VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THỊ THANH HIỂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC
CHO TRẺ 5-6 TUỔI Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2020


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THỊ THANH HIỂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC CHO
TRẺ 5-6 TUỔI Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI

Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN MẠNH HẢI

HÀ NỘI, 2020


thức cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non tư thục quận Hà Đông................52
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN NHẬN
THỨC CHO TRẺ 5-6 TUỔI Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC
QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI............................................................................. 58
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp.............................................................58
3.2. Những biện pháp quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi ở
các trường mầm non tư thục ở quận Hà Đông.................................................59
3.3. Khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp.................................73
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.................................................................... 78
PHỤ LỤC........................................................................................................... 84


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU

CBQL :

Cán bộ quản lý

ĐTB :

Điểm trung bình

GDMN :

Giáo dục mầm non

GV :

Giáo viên


Bảng 3.1. Tính cấp thiêt................................................................................ 74
Bảng 3.2. Tính khả thi................................................................................... 75


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân,
chịu trách nhiệm chăm sóc - giáo dục trẻ từ 0 - 6 tuổi. Đây là giai đoạn đặt nền
móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người. Nếu không làm tốt việc
chăm sóc - giáo dục trẻ trong những năm này thì việc giáo dục lại hết sức khó
khăn, phức tạp. Vì vậy, Nghị quyết TW2, khoá VIII của Đảng cộng sản Việt Nam
về "Định hướng chiến lược giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá,
hiện đại hoá và đề ra mục tiêu giáo dục Mầm non phải trang bị cho trẻ những gì
tốt nhất kể cả về mặt vật chất và tinh thần một cách toàn diện”.
Đứng trước tình hình đổi mới của đất nước, cùng với sự phát triển không
ngừng của nền giáo dục nước nhà, đứng trước thời kỳ hội nhập kinh tế, đất nước
đang trên đường mở cửa những ảnh hưởng không nhỏ của nền nhiều nền văn hóa
khác nhau. Thì việc giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa vốn có của cha ông
ta từ ngàn xưa là nhiệm vụ cần và cập nhật nhất. Bên cạnh đó, việc tiếp thu
những tinh hoa văn hóa của nhân loại để làm giàu thêm bản sắc văn hóa riêng
của dân tộc mình cũng là vấn đề cần thiết- làm thế nào để cho thế hệ trẻ của
chúng ta "Hoà nhập mà không hoà tan".
Từ ngàn xưa kinh nghiệm của cha ông ta đã đúc kết nhiệm vụ học đầu tiên
của mỗi con người phải là "Tiên học lễ, hậu học văn" lễ phép là nét đẹp văn hoá
được đặt lên hàng đầu khi nhìn nhận và đánh giá về một ai đó mà chúng ta
thường bàn luận. Trong thời đại hiện nay, tiếp thu nhiều nền văn hoá khác nhau
nên đâu đó vẫn còn nhiều câu chuyện thương tâm về đạo đức, lễ giáo của con
người, việc mà tôi và các bạn đã nghe và thấy trên thông tin đại chúng, trong
cuộc sống hằng ngày. Chính vì thế phát triển nhận thức của trẻ 5 - 6 tuổi cần phải
được chú trọng kịp thời. Đó cũng là các chủ nhân tương lai của đất nước.

thế giới xung quanh thì phải có các chuẩn mực hành vi đạo đức, kỹ năng cần
thiết giúp trẻ nhanh chóng gia nhập vào tập thể lớp, tìm được vị trí của mình
trong tập thể đó, có ý thức trách nhiệm trong các hoạt động. Do đó, công tác
quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ trong các trường mầm non có tầm

