BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
----------

LÊ CÔNG BẰNG

TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO TRẠM
CHƯƠNG “TỪ TRƯỜNG” VẬT LÍ 11 TRUNG HỌC PHỔ
THƠNG VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA BÀI TẬP VẬT LÍ

Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VẬT LÍ
Mã số: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. TRẦN HUY HOÀNG

HUẾ, NĂM 2014


LỜI CAM ĐOAN
Tơi xin cam đoan đây là cơng trình nghiên cứu của riêng tôi, các
số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn này là trung thực
và chưa từng cơng bố trong bất kì một cơng trình nào khác.
Tác giả luận văn
Lê Công Bằng

Demo Version - Select.Pdf SDK

2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu .................................................................................... 13
3. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................. 14
4. Giả thuyết khoa học.............................................................................................. 14
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ........................................................................................... 14
6. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................... 15
7. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................. 15
8. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................... 15

Demo Version - Select.Pdf SDK

9. Cấu trúc của luận văn ........................................................................................... 16

NỘI DUNG ...................................................................................................................... 17
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC
THEO TRẠM VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA BÀI TẬP TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ TRUNG
HỌC PHỔ THƠNG.......................................................................................................... 17

1.1.1. Khái niệm về DHTT ................................................................. 17
1.1.2. Phân loại trạm ........................................................................... 18
1.1.2.1. Phân loại theo hình thức ........................................................................................ 18
1.1.2.2. Phân loại theo vị trí các trạm.................................................................................. 20
1.1.2.4. Phân loại theo phương tiện dạy học ....................................................................... 21
1.1.2.5. Phân loại theo vai trò của các trạm......................................................................... 22
1.1.2.6. Phân loại theo hình thức làm việc .......................................................................... 22
1.1.2.7. Phân loại theo các pha xây dựng kiến thức ............................................................. 22
1.1.2.8. Phân loại theo nhiệm vụ và phương tiện dạy học .................................................... 22


1.1.4.2. Nhược điểm........................................................................................................... 23


CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO TRẠM MỘT SỐ KIẾN
THỨC CHƯƠNG “TỪ TRƯỜNG” VẬT LÍ 11 THPT VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA BÀI
TẬP VẬT LÍ .................................................................................................................... 38
2.1. Cấu trúc nội dung chương “Từ trường” Vật lí 11 ............................................... 38

2.1.1. Đặc điểm nội dung chương “Từ trường” ................................... 38
2.1.2. Sơ đồ cấu trúc nội dung chương “ Từ trường” ........................... 39


2.1.3. Mục tiêu dạy học chương “Từ trường” Vật lí 11 THPT............. 39
2.1.3.1. Mục tiêu kiến thức ................................................................................................. 39
2.1.3.2. Mục tiêu về kỹ năng của chương “Từ trường”........................................................ 42
2.2. Cấu trúc các trạm trong chương ......................................................................... 43
2.3. Hệ thống BTVL hỗ trợ hoạt động dạy học theo trạm .......................................... 45

2.3.1. Các đặc trưng, tính chất của từ trường ....................................... 45
2.3.2. Lực từ trong các trường hợp ...................................................... 45
2.3.3. Ứng dụng của từ trường ............................................................ 46
2.4. Tổ chức DHTT với sự hỗ trợ của BTVL ............................................................ 47

2.4.1. Bảng tổng quan các trạm trong chương ..................................... 47
2.4.2. Sơ đồ các trạm dạy học ............................................................. 49
2.4.3. Xây dựng các trạm .................................................................... 50
2.4.4. Kế hoạch dạy học ...................................................................... 70
2.4.5. Tiến trình dạy học ..................................................................... 71
2.5 Kết luận chương 2 .............................................................................................. 80

CHƯƠNG 3: THỰC
NGHIỆM
SƯ PHẠM

3.7. Kết luận chương 3 ............................................................................................................... 88

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.......................................................................................... 99
1. Kết luận ............................................................................................................... 99
2. Kiến nghị ............................................................................................................. 99

TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................. 100

Demo Version - Select.Pdf SDK


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT

-

STT

Viết tắt

Viết đầy đủ

1

BTVL

Bài tập vật lí

2

DHTT


Phương pháp dạy học

8

SGK

Sách giáo khoa

9

THPT

Trung học phổ thông

10

Demo
SDKnghiệm
TNVersion - Select.Pdf Thực

11

TNSP

Thực nghiệm sư phạm

12

VL

Bảng 3.10. Giá trị các tham số đặc trưng .......................................................... 85
Bảng 3.11. Tổng hợp phân loại trình độ HS theo kết quả điểm ........................ 85
Biểu đồ 3.1. Số lượng HS giỏi, khá, trung bình, yếu – kém .............................. 86
Biểu đồ 3.2. % số lượng HS giỏi, khá, trung bình, yếu – kém của lớp TN ........ 86
Biểu đồ 3.3. % số lượng HS giỏi, khá, trung bình, yếu – kém của ĐC .............. 86
Đồ thị 3.1. Đồ thị phân bố tần suất điểm kiểm tra ............................................. 85
Đồ thị 3.2. Đồ thị tần số tích lũy ....................................................................... 86
Hình 1.1. Sơ đồ vịng trịn học tập trạm đệm .................................................... 16
Hình 1.2. Sơ đồ vịng trịn học tập trạm giám sát – dịch vụ ............................... 16
Hình 1.3. Sơ đồ vịng học tập với các trạm tùy chọn ......................................... 15
Hình 2.1. Sơ đồ cấu trúc logic chương từ trường .............................................. 35
Hình 2.2. Sơ đồ vịng trịn học tập bài 1............................................................ 46


