ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN VIỆT NAM HỌC & KHOA HỌC PHÁT TRIỂN
-----------------------------------------------------

TÔN NỮ THÙY TRANG

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ TIỀM NĂNG
PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI Ở
HUYỆN PHÚ LỘC, TỈNH THỪA THIÊN - HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH VIỆT NAM HỌC

Hà Nội - Năm 2015

i


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

VIỆN VIỆT NAM HỌC & KHOA HỌC PHÁT TRIỂN
-----------------------------------------------------

TÔN NỮ THÙY TRANG

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG VÀ TIỀM NĂNG PHÁT
TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI Ở HUYỆN PHÚ LỘC,
TỈNH THỪA THIÊN - HUẾ

Luận văn Thạc sĩ ngành Việt Nam Học
Mã số: 60 22 01 13

Các số liệu là trung thực, các thơng tin và trích dẫn trong luận văn đã được
ghi rõ nguồn gốc. Các kết quả nghiên cứu của tác giả chưa từng được công
bố.
Tác giả luận văn

Tôn Nữ Thùy Trang

iv


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 5
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và tổng quan tài liệu ............................................... 11
1.1. Cơ sở lý luận..................................................................................... 11
1.1.1. Những khái niệm liên quan tới nội dung của luận văn ............ 11
1.1.2. Nguyên tắc, đặc trưng và yêu cầu cơ bản của phát triển du lịch
sinh thái .............................................................................................. 17
1.1.3. Tài nguyên du lịch sinh thái ........................................................ 21
1.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu .......................................................... 26
1.2.1. Nghiên cứu trên Thế giới .......................................................... 26
1.2.2. Nghiên cứu ở Việt Nam............................................................. 29
1.2.3. Nghiên cứu ở Thừa Thiên Huế ................................................. 33
Chƣơng 2: Tình hình và tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tại huyện Phú
Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế ............................................................................... 35
2.1. Khái quát về huyện Phú Lộc ............................................................ 35
2.1.1. Vị trí địa lý ................................................................................ 35
2.1.2. Đặc điểm tự nhiên..................................................................... 36
2.1.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội .......................................................... 37
2.2. Tài nguyên du lịch sinh thái ở huyện Phú Lộc ................................. 40
2.2.1. Tài nguyên du lịch sinh thái tự nhiên ....................................... 40

3.2.6. Nhóm giải pháp về tuyên truyền, quảng bá xúc tiến du lịch .... 84
3.3. Khuyến nghị ..................................................................................... 85
3.3.1. Khuyến nghị với tỉnh Thừa Thiên Huế ..................................... 85
3.3.2. Khuyến nghị với Uỷ ban nhân dân huyện Phú Lộc .................. 85
3.3.3. Khuyến nghị với các nhà đầu tư kinh doanh du lịch sinh thái
trên địa bàn huyện Phú Lộc ............................................................... 85
3.3.4. Khuyến nghị đối với nhân dân huyện Phú Lộc......................... 86
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 87
TÀI LIỆU KHAM KHẢO .............................................................................. 89
PHỤ LỤC ........................................................................................................ 92

2


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DLST

Du lịch sinh thái

EU

European Union
Liên minh châu âu

UNWTO

World Tourism Organization
Tổ chức du lịch thế giới


64

2.3.

Doanh thu từ du lịch huyện Phú Lộc thời kì 2010 -2014

67

DANH MỤC CÁC HÌNH
Số hiệu

Tên hình

Trang

2.1.

Tổng lƣợng khách du lịch huyện Phú Lộc thời kì 2010 - 2014

35

2.2.

Khách du lịch nội địa và quốc tế huyện Phú Lộc du lịch

64

thời kì 2010 - 2014
2.3.


nhiều thành tựu. Hòa nhập vào sự phát triển chung của các nƣớc, DLST tỉnh
Thừa Thiên Huế nói chung và huyện Phú Lộc nói riêng cũng đã có những bƣớc
phát triển. Trong nghị Quyết đại hội Đảng bộ huyện Phú Lộc lần thứ XIII nhiệm
kỳ 2000 - 2015 đã khẳng định: “Phát huy tiềm năng, lợi thế để phát triển kinh tế,
chuyển dịch theo mơ hình “dịch vụ - cơng nghiệp - nơng nghiệp”.
Phú Lộc có vị trí địa lý thuận lợi, với vị trí là huyện nằm ở phía Nam
tỉnh Thừa Thiên Huế, là điểm nối hai trung tâm đô thị lớn nhất miền Trung là
Huế và Đà Nẵng. Đồng thời là nơi có điều kiện tự nhiên đa dạng và phong

