S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
A. MỞ ĐẦU
I . LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .
Là một giáo viên qua đào tạo Cao đẳng Sinh - Địa. Được đảm nhận giảng dạy
môn địa lý ở trường THCS. Qua giảng dạy tôi rất ham thích bộ môn này vì: Địa lý là
môn khoa học có từ lâu đời. Trên bề mặt của trái đất mỗi miền đều có phong cảnh riêng
về nóng, lạnh, gió, mưa, về non nước, cây cỏ, động vật. Ngay cả con người sinh sống
trong các miền ấy cũng có cách làm ăn sinh hoạt riêng. Nhưng sự khác biệt ấy do nhiều
nguyên nhân gây nên. Môn địa lý có thể giải thích được.
Địa lý là một ngành khoa học có phạm trù rộng lớn và có tính thực nghiệm, nó
không ngừng ở việc mô tả các sự vật và hiện tượng địa lý đã xảy ra trên bề mặt trái đất
mà còn tìm cách giải thích, phân tích, so sánh tổng hợp các yếu tố địa lý; cũng như thấy
được các mối quan hệ giữa chúng với nhau. Mặt khác nó còn góp phần vào việc khai
thác, sử dụng bảo vệ và cải tạo tài nguyên thiên nhiên - môi trường một cách hợp lý
nhằm góp phần vào việc xây dựng Kinh tế- Xã hội nước nhà.
Việc học tập môn Địa lý sẽ giúp các em hiểu được thiên nhiên, hiểu được các
điều kiện và cách thức sản xuất của con người ở chung quanh các em, vì trong khi giải
thích các hiện tượng tự nhiên, khoa học Địa lý đã vạch ra những mối quan hệ gắn bó
giữa chúng như: Nắng to thì bốc hơi nước mạnh, trời có nhiều mây. Mây nhiều lại sinh
ra mưa, hoặc những nơi đất đai phì nhiêu thì cây cối sinh trưởng thuận lợi, mùa màng
tươi tốt, nông nghiệp phát triển.
Học Địa lý các em sẽ gặp nhiều hiện tượng không phải lúc nào cũng xảy ra trứơc
mắt chúng ta; Vì vậy các em phải quan sát chúng trên tranh ảnh, hình vẽ và nhất là trên
Atlát địa lý Việt Nam. Atlát địa lý Việt Nam là đồ dùng không thể thiếu được của những
người học và nghiên cứu địa lý nước nhà. Môn Địa lý Việt Nam luôn gắn bó với thiên
nhiên, với đất nước và đời sống. Việc học tập môn Địa lý Việt Nam trong nhà trường sẽ
giúp các em hiểu thiên nhiên, yêu đất nước hơn.
Do vậy việc lựa chọn đề tài “ Sử dụng Atlát địa lý Việt Nam trong dạy và học ở
trường THCS ” là một hướng nghiên cứu mà tôi cho là rất thiết thực đối với việc học
của học sinh và việc giảng dạy môn Địa lý VN của giáo viên.
II - LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ.

được các phương pháp sử dụng Atlát Việt Nam khoa học, hiệu quả.
VI. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Nghiên cứu trong môn Địa lý lớp 9 chương trình THCS
B. NỘI DUNG
Đinh Văn Sỹ - GV trường THCS Trì Quang
2
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Atlat cung cấp nguồn trí thực địa lý tổng hợp cả tự nhiên lẫn Kinh tế - Chính trị của
một vùng, một khu vực, một quốc gia của một châu lục hoặc cả thế giới một cách đầy
đủ nhất trong một quyển sách. Do đó Atlat rất hữu ích và tiện lợi cho cả thầy lẫn trò
trong nghiên cứu, học bài, làm bài, trả lời câu hỏi hoặc viết báo cáo trình bày những vấn
đề địa lý qua Atlat HS có thể trình bày về phân bố sản xuất hoặc nói rõ ngành đó ở đâu,
vì sao và qua số liệu ở các biểu đồ của Atlat HS có thể trình bày về tình hình phát triển,
quá trình phát triển của các ngành (không cần nhớ số liệu ở sách giáo khoa).
II. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1. Thực trạng.
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy khả năng sử dụng Atlát Việt Nam của các em
lớp 9 còn kém. HS chưa biết khai thác các thông tin từ các bản đồ, lược đồ, biểu đồ
trong Atlát vào các bài học để phát hiện kiến thức cũng như củng cố kiến thức.Vì vậy
kết quả học tập chưa cao, trong quá trình học việc sử dụng Atlát Việt Nam của các em
còn lúng túng, các em chưa có hứng thú nhiều với môn học, điểm số trong các bài kiểm
tra nhất là những bài cần sử dụng Atlát còn thấp .
Kết quả bài kiểm tra của HS giữa học kỳ I năm học 2010 - 2010 như sau:
SHS
GIỎI KHÁ TRUNG BÌNH YẾU
Số điểm % Số điểm % Số điểm % Số điểm %
48 3 9 15 30 25 51 4 10
Để có kết quả tốt trong quá trình học môn địa lý Việt Nam các em HS cần phải biết
khai thác tốt Atlát nghĩa là phải có phương pháp sử dụng Atlát Việt Nam khoa học.

- Đông Nam Bộ: Chủ yếu là đất phù sa cổ, đất feranit phát triển trên đá ba dan và
đá mắc ma thích hợp với cây cao su, cây cà phê.
d . Biết khai thác biểu đồ qua từng ngành:
+ Biểu đồ giá trị tổng sản lượng các ngành hoặc biểu đồ diện tích của ngành
trồng trọt. GV hướng dẫn HS biết cách khai thác các biểu đồ trong quá trình giảng bài
có liên quan.
Ví dụ: Diện tích và sản lượng lúa của các năm (trang 11) Qua biểu đồ hãy cho
biết sản lượng lúa của nước ta qua các năm như thế nào? Giải thích vì sao có sự thay đổi
như vậy?.
GV hướng dẫn HS cách tính chiều cao của các biểu đồ cột và biểu đồ của các tỉnh.
Đinh Văn Sỹ - GV trường THCS Trì Quang
4
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
+ Biết cách sử dụng các biểu đồ hình tròn để tìm giá trị sản lượng của từng ngành.
Ví dụ: Giá trị sản lượng của ngành chăn nuôi (trang 11). Qua biểu đồ hãy cho
biết sản lượng của ngành chăn nuôi ở nước ta qua các năm như thế nào? Xu hướng phát
triển của ngành chăn nuôi hiện nay?
Giá trị tổng sản lượng công nghiệp nhẹ và công nghiệp thực phẩm trong giá trị
tổng sản lượng toàn ngành công nghiệp (trang 14) Qua biểu đồ hãy cho biết sự chuyển
dịch cơ cấu nông nghiệp? Vì sao có sự chuyển dịch đó ?
e . Biết sử dụng Atlat cho các câu hỏi:
+ Những câu hỏi chỉ cần một bản đồ trong Atlát:
Ví dụ:
- Hãy trình bày nguồn tài nguyên khoáng sản ở nước ta và nêu nhận xét về phân
bố (Chỉ cần sử dụng bản đồ "Địa chất - Khoáng sản" trang 14 trong atlát là đủ)
- Hãy nhận xét tình hình phân bố dân cư của nước ta. Nguyên nhân? Hậu quả? Hướng
giải quyết? (Chỉ cần sử dụng một bản đồ "Dân cư và dân tộc " trang 9 atlat là đủ).
+ Những câu hỏi cần dùng nhiều trang bản đồ trong atlát.
- Những câu hỏi đánh giá thế mạnh của một ngành.
Ví dụ: Tiềm năng của ngành công nghiệp: