Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

I: Mở đầu:
1. Lý do chon đề tài:
Biển đảo quê hương hiện nay đã và đang trở thành vấn đề được Nhà nước
đặc biệt quan tâm cũng như tồn thể người dân Việt Nam nói riêng và thế giới
nói chung. Đi kèm với những vấn đề liên quan về chủ quyền biển đảo dân tộc ta
thì việc bảo vệ tài nguyên và môi trường biển, hải đảo cũng quan trọng khơng
kém. Vì thế cho trẻ tiếp cận với vấn đề tài nguyên và môi trường biển, hải đảo là
rất cần thiết. Điều này giúp trẻ có những hiểu biết ban đầu về môi trường, tài
nguyên biển đảo. Từ đó, khơi dậy nhận thức bảo vệ tài nguyên – môi trường
biển đảo và niềm tự hào, tinh thần dân tộc của trẻ đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ
quyền quốc gia trên biển trong tương lai không xa.
Thực tế hiện nay vấn đề môi trường và tài nguyên đang trở nên vô cùng
bức thiết. Đây là mối lo ngại của tồn cầu chứ khơng riêng một quốc gia nào. Sự
biến đổi khí hậu tồn cầu đã và đang diễn ra với những hệ lụy không lường. Con
người đang phải đối diện với rất nhiều nguy cơ. Bằng chứng là môi trường tài
nguyên đang dần cạn kiệt và không ngừng suy thối. Chất lượng cuộc sống cũng
vì thế mà suy giảm bởi yếu tố môi trường tác động trực tiếp đến cuộc sống con
người. Biển và đại dương là cái nôi của sự sống, đã và đang cung cấp cho nhân
loại một khối lượng rất lớn thực phẩm, dược phẩm, nguyên nhiên vật liệu, năng
lượng, tài nguyên thiên nhiên… Nhưng việc phát triển kinh tế biển cũng đang
làm suy giảm mạnh nguồn tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường biển nghiêm
trọng. Môi trường vùng biển Việt Nam với diện tích rộng hơn 1 triệu km2, sẽ là
khơng gian phát triển và sinh tồn tương lai, cũng không nằm ngồi quy luật ấy.
Có thể nói, con người giữ vai trò quan trọng đặc biệt trong vấn đề bảo vệ
tài ngun mơi trường. Vì lẽ đó, việc giáo dục nâng cao ý thức cho con người
cần được quan tâm sâu sát. Ở lứa tuổi mầm non, trong chương trình học trẻ cũng
đã sớm làm quen với môi trường xung quanh và phần nào được giáo dục về bảo
vệ môi trường. Ý thức bảo vệ tài nguyên và môi trường cũng dần dần từ đó được

trẻ tình u, lịng tự hào ý thức bảo vệ, gữi gìn biển đảo quê hương, góp phần
xây dựng biển đảo quê hương, đất nước Việt Nam càng thêm xanh, sạch đẹp,
phát triển bền vững.
Do vậy, tơi ln mong muốn có được những giải pháp để giúp giáo viên
tăng thêm hiệu quả dạy học, cụ thể là công tác giáo dục trẻ bảo vệ môi trường,
tài nguyên biển, hải đảo quê hương. Nhằm mục đích cho trẻ tiếp thu với nền văn
hóa truyền thống một cách tích cực, phù hợp hoạt động của trẻ. Đồng thời thông
Giáo viên: Trần Thị Tỷ

2


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

qua lời của những bài hát, hay những câu chuyện có thể sẽ giúp trẻ nhận biết về
biển đảo quê hương mình.
Xuất phát từ những lý do trên, tôi thiết nghĩ rằng cần phải hướng đến giáo
dục cho trẻ có được ý thức sống hịa đồng với mơi trường, từ đó có cách bảo vệ
mơi trường. Vì thế, tôi xin đề xuất “Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi
trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trường mầm non sao mai” làm đề
tài sáng kiến kinh nghiệm của mình.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
a. Mục tiêu của đề tài:
Đã từ lâu biển là một bộ phận không thể thiếu của dân tộc Việt Nam, là
chỗ dựa tinh thần và vật chất cho người dân. Biển ln gắn bó chặt chẽ với mọi
hoạt động sản xuất, đời sống của dân tộc và ngày càng đóng vai trị hết sức quan
trọng. Vậy chúng ta phải làm gi? Và làm như thế nào để biển luôn là nguồn phát
triển kinh tế lớn nhất. Đó là những câu hỏi mà tơi thường xun đặt ra.
Vì thực tế cho thấy trong những năm gần đây thật đáng buồn khi con