5


phú cả rừng, gò đồi, đồng bằng, đầm phá, biển đảo. Điều đó đã mang lại cho
huyện Phú Lộc nhiều tiềm năng về tài nguyên du lịch nói chung và tài nguyên
DLST tự nhiên nói riêng. Với hệ thống đồi núi nhƣ Mũi Né, Vinh Phong,
Bạch Mã, Đầm phá tự nhiên nhƣ Cầu Hai, Lập An và những bãi biển đẹp Tƣ
Hiền, Cảnh Dƣơng, Lăng Cơ. Bên cạnh đó, Phú Lộc còn chứa đựng những giá
trị nhân văn hết sức phong phú, tạo nên bản sắc văn hóa riêng. Điều này đƣợc
thể hiện qua những phong tục tập quán, lễ hội, cơng trình kiến trúc, tín
ngƣỡng và thực tiễn lao động sản xuất. Những năm gần đây, cùng với sự quan
tâm của các ban, ngành Trung ƣơng, địa phƣơng, Phú Lộc đón tiếp nhiều
chƣơng trình, dự án đầu tƣ vào lĩnh vực du lịch nói chung và DLST nói riêng
tạo ra những điểm tham quan nghỉ dƣỡng du lịch lý thú. Và cũng đã đạt đƣợc
nhiều kết quả ban đầu, đóng góp phần nào vào sự phát triển của huyện Phú
Lộc nói riêng và tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung.
Tuy nhiên, DLST huyện Phú Lộc tỉnh Thừa Thiên Huế trong thời gian
qua cũng chƣa đƣợc khai thác đúng với tiềm năng sẵn có, chƣa thực sự trở
thành thế mạnh chủ lực của du lịch huyện nói riêng và tỉnh Thừa Thiên Huế
nói chung. Việc nghiên cứu, đánh giá và tìm ra những giải pháp để phát triển
DLST là cần thiết, khơng chỉ có ý nghĩa về mặt lý luận mà cịn có giá trị thực

Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
 Phương pháp luận
Sử dụng phƣơng pháp luận hay cách tiếp cận nghiên cứu khu vực học:
tiếp cận một cách hệ thống và liên ngành. Điển hình nhƣ khi nghiên cứu hệ
sinh thái, các nhân tố tự nhiên tạo thành các hệ sinh thái tự nhiên; các hệ sinh
thái nhỏ tạo thành các hệ sinh thái lớn hơn; các yếu tố xã hội mà trung tâm là

7


con ngƣời tạo nên hệ xã hội với các thành tố khác nhau. Bên cạnh đó, hệ tự
nhiên và hệ xã hội tƣơng tác lẫn nhau tạo nên các hệ sinh thái nhân văn. Ở
mức độ cao hơn hiện nay, các hệ sinh thái không chỉ bao gồm các yếu tố tự
nhiên: quần xã sinh vật và các yếu tố vô sinh mà con ngƣời đƣợc coi là trung
tâm của các hệ sinh thái. Từ đó tạo nên cách tiếp cận dựa trên hệ sinh thái để
nghiên cứu phát triển. Ngoài ra, khi nghiên cứu du lịch, phát triển du lịch phải
dựa trên các tiềm năng du lịch hay tài nguyên dụ lịch của địa phƣơng, nguồn
lực du lịch (con ngƣời, cơ sở hạ tầng và tài chính); thể chế, chính sách, định
hƣớng phát triển. Hơn thế nữa, các hoạt động phát triển nói chung và phát
triển du lịch nói riêng bao giờ cũng chịu sự tác động của những yếu tố không
gian (địa phƣơng, vùng, quốc gia và quốc tế) và thời gian (quá khứ, hiện tại
và tƣơng lai),… Vì vậy, cách tiếp cận theo hƣớng khu vực học một cách hệ
thống và liên ngành là phƣơng pháp luận tối ƣu.
 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập, phân tích và tổng hợp số liệu thứ cấp: Tác
giả đã tiến hành thu thập và tổng hợp các tài liệu có liên quan đến đề tài du
lịch và DLST thông qua tài liệu đã đƣợc công bố nhƣ các cơng trình luận văn,
luận án, tạp chí, sách, mạng internet, tài liệu do các hãng lữ hành du lịch, báo
cáo của UBND huyện Phú Lộc qua các năm.
- Phương pháp liên ngành: với trọng tâm là nghiên cứu DLST ở một

triển du lịch huyện Phú Lộc cũng nhƣ các tỉnh thành khác trong cả nƣớc.
- Khu vực nghiên cứu là một khu vực đang rất nhạy cảm về việc bảo
tồn đa dạng sinh học, tận dụng đƣợc những khu sinh thái còn chƣa đƣợc khai