2


là hết sức quan trọng đối với các nhà quản lý nhà trường mầm non cũng như các
cấp quản lý giáo dục mầm non ở nước ta.
Thực tế công tác quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ mầm non
trong nhà trường luôn mang tính thời sự bởi mâu thuẫn giữa sự gia tăng dân số
cơ học, nhu cầu đưa trẻ đến trường cao, yêu cầu chất lượng ngày càng tăng và đa
dạng với khả năng đáp ứng của ngành giáo dục và các địa phương còn hạn chế,
đặc biệt là ở các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Ở quận Hà
Đông, thành phố Hà nội, trong những năm qua, công tác quản lý hoạt động phát
triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong các trường mầm non nói chung và các
trường mầm non tư thục nói riêng cũng còn nhiều bất cập, thiếu đồng bộ và chưa
đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Các hoạt động quản lý chưa
phát huy tính năng động, sáng tạo của giáo viên, chưa gắn kết được vai trò của
các lực lượng giáo dục trong việc tổ chức quản lý hoạt động phát triển nhận thức
cho trẻ 5 - 6 tuổi, chưa chú trọng đến việc chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức hoạt động,
phương pháp, nội dung hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5 - 6 tuổi một cách
hệ thống…
Xuất phát từ những lí do trên đây, tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động
phát triển nhận thức cho trẻ 5 - 6 tuổi ở các trường mầm non tư thục quận Hà
Đông, Hà Nội” để nghiên cứu.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Hoạt động nhận thức là một hoạt động quan trọng của con người, là khởi
nguồn của mọi sự hiểu biết. Nhận thức đúng sẽ dẫn tới hành động đúng và ngược

theo thuyết Phát triển với nhiều loại quan tâm đa dạng. Một trong những người
có ảnh hưởng nhất trong số này là Lawrence Kohlberg, người xây dựng thuyết
Lập luận đạo đức của mình trên nền tảng thuyết Phát triển nhận thức chung của
Piaget.
Patricia H. Miler (1983) đã khẳng định trong những nhà tâm lý hậu Piaget
có đại diện ở đây là Robbie Case (1985) nhà lý luận và nghiên cứu chính. Công
trình của Robbie Case nặng về xây dựng khả năng trí nhớ hoặc như ông nói,

4


“không gian diễn tiến của thực hiện”: “ Số tối đa về các sơ cấu độc lập mà một
trẻ có thể hoạt hóa bất kỳ thời gian nào” [33, tr. 87].
Bên cạnh đó, không thể không kể đến nhà tâm lý học Liên Xô L. X.
Vưgôtxki (1834 -1896) đã để lại công trình nghiên cứu thuyết của VyGotsky: Trí
tuệ và văn hóa. Công trình của ông biểu thị đặc điểm phát triển nhận thức không
phải là sự tiến hành đơn độc mà là sự cộng tác giữa chuyên gia và người mới
học. Công trình của ông nhắc chúng ta tầm quan trọng của ngôn ngữ.
Bộ ba nhà nghiên cứu hàng đầu Flavell, J.H., Miller, P. H., & Miller, S. A
(1993) đã biên soạn quyển sách mô tả sự phát triển nhận thức trong tuổi ẵm ngửa
và những năm trước tuổi đến trường. Trình bày thuyết của Piaget và Vygotsky,
như quan điểm xử lý thông tin [30].
Bartsch, K, & Wellman, H, M (1995) đã sử dụng các mẫu trò chuyện của trẻ
trong thực tế để chứng minh sự phát triển hiểu biết trí tuệ của trẻ. Wellman là một
trong những nhà điều tra thuyết trí tuệ trong khi Batsch là học trò của ông [29].

Siegler, R, S. (1998) là người ủng hộ hàng đầu tiếp cận xử lý thông tin
trong phát triển nhận thức, và trong sách này ông đã phản ánh định hướng ấy.
Ông thảo luận thuyết và ngôn ngữ của Piaget nhưng đề cập nhiều về các chủ đề
xử lý thông tin như là trí nhớ, giải quyết vấn đề và kỹ năng học thuyết [35].

hoạt động nhận thức và nhất là sự quan tâm đến hoạt động phát triển nhận thức
cho trẻ mầm non như tác giả Nguyễn Công Khanh, Đinh Thị Kim Thoa, Nguyễn
Ánh Tuyết, Nguyễn Thị Như Mai… Tư tưởng chính của các tác giả là trình bày
bộ môn Tâm lý học trẻ em tuổi mầm non như một khoa học mà đối tượng là sự
phát triển tâm lý chứ không phải chỉ là bản thân những đặc điểm tâm lý này. Khi
trình bày mỗi giai đoạn lứa tuổi, mỗi mặt của sự phát triển tâm lý, các tác giả
dành vị trí trung tâm cho những vấn đề có sự liên quan đến quá trình phát triển,
các tiền đề xuất phát của sự phát triển, các cấu tạo tâm lý mới nảy sinh trong quá
trình phát triển, các điều kiện cơ bản của sự phát triển và các kết quả cuối cùng
của từng giai đoạn phát triển. Những tài liệu mang tính chất mô tả liên quan đến
đặc điểm lứa tuổi trẻ em chỉ được sử dụng ở chừng mực cần thiết để giúp cho
người đọc hiểu rõ thêm quá trình phát triển [13], [23].
Phạm Minh Hạc, Nguyễn Quang Uẩn, Trần Trọng Thủy đã có nhiều công
trình nghiên cứu về vấn đề tri giác và tư duy và đã kết luận tri giác không những
chịu ảnh hưởng của các tác nhân kích thích mà còn bị chi phối bởi các nhân tố
bên trong chủ thể như thái độ, nhu cầu, hứng thú, động cơ…[11], [27], [22].

