CHƯƠNG 3: NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
PHÁP LUẬT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CƠ CẤU TỔ CHỨC,
HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI CHỮ THẬP ĐỎ TỪ THỰC TIỄN TỈNH
QUẢNG NAM ............................................................................................ 64
3.1. Định hướng hoàn thiện cơ cấu tổ chức và hoạt động của Hội chữ thập đỏ
từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam ........................................................................ 64
3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả về cơ cấu tổ chức và
hoạt động của Hội chữ thập đỏ ..................................................................... 68
KẾT LUẬN ................................................................................................. 76
TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

STT


NTM

Nông thôn mới

6

QLNN

Quản lý nhà nước

7

UBND

Ủy ban nhân dân

8

CTĐ

Chữ thập đỏ

9

KCB

Khám chữa bệnh

10

25

27

1.4

Hoạt động Công tác xã hội nhân đạo

29

1.5

Hoạt động Tuyên truyền các giá trị nhân đạo

31

1.6

Hoạt động Vận động xây dựng quỹ cho hoạt động Chữ
thập đỏ

33

1.7

Hoạt động Xây dựng tổ chức Hội vững mạnh

34

2.2

Sơ đồ phong trào Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ
quốc tế

17

1.3

Biểu tượng của các tổ chức Hội Chữ thập đỏ

19

2.1

Sơ đồ hệ thống tổ chức Hội Chữ thập đỏ tỉnh Quảng
Nam

41


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hội Chữ thập đỏ là một tổ chức xã hội nhân đạo của quần chúng, tập hợp
mọi người Việt Nam không phân biệt thành phần dân tộc, tôn giáo, nam nữ để
làm công tác nhân đạo. Thành lập từ năm 1946, qua 74 năm xây dựng và
trưởng thành, Hội Chữ thập đỏ luôn nhận được sự lãnh đạo của Đảng và sự
quản lý, hỗ trợ của Nhà nước. Đồng thời Hội là thành viên của Phong trào
Chữ thập đỏ và trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế nên những năm gần đây công tác
đối ngoại ngày càng mở rộng và phát triển. Tại Đại hội lần thứ IX (năm 2012)
của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và trong Chiến lược Phát triển Hội Chữ thập
đỏ Việt Nam đến năm 2020, Ban chấp hành Trung ương Hội đã ra chủ đề: đổi

Liên quan đến vấn đề nghiên cứu, tổ chức và hoạt động của Hội chữ thập
đỏ từ thực tiễn nhiều địa phương đã được rất nhiều tác giả và nhóm tác giả
nghiên cứu. Sau đây là một số công trình và bài viết tiêu biểu:
Vũ Hải Anh (2016), Quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ chuyên trách
Hội Chữ thập đỏ huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên, Luận văn Thạc sỹ quản
lý giáo dục, Học viện quản lý giáo dục. Tác giả đã dựa trên cơ sở nghiên cứu
những vấn đề lý luận và thực trạng công tác bồi dưỡng cán bộ chuyên trách
Hội Chữ thập đỏ, đề tài đề xuất biện pháp đổi mới công tác quản lý hoạt động
bồi dưỡng cán bộ chuyên trách Hội Chữ thập đỏ huyện Khoái Châu, tỉnh
Hưng Yên trong giai đoạn hiện nay nhằm nâng cao chất lượng cán bộ chuyên
trách Hội CTĐ huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên phù hợp với yêu cầu trong
thời kỳ đổi mới.
Nguyễn Thị Hồng Diệp (2017), Quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ tại
trung tâm đào tạo cán bộ Hội chữ thập đỏ Việt Nam, Luận văn Thạc sỹ quản
lý giáo dục, Học viện khoa học xã hội. Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận
quản lý hoạt động đào tạo cán bộ công chức, viên chức; đánh giá thực trạng

2


công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ tại Trung tâm đào tạo cán bộ
Hội chữ thập đỏ Việt Nam. Qua đó, đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu
quả quản lý hoạt động bồi dưỡng cán bộ tại Trung tâm đào tạo cán bộ Hội chữ
thập Việt Nam trong thời gian đến.
Phạm Thị Thu Huyền (2016), Hoạt động nhân đạo của Ủy ban Chữ thập
đỏ quốc tế và tác động chính trị của nó từ 1991 đến nay, Luận án Tiến sĩ
chính trị học, Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn. Luận văn phân
tích và làm sáng tỏ các hoạt động nhân đạo của Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế
và tác động chính trị của nó từ năm 1991 đến nay. Đồng thời khuyến nghị cho
Việt Nam về tăng cường mối quan hệ chặt chẽ giữa Việt Nam và Ủy ban Chữ