9


thác nhƣng vẫn giữ đƣợc nét nguyên sơ của nó, đặc biệt tạo nguồn sinh kế cho
cộng đồng địa phƣơng tại khu vực. DLST là một hƣớng đi mới nhằm giải
quyết các vấn đề trên.
 Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể áp dụng vào thực tiễn phát triển
DLST ở huyện Phú Lộc và những địa phƣơng khác có hồn cảnh tƣơng tự.
Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, kiến nghị, nội dung chính của luận
văn gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và tổng quan tài liệu.
Chƣơng 2: Tình hình và tiềm năng du lịch sinh thái tại huyện Phú Lộc,
tỉnh Thừa Thiên Huế.
Chƣơng 3: Đề xuất định hƣớng và giải pháp thực hiện nhằm phát triển
du lịch sinh thái tại huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế.

10


Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Những khái niệm liên quan tới nội dung của luận văn
1.1.1.1. Du lịch
Hoạt động du lịch đã xuất hiện từ lâu trong lịch sử phát triển của loài

định trước, mục đích của chuyến đi khơng phải là để tiến hành các hoạt động
kiếm tiền trong phạm vi vùng tới thăm”. [5, tr.19]
Pháp lệnh Du lịch của Việt Nam, tại điều 10 thuật ngữ “Du lịch” đƣợc
hiểu “Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của
mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một
khoảng thời gian nhất định”. [5, tr. 15-20]
Nhƣ vậy, du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, gồm nhiều thành
phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp. Hoạt động du lịch vừa
có đặc điểm của ngành kinh tế, lại có đặc điểm của ngành văn hóa - xã hội.
1.1.1.2. Du lịch sinh thái
Du lịch sinh thái (Ecotourism) là một khái niệm mới và có nội hàm
rộng. Tùy vào từng góc độ tiếp cận mà khái niệm về DLST lại đƣợc thể hiện
một cách khác nhau. Đối với một số ngƣời, DLST đơn giản đƣợc hiểu là sự
kết hợp ý nghĩa của 2 từ ghép “du lịch” và “sinh thái” vốn đã quen thuộc.
Song đứng ở góc nhìn rộng hơn, tổng quan hơn thì một số ngƣời quan niệm
DLST nghĩa là du lịch thiên nhiên.
Trong cơng trình nghiên cứu về đề tài “DLST những vấn đề lý luận
và thực tiễn phát triển ở Việt Nam” (2002), tác giả Phạm Trung Lƣơng đã đề
cập và liệt kê một số loại hình khác nhau, cùng với các quan điểm, khái
niệm của các cá nhân, tổ chức, hiệp hội, các quốc gia trong và ngoài nƣớc
liên quan đến DLST. Cụ thể:

12


Về một số loại hình khác nhau của DLST. Theo tác giả DLST cịn
đƣợc biết đến dƣới nhiều loại hình khác nhau nhƣ:
- Du lịch thiên nhiên (Natural tourism)
- Du lịch dựa vào thiên nhiên (Natural-based tourism)
- Du lịch môi trƣờng (Environmental tourism)

