BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NỘI VỤ
…………/…………
…/…
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHẠM THỊ HƢƠNG GIANG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGHI LỘC, TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI – NĂM 2020


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ NỘI VỤ
…………/…………
…/…
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

PHẠM THỊ HƢƠNG GIANG

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGHI LỘC, TỈNH NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 34 04 03
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGÔ THÚY QUỲNH

vững ............................................................................................................... 18
1.3.2. Tổ chức bộ máy thực hiện giảm nghèo bền vững ................................. 19


1.3.3. Các nguồn lực để giảm nghèo bền vững ............................................... 21
1.3.4. Tổ chức thực hiện các chính sách giảm nghèo bền vững ..................... 22
1.3.5. Thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền
vững ............................................................................................................... 22
1.3.6. Đánh giá kết quả quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững .............. 23
1.4. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững và bài học quản lý
nhà nước về giảm nghèo bền vững cho huyện Nghi Lộc, tỉnh nghệ An ............... 24
1.4.1. Kinh nghiệm Quốc tế về giảm nghèo bền vững .................................... 24
1.4.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững của một số
huyện trong nước............................................................................................. 27
1.4.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An ........... 31
Kết luận chƣơng 1 ......................................................................................... 33
CHƢƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIẢM
NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NGHI LỘC, TỈNH
NGHỆ AN ...................................................................................................... 34
2.1. Tổng quan đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và hình hình nghèo đói tác
động đến quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Nghi
Lộc, tỉnh Nghệ An ............................................................................................ 34
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên và văn hóa – xã hội................................................. 34
2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế xã hội ........................................................ 36
2.1.3. Thực trạng nghèo đói trên địa bàn huyện Nghi Lộc ............................. 37
2.1.4. Nguyên nhân nghèo ............................................................................... 41
2.2. Thực trạng quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện
Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An ................................................................................... 43
2.2.1. Tổ chức triển khai thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về giảm
nghèo bền vững ............................................................................................... 43

3.3. Một số khuyến nghị .................................................................................. 94
3.3.1. Với Trung ương ..................................................................................... 94
3.3.2. Với tỉnh Nghệ An ................................................................................... 95
Kết luận chƣơng 3 ......................................................................................... 96


KẾT LUẬN CHUNG .................................................................................... 97
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 99
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 104
Phụ lục 1........................................................................................................ 104
Phụ lục 2........................................................................................................ 105
Phụ lục 3........................................................................................................ 113
Phụ lục 4........................................................................................................ 114
Phụ lục 5........................................................................................................ 116
Phụ lục 6........................................................................................................ 119


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn “Quản lý nhà nước về giảm nghèo bền
vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An” là cơng trình nghiên cứu
khoa học của tôi. Các số liệu trong luận văn là trung thực, khách quan, khoa
học dựa trên kết quả nghiên cứu thực tế và các tài liệu đã được công bố.
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2020

Tác giả



1

BCĐ

2

BHYT

Bảo hiểm y tế

3

BTXH

Bảo trợ xã hội

4

CTMTQG

5

ĐBKK

Đặc biệt khó khăn

6

ESCAP


12

NXB

Nhà xuất bản

13

PSG-TS

Phó giáo sư – Tiến sĩ

14

QLNN

Quản lý nhà nước

15

UBND

Ủy ban nhân dân

Ban chỉ đạo

Chương trình mục tiêu quốc gia

Lao động – Thương binh và Xã hội

4

Bảng 2.4

Đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước về giảm nghèo
bền vững giai đoạn 2015-2019 trên địa bàn huyện
Nghi Lộc

DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
TT

Số hiệu hình

Tên hình vẽ, đồ thị

1

Hình 1.1

Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy thực hiện giảm
nghèo bền vững

2

Biểu đồ 2.1

Phân tích mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ
bản của hộ nghèo trên địa bàn huyện Nghi Lộc
giai đoạn 2015 – 2019


tuy giảm được 2.112 hộ nghèo nhưng tỷ lệ tái nghèo còn cao (55,8%), số hộ
nghèo mới tăng khoảng 12,8%; tốc độ giảm nghèo không đồng đều giữa các
địa phương, nhìn chung bộ phận lớn hộ nghèo chưa được tiếp cận các dịch vụ
xã hội cơ bản; nhiều chủ trương, chính sách về giảm nghèo ở một số nơi chưa
được triển khai tốt, việc giảm nghèo chưa sáng tạo... Vấn đề đặt ra là làm thế
nào để triển khai thực hiện các chính sách giảm nghèo có hiệu quả ở cơ sở,
1