6


Phạm Hoàng Gia (1978) , Nguyễn Công Khanh (2009) thì cho rằng cốt lõi
của tư duy là trí thông minh, quá trình lĩnh hội các khái niệm cũng chính là quá
trình phát triển tư duy và là cơ sở để tạo nên trí thông minh. Với trẻ mẫu giáo sự
thể hiện trong các thao tác với đồ vật và trong chính các hoạt động của trẻ là biểu
hiện sự thông minh của chúng [8], [13].
Trương Thị Thùy Anh (2017) lại có một hướng nghiên cứu độc đáo, tập
trung vào vai trò của đồng dao trong sự phát triển nhận thức của trẻ mẫu giáo.
Đồng dao không chỉ mở rộng nhận thức về thế giới xung quanh mà còn đóng vai
trò trong việc giúp trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng phát triển ngôn ngữ,
thể chất, thẩm mĩ, tình cảm xã hội [2].

triển của trẻ em Việt Nam và các nhà nghiên cứu giáo dục đều khẳng định phát
triển nhận thức là nền tảng quan trọng quyết định đến mọi mặt phát triển toàn
diện sau này của trẻ. Trên cơ sở kế thừa các công trình nghiên cứu trên, tác giả
nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ
5-6 tuổi tại các trường mầm non tư thục tại quận Hà Đông là rất cần thiết nhằm
nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động phát triển nhận thức và chuẩn bị tốt các
điều kiện cho trẻ sẵn sàng bước vào lớp một theo Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5
tuổi Ban hành kèm theo Thông tư số 23/2010/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm
2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
3.

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động phát triển nhận thức
cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non và khảo sát, nghiên cứu thực tiễn quản lý
hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non tư thục
quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, luận văn đề xuất các biện pháp quản lý hoạt
động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi ở các trường mầm non tư thục trên địa
bàn quận Hà Đông, Hà Nội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
-

Tổng hợp, xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phát triển nhận

thức cho trẻ 5-6 tuổi ở trong trường mầm non.

8



đến năm học 2018-2019.
5.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành dựa trên cơ sở một số nguyên tắc phương pháp
luận của quản lý giáo dục.

5.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích và tổng hợp tài liệu, nghiên cứu lý luận liên quan để xây dựng
cơ sở lý luận của đề tài.
5.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra: Điều tra bằng phiếu hỏi đối với cán bộ
quản lý,
giáo viên trong nhà trường.


9


Phương pháp xin ý kiến chuyên gia: Hỏi ý kiến của các chuyên
gia để
xây dựng cơ sở lý luận nghiên cứu, nhận định, đánh giá trực trạng và gợi ý biện
pháp thiết thực, phù hợp thực tiễn.
-

Phương pháp tổng kết thực tiễn: Tổng kết thực tiễn quá trình hoạt động

quản lý nhà trường, giáo dục, rèn luyện để phát triển nhân thức cho trẻ trong các
nhà trường.

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6
tuổi ở các trường mầm non tư thục quận Hà Đông, Hà Nội.

11


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN
NHẬN THỨC CHO TRẺ 5-6 TUỔI Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON
1.1. Đặc điểm nhận thức của trẻ 5-6 tuổi
Muốn phát triển nhận thức cho trẻ ở bất kì lứa tuổi nào có hiệu quả trước
tiên các nhà giáo dục cần hiểu rất rõ những đặc điểm tâm lý nói chung và đặc
điểm nhận thức của trẻ ở từng lứa tuổi. Ở đây, tác giả chỉ tập trung tìm hiểu về
đặc điểm nhận thức của trẻ 5 - 6 tuổi.
1.1.1. Tư duy
Theo Nguyễn Ánh Tuyết (2014) với trẻ 5 - 6 tuổi phát triển cả 3 loại tư duy,
tư duy hành động trực quan, tư duy trừu tượng, tư duy hình ảnh trong đó tư duy
hành động trực quan vẫn chiếm ưu thế. Tư duy hình ảnh trực quan, tư duy trừu
tượng được phát triển ở trẻ và giúp trẻ đến gần với hiện thực khách quan [24].