du lịch đến văn hóa và mơi trường, đảm bảo cho địa phương được hưởng
nguồn lợi tài chính do du lịch mang lại và chú trọng đến những đóng góp tài
chính của việc bảo tồn thiên nhiên”. [13, tr.9]
 Ở phạm vi quốc gia
Định nghĩa của Nêpan: “DLST là loại hình du lịch đề cao sự tham gia
của nhân dân vào việc hoạch định và quản lý các tài nguyên du lịch để tăng
cường phát triển cộng đồng, liên kết giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển du
lịch, đồng thời sử dụng thu thập từ du lịch để bảo vệ các nguồn lực mà ngành
du lịch phụ thuộc vào”. [13, tr.10-12]
Định nghĩa của Malaysia: “DLST là hoạt động du lịch và thăm viếng
một cách có trách nhiệm về mặt mơi trường, tới những khu thiên nhiên còn
nguyên vẹn, nhằm tận hưởng và trân trọng các giá trị của thiên nhiên (và
những đặc tính văn hóa kèm theo, trước đây cũng như hiện nay), mà hoạt
động này sẽ thúc đẩy công tác bảo tồn, có ảnh hưởng của du khách khơng lớn
và tạo điều kiện cho dân chúng địa phương được tham dự một cách tích cực,
có lợi về xã hội và kinh tế”. [13, tr.10-12]
Định nghĩa của Australia: “DLST n mọi mặt, trong đó có du lịch. Du lịch đƣợc xác định là ngành kinh tế mũi
nhọn trong thời kì hội nhập và phát triển đất nƣớc.
Việt Nam không chỉ đƣợc biết đến là một đất nƣớc kiên cƣờng anh
dũng cần cù, sáng tạo mà còn là một đất nƣớc rất thân thiện và hiếu khách.
Việt Nam có chế độ chính trị ổn định, an ninh đảm bảo, có nhiều tiềm năng để
phát triển du lịch, nhất là DLST. Chính điều đó, cũng đã góp phần xây dựng

73


hình ảnh đẹp đất nƣớc Việt Nam, Việt Nam cũng đƣợc lựa chọn là một trong
những điểm du lịch, trong đó có DLST hấp dẫn và thú vị trên thế giới.
Hệ thống tổ chức, chỉ đạo và quản lý ở nƣớc ta từng bƣớc đƣợc củng
cố và kiện toàn. Ban chỉ đạo Nhà nƣớc về du lịch đƣợc thành lập, phối hợp

lang kinh tế Đông Tây đang trên đà hội nhập và phát triển.
Phú Lộc có tiềm năng du lịch đa dạng và phong phú cả về tài nguyên
tự nhiên và nhân văn cho phép Phú Lộc phát triển nhiều loại hình và sản
phẩm du lịch, nhất là DLST.
Phú Lộc là quê hƣơng giàu truyền thống lịch sử, văn hoá và cách
mạng với nhiều danh lam, thắng cảnh, di tích, có cảng nƣớc sâu Chân Mây và
vịnh Lăng Cô đƣợc tổ chức các vịnh biển đẹp thế giới bầu chọn là vịnh biển
thứ 28 trong 30 vịnh biển đẹp nhất thế giới.
Phát triển du lịch đang phải đối mặt với nhiều khó khăn: Sự bất lợi của
thời tiết, trình độ dân trí cịn thấp, nguồn nhân lực cho hoạt động du lịch còn
chƣa đáp ứng nhu cầu, chƣa có định hƣớng đào tạo nghề,...
Sự quan tâm của các ngành, các cấp cịn thiếu, chƣa có sự quan tâm
đúng mức đến sự phát triển của ngành, công tác quản lý nguồn tài nguyên
cũng nhƣ các hoạt động còn chồng chéo, chƣa đƣợc chú trọng đồng bộ, khả
năng quản lý của các cấp còn hạn chế.
Nguồn vốn huy động để đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng chƣa đáp ứng
đƣợc nhu cầu phát triển du lịch và DLST của Phú Lộc trong tình hình mới.
Sản phẩm du lịch của Phú Lộc còn nghèo nàn, các sản phẩm vui chơi
giải trí hầu nhƣ chƣa có, chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu của khách du lịch trong
và ngoài địa phƣơng.
Về mặt chủ quan, chƣa có quy hoạch các cụm tuyến, điểm du lịch, sự
phối hợp giữa các ngành còn nhiều hạn chế, các định hƣớng về sự phát triển
du lịch bền vững còn nhiều bất cập.

75


3.1.3. Định hướng phát triển du lịch sinh thái tại huyện Phú Lộc
- Tăng cƣờng công tác tuyên truyền, quảng bá về những sản phẩm du
lịch đặc trƣng của các điểm đến du lịch dịch vụ, nâng cao hiệu quả hoạt động

