ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN KHÁNH LINH

THI HÀNH ÁN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM QUA THỰC TIỄN
TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội – 2020


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN KHÁNH LINH

THI HÀNH ÁN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM QUA THỰC TIỄN
TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành : Luật Kinh tế
Mã số

: 8380101.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Lan Hương



Tòa án nhân dân

THADS

Thi hành án dân sự

UBND

Ủy ban nhân dân

VKS

Viện kiểm sát

ii


DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1. Kết quả thi hành án TDNH về việc............................................... 53
Bảng 2.2. Kết quả thi hành án TDNH về tiền ............................................... 54

iii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1. So sánh việc THADS và việc thi hành án TDNH phải thi hành 51
Biểu đồ 2.2. So sánh giá trị tiền THADS và giá trị tiền thi hành án TDNH
phải thi hành ................................................................................................. 52

KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ........................................................................... 73

v


CHƢƠNG 3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ
NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH ÁN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
TẠI THÀNH PHỐ HÀ NỘI ...................................................................... 74
3.1. Một số kiến nghị hồn thiện pháp luật về thi hành án tín dụng ngân hàng.... 74
3.2. Một số kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án tín dụng ngân hàng
tại thành phố Hà Nội .................................................................................... 79
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 ........................................................................... 88
KẾT LUẬN ................................................................................................. 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................... 90

vi


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thi hành án dân sự nói chung, thi hành án về tín dụng ngân hàng nói
riêng là hệ quả phát sinh từ hoạt động xét xử của tòa án, do cơ quan thi hành
án tổ chức thực hiện theo quy định của pháp luật. Hoạt động thi hành án dân
sự bao gồm các nguyên tắc, trình tự, thủ tục và biện pháp, cách thức khác
nhau nhằm thực hiện các bản án, quyết định dân sự của tồ án đã góp phần
trực tiếp, tích cực vào việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân; thúc đẩy
phát triển sản xuất, kinh doanh thông qua hoạt động thu hồi nợ, làm giảm nợ
xấu và mở rộng tín dụng; bảo đảm an sinh xã hội; bảo vệ quyền và lợi ích hợp
pháp của người lao động…Vì thế, thi hành án dân sự là một bước quan trọng
góp phần đảm bảo tính nghiêm minh và hiệu quả của pháp luật, thực thi công

4.2. Phạm vi nghiên cứu
Cơ sở lý luận, quy định của pháp luật về thi hành án tín dụng ngân
hàng; hoạt động thi hành án tín dụng ngân hàng của cơ quan Thi hành án dân
sự thuộc Bộ Tư pháp thông qua thực tiễn thi hành tại địa bàn thành phố Hà
Nội, giai đoạn từ năm 2017 đến nay.
Tập trung nghiên cứu, làm rõ những nội dung cơ bản của hoạt động thi
hành những quyết định, bản án liên quan đến tranh chấp hợp đồng tín dụng.
Đề tài khơng đề cập đến hoạt động thi hành án dân sự của tổ chức Thừa phát
lại và cơ quan THADS thuộc Bộ Quốc phòng.
4.3. Đối tƣợng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và hệ thống pháp luật Việt
Nam về hoạt động thi hành án tín dụng ngân hàng; tập trung nghiên cứu việc
thu hồi nợ cho các tổ chức tín dụng ngân hàng thông qua cơ quan thi hành án
dân sự. Trên cơ sở phân tích những kết quả, tồn tại, hạn chế; khó khăn, vướng
mắc và ngun nhân trong q trình thi hành án tín dụng ngân hàng tại thành
phố Hà Nội, luận văn đưa ra định hướng hoàn thiện pháp luật và kiến nghị
hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động thi hành án tín dụng
ngân hàng tại Hà Nội.
4.4. Địa điểm nghiên cứu
Thành phố Hà Nội có diện tích khoảng 3.345km2, nằm trong số 17 thành
phố lớn nhất thế giới, với dân số năm 2019 hơn 8 triệu người, chiếm 8% dân số
cả nước, gồm 12 quận trung tâm, 17 huyện ngoại thành và 1 thị xã.