khắc phục các hạn chế trong việc thực hiện chính sách thời gian qua. Để làm
rõ những vấn đề như thế cần có sự nghiên cứu một cách có hệ thống cả về lý
luận lẫn thực tiễn để tìm ra các giải pháp thiết thực trong việc thực hiện chính
sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện. Đây là vấn đề rất bức thiết
hiện nay ở địa phương cần sớm được nghiên cứu làm rõ. Xuất phát từ yêu cầu
lý luận và thực tiễn đó, tơi chọn vấn đề "Quản lý nhà nước về giảm nghèo
bền vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An" làm đề tài nghiên
cứu Luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý cơng.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Có rất nhiều cơng trình nghiên cứu về cơng tác xóa đói giảm nghèo và
thực hiện chương trình giảm nghèo bền vững ở Việt Nam và ở các địa
phương. Tuy nhiên các đề tài nghiên cứu chuyên sâu về giảm nghèo bền vững
từ góc nhìn quản lý nhà nước tại địa bàn cụ thể là huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ
An thì chưa có.Vì vậy, tiến hành nghiên cứu đề tài này, tác giả sẽ đóng góp bổ
sung thêm vào những kết quả đã có một số khía cạnh về quản lý nhà nước,
đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm giảm nghèo bền vững trên địa bàn
huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
Sau đây tác giả xin trích dẫn một số nghiên cứu tiêu biểu có liên quan:
2.1.

Đối với sách, báo

bền vững mới được trình bày sơ bộ, chưa đề cập vấn đề đánh giá quản lý nhà
nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh.
- Nguyễn Thị Phương Hoa (2017), Quản lý nhà nước về giảm nghèo
bền vững trên ở các huyện miền núi biên giới tỉnh Thanh Hóa, Luận văn Thạc
sỹ Quản lý cơng, Học viện hành chính Quốc gia, Hà Nội. Cũng như tình trạng
như của tác giả Nguyễn Thế Tân mà tác giả nói ở trên.
- Phạm Bình Long (2017), Quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững
trên địa bàn tỉnh Bình Dương, Luận văn Thạc sỹ Quản lý cơng, Học viện
hành chính Quốc gia, Hồ Chí Minh. Tác giả này đã đề cập đến sự cần thiết
đánh giá quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh Bình
Dương nhưng cũng chưa đưa ra những chỉ tiêu cụ thể để đánh giá.
- Thái Thọ (2019), Quản lý nhà nước về giảm nghèo trên địa huyện
Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, Luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế, Học viện
Khoa học xã hội, Hà Nội. Tác giả này chưa trình bày rõ nội hàm của quản lý
nhà nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh, địa bàn huyện.
3


- Nguyễn Văn Sinh (2015), Thực hiện chính sách giảm nghèo ở huyện
Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, Luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế, Trường Đại
học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội. Tác giả Nguyễn Văn Sinh
chưa trình bày rõ nội hàm của quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững trên
địa bàn tỉnh, địa bàn huyện, chỉ tập trung nêu ra các chính sách giảm nghèo
triển khai trên địa bàn.
- Trần Nguyên Hịa (2013), Hồn thiện q trình tổ chức thực thi chính
sách tín dụng ưu đãi người nghèo ở huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, Luận văn
Thạc sỹ Quản lý công, Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội. Tác giả này tuy đề
cập các chính sách tín dụng ưu đãi người nghèo nhưng chưa chỉ rõ những hạn
chế, yếu kém của hệ thống chính sách đó.
- Nguyễn Đăng Bình (2010), Đầu tư phát triển gắn với tăng trưởng

Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài phải thực hiện thành
công những nhiệm vụ chủ yếu sau:
- Hệ thống lại những vấn đề về lý luận của quản lý nhà nước về giảm
nghèo bền vững.
- Phân tích, đánh giá một cách khách quan, khoa học về thực trạng
nghèo đói và tình hình thực hiện quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững
trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Để từ đó rút ra các thành công,
hạn chế, nguyên nhân và xác định những vấn đề cần tiếp tục giải quyết.
- Đề xuất quan điểm, mục tiêu, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà
nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
trong thời gian tới.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu tình hình đói nghèo và thực trạng quản lý nhà nước về
giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung: Luận văn nghiên cứu cả lý thuyết và thực tiễn,
cả hiện trạng và tương lai giảm nghèo bền vững và quản lý nhà nước về giảm
nghèo bền vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Đặc biệt sẽ đề
xuất quan điểm, mục tiêu, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về
giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc trong những năm tới.
- Phạm vi không gian: trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
- Phạm vi thời gian:
+ Thời gian đánh giá thực trạng: Giai đoạn 2015-2019.
+ Thời gian đề xuất giải pháp: Năm 2020 và sau năm 2020.
5


5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Phương pháp luận

6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Luận văn cung cấp thêm căn cứ khoa học cho việc hoạch định chủ
trương, xây dựng giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về giảm
nghèo bền vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn được kết cấu thành 03 chương
cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững
trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
Chương 3: Mục tiêu và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà
nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.