Hình 2.2. Sơ đồ vịng trịn học tập bài 2............................................................ 46
Hình 2.3. Sơ đồ vịng trịn học tập bài 3............................................................ 46

Demo Version - Select.Pdf SDK


MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, q trình tồn cầu hóa và hội nhập kinh tế đang diễn ra
mạnh mẽ, sự chiếm lĩnh của nền kinh tế tri thức đòi hỏi con người phải tự chủ, sáng
tạo và tư duy khoa học. Sự phát triển đó của xã hội đặt ra cho giáo dục nước ta phải
nhanh chóng đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học nhằm tạo nguồn
nhân lực không những làm chủ tri thức, mà còn phải biết vận dụng tri thức vào thực
tiễn cuộc sống một cách sáng tạo và có hiệu quả.
Trước những yêu cầu đó, Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục đã có nhiều chủ



theo dự án (project learning), dạy học hợp tác (cooperatio learning), dạy học dựa
trên vấn đề (problem based learning), dạy học giải quyết vấn đề (learning by
problem solving) ...Một trong những hình thức dạy học mới, đã và đang được một
số nước trên thế giới như Đức, Thụy sĩ, Anh... sử dụng trong dạy học nhằm tăng
cường các hoạt động tự chủ, sáng tạo của học sinh đó là hình thức dạy học theo
trạm (ger. Lernstationen, còn gọi là học theo vòng tròn (eng. circuit training).
Dạy học theo trạm (DHTT) là một trong những hình thức dạy học mở. Trong
đó HS tích cực, tự chiếm lĩnh tri thức. Dạy học theo trạm không chỉ phù hợp với các
giờ học nội khóa mà cịn rất phù hợp với giờ học ngoại khóa. Trong giờ học ngoại
khóa, các nhiệm vụ học tập hồn tồn có thể được mở rộng hơn về mức độ yêu cầu
cũng như không gian học tập. Với những ưu điểm và tiềm năng lớn của hình thức
dạy học này, việc nghiên cứu, phát triển và vận dụng hình thức dạy học trong vật lí
nói riêng và trong dạy học phổ thơng nói chung là cần thiết và có ý nghĩa. [1]
Ở Viện Nam, phương pháp dạy học này chưa được quan tâm nghiên cứu một
cách thích đáng nên việc áp dụng chưa đạt hiệu quả cao.
Xuất phát từ các lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Tổ chức
dạy học theo trạm chương “ Từ trường” Vật lí 11 Trung học phổ thơng với sự hỗ
trợ của bài tập vật lí”.
2. Lịch sử vấnDemo
đề nghiên
cứu - Select.Pdf SDK
Version
Hình thức dạy học theo trạm xuất hiện từ đầu thế kỉ 20 dưới dạng sơ khai. Nó chính
thức được sử dụng như một hình thức dạy học bởi 2 người Anh là Morgan và
Adamson trong giờ học thể dục. Tại đó hai ơng đã xây dựng một vòng tròn luyện
tập để giúp học sinh nâng cao thể lực và thành tích cá nhân trong thi đấu. Sau này
các hình thức dạy học mở phát triển, phương pháp tổ chức dạy học theo các vòng
tròn học tập được hình thành và lan ra nhanh chóng.

Demo Version - Select.Pdf SDK

nào đề cặp tới việc áp dụng hình thức dạy học theo trạm chương “Từ trường” Vật lí
11 THPT với sự hỗ trợ của bài tập Vật lí.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất được quy trình tổ chức hoạt động DHTT với sự hỗ trợ của BTVL trong dạy
học chương từ trường Vật lí 11 THPT
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất quy trình DHTT với sự hỗ trợ của bài tập và vận dụng quy trình đó
vào dạy học chương “Từ trường” Vật lí 11 THPT thì sẽ góp phần tích cực hóa hoạt
động nhận thức của học sinh, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học Vật lí ở
trường phổ thơng.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
-

Nghiên cứu cơ sở lí luận về đổi mới PPDH, nghiên cứu cơ sở lí luận về tính

tích cực và hoạt động nhận thức của HS.


-

Nghiên cứu mục tiêu, nội dung chương trình và sách giáo khoa vật lí 11

chương “Từ trường”.
-

Thiết kế bài dạy một số kiến thức chương “Từ trường” theo hình thức DHTT

với sự hỗ trợ của bài tập Vật lí.

8.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Tiến hành TNSP ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Tiền Giang.


Quan sát, kiểm tra, đánh giá hoạt động của HS khi học các giờ học này.
So sánh với các lớp đối chứng, kết hợp với việc trao đổi ý kiến với GV bộ mơn.
8.4. Phương pháp thống kê tốn học
Sử dụng phương pháp thống kê tốn học xử lí các kết quả thực nghiệm sư phạm
nhằm kiểm định giả thuyết thống kê về sự khác biệt trong kết quả học tập của 2
nhóm đối tượng thực nghiệm và đối chứng.
9. Cấu trúc của luận văn
Phần 1: MỞ ĐẦU
Phần 2: NỘI DUNG
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của việc tổ chức DHTT với sự hỗ trợ của
bài tập trong dạy học Vật lí THPT
Chương 2: Xây dựng và tổ chức hoạt động DHTT một số kiến thức chương Từ
trường Vật lí 11 THPT với sự hỗ trợ của bài tập vật lí.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm
Phần 3: KẾT LUẬN

Demo Version - Select.Pdf SDK

TÀI LIỆU THAM KHẢO