5


Với vị thế là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của đất Việt Nam, Hà
Nội có hoạt động tín dụng ngân hàng diễn ra nhiều nhất cả nước. Hiện nay,
trên địa bàn Hà Nội có 449 tổ chức tín dụng với gần 2.200 điểm giao dịch.
Trong năm 2018, các tổ chức tín dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội đã thực

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, các văn bản pháp luật hiện hành đã
quy định về hoạt động thi hành án dân sự, hình sự, hành chính mang tính độc
lập tương đối với hoạt động của cơ quan tư pháp trong các giai đoạn tố tụng.
hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án là các giai đoạn khác nhau.
Thi hành án dân sự là giai đoạn kế tiếp sau giai đoạn xét xử, có mối quan hệ
mật thiết với các giai đoạn tố tụng trước đó nhưng vẫn mang tính độc lập
tương đối, vì hoạt động này được bắt đầu bằng quyết định của Thủ trưởng cơ
quan thi hành dân sự; hay nói cách khác: " tố tụng là quá trình đi tìm chân lí
để áp dụng cơng lí c n thi hành án là quá trình thực thi chân lí bằng cơng lí"
[35]. Theo Từ điển tiếng Việt: “Thi hành” có nghĩa là làm cho thành hiện thực
điều đã được chính thức quyết định. Thi hành án dân sự là hoạt động do cơ
quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành theo trình tự, thủ tục luật định để thi
hành bản án, quyết định của Toà án hoặc các quyết định dân sự theo quy định
của pháp luật, nhằm đảm bảo quyền và lợi ích về mặt thực tế của các chủ thể
trong các quan hệ dân sự. Thi hành án tín dụng ngân hàng là một phần trong
hoạt động thi hành án dân sự, do cơ quan THADS thực hiện theo trình tự, thủ
tục và theo thẩm quyền luật định. Qua nghiên cứu, cụm từ “thi hành án tín
dụng ngân hàng” có nhiều cách gọi hoặc viết khác nhau, nhưng về ý nghĩa và
cách hiểu là giống nhau, ví dụ: thi hành án về tín dụng ngân hàng, thi hành án
trong lĩnh vực tín dụng ngân hàng hoặc là thi hành án tín dụng ngân hàng….

7


Tín dụng ngân hàng là hình thức chủ yếu của nền kinh tế thị trường, nó
đáp ứng nhu cầu về vốn cho nền kinh tế. Trong đó, hình thức phản ánh đặc
trưng là mối quan hệ vay và trả nợ giữa một bên là các tổ chức tín dụng, ngân
hàng và một bên là các nhà sản xuất kinh doanh hoặc cá nhân. Đây là hình
thức tín dụng rất linh hoạt nhất trong các hình thức tín dụng vì đối tượng cho
vay mượn là tiền tệ; chiều vận động nhiều do ngân hàng có thể cho vay với

như sau: Thi hành án tín dụng ngân hàng là hoạt động của cơ quan THADS
có thẩm quyền theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định để buộc cá nhân, tổ
chức thi hành các nghĩa vụ trả nợ cho các tổ chức tín dụng, ngân hàng theo
bản án, quyết định của tòa án, phán quyết của trọng tài thương mại đã có
hiệu lực thi hành.
- Đặc điểm thi hành án tín dụng ngân hàng
Với khái niệm thi hành án tín dụng đã phân tích ở trên, có thể đưa ra
một số đặc điểm của thi hành án tín dụng ngân hàng như sau:
Thứ nhất, thi hành án tín dụng ngân hành mang tính quyền lực của cơ
quan quản lý nhà nước
Trong hệ thống tổ chức bộ máy của Nhà nước bao gồm ba cơ quan thực
hiện thi hành án hình sự, hành chính và dân sự. Trong đó, Tổng cục Thi hành
án dân sự và cơ quan thi hành án dân sự các cấp là cơ quan duy nhất có chức
năng, nhiệm vụ, quyền hạn quản lý và tổ chức thi hành án dân sự. Mọi quyết
định của cơ quan thi hành án có giá trị bắt buộc thực hiện đối với các chủ thể
có trách nhiệm và nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành án dân sự. Luật Thi
hành án dân sự quy định cơ quan thi hành án dân sự có quyền ra quyết định
thi hành án dân sự, tổ chức cưỡng chế,.. Các cơ quan, tổ chức, cơng dân, trong
phạm vi trách nhiệm của mình có nghĩa vụ chấp hành và phối hợp thực hiện
để thi hành án đạt hiệu quả.
Thứ hai, việc áp dụng luật trong thi hành án tín dụng ngân hàng rất đa
dạng và linh hoạt

9


Có thể thấy đặc điểm đa dạng và linh hoạt xuất phát từ sự đa dạng về
chủ thể trong quan hệ hợp đồng tín dụng. Theo bản án, quyết định dân sự, chủ
thể mà cụ thể là bên cho vay có quyền yêu cầu thi hành án làm cơ sở để cơ
quan thi hành án dân sự áp dụng pháp luật, bên vay là bên có nghĩa vụ phải