7


CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ GIẢM
NGHÈO BỀN VỮNG
Tuy đề tài luận văn nghiên cứu vấn đề quản lý nhà nước về giảm nghèo
bền vững trên địa bàn huyện nhưng quản lý nhà nước về giảm nghèo bền
vững là vấn đề cần được thống nhất trên phạm vi cả nước, tỉnh và huyện. Vì
thế Luận văn sẽ tập trung làm rõ hơn vấn đề quản lý nhà nước về giảm nghèo
bền vững để vận dụng vào nghiên cứu vấn đề này trên địa bàn huyện Nghi
Lộc tỉnh Nghệ An.
1.1. Một số khái niệm quản lý nhà nƣớc về giảm nghèo bền vững
1.1.1. Khái niệm giảm nghèo
1.1.1.1. Khái niệm đói nghèo
Đói nghèo là một hiện tượng mang tính kinh tế - xã hội, tác động rất
lớn đến sự phát triển bền vững của bất cứ một quốc gia nào trên thế giới.
Khơng có một định nghĩa chung về đói nghèo, khái niệm đói nghèo được

Tại Việt Nam, sau 30 năm đổi mới chuyển từ một quốc gia thu nhập
thấp sang nước có thu nhập trung bình nên cách tiếp cận đánh giá tiêu chuẩn
nghèo ở Việt Nam đã có sự thay đổi và có nhiều tiến bộ để phù hợp với tiêu
chuẩn nghèo của thế giới.
Căn cứ vào mức sống thực tế các địa phương, trình độ phát triển kinh
tế-xã hội, từ năm 1993 đến năm 2015, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội
đã 6 lần công bố tiêu chuẩn cụ thể cho hộ nghèo. Các tiêu chí này thay đổi
theo thời gian cùng với sự thay đổi mặt bằng thu nhập quốc gia.
Giai đoạn 1993-2000 chuẩn nghèo được quy đổi ra gạo có mức dưới 2025kg gạo; giai đoạn 2000-2015 cách đo lường và đánh giá nghèo thông qua thu
nhập (giai đoạn 2001-2005 mức thu nhập dưới 150.000 đồng. giai đoạn 20062010 mức thu nhập dưới 260.000 đồng; giai đoạn 2011-2015 mức thu nhập
dưới 500.000 đồng). Chính phủ quy định chuẩn nghèo dựa trên mức chi tiêu
đáp ứng những nhu cầu tối thiểu và được quy thành tiền. Nếu người có thu
nhập thấp dưới mức chuẩn nghèo thì được đánh giá thuộc diện hộ nghèo. Trên
9


thực tế, nhiều hộ thoát nghèo nhưng mức thu nhập vẫn nằm cận chuẩn nghèo,
do đó số lượng hộ cận nghèo vẫn rất lớn, tỷ lệ tái nghèo còn cao.
Để thực hiện cam kết trước cộng đồng quốc tế là xóa bỏ tình trạng
nghèo dưới mọi hình thức, khơng để bất cứ ai bị bỏ lại phía sau. Ngày
15/9/2015 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 1614/QĐ-TTg phê duyệt
Đề án tổng thể “Chuyển đổi phương pháp tiếp cận đo lường nghèo từ đơn
chiều sang đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020”. Chuẩn nghèo giai
đoạn 2016 - 2020 của Việt Nam được xây dựng theo hướng sử dụng kết hợp
cả chuẩn nghèo về thu nhập và thiếu hụt mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ
xã hội cơ bản bao gồm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, tiếp cận
thông tin (Có phụ lục 1 chi tiết kèm theo)
1.1.1.3. Khái niệm giảm nghèo
Giảm nghèo chính là làm cho bộ phận dân cư nghèo giảm đi nhờ nâng cao
thu nhập, nâng cao mức sống để thốt khỏi tình trạng nghèo. Biểu hiện ở tỷ lệ

mức độ th a mãn những nhu cầu cơ bản, mức sống, mức thu nhập cao hơn
mức chuẩn và duy trì được mức th a mãn những nhu cầu cơ bản, mức sống,
mức thu nhập trên mức chuẩn ngày cả khi gặp phải các cú sốc hay rủi ro”.
1.1.3. Khái niệm quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững
Quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững là việc/hành động của cơ
quan nhà nước hữu trách sử dụng bộ máy, nhân lực, cơng cụ của mình để thực
hiện chức năng quản lý giảm nghèo bền vững trên địa bàn xác định.
Có thể hiểu “Quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững là sự tác động có
tổ chức, có mục đích, có ý thức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với
lĩnh vực giảm nghèo bền vững do các cơ quan trong bộ máy nhà nước t cấp
trung ương đến cấp cơ sở tiến hành để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của nhà
nước trong lĩnh vực giảm nghèo bền vững theo quy định của pháp luật”.
Các cơ quan nhà nước sử dụng công cụ quản lý để tác động tới hoạt
động giảm nghèo, như hoạt động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật
11