Chính vì vậy, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã phối hợp với Công
ty Cổ Phần Tư Vấn Đầu Tư Thảo Nguyên Xanh tiến hành nghiên cứu và lập
dự án đầu tư “Trung tâm hoạt động chữ thập đỏ khu vực đồng bằng sông
Hồng tại Hà Nam.
Và một số bài viết nghiên cứu, khái quát những quan điểm trong tổ chức,
hoạt động Hội chữ thập đỏ từ thực tiễn:
Ngọc Huệ, Lê Thuận (2019), Hội Chữ thập đỏ thành phố Hồ Chí Minh
cần xác định phương thức hoạt động đáp ứng với thực tiễn, Tạp chí điện tử
của Hội chữ thập đỏ Việt Nam http://nhandaovadoisong.vn/, cập nhật ngày
01/10/2019. Bài viết đã khẳng định các cấp Hội cũng phát huy được nguồn
lực, tuy nhiên tổ chức biên chế bộ máy và chế độ chính sách còn nhiều bất
cập, do đó các cấp chính quyền địa phương cần xác định phương thức hoạt
động đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong tình hình mới.
Trần Yến (2019), Hiệu quả từ cuộc vận động “Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân
gắn với một địa chỉ nhân đạo”, Trang thông tin điện tử huyện Nậm Pồ, tỉnh
Điện Biên http://huyennampo.gov.vn/, cập nhật ngày 15/02/2019. Bài viết đã
khái quát về kết quả của Hội Chữ thập đỏ huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên đã
phát huy vai trò nòng cốt, trở thành cầu nối trong các hoạt động nhân đạo

4


nhằm chăm lo cho người nghèo. Qua 5 năm thực hiện cuộc vận động “Mỗi tổ
chức, mỗi cá nhân gắn với một địa chỉ nhân đạo” tại huyện Nậm Pồ đã có sức
lan tỏa mạnh mẽ, thực sự trở thành phong trào của toàn dân, góp phần đáng kể
cùng cấp ủy, chính quyền địa phương xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông
thôn mới.
Phan Văn Cầu (2019), Hiệu quả từ phong trào Chữ Thập đỏ và Trăng
lưỡi liềm đỏ quốc tế, Trang thông tin điện tử Đài phát thanh và truyền hình
tỉnh Quảng Bình http://qbtv.vn/, cập nhật ngày 8/5/2019. Tác giả đã khái quá

Phân tích, làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò của Hội chữ thập đỏ; khái quát
quá trình hình thành và phát triển của Hội chữ thập đỏ; Tổ chức và hoạt động
của Hội chữ thập đỏ, trong đó có các nội dung về vị trí pháp lý, nhiệm vụ
quyền hạn, hình thức, nguyên tắc hoạt động.
+ Đánh giá thực trạng về cơ cấu, tổ chức và hoạt động của Hội chữ thập
đỏ từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam; đồng thời, rút ra những ưu điểm, hạn chế và
nguyên nhân để từ đó có những giải pháp thực hiện tốt hơn trong thời gian
đến.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng: Luận văn tập trung nghiên cứu lý luận và thực trạng tổ chức và
hoạt động của Hội chữ thập đỏ từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam.
Phạm vi: Nghiên cứu cơ cấu, tổ chức và hoạt động của Hội chữ thập đỏ từ
thực tiễn tỉnh Quảng Nam từ năm 2015 đến năm 2020.

5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp chủ yếu của Luận văn là sử dụng các quan điểm của chủ
nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, chủ trương, đường
lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước ta trong tổ chức và hoạt
động của Hội chữ thập đỏ; phân tích tài liệu, tổng hợp, so sánh, nghiên cứu lý
luận kết hợp với nghiên cứu thực tiễn, phân tích tổng hợp những quy định
pháp luật về Hội chữ thập đỏ trên địa bàn tỉnh Quảng Nam trên cơ sở các

6


quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong tổ
chức và hoạt động của Hội chữ thập đỏ trong giai đoạn hiện nay
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
7. Kết cấu của luận văn




thị trấn) và hoạt động, quản lý theo ngành dọc, Hội thực hiện phối hợp với các
cơ quan quản lý nhà nước trong công tác hoạt động nhân đạo của mình.
Hình 1.1. Biểu tượng Hội chữ thập đỏ Việt Nam