hiểu một phần nào về biển đảo của mình và cũng từ đó giúp trẻ phát triển một
cách tồn diện hơn nữa.
b. Nhiệm vụ của đề tài:
Trẻ em như “Tờ giấy trắng”, do đó muốn cho trẻ phát triển một cách tồn
diện, vững chắc thì trong q trình chăm sóc, giáo dục trẻ địi hỏi người giáo
viên phải chú ý đến phát triển đồng bộ về: Đức – Trí – Văn – Thể - Mỹ. Vì vậy
để thực hiện tốt nhiêm vụ của mình thì người giáo viên nói chung và bản thân
tơi nói riêng phải tích cực chủ động, sáng tạo, tìm ra những phương pháp, biện
pháp phù hợp để dìu dắt học sinh thực hiện có hiệu quả. Tạo nền tảng tốt cho
các em sau này. Và từ đó tơi đã rút ra những nhiệm vụ cơ bản của đề tài như sau:
- Hình thành khả năng nhận thức tích cực về mơi trường biển và hải đảo.
- Giúp trẻ có điều kiện, cơ hội thể hiện nhận thức của mình thơng qua các
hoạt động về biển và hải đảo trong trường mầm non.
- Hình thành và phát triển ở trẻ tính tích cực, sáng tạo, biết giải quyết các
vấn đề trong hoạt động lồng ghép biển, hải đảo một cách độc lập tích cực.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Từ những lí do trên tơi đã tìm ra đối tượng nghiên cứu của tôi là: “Một số
biện pháp tích hợp lồng ghép giáo dục tài ngun và mơi trường biển, hải đảo
Giáo viên: Trần Thị Tỷ

4


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

cho trẻ mầm non 5 - 6 tuổi trong trường mầm non Sao mai" Thuộc vùng nông
thôn miền núi. 
4. Giới hạn Phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu trong khuôn khổ: Học sinh: 5 – 6 tuổi đang học tại Trường

Mỗi người dân Việt Nam đều biết đến câu thành ngữ “Rừng vàng biển
bạc”. Đó là câu nói quen thuộc của ơng cha ta chỉ sự giàu có, trù phú của nước
ta về tài ngun thiên nhiên. Câu nói thể hiện lịng tự hào, niềm yêu quý của
chúng ta đối với của cải, giang sơn gấm vóc của đân tộc Đại Việt. Chúng ta có
thể tự hào rằng nước ta có đường bờ biển dài 3260km, phần biển có diện tích
hơn 1.000.000km vng, có khoảng hơn 4.000 hịn đảo, ở trong miền nhiệt đới
gió mùa, thiên nhiên đa dạng, có nguồn khống sản phong phú, nhiều đồng bằng
rộng lớn, có hàng chục nghìn lồi sinh vật sống và phân bố khắp mọi miền đất
nước, có rừng nhiệt đới gió mùa…tạo nên nhiều hệ sinh thái khác nhau. Tài
nguyên thiên nhiên nước ta rất phong phú và đa dạng, nhất là tài nguyên biển.
Mỗi người phải biết giữ gìn, bảo vệ và khai thác hợp lý thì tài ngun khơng bị
cạn kiệt và trở thành vàng bạc thực sự.
Môi trường đang bị hủy hoại nghiêm trọng, gây nên sự mất cân bằng sinh
thái, sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Trong những năm gần đây một số vùng biển nước ta xảy ra tình trạng ơ nhiễm
và suy thối môi trường biển gây trở ngại và thiệt hại cho một số vùng kinh tế,
ảnh hưởng đến đời sống nhân dân. Ơ nhiếm mơi trường là ngun nhân khiến bà
mẹ thiên nhiên nổi giận, năm 2012 nước ta đã phải đón nhận 11 trận bão, áp thấp
nhiệt đới, lũ lụt…khơng chỉ người dân ven biển mà người dân trong cả nước đã
phải gồng mình gánh chịu. Một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên tình
trạng trên là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người. Vì vậy hiểu biết
về môi trường và giáo dục bảo vệ mơi trường trở thành một vấn đề cấp bách, có tính
chiến lược tồn cầu.
Mỗi học sinh Việt Nam cần phải hiểu biết về đất nước gồm cả đất liền, hải
đảo, vùng biển và vùng trời . Đặc biệt là hiện nay môi trường biển nước ta đang
bị ô nhiễm nặng nề . Việc bảo vệ môi trường biển, đảo là vấn đề cấp thiếc hiện
nay , không phải một cá nhân mà làm được, cần có cộng đồng xã hội cùng góp
sức để bảo vệ. Giáo viên cần cung cấp cho trẻ những hiểu biết ban đầu về môi
Giáo viên: Trần Thị Tỷ


thức bảo vệ môi trường, đặc biệt là bảo vệ môi trường biển và hải đảo. Điều này
vô cùng quan trọng trong đời sống của trẻ sau này, đó là nền móng cho sự hiểu
biết về đất nước, bảo vệ và phát triển bền vững biển và hải đảo Việt Nam.