động thực hiện mà không được thỏa thuận.[22]
Nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thoả thuận là nguyên tắc đặc
trưng của pháp luật dân sự. Hoạt động thi hành án dân sự mà cụ thể là thi
hành án tín dụng ngân hàng cũng khơng nằm ngồi ngun tắc trên. Thỏa
thuận thi hành án dân sự là sự tự nguyện của các đương sự, nghĩa vụ liên quan
nhằm bày tỏ quan điểm, trao đổi về việc thi hành nội dung bản án, quyết định
dân sự đã có hiệu lực pháp luật, trên cơ sở quyền và nghĩa vụ dân sự đã được
xác định tại quyết định, bản án đó. Thỏa thuận thi hành án dân sự thành công
không chỉ đảm bảo quyền tự định đoạt của đương sự mà còn là biện pháp thi
hành án hiệu quả, bảo đảm mối quan hệ hài hòa giữa các đương sự, nâng cao
ý thức pháp luật của người dân, việc thi hành án được giải quyết nhanh gọn,
rút ngắn thời gian, đỡ tốn kém về công sức tiền bạc để tổ chức thi hành án.
Bên cạnh đó, nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thoả thuận là nguyên tắc
đặc trưng của pháp luật dân sự, xuất phát từ tính độc lập về sở hữu, tính tự
chủ, tự định đoạt, tự chịu trách nhiệm về tài sản của các chủ thể. Đây là
nguyên tắc cơ bản bao trùm trong toàn bộ các quan hệ dân sự nói chung và
quan hệ của các chủ thể trong thi hành án dân sự nói riêng, trong đó có thi
hành án tín dụng ngân hàng.
Kể từ thời điểm bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật thì các bên có
liên quan trong bản án, quyết định sẽ trở thành chủ thể có quyền, nghĩa vụ đối
với tài sản, nhân thân hoặc đối với một công việc cụ thể. Pháp luật dân sự quy
định cá nhân, pháp nhân xác lập, thực hiện, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự
của mình trên cơ sở tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận. Mọi cam kết, thỏa
thuận không vi phạm điều cấm của luật, khơng trái đạo đức xã hội có hiệu lực
thực hiện.

11


Trong thoả thuận thi hành án dân sự, các đương sự có quyền lựa chọn

hành án dân sự. Đối với án tín dụng ngân hàng, những loại án có giá trị thi
hành lớn, đòi hỏi chấp hành viên cần xác minh nhiều nguồn để nắm được
thông tin về các loại tài sản cũng như điều kiện thi hành của người phải thi
hành án. Bên cạnh đó, mặc dù phần lớn các hợp đồng tín dụng ngân hàng hiện
nay đều có tài sản đảm bảo tuy nhiên việc xử lý tài sản đảm bảo để thu hồi
khoản nợ cho ngân hàng lại gặp rất nhiều khó khăn. Tài sản đảm bảo của
khoản vay thường rất đa dạng nhưng chủ yếu là quyền sử dụng đất, máy móc,
nhà xưởng hay những động sản có giá trị lớn.... dẫn đến việc xử lý những tài
sản đảm bảo trên để thu hồi nợ sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến chủ sở hữu tài
sản, đặc biệt là trong trường hợp chủ sở hữu tài sản đảm bảo cho mượn tài sản
để thế chấp ngân hàng hay tài sản thế chấp là tài sản chung, rất khó để phân
chia. Hơn thế nữa, sau khi phát mại tài sản đảm bảo, giá trị của tài sản đảm
bảo khơng đủ để thanh tốn khoản nợ thì chấp hành viên vẫn tiếp tục xác
minh điều kiện thi hành án của người phải thi hành án nhưng thực tế, hầu như
người phải thi hành án đều khơng cịn tài sản hay người phải thi hành án là tổ
chức thì đã mất khả năng thanh tốn hoặc khơng cịn hoạt động kinh doanh.
Việc xác minh điều kiện thi hành án trong trường hợp người phải thi
hành án là tổ chức cũng khá phức tạp. Một số nghiệp vụ chấp hành viên
không thể tự thực hiện như các vấn đề liên quan đến xác định tư cách pháp
nhân, các loại hình doanh nghiệp cũng như quyền, vốn và các khoản thu hoặc
phân chia nghĩa vụ của các thành viên trong công ty để xác định nghĩa vụ thi
hành án tương ứng...
- Vai trị của thi hành án tín dụng ngân hàng
Cơ quan thi hành án các cấp nằm trong hệ thống tổ chức bộ máy của
Nhà nước có chức năng, nhiệm vụ quyền hạn nhất định, thực hiện chức năng
chung của Nhà nước nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế thị trường định hướng