+ Xây dựng các chính sách kêu gọi đầu tƣ thơng thống, ƣu đãi, tạo
mọi điều kiện thuận lợi về thủ tục, về hạ tầng cơ sở để thu hút nhiều nhà đầu
tƣ trong và ngoài nƣớc đến đầu tƣ kinh doanh du lịch.
- Đa dạng hóa các loại hình, sản phẩm du lịch và nâng cao chất lƣợng
phục vụ du lịch:
+ Tập trung khai thác tiềm năng, thế mạnh để phát triển các loại hình
du lịch, phát triển đồng bộ các loại hình du lịch nhƣ tham quan, nghỉ dƣỡng,
du lịch biển - đầm phá - sơng suối, du lịch văn hóa, lịch sử, tâm linh, làng
nghề truyền thống và sinh hoạt cộng đồng.
+ Phát triển du lịch phải gắn với công tác bảo tồn, phát huy những giá
trị văn hóa dân tộc, văn hóa Huế, giá trị của những danh lam thắng cảnh, giá
trị về truyền thống yêu nƣớc và cách mạng của quê hƣơng Phú Lộc. Hồn
thiện các thiết chế văn hóa, thể thao từ huyện đến cơ sở phục vụ nhu cầu
hƣởng thụ văn hóa và tập luyện thể thao. Tổ chức các hoạt động văn hóa dân
gian truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, các hoạt động dịch vụ
du lịch, đặc biệt du lịch đầm Cầu Hai, du lịch cộng đồng.
+ Đa dạng hóa các loại hình vui chơi giải trí, dịch vụ mua sắm nhằm
thu hút khách du lịch lƣu trú tại địa phƣơng.
+ Tăng cƣờng công tác kiểm tra, thanh tra các lĩnh vực kinh doanh
dịch vụ du lịch, bảo đảm an toàn cho du khách, an tồn giao thơng đƣờng bộ,
đƣờng thủy nội địa và vệ sinh an toàn thực phẩm. Xử lý nghiêm các hiện
tƣợng chèo kéo khách, ăn xin, bán hàng rong, phát ngơn thiếu văn hóa, gian
lận thƣơng mại làm ảnh hƣởng đến hình ảnh và sự phát triển chung của du
lịch Phú Lộc.

77


- Đào tạo nguồn nhân lực cho du lịch: Khuyến khích, hỗ trợ các doanh
nghiệp đào tạo, bồi dƣỡng nhằm nâng cao năng lực, chất lƣợng nguồn lao động

- Ƣu tiên, khuyến khích việc khai thác các tiềm năng DLST, đặc biệt
đối với các khu DLST có nhiều điều kiện thuận lợi và tiềm năng phát triển.
- Hiện nay DLST ở huyện Phú Lộc đã hấp dẫn và thu hút khá nhiều
thành phần xã hội tham gia, tuy nhiên, cần tạo môi trƣờng thuận lợi hơn nữa với
những cơ chế có tính khuyến khích để các thành phần kinh tế có thể đầu tƣ phát
triển các khu DLST điều này đặc biệt có ý nghĩa bởi việc thu hồi vốn từ các dự
án này thƣờng dài và khả năng rủi ro cao.
- Phải có quy định và chế tài để đảm bảo các chủ thể tham gia vào
hoạt động DLST có sự cam kết trong việc quản lý, điều hành hoạt động DLST
đúng với nguyên tắc của loại hình du lịch này và đảm bảo đúng với những
quan điểm và mục tiêu định hƣớng của Nhà nƣớc và của huyện Phú Lộc nói
riêng cũng nhƣ tỉnh Thừa Thiên Huế đã đề ra.
3.2.2. Nhóm giải pháp về tổ chức quy hoạch
Trên địa bàn huyện Phú Lộc hiện nay có nhiều điểm và cụm du lịch
hạt nhân thiên nhiên có ý nghĩa vùng và địa phƣơng nhƣ: điểm du lịch Nhị
Hồ, Cảnh Dƣơng, cụm du lịch Cảnh Dƣơng - Bạch Mã - Lăng Cô, cụm thác
Nhị Hồ - Suối Voi... Tuy nhiên việc thực hiện ở các điểm và khu du lịch trên
địa bàn huyện vẫn cịn gặp nhiều khó khăn, thiếu tính định hƣớng. Chính vì
vậy, trong thời gian tới việc xây dựng, quy hoạch du lịch trên địa bàn huyện
Phú Lộc cần phải tiến tới quy hoạch tổng với một số nội dung nhƣ:
+ Có sự quy hoạch về môi trƣờng và các điểm phục vụ khách du lịch.
Thực hiện việc quy hoạch về cảnh quan thiên nhiên, phân vùng các khu dân
cƣ, khu thƣơng mại và các cơng trình khác.
+ Quy hoạch du lịch phải định hƣớng phịng ngừa các loại hình du lịch
mang tính tàn phá tràn lan bằng việc lập một sơ đồ phân bố vùng nghiêm

79


ngặt. Các ràng buộc tự nhiên của các điểm du lịch trên địa bàn huyện phải