Giáo viên: Trần Thị Tỷ

7


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

- Nhận thức rõ trách nhiệm của một cô giáo mầm non ngay từ đầu năm
học tôi đã lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp tích hợp giáo dục tài nguyên và
môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 - 6 tuổi”. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ
được giao tôi đã gặp một số thuận lời và khó khăn sau:
Thuận lợi:
* Cơ sở vật chất:
- Mơi trường lớp học khang trang, sạch sẽ, thống mát, trang thiết bị của
trường khá đầy đủ nên cho trẻ một môi trường học tập tốt.
- Ban giám hiệu luôn quan tâm giúp đỡ, khuyến khích sự tìm tịi, sáng tạo
của giáo viên, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phương tiện thực hiện các
hoạt động cho trẻ.
* Giáo viên:
- Hai giáo viên đứng lớp đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, nhiệt tình, yêu trẻ.
- Bản thân tôi nắm chắc phương pháp dạy học, luôn trau dồi kiến thức qua
sách báo, mạng intenet, học hỏi kinh nghiệm của chị em trong trường để nâng
cao trình độ chuyên môn.
- Luôn tham gia đầy đủ các buổi học chun mơn, dự giờ kiến tập do
trường, Phịng Giáo dục và Đào tạo tổ chức.

- Kiến thức về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo của giáo viên còn chưa
sâu.
Nguyên nhân:
- Quan niệm của một số phụ huynh cịn lạc hậu, xem cơ giáo dạy con
mình chỉ là người giữ trẻ, chơi tự do là chính.
- Trẻ lần đầu đến lớp biết bao nhiêu bỡ ngỡ, việc tích cực vận động trong
lồng ghép giáo dục về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo chưa cao.
- Nhiều giáo viên trẻ mới vào nghề chưa có kinh nghiệm trong cơng tác
giảng dạy.
- Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ phát triển không đồng điều, trẻ chưa cảm
nhận thế nào là hoạt động giáo dục lồng ghép tài ngun mơi trường biển, hải
đảo một cách tích cực...
Giáo viên: Trần Thị Tỷ

9


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

- Đồ dùng trang thiết bị chưa được phong phú, màu sắc chưa hấp dẫn trẻ,
nhận thức của phụ huynh chưa cao, trẻ chưa qua các lớp nhỏ đào tạo… Như vậy
đây là một vướng mắc mà địi hỏi chúng ta phải tìm hướng giải quyết. Bước đầu
chúng ta khắc phục bằng nhiều cách: Tự làm hoặc vận động chị em trong trường
cùng làm đồ dùng, đồ chơi. Thường xun tun truyền kiến thức ni dạy trẻ
có lồng ghép tài nguyên và môi trường biển, hải đảo cho các bậc cha mẹ học
sinh được biết. Có sự động viên, khích lệ kịp thời cho các cháu, đó là tình u
thương mà trẻ cảm nhận được từ cơ giáo của mình. Từ đó trẻ hứng thú, tự tin
hơn trong mọi hoạt động nhất là tích cực vận động trong phát triển ý thức về tài
nguyên và môi trường biển hải đảo.

năng hoạt động của các mơn học khác của trẻ nói chung và thái độ tích cực trong
việc bảo vệ tài nguyên và mơi trường biển, hải đảo nói riêng trẻ tiến bộ một
cách vượt bậc, trẻ sáng tạo, thực hiện chi tiết cụ thể về ý với tài nguyên và môi
trường biển, hải đỏa hơn.
3.2. Nội dung và cách thức thực hiện Các giải pháp, biện pháp:
Nói đến bảo vệ mơi trường, đặc biệt là tài nguyên môi trường biển và hải
đảo nó có vẻ cao siêu với trẻ mầm non, nhưng nó khơng hề khó khi ta áp dụng
chỉ đơn giản là tích hợp, lồng ghép qua các hoạt động hàng ngày của trẻ. Nội
dung lồng ghép đơn giản, gần gũi với trẻ giúp trẻ học mà chơi, chơi mà học.
Biện pháp 1: Khảo sát ban đầu:
- Nắm bắt được tình hình thực tế của lớp, tơi quyết định tìm ra biện pháp
giáo dục trẻ có ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường trẻ sống, tài nguyên và môi
trường biển, hải đảo.
Bước đầu khảo sát kết quả cho thấy:
S

