Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005 Nghiên cứu Y học

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ YẾU TỐ DỊCH TỄ
CỦA GÃY XƯƠNG MŨI DO CHẤN THƯƠNG
Nguyễn Hữu Khơi*, Nguyễn Thị Xn Hương*, Ngơ Thị Diễm Trang**
TÓM TẮT

Nghiên cứu mơ tả hàng loạt ca được thực hiện tại khoa Tai Mũi Họng, BV Nhân dân Gia định
trong thời gian 2003-2004, trên 129 trường hợp chấn thương gẫy xương Mũi ở người lớn cho thấy:
Gẫy xương mũi xẩy ra chủ yếu ở nam giới, (77,5%) và lứa tuổi thanh niên (60,5%). Trong 5 nhóm
ngun nhân gẫy xương mũi, tai nạn giao thơng đứng đầu, tỷ lệ 52%, tiếp theo là đả thương có tỷ lệ
khá cao 33%. Thời điểm đỉnh của chấn thương gẫy xương mũi là buổi tối (18-24h) và ngày thứ 7 và
chủ nhật. Có 8 tình huống dẫn đến tai nạn giao thơng gẫy xương mũi mà tình huống chủ yếu là
người điều khiển xe máy đụng nhau (53%) hoặc tự té ngã (25%).

SUMMARY
RESEARCHING ON SOME EPIDEMOLOGIC FACTORS
OF NASAL FRACTURE DUE TO TRAUMA
Nguyen Huu Khoi, Nguyen Thi Xuan Huong, Ngo Thi Diem Trang
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 9 * Supplement of No 1 * 2005: 116 – 119
A descriptive study as series cases of 129 cases of trauma of the nose at ENT service, Nhan dan Gia
Định hospital, from 2003 to 2004 showed that nasal fracture was occured in the men with the highest
incidence (77.5%) and then the youth (60.5%). In five causes of nasal fracture, traffic accident was main
cause as 52%, the second was fighting as 33%. The peak incidence of nasal fracture was found during
period of evening (18-24h) and the weekend. In the group of traffic accident, incidence rate of motorcycle
accident was 87.9% in which motorcyclist fallen themselves was 25%, collision between two motorcycles
was 52.9%.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây, ở nước ta do phát
triển cơng nghiệp và tập trung đơ thị, chấn thương có
chiều hướng gia tăng, đặc biệt là tai nạn giao thơng

trong thời gian từ 5-2003 đến 10-2004 tại khoa TMH,
BV NDGĐ.
Chọn mẫu
Các BN nhập viện điều trị gẫy xương mũi đơn
thuần hoặc phối hợp với các tổn thươngở các bộ phận
* Bộ môn TMH ĐH Y D Tp. HCM
R
** TT Đào tạo và bồi dưỡng CBYT, Tp. HCM
R
Chuyên đề Mắt – Tai Mũi Họng
116
Nghiên cứu Y học
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

67
43
Ngun nhân gẫy xương mũi
29
100
0
2
4
6
8
10
12
0
0
0
0


BĐ 2 Các nhóm ngun nhân gãy xương mũi
Có 5 nhóm ngun nhân chấn thương gẫy xương
mũi: TNGT, Tai nạn sinh hoạt (TNSH), Tai nạn lao
động (TNLĐ), tai nạn thể thao(TNTT) và đả thương
(ĐT). Tỷ lệ các nhóm ngun nhân được trình bầy ở
BĐ2. Tai nạn giao thơng đứng đầu, trên một nửa các
trường hợp gẫy xương mũi, và đả thương chiếm tỷ lệ
cao (1/3) rất đáng để các nhà quản lý xã hội quan tâm.
Tai nạn giao thơng, phân tích các tình huống
dẫn đến gẫy xương mũi trên 68 trường hợp
TNGT
Nghiên cứu cho thấy có 8 tình huống xẩy ra gẫy
xương mũi, bao gồm 3 nhóm.
a - Nhóm 1: Người bị tai nạn sử dụng xe gắn