về giảm nghèo; hoạch định và tổ chức thực hiện các chính sách, chương trình,
kế hoạch, dự án giảm nghèo; huy động mọi nguồn lực tài chính để đầu tư cho
các chương trình dự án giảm nghèo; tổng kết đánh giá kết quả thực hiện. Qua
đó nhằm quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện giảm nghèo từng bước nâng
cao chất lượng đời sống nhân dân, giúp người nghèo thốt khỏi tình trạng
nghèo, hạn chế tối đa nguy cơ tái nghèo, ổn định và phát triển đất nước.
1.2. Sự cần thiết và những yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý nhà nƣớc về
giảm nghèo bền vững
1.2.1. Sự cần thiết phải thực hiện quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững
Trong công tác giảm nghèo bền vững ở nước ta hiện nay, vai trò quản
lý của Nhà nước là rất cần thiết, bởi các lý do sau:
Một là, Quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện
góp phần tạo ra sự ổn định cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội của huyện

Do đó, nhà nước phải là chủ đạo trong việc can thiệp vào các hoạt
động phát triển kinh tế – xã hội theo chương trình, mục tiêu đã đề ra, là tiền
đề để giảm nghèo nhanh và bền vững góp phần đưa nước ta đạt tới trình độ
phát triển tương đương với quốc tế và khu vực, thoát khỏi nguy cơ lạc hậu và
tụt hậu.
Hai là, Quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững trên địa bàn huyện
giúp huyện xác định định rõ phương hướng và các bước hiện thực hóa giảm
nghèo bền vững trên địa bàn.
Có thể thấy rằng, chính những chủ trương của Đảng, hệ thống pháp
luật, chương trình, chính sách của Nhà nước là cơng cụ để định hướng cho
việc triển khai thực hiện các chương trình, đề án giảm nghèo bền vững tại địa
phương, vạch ra những cách đi, bước làm cụ thể dựa trên các nguồn lực góp
phần giảm nghèo nhanh, bền vững. Đó cũng chính là những tiền đề cơ bản
nhất đảm bảo cho chương trình giảm nghèo bền vững ln đi đúng con đường
và mục tiêu đã đề ra.
13


1.2.2. Những yếu tố ảnh hƣởng đến QLNN về giảm nghèo bền vững
1.2.2.1. Những yếu tố chủ quan
Một là, vai trị của Đảng, Nhà nước và của chính quyền địa phương về
giảm nghèo bền vững
Do xuất phát điểm của nền kinh tế, cùng trình độ tổ chức, quản lý xã
hội của đất nước khi bước vào giai đoạn quá độ lên Chủ nghĩa xã hội còn
thấp, nên vấn đề đảm bảo an sinh xã hội trong đó có giảm nghèo bền vững đã
được Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương xác định là mục tiêu, biện
pháp cần tiến hành đầu tiên, kiên trì, bền bỉ trong thời gian dài để góp phần
củng cố, nâng cao chất lượng các nguồn lực, vừa giữ vững ổn định chính trị,
từng bước nâng cao mức sống của nhân dân.
Để thực hiện có hiệu quả quản lý nhà nước về giảm nghèo bền vững thì

Trong hoạt động giảm nghèo bền vững, pháp luật là một công cụ để
chính thức hóa các chủ trương, đường lối của Đảng áp dụng trong quản lý
điều hành. Nhà nước ta đã xác định quản lý mọi mặt của đời sống bằng pháp
luật, là nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. Vì vậy, quản lý nhà
nước giảm nghèo bền vững có hiệu quả hay khơng phụ thuộc rất lớn vào sự
đồng bộ, tính khoa học, rõ ràng, cụ thể của hệ thống pháp luật.
Ba là, Chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức thực thi quản lý nhà
nước giảm nghèo bền vững.
Đây là yếu tố có vai trị quyết định đến kết quả tổ chức thực hiện quản
lý nhà nước giảm nghèo bền vững. Năng lực tổ chức, quản lý của đội ngũ cán
bộ, công chức trong thực hiện quản lý nhà nước giảm nghèo bền vững là
thước đo bao gồm nhiều tiêu chí phản ánh về đạo đức công vụ, về năng lực
thiết kế tổ chức thực hiện, năng lực phân tích, dự báo để có thể chủ động ứng
phó được với những tình huống phát sinh trong q trình tổ chức thực hiện
chính sách...
15