Nguồn: Hội chữ thập đỏ Việt Nam
Như vậy, ở Việt Nam Hội Chữ thập đỏ là tổ chức xã hội hoạt động nhân
đạo theo pháp luật Việt Nam, pháp luật quốc tế, nguyên tắc cơ bản của Phong
trào chữ thập đỏ và trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế, Điều ước quốc tế khác về hoạt
động nhân đạo mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên
và theo Điều lệ Hội. Đồng thời, Hội Chữ thập đỏ là thành viên của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam, thành viên của Phong trào chữ thập đỏ và trăng lưỡi liềm
đỏ quốc tế, có nhiệm vụ tổ chức thực hiện hoặc phối hợp tổ chức thực hiện
hoạt động chữ thập đỏ và thực hiện nhiệm vụ khác do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền giao. [Điều 27, Luật Hội chữ thập đỏ 2008]
Căn cứ các quy định về Luật hoạt động Chữ thập đỏ thì Hội Chữ thập
đỏ có các đặc điểm sau:

9


- Hội Chữ thập đỏ là một tổ chức xã hội được pháp luật Việt Nam thừa
nhận.
- Mục tiêu hoạt động của Hội Chữ thập đỏ là giữ gìn và phát triển các
hoạt động nhằm mục đích nhân đạo.
- Hội Chữ thập đỏ là thành viên của Mặt trận tổ quốc và nhiệm vụ tổ
chức thực hiện hoặc phối hợp tổ chức thực hiện các hoạt động của Hội Chữ
thập đỏ và thực hiện các nhiệm vụ khác do cơ quan nhà nước có thẩm quyền
giao.

Cuốn sách được hoàn thành vào năm 1862. Trong nội dung cuốn sách,
Dunant đưa ra 2 ý tưởng: Thành lập tại mỗi Quốc gia một Hội Cứu trợ bao
gồm những người tình nguyện, những người danh tiếng, những chính khách
có tên tuổi để chăm sóc những người bị thương khi có chiến tranh. Vận động
một thoả thuận quốc tế bảo vệ những binh lính bị thương trên chiến trường và
những người chăm sóc họ.
Ông Gustave Moynier, một luật sư và vào thời gian đó là Chủ tịch của
Hội Cứu trợ Cộng đồng Geneva đã cảm động sâu sắc khi đọc cuốn "Ký ức về
Solfferino". Ngay sau đó ông đã đề nghị Dunant nên nhóm họp các thành viên
của Hội để bàn bạc về đề xuất của mình. Tại cuộc họp, một Uỷ ban Năm
Người được thành lập, gồm Dunant và Moynier, Tướng Guillaume Henri
Dufour, Tiến sĩ Louis Appia và Tiến sĩ Theodore Maunoir, tất cả đều là công
dân Thụy Sĩ. Kỳ họp lần thứ nhất của Uỷ ban này vào ngày 17/2/1863 đã
thông qua tên gọi "Uỷ ban quốc tế cứu trợ những người bị thương. Trong thời
gian sau đó, "Uỷ ban năm người" này đã xúc tiến tổ chức một Hội nghị quốc
tế vào tháng 10 năm 1863 tại Geneva, tập hợp đại diện của 16 quốc gia. Hội
nghị đã thông qua dấu hiệu phân biệt - một chữ thập đỏ trên nền trắng - để
nhận biết và bảo vệ những người giúp đỡ những binh sĩ bị thương trên chiến
trường. Năm 1875, "Uỷ ban quốc tế cứu trợ những người bị thương" đổi tên
thành ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế – là tổ chức khởi xướng Phong trào Chữ

11


thập đỏ Quốc tế. Để ghi nhớ công lao của người sáng lập Phong trào, ngày
sinh của Henry Dunant 8/5 đã được lấy làm Ngày Quốc tế Chữ thập đỏ.
Ngày 23/11/1946 đã đi vào lịch sử của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam như
một mốc son đánh dấu sự ra đời của một tổ chức xã hội nhân đạo, do Chủ tịch
Hồ Chí Minh sáng lập và làm Chủ tịch danh dự đầu tiên. Đây là niềm vinh dự
lớn lao đối với cán bộ, hội viên, thanh, thiếu niên, tình nguyện viên Chữ thập

