HÓP NHỎBambusa tuldoides Munro, 1868

Tên đồng nghĩa: Bambusa pullescens (Doell) Hack., 1908; B. longiflora W. T. Lin, 1980
Tên khác: Hóp thân xanh, hóp
Họ: Hoà thảo – Poaceae
Phân họ: Tre – Bambusoideae
Tên thương mại: Verdant bamboo, punting pole bamboo (Anh). Hình thái
Thân ngầm dạng củ; thân khí sinh mọc
cụm dày đặc; cao 6-10m, đường kính 3-
5cm, ngọn hơi cong; chiều dài lóng 30-
36cm, lúc non phủ lớp sáp trắng mỏng,
không lông, vách thân dày 4-5mm; đốt hơi
nổi, phía trên và dưới vòng mo của đốt thứ
nhất, thứ 2 kể từ gốc có 1 vòng lông tơ màu
trắng xám; chia cành thường bắt đầu từ đốt
thứ nhất hay đốt thứ 2 kể từ gốc, cành 1
đến nhiều, mọc cụm, cành chính khá to và
dài. Bẹ mo rụng sớm, mặt lưng không lông
lúc khô lườn dọc nổi lên, thường gần kề
mép ngoài của mỗi bên có 1-3 dải dọc màu
trắng vàng, đầu hơi lệch nghiêng xuống
phía dưới hình thành cung rộng không đối
xứng; tai mo không bằng nhau, tai mo sát
phía trong khá nhỏ, chếch nghiêng, hình
trứng đến hình elíp, mép có lông tua; lưỡi

Các thông tin khác về thực vật

Gần đây một số nhà thực vật Trung Quốc đã gộp loài trúc đùi gà (Bambusa ventricosa
MacClure) một loài tre làm cảnh khá phổ biến,có thân chỗ phồng to, chỗ thắt lại, vào loài hóp
nhỏ này. Vì loài trúc đùi gà, khi trồng ngoài thiên nhiên sẽ mất dạng thân đặc biệt và trở thành
cây tre bình thường rất giống loài hóp nhỏ. Nhưng nhiều tác giả khác không ủng hộ việc làm đó
và vẫn để 2 loài trên độc lập với nhau. Vấn đề này cần được tiếp tục nghiên cứu và bàn luận.

Phân bố

Việt Nam:
Hóp nhỏ có nguồn gốc ở miền Nam Trung Quốc và Bắc
Việt Nam. Có thể gặp chúng ở cả dạng hoang dã và trồng trọt.
Ở Việt Nam hóp nhỏ phân bố khá phổ biến ở các tỉnh phía
Bắc Việt Nam, hầu như tỉnh nào cũng có, nhưng tập trung
nhất là các tỉnh vùng Trung Tâm Bắc Bộ và vùng Đông Bắc
như: Hà Giang, Yên Bái, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên,
Bắc Giang, Quảng Ninh.

Thế giới:
Hóp nhỏ phân bố ở các tỉnh miền Nam Trung Quốc như:
Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam.... Hiện nay cây đã được
trồng rộng rãi ở Trung Quốc, Nhật Bản, các nước Đông Nam
Á và các nước thuộc Châu Mỹ...

Đặc điểm sinh học

Cây ưa ẩm và sáng, thường mọc ven đường đi, chân núi,
dọc sông suối, nơi có địa hình ít dốc hoặc bằng phẳng. Độ
cao phân bố của hóp nhỏ không quá 700-800m. Chúng mọc

thân hóp nhỏ với tên “trúc nhự” được dùng trong đông y để làm thuốc chữa cảm cúm. Thân hóp
nhỏ cũng có thể dùng làm bột giấy.

Phần mấu (không dùng làm giấy, bị bỏ đi) chiếm 6% trọng lượng tươi. Lượng sợi chiếm
khoảng 60% trọng lượng thân tre. Chiều dài sợi (1,49-)-1,97-(3,17)mm. Tính chất cơ lý của
thân hóp nhỏ: tỷ trọng 950-970kg/m
3
; lực ép dọc thớ 30,0-30,2N/mm
2
(cả đốt) và 37,8-
38,3N/mm
2
(không đốt).

Trọng lương măng của hóp nhỏ khoảng 1kg (khi chưa bị bóc vỏ) và 137g (sau khi bóc vỏ).
Phần ăn được của măng là 15%. Măng có vị hơi đắng nên cần luộc kỹ trước khi ăn.

Kỹ thuật nhân giống, gây trồng

Tập quán trồng hóp nhỏ bằng gốc (thân ngầm) rất phổ biến ở Việt Nam, Trung Quốc và
các nước Đông Nam Á khác. Trước hết chọn các to, thẳng, cành phát triển đầy đủ, không cong
queo, sâu bệnh, dưới 20 tháng tuổi để làm giống. Dùng giao sắc chặt đứt cổ thân ngầm sát chỗ
nối với cây mẹ, lấy 1 đoạn thân khí sinh dài 1-1,5m, có 2-3 lóng cộng với thân ngầm để làm
giống trồng. Đào hố kích thước 40x40x40cm, bón lót phân chuồng hoai khoảng 1/2 đến 1 tháng
trước khi trồng. Khi trồng moi đất lên, đặt thân ngầm nghiêng một góc 40-60
0
, lấp đất và nén
chặt để lớp đất cao hơn cổ thân ngầm 3-5cm. Nơi đất khô, mặt hố thấp hơn mặt đất xung
quanh 5-10cm để có thể hứng nước và vun cỏ, rác xung quanh gốc cây. Tỷ lệ sống đạt 100%,
nếu giống gốc được chăm sóc trong vườn ươm đến khi ra rễ mới trồng.

Các loài tre nứa ở Việt Nam, Tóm tắt một số công trình nghiên cứu 30 năm điều tra quy hoạch rừng, Viện điều tra quy hoạch rừng;
6. Academia Sinica (1996). Poales.Flora Reipublicae Popularis Sinicae. Tomus 1: 87-90. Science Press. (Trung văn); 7. Dransfield
S. and Widjaja E.A. (Editors) (1995). Bamboo. Plant Resources of South- East Asia. 7: 72-74. Bogor Indonesia.