Tổng cộng 68 100%
Trong các trường hợp gẫy xương mũi, lứa tuổi
thanh niên chiếm tỷ lệ cao nhất, gần 2/3, trong khi đó
ở người đứng tuổi (> 50) tỷ lệ rất thấp (3%).
Qua phân tích kết quả nghiên cứu cho thấy: Sử
dụng xe máy bất cẩn là tình huống chủ yếu đưa đến
TNGT- gẫy xương mũi, trong đó xe máy đụng nhau
53%, xe máy tự ngã 25%, cộng cả 2 tình huống chiếm
78%.
Tai Mũi Họng
117
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005 Nghiên cứu Y học

Phân tích thời điểm thường xẩy ra gẫy xương
mũi.
Thời điểm trong ngày xẩy ra TNGT – gẫy xương
mũi được trình bầy ở bảng 4
Bảng 4: Gẫy xương mũi liên quan đến thời điểm trong
ngày-n ═ 129
Thời điểm trong ngày Số ca Tỷ lệ
0 giờ đến 6 giờ 16 12,4%
Sau 6 giờ đến 12 giờ 27 20,9%
12.5
15.5
10
13.9
14.7
17.1
21
0

tỷ lệ 11%. Các tổn thương phối hợp đã gặp là: Vỡ
xoang trán,Vỡ xoang hàm, Gẫy bờ dưới hốc mắt, Gẫy
xương hàm trên, Gẫy xương gò má
b- Gẫy xương mũi kín và hở: Gẫy kín: 104/129
cas, chiếm tỷ lệ 81%. Gẫy hở: 25/129 cas, chiếm tỷ lệ
19%.Gẫy xương mũi chủ yếu là gẫy kín đơn thuần, có
19% gẫy hở và 11% phối hợp vỡ xoang hoặc gẫy
xương hàm trên, gò má.
BÀN LUẬN
Về giới và tuổi
Chấn thương gẫy xương mũi (GXM) ở Tp HCM
xẩy ra ở nam giới gấp nhiều lần so với nữ giới, trong
nghiên cứu của chúng tơi là 3,5/1 và tương tự như kết
quả nghiên cứu trước đây (2001) của Chu Tất Hiên là
3,4/1
2
Phạm Tường Phong 3,6/1
6
, nhưng ở Âu- Mỹ tỷ
lệ này thấp hơn, theo Reinbolt là 2/1
7
. Lứa tuổi thanh
niên, 16-30 tuổi bị GXM nhiều nhất, qua nghiên cứu
của chúng tơi, chiếm tỷ lệ 62%, trong tổng số các
trường hợp GXM, tương tự như kết quả của Chu Tất
Hiên 55%
2
Phạm Tường Phong
6
.

đụng nhau. Tại Tp HCM hiện nay xe máy tăng đột
biến, là phương tiện giao thơng phổ biến nhất, và
mỗi tháng tăng lên 10.000 xe
8
, trong khi mặt đường
giao thơng cho 1 xe năm 1975 là 5,5 m2/xe đã giảm
xuống 1m
2
/xe hiện nay. Thêm vào đó, thiếu ý thức
đảm bảo an tồn giao thơng, khơng tn thủ quy
định sau uống rượu bia vẫn tham gia giao thơng.của
nhiều người, nhất là nam giới trẻ cũng góp phần gia
tăng nguy cơ tai nạn giao thơng – GXM cho chính
mình hoặc cho người mình đụng độ.
KẾT LUẬN
Gẫy xương mũi xẩy ra chủ yếu cho giới trẻ, đặc
biệt ở nam giới. Thời điểm đỉnh của tai nạn GXM là
buổi chiều tối (18-24h) và các ngày thứ 7 và chủ nhật.
Trên 50% các trường hợp GXM là do tai nạn giao
thơng với 8 tình huống dẫn đến tai nạn,chủ yếu là do
đi xe máy bất cẩn, đâm vào nhau, tự ngã hoặc đâm
vào các phương tiện lưu thơng khác.
Hơn 80% trường hợp GXM là gẫy kín đơn thuần.
Chuyên đề Mắt – Tai Mũi Họng
118
Nghiên cứu Y học
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

4 Nguyễn thị Quỳnh Lan (1995) Tình hình chấn thương mũi-
xoang tại trung tâm TMH Tp HCM từ1986-1995. Báo cáo