13




các phán quyết trọng tài thương mại là căn cứ để tiến hành các hoạt động thi
hành án dân sự. Mặt khác, quá trình thi hành án là giai đoạn chứng minh bản
án, phán quyết của tòa án, trọng tài thương mại chính xác và đúng pháp luật.
Hơn nữa, hiệu quả của việc xét xử một phần thể hiện thông qua quá trình thi
hành án, đặc biệt đối với những vụ việc khó thi hành liên quan đến tranh chấp
tín dụng ngân hàng.
Trong quá trình giải quyết vụ việc, chấp hành viên có thể nhận thấy
những sai sót và những vấn đề chưa hợp lý về mặt thực tế của những quyết
định, bản án và phán quyết. Ví dụ như một số bản án, quyết định của tịa án
tun khơng rõ, có sai sót, tuyên khó thi hành dẫn đến cơ quan THADS phải
u cầu tịa án giải thích hoặc kiến nghị giám đốc thẩm, tái thẩm. Cơ quan
THADS có quyền yêu cầu TAND đã ra bản án, quyết định giải thích, sửa
chữa những điểm chưa rõ trong bản án, quyết định để thi hành. Từ đó, tịa án
có thể nhận diện những tồn tại, hạn chế trong hoạt đ ng của mình để nâng cao
chất lượng xét xử, giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng tín dụng.
Thứ ba, thi hành án tín dụng ngân hàng góp phần nâng cao ý thức pháp
luật, trách nhiệm của cá nhân, tổ chức trong xã hội
Thi hành án dân sự nói chung, thi hành án tín dụng ngân hàng nói riêng
là hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm đảm bảo hiệu lực của
bản án, quy định đã có hiệu lực và bảo vệ quyền lợi của các tổ chức, cá nhân.
Chính vì vậy đây là một hoạt động thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật,
mọi cá nhân, tổ chức đều bình đẳng trước pháp luật, phải sống và làm việc
theo pháp luật. Thơng qua q trình thi hành án, công dân sẽ nhận thấy rõ
quyền và nghĩa vụ của mình đối với những chủ thể khác trong những mối
quan hệ được pháp luật điều chỉnh, từ đó nâng cao ý thức pháp luật và trách
nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân trong xã hội, đặc biệt là đối với
những quan hệ tín dụng ngân hàng.

15

16


và thi hành án tín dụng ngân hàng cho ngân hàng có sở hữu vốn nhà nước.
Những ngân hàng thương mại thuộc sở hữu nhà nước gồm: Agribank,
Vietcombank, Viettinbank, BIDV, CB, Ocean bank, GP bank. Hoạt động tín
dụng tại các ngân hàng này chủ yếu là tín dụng doanh nghiệp với những
khoản vay lớn, dài hạn, tài sản đảm bảo cho những khoản vay thường là các
dự án, dây chuyền sản xuất kinh doanh hoặc những bất động sản có giá trị
lớn. Việc thi hành án địi hỏi nhanh chóng, kịp thời, đảm bảo quyền lợi của
các ngân hàng. Việc kéo dài thời gian thi hành án có thể làm ảnh hưởng đến
hoạt động của các tổ chức tín dụng, ngân hàng.
+ Căn cứ vào yếu tố nước ngoài, thi hành án tín dụng ngân hàng chia
làm hai loại: Thi hành án tín dụng ngân hàng có yếu tố nước ngồi và thi hành
án tín dụng ngân hàng khơng có yếu tố nước ngoài. Yếu tố nước ngoài thường
được thể hiện qua chủ thể là người nước ngoài, doanh nghiệp nước ngồi, tài
sản ở nước ngồi. Thi hành án tín dụng ngân hàng có yếu tố nước ngồi khá
phức tạp do việc xác minh địa chỉ, tài sản cũng như nơi đến của người phải thi
hành án tại nước ngoài, việc thông báo thi hành án hoặc ủy thác tư pháp…đều
mất thời gian và khó thực hiện.
1.1.3. Tiêu chí đánh giá hiệu quả của hoạt động thi hành án tín dụng
Thi hành án tín dụng ngân hàng là một trong những hoạt động quan
trọng của công tác thi hành án dân sự. Mặc dù số lượng việc thi hành án tín
dụng ngân hàng khơng lớn nhưng giá trị việc lại rất lớn và khó thi hành. Vì
thế, hiệu quả hoạt động thi hành án tín dụng ngân hàng khơng chỉ là thước đo
thực hiện pháp luật nghiêm minh, công bằng mà là cơ sở, căn cứ đánh giá kết
quả thực hiện quản lý nhà nước trong hoạt động thi hành án dân sự; góp phần
giảm nợ xấu của các tổ chức tín dụng, ngân hàng, từ đó giúp lưu thơng dòng
vốn trong nền kinh tế. Từ những vai trò quan trọng trên, cần phải có những
tiêu chí để đánh giá hiệu quả hoạt động thi hành án tín dụng ngân hàng. Tiêu