Sự phát triển tư duy ở độ tuổi này mạnh mẽ về kiểu loại, các thao tác. Trẻ
đã biết phân tích tổng hợp không chỉ dừng lại ở đồ vật, hình ảnh mà ngay cả từ
ngữ. Tư duy của trẻ dần dần mất đi tính duy kỷ, tiến dần đến khách quan, hiện
thực hơn. Dần dần trẻ phân biệt được thực và hư. Đã có tư duy trừu tượng với
các con số, không gian, thời gian, quan hệ xã hội...Ý thức rõ về những ý nghĩ,
tình cảm của mình, trách nhiệm đối với hành vi. Các phẩm chất của tư duy đã
bộc lộ đủ về cấu tạo và chức năng hoạt động của nó như tính mục đích, độc lập
sáng tạo, tính linh hoạt, độ mềm dẻo... Cùng với sự phát triển của tư duy - hình
tượng, kiểu tư duy trực quan - sơ đồ bắt đầu phát triển ở cuối tuổi mẫu giáo. Tư
duy trực quan - sơ đồ giúp trẻ hiểu ra một nguyên lí khá trừu tượng là bất cứ một

1.1.3. Chú ý
A.V.Đaparôjet (1977) quan niệm rằng “Khả năng chú ý ở trẻ 5-6 tuổi có
thể kéo dài từ 35-50 phút nếu đối tượng đó hấp dẫn, có nhiều thay đổi, kích thích
được sự tò mò, ham hiểu biết của trẻ” [1, tr. 74]
Nguyễn Ánh Tuyết (2014) cho rằng nhiều phẩm chất chú ý của trẻ 5 - 6 tuổi
đã được phát triển, trẻ biết hướng ý thức của mình vào các đối tượng cần cho vui
chơi, học tập hoặc lao động tự phục vụ. Trẻ có thể phân phối được chú ý vào 2,3 đối

13


tượng cùng một lúc, tuy nhiên thời gian phân phối chú ý chưa bền vững, dễ dao
động [24].
Ở

lứa tuổi mẫu giáo, chú ý không chủ định vẫn chiếm ưu thế và đặc điểm

này còn kéo dài tới tuổi mẫu giáo 5 - 6 tuổi. Trẻ thường chú ý tới những đối tượng
khi đối tượng đó gây ra một kích thích mạnh, hoặc một sự ngạc nhiên, nhất là tạo
cho trẻ một sự hứng thú. Với sự phát triển của tính chủ định và ý thức thì khả năng
chú ý của trẻ 5 - 6 tuổi đã có sự thay đổi cơ bản: trẻ bắt đầu điều khiển chú ý của
mình vào những đối tượng nhất định, tức chú ý có chủ định dần hình thành và phát
triển mạnh. Chú ý có chủ định được phát triển trong quá trình giáo dục. Nó được
hình thành và phát triển mạnh với những loại kích thích mới, một trong số đó là
kích thích bởi ngôn ngữ nói tác động từ bên ngoài. Trẻ 5-6 tuổi đặc biệt nhạy cảm
với ngôn ngữ nói. Trẻ hướng sự chú ý của mình tới những đặc điểm của lời nói như
giọng điệu, ngữ điệu, cách phát âm... Giọng điệu có ý nghĩa kích thích sự chú ý ở độ
chính xác, tỉ mỉ. Trẻ nhận ra được thái độ, tình cảm (thiện cảm, thân thương, trìu
mến hay thờ ơ, lạnh lùng, bực bội...) của người lớn, bạn bè xung quanh.


Như vậy, có thể nói rằng, ngôn ngữ mạch lạc của trẻ 5-6 tuổi thể hiện trình độ
phát triển tương đối cao không những về phương diện ngôn ngữ mà cả về
phương diện tư duy. Muốn cho ngôn ngữ được mạch lạc thì những điều trẻ định
nói cần phải được rõ ràng ngay từ trong đầu, tức là cần có tư duy hỗ trợ.
1.1.5. Trí nhớ
John W. Santrock (2011) cho biết trí nhớ của trẻ được cải thiện đáng kể sau 2
tuổi. Đôi khi trí nhớ dài hạn của trẻ lứa tuổi mầm non có vẻ không ổn định, nhưng
chúng có thể nhớ được rất nhiều thông tin nếu được gợi nhắc phù hợp [32].
Với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, trí nhớ phát triển mạnh song chủ yếu vẫn là trí nhớ
không chủ định. Trẻ thường ghi nhớ chủ yếu những gì gây hứng thú hoặc gây ấn
tượng mạnh cho trẻ. Do đó, những sự vật hiện tượng nào gây chú ý cho trẻ nhiều
hơn, trẻ tập trung chú ý quan sát, lắng nghe giải thích thì trẻ sẽ ghi nhớ cái đó kỹ
hơn. Tuy nhiên trí nhớ của trẻ 5-6 tuổi vẫn đặc trưng bởi đặc điểm trí nhớ trực quan
hành động. Vì thế giáo viên mầm non cần phải dùng nhiều loại học cụ trực quan,

15


cho trẻ hành động với đồ vật, tổ chức quá trình ghi nhớ cho trẻ khoa học hơn để
trẻ ghi nhớ tốt hơn.
Ngoài ra trẻ 5 - 6 tuổi cũng bắt đầu hình thành trí nhớ logic. Trẻ ghi nhớ
cái gì đó có ý nghĩa tốt hơn những cái không có ý nghĩa và vì thế trẻ ở lứa tuổi
này không phải chỉ có ghi nhớ máy móc mà còn có khả năng ghi nhớ ý nghĩa.
Đến giai đoạn này thì trí nhớ có chủ định được phát triển trên nền tảng vững
chắc hơn. Từ chỗ trẻ chưa biết đặt một nhiệm vụ ghi nhớ nào cả, dần chuyển
sang ghi nhớ có chủ định, có mục đích.
1.1.6. Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi
Với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, sự nhận thức của trẻ có rất nhiều thay đổi. Hoàng
Thị Oanh, Nguyễn Thị Xuân (2016) cho rằng ở lứa tuổi này, trẻ đã tương đối biết
nhiều về bản thân, biết điều khiển những cảm xúc và hành vi, điều đó tạo điều kiện


16


Nhìn chung, trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đã có nhận thức rất tốt. Trẻ biết thực
hiện nghiêm túc nghĩa vụ của mình, có ý thức đối với hành vi văn minh và hành
động văn hóa trong cuộc sống. Bước sang tuổi mẫu giáo 5- 6 tuổi, sự tự ý thức
của trẻ được xác định rõ ràng, trẻ thực hiện các hành động một cách chủ định
hơn, nhờ đó trẻ trở thành những chủ thể có năng lực, có sáng kiến, khả năng tư
duy và giao tiếp với mọi người theo một cách riêng [24].
1.2. Hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

1.2.1. Các khái niệm
1.2.1.1. Nhận thức
Nhận thức là một hoạt động quan trọng của con người, định hướng cho mọi
hành động của con người. Nhận thức đúng sẽ dẫn tới hành động đúng và ngược lại.

Theo M. Rô-Den-Tan (1975) về phương diện triết học ông cho rằng nhận
thức là quá trình tái tạo lại hiện thực trong tư duy của con người, được quyết
định bởi quy luật phát triển xã hội và gắn liền, không tách rời thực tiễn, nó phải
là mục đích của thực tiễn, hướng tới chân lí khách quan [18].
L.X. Vygotsky (1997) coi nhận thức là sự phản ánh hiện thực khách quan
trong ý thức của con người, nhận thức bao gồm: nhận thức cảm tính và nhận thức
lí tính; chúng có mối quan hệ biện chứng với nhau và cơ sở, mục đích, tiêu chuẩn
của nhận thức là thực tiễn xã hội [16].
Các nhà giáo dục học Nguyễn Văn Giao, Nguyễn Hữu Quỳnh, Vũ Văn
Tảo, Bùi Hiền (2015) cho rằng nhận thức là quá trình hay là kết quả phản ánh và
tái tạo hiện thực vào trong tư duy của con người [9].
Trần Thị Ngọc Trâm, Nguyễn Thị Nga (2011) đưa ra khái niệm nhận thức
là một quá trình bên trong và là một trong ba mặt cơ bản của đời sống tâm lý con