động hợp tác quốc tế. Hội Chữ thập đỏ Việt Nam Huân chương Lao động
hạng nhì. Bác sĩ Vũ Đình Tụng tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Hội.
Đại thắng mùa xuân năm 1975 thắng lợi, đồng hành cùng đất nước
trong công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh và xây dựng xã hội mới, Hội
Chữ thập đỏ Việt Nam đã tích cực phát triển tổ chức, đẩy mạnh mọi mặt hoạt
động của Hội, tham gia trợ giúp những người khó khăn vươn lên trong cuộc
sống.
Ngày 31/7/1976, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị hợp nhất Hội Chữ thập
đỏ Việt Nam và Hội Hồng thập tự cộng hòa miền Nam Việt Nam thành Hội
Chữ thập đỏ Việt Nam. Bác sĩ Nguyễn Văn Thủ được bầu làm Chủ tịch Hội
Chữ thập đỏ Việt Nam.
Năm 1987, Trung ương Hội thành lập Phòng tìm kiếm tin tức thân nhân
đáp ứng nguyện vọng đoàn tụ của những gia đình có thân nhân mất liên lạc do
chiến tranh.
Ngày 07/9/1987, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa VI) đã ban hành
Chỉ thị số 14-CT/TW về “Củng cố tổ chức, phát huy tác dụng tích cực của
Hội Chữ thập đỏ Việt Nam”, góp phần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối
với Hội và mở ra thời kỳ phát triển mới của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam.
Ngày 10-12/3/1988, Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội CTĐ Việt Nam lần
thứ V được tổ chức tại Hà Nội với sự có mặt của 368 đại biểu. Đây là Đại hội
diễn ra khi đất nước ta bước vào công cuộc đổi mới. Giáo sư Nguyễn Trọng

13


Nhân được bầu làm Chủ tịch Hội. Hội Chữ thập đỏ Việt Nam được tặng Huân
chương Độc lập hạng nhất.
Tính đến cuối năm 1988 đã có 40 tỉnh, thành, 427 huyện thị (80%),
3.814 xã, phường (38%) có tổ chức Hội với 7.700 chi hội. Đến cuối năm
1994, tổ chức Hội được thành lập tại tất cả 53 tỉnh, thành phố và hầu hết các

Ngày 28-29/6/2007, Đại hội Đại biểu toàn quốc Hội Chữ thập đỏ Việt
Nam lần thứ VIII, nhiệm kỳ 2007-2012 với chủ đề “Chung sức vì nhân đạo”
diễn ra tại Hà Nội. Nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương tiếp tục làm Chủ
tịch danh dự của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam. Tiến sĩ Trần Ngọc Tăng - Phó
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương được cử là Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ
Việt Nam.
Ngày 03/6/2008, Hội CTĐ Việt Nam trình Quốc hội ban hành Luật
Hoạt động Chữ thập đỏ, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các hoạt động
nhân đạo, tham mưu thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia vận động hiến máu tình
nguyện, tổng kết 22 năm thực hiện Chỉ thị 14-CT/TW của Ban Bí thư Trung
ương Đảng khóa VI về “Củng cố tổ chức phát huy tác dụng tích cực của Hội
Chữ thập đỏ Việt Nam” (ngày 10/5/2010).
Ngày 08/6/2010, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa X) đã ban hành
Chỉ thị 43 “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác của Hội
Chữ thập đỏ Việt Nam”, Chỉ thị nhấn mạnh “Công tác nhân đạo là bộ phận
quan trọng trong công tác dân vận của Đảng, là nhiệm vụ của mỗi cấp ủy
Đảng, của cán bộ, đảng viên và các tổ chức trong hệ thống chính trị, góp phần
giáp dục, đoàn kết các tầng lớp nhân dân trong thực hiện các chính sách xã
hội của Đảng”.
Ngày 25-26/9/2010, Đại hội thi đua yêu nước Hội Chữ thập đỏ Việt
Nam lần thứ III.

15


Ngày 4-5/7/2012, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX Hội Chữ
thập đỏ Việt Nam, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang được suy tôn là Chủ tịch
danh dự của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam. Ông Nguyễn Hải Đường - Phó Bí
thư Đảng ủy Khối các cơ quan Trung ương được bầu là Chủ tịch Hội Chữ
thập đỏ Việt Nam.

xã hội của Đảng, Nhà nước. Hội tiếp tục nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát
sao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Năm 2019 cũng được đánh dấu bởi nhiều
sự kiện, hoạt động của toàn Hội tạo được ảnh hưởng và sức lan tỏa lớn như:
Chương trình “Sức mạnh nhân đạo”, Hội nghị tổng kết 10 năm Cuộc vận
động “Mỗi tổ chức, mỗi cá nhân gắn với một địa chỉ nhân đạo và các mô hình
công tác xã hội nhân đạo giai đoạn 2008-2019”, “Tháng nhân đạo” 2019, Hội
nghị toàn quốc triển khai công tác hiến máu tình nguyện và tôn vinh những
người hiến máu tình nguyện tiêu biểu, ra mắt Hệ thống nhân đạo điện tử
(iNHANDAO) thuộc Đề án “Tri thức Việt số hóa” của Chính phủ... Chỉ tính
riêng 6 tháng đầu năm 2019, tổng trị giá hoạt động toàn Hội đạt hơn 2.566 tỷ
đồng, trợ giúp trên 10 triệu lượt người có hoàn cảnh khó khăn.

17