Nội dung tiêu chí khảo sát

TT

1

Biết tên 1 số bãi biển, đảo nổi tiếng

Đạt

Chưa đạt

Số



10

24

3

Biết giữ gìn trật tự vệ sinh công cộng,

25

59,5

17

40,5

vệ sinh trường lớp.

Giáo viên: Trần Thị Tỷ

11


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

4

Biết cất dọn đồ dùng, dồ chơi đúng


17

40,5

7

Phân biệt được những hành động đúng

20

47,6

22

52,4

- sai đối với môi trường biển và hải
đảo
8

Biết tiết kiệm nước khi sử dụng

28

66.7

14

33,3


12


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

+ Các yếu tố vô cơ: Nham thạch, đất, nước, khơng khí, ánh sáng mặt trời…
+ Các yếu tố hữu cơ: Động thực vật, nấm, vi khuẩn và cả con người.
+ Các yếu tố vật lý: nhiệt, âm thanh, các nguồn năng lượng như than, dầu
khí, gỗ củi…
Môi trường tự nhiên cung cấp cho con người các nguồn tài nguyên
khoáng sản phục vụ cho sản xuất và đời sống.
- Môi trường nhân tạo: Bao gồm tất cả những gì mà con người tạo nên,
làm thành tiện nghi trong cuộc sống như nhà ở, các cơng trình văn hóa, cơng
viên…
* Ơ nhiễm mơi trường: Là sự làm thay đổi tính chất của mơi trường, vi
phạm tiêu chuẩn về môi trường.
- Sự ô nhiễm môi trường là hậu quả của các hoạt động tự nhiên như: hoạt
động núi lửa, thiên tai, lũ lụt, bão…hoặc các hoạt động do con người gây ra
trong công nghiệp, nông nghiệp, giao thông và trong sinh hoạt hàng ngày. Môi
trường bị ô nhiễm sẽ gây hại đến sức khỏe con người, sự phát triển của sinh vật
và làm giảm chất lượng của môi trường.
* Bảo vệ môi trường: Là những hoạt động giữ cho môi trường trong lành,
sạch đẹp, đảm bảo cân bằng sinh thái, ngăn chặn, khắc phục các hậu quả xấu do
con người và thiên nhiên gây ra cho môi trường, khai thác và sử dụng hợp lý các
tài nguyên thiên nhiên. Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ của tất cả mọi người.
Bảo vệ môi trường là vận dụng những kiến thức, kỹ năng về mơi trường vào
việc chăm sóc bảo vệ môi trường.
* Hiện nay môi trường trên thế giới và ở Việt Nam đang bị ô nhiễm nặng


14


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

Ô nhiễm rác thải

Sinh vật biển bị suy thoái

Cá chết hàng loạt

Thiếu nước ngọt trên huyện đảo
Giáo viên: Trần Thị Tỷ

15


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

* Nguyên nhân do tự nhiên:
- Hiện tượng biển tiến, biển lùi.
- Bão biển, nước dâng

Bão biển
- Tràn dầu tự nhiên

Tràn dầu trên biển


Rừng ngập mặn bị phá làm đầm tôm
* Bảo vệ môi trường biển:
- Hạn chế việc xả các chất thải trực tiếp ra biển và xuống biển, các khu
đô thị, các điểm quần cư ở vùng hạ lưu của sông, ven biển.
- Cần nhanh chóng hồn thiện hệ thống xử lí rác và nước thải các cơ sở
nuôi trồng, chế biến thuỷ sản, các hoạt động du lịch, các phương tiện vận tải,
công trình xây dựng, thăm dị và khai thác dầu khí trên biển.
- Tăng cường và thường xuyên tiến hành việc dọn dẹp vệ sinh, làm sạch
môi trường. Không để ô nhiễm tới nước biển, bờ biển và trên biển.
* Bảo vệ môi trường bờ biển, bãi biển:

Giáo viên: Trần Thị Tỷ

18


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

- Các hoạt động của con người ở khu vực bờ biển cần phải kiểm soát chặt
chẽ việc thực thi nghiêm chỉnh các điều luật có liên quan.
- Nâng cao nhận thức, có ý thức và hành động thiết thực để bảo vệ mơi
trường biển
- Có hệ thống đê kè để chống sạt lở
- Trồng cây chắn gió
- Xử lí chất thải rắn, nước thải
- Khắc phục các sự cố môi trường
* Bảo vệ môi trường thềm lục địa và đáy biển:
- Hạn chế và tập trung khai thác q mức cơng trình xây dựng và khai

20


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

* Môi trường xã hội:
- Nhân biết môi trường xã hội: Giao thông, nghề nghiệp.
- Một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường.
- Một số cách tránh tác hại môi trường ô nhiễm.
* Quan tâm bảo vệ môi trường:
- Tiết kiệm trong sinh hoạt: Tiết kiệm điện, nước, giữ gìn đồ dùng, đồ
chơi…
- Tham gia vệ sinh môi trường: Không vứt rác bừa bãi, tham gia vệ sinh,
lau chùi, sắp xếp đồ dùng đồ chơi…
- Yêu quý thiên nhiên: Không bẻ cây, không bắt động vật, biết chăm sóc
cây cối và con vật, khơng nói to nơi cơng cộng…
Nội dung này có thể tích hợp vào các chủ đề: Trường mầm non, tiểu học,
gia đình, bản thân, giao thông, nghề nghiệp.
b. Nội dung 2: Con người với động vật thực vật
- Mối quan hệ động vật, thực vật với mơi trường, đối với con người (ích
lợi đối với môi trường sinh thái: trong tự nhiên không có động vật, thực vật chỉ
có lợi hoặc có hại, tất cả đều cần thiết cho thiên nhiên)
- Chăm sóc, bảo vệ cây cối và các con vật.
Nội dung này có thể tích hợp vào các chủ đề: Thế giới động vật, thực vật.
c. Nội dung 3: Con người với thiên nhiên
- Gió: Ích lợi, tác hại của gió, biện pháp tránh gió.
- Nắng và mặt trời: Ích lợi và tác hại của nắng, các biện pháp tránh nắng.
- Mưa: nhận biết và đốn được trời sắp mưa, ích lợi và tác hại của mưa,
biện pháp tránh mưa.


Nội dung tích hợp

Hoạt động

T

Giáo viên: Trần Thị Tỷ

22


Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

1

Trường
mầm

- Xây dựng trường, lớp xanh, - Khám phá khoa học: Tìm
sạch, đẹp.

non,

hiểu trường mầm non
- Xây dựng nội quy của lớp

trường




Một số biện pháp lồng ghép giáo dục môi trường biển, hải đảo cho trẻ 5 – 6 tuổi
trong trường mầm non sao mai

- Tiết kiệm điện- nước.

- Hướng dẫn trẻ sử dụng tiết
kiệm nước sạch trong sinh
hoạt: Rửa tay, rửa mặt xong
nhớ khóa vịi nước…
- Xem hình ảnh thiếu nước
ngọt trên các đảo.
- Trị chơi: Lựa chọn hình ảnh
đúng, sai.

2

Bé và gia - Sử dụng tiết kiệm điện, - Trị chuyện về cách sử dụng
đình

nước, đồ dùng trong gia đình tiết kiệm điện, nước, đồ dùng

thân yêu

trong gia đình.
- Nghe kể chuyện: Chiếc túi
ni lơng
- Xem hình ảnh các gia đình
trên huyện đảo Lý Sơn thiếu


- Biết một số nghề bảo vệ - Trò chuyện về nghề trồng
môi trường

rừng, lao công… Liên hệ một
số nghề gần gũi có thể làm gì
để bảo vệ mơi trường.
VD: Nghề cấp dưỡng trong
trường, giáo viên, học sinh…

- Biết tên gọi, công cụ, sản - Khám phá khoa học: Nghề
phẩm và ý nghĩa 1 số nghề: làm muối, đánh bắt hải sản,
nuôi hải sản, đánh bắt hải nuôi cá, nuôi tôm, chế biến
sản, chế biến hải sản thành hải sản đơng lạnh…
nước mắm, tơm, cá đơng - Trị chơi: Xếp tranh quy
lạnh, nghề làm muối…
trình làm muối.
- Trị chuyện về cách chế biến
tơm cá…
- Trị chuyện về các món ăn
làm từ hải sản đơng lạnh…
- Xem hình ảnh đánh bắt cá
trên biển, các ao ni trồng
thủy sản…
- Xem hình ảnh người dân ở
Hạ Long nuôi cá lồng…

Giáo viên: Trần Thị Tỷ

25