M ục l ục
LỜI MỞ ĐẦU
.................................................................................................................................
1
CHƯƠNG I: VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ MÔ HÌNH GIAO DỊCH MỘT CỬA
.................................................................................................................................
2
1. Hoạt động chủ yếu của NHTM
.................................................................................................................................
2
1.1. Hoạt động chủ yếu của các ngân hàng thương mại.
.....................................................................................................................................
2
1.2. Chức năng cơ bản và vai trò của Ngân hàng trong nền kinh tế
.....................................................................................................................................
3
1.2.1. Chức năng cơ bản
.................................................................................................................................
3
1.2.2. Vai trò
.................................................................................................................................
6
1.3. Các dịch vụ của ngân hàng
.....................................................................................................................................
7
1.3.1. Các dịch vụ truyền thống của ngân hàng
.................................................................................................................................
7
1.3.2. Những dịch vụ ngân hàng mới phát triển gần đây
.................................................................................................................................
9
2.1 Khái niệm
.....................................................................................................................................
22
2.2 Quy trình giao dịch trong mô hình giao dịch “nhiều cửa”
.....................................................................................................................................
22
2.2.1. Quy trình thanh toán trong giao dịch nhiều cửa
.................................................................................................................................
22
2.2.2. Trình tự giao dịch trong giao dịch nhiều cửa
.................................................................................................................................
23
2.2.3. Ưu, nhược điểm của mô hình giao dịch nhiều cửa
.................................................................................................................................
23
3. Mô hình giao dịch một cửa
.................................................................................................................................
24
3.1. Phạm vi điều chỉnh
.....................................................................................................................................
24
3.2. Giải thích các từ ngữ
.....................................................................................................................................
25
3.3. Chứng từ kế toán trong giao dịch một cửa
.....................................................................................................................................
25
3.3.1. Lập chứng từ kế toán
.................................................................................................................................
26
viên để thực hiện giao dịch một cửa
.................................................................................................................................
30
3.5.3. Chế độ tạm ứng và thanh toán tạm ứng
.................................................................................................................................
30
3.5.4. Về phân cấp, phân quyền trong xử lý và kiểm soát các nghiệp vụ phát sinh trong
giao dịch một cửa
.................................................................................................................................
30
3.5.5.Trang bị các phương tiện, thiết bị bảo đảm an toàn khác như máy camera để giám
sát hoạt động tại các điểm giao dịch
.................................................................................................................................
30
3.5.6. Các chứng từ và ấn chỉ giao cho khách hàng phải được in từ máy chuyên dùng
.................................................................................................................................
30
3.6. Điều kiện để tổ chức tín dụng được thực hiện giao dịch một cửa
.....................................................................................................................................
31
3.6.1. Về cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật
.................................................................................................................................
31
3.6.2. Về quy chế, quy trình nghiệp vụ trong giao dịch một cửa
.................................................................................................................................
31
3.6.3. Về đội ngũ cán bộ
.................................................................................................................................
31
3.7. Nguyên tắc chung trong giao dịch một cửa
2.2 Sản phẩm tín dụng doanh nghiệp
.....................................................................................................................................
41
2.3 Sản phẩm thanh toán
.....................................................................................................................................
42
2.4 Sản phẩm khác
.....................................................................................................................................
42
3. Tình hình hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần Nam Việt
.................................................................................................................................
43
4.. Mô hình giao dịch một cửa tại Ngân hàng thương mại cổ phần Nam Việt
.................................................................................................................................
43
4.1. Quy định chung về mô hình giao dịch một cửa
.....................................................................................................................................
43
4.1.1. Mô hình giao nhận tiền mặt nội bộ
.................................................................................................................................
43
4.1.1.1 Phương thức giao nhận tiền mặt qua quỹ chính, quỹ phụ và các giao dịch viên.
.....................................................................................................................................
44
4.1.1.2. Phương thức giao nhận tiền mặt giữa quỹ chính và các giao dịch viên.
.....................................................................................................................................
44
4.1.1.3. Phương thức quỹ chính giao dịch trực tiếp với khách hàng.
.....................................................................................................................................
44
4.2.6. In chứng từ
.................................................................................................................................
48
4.2.7. Chi tiền mặt
.................................................................................................................................
48
4.2.8. Phân phối chứng từ và công việc cuối ngày
.................................................................................................................................
48
4.3. Trách nhiệm các thành viên khi tham gia vào quy trình
.....................................................................................................................................
48
4.3.1. Trách nhiệm của giao dịch viên
.................................................................................................................................
49
4.3.2. Trách nhiệm của kiểm soát viên
.................................................................................................................................
49
4.3.4. Trách nhiệm của bộ phận tập hợp chứng từ toàn đơn vị
.................................................................................................................................
49
4.3.5. Trách nhiệm của bộ phận hậu kiểm
.................................................................................................................................
49
4.3.6. Trách nhiệm của trưởng phòng Tài chính - kế toán
.................................................................................................................................
50
4. 1. Luân chuyển và kiểm soát chứng từ
.................................................................................................................................
50
5.3. Quy trình giao dịch một cửa
.....................................................................................................................................
64
5.3.1. Quy trình nhận, rút tiền gửi
.................................................................................................................................
64
5.3.1.1 Quy trình nhận tiền gửi
.....................................................................................................................................
64
5.3.1.2. Quy trình rút tiền gửi
.....................................................................................................................................
65
5.3.2. Quy trình thanh toán không dùng tiền mặt
.................................................................................................................................
66
5.3.2.1. Nghiệp vụ thanh toán bằng UNC
.....................................................................................................................................
66
5.3.2.2. Nghiệp vụ séc bảo chi
.....................................................................................................................................
66
5.3.3. Quy trình nghiệp vụ giao dịch kinh doanh ngoại tệ
.................................................................................................................................
68
5.3.3.1 Mua ngoại tệ
.....................................................................................................................................
68
5.3.3.2. Bán ngoại tệ: Xử lý tương tự như bán ngoại tệ.
.....................................................................................................................................
70
76
CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN MÔ HIÌNH
GIAO DỊCH MỘT CỬA TẠI NGÂN HÀNG NAM VIỆT
.................................................................................................................................
77
1.Định hướng hoạt động của ngân hàng Nam Việt
.................................................................................................................................
77
2. Một số giải pháp
.................................................................................................................................
78
2.1. Đối với cán bộ ngân hàng
.....................................................................................................................................
78
2.2. Hiện đại hoá công nghệ ngân hàng
.....................................................................................................................................
80
2.3. Tuyên truyền và quảng cáo
.....................................................................................................................................
80
2.4. Mở rộng không gian giao dịch để đáp ứng tốt hơn nhiều yêu cầu của khách hàng
tại một quầy
.....................................................................................................................................
80
3. Một số kiến nghị
.................................................................................................................................
81
3.1. Với Ngân hàng thương mại cổ phần Nam Việt
.....................................................................................................................................
82
1. Hoạt động chủ yếu của NHTM
1.1. Hoạt động chủ yếu của các ngân hàng thương mại.
Ngân hàng là một trong những tổ chức tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế.
Ngân hàng là người cho vay chủ yếu đối với hàng triệu hộ tiêu dung (cá nhân, hộ gia
đình) và với hầu hết các cơ quan Chính quyền địa phương (thành phố, tỉnh…). Hơn
nữa, đối với các doanh nghiệp nhỏ ở địa phương, từ người bán rau cho đến người kinh
doanh ôtô, ngân hàng là tổ chức tín dụng cơ bản phục vụ cho việc mua hàng hoá dự trữ
hoặc mua ôtô trưng bày. Khi doanh nghiệp và người tiêu dùng phải thanh toán cho các
khoản mua hàng hoá và dịch vụ, họ thường sử dụng séc, thẻ tín dụng hay tài khoản điện
tử. Và khi cần đến thông tin tài chính hay cần lập kế hoạch tài chính, họ cần đến ngân
hàng để nhận được lời tư vấn.
Trên toàn thế giới, ngân hàng là loại hình tổ chức trung gian tài chính cung cấp
các khoản tín dụng trả góp cho người tiêu dùng với quy mô lớn nhất. Trong mỗi thời kỳ,
ngân hàng là một trong những thành viên quan trọng nhất trên thị trường tín phiếu và
trái phiếu do chính quyền địa phương phát hành để tài trợ cho các công trình công cộng,
từ những hội trường, sân bóng cho đến sân bay, đường cao tốc. Ngân hàng cũng là một
trong những tổ chức tài chính cung cấp vốn lưu động quan trọng nhất cho doanh nghiệp.
Và trong những năm gần đây ngân hàng đã tăng cường mở rộng co vay dài hạn đối với
các doanh nghiệp để hỗ trợ việc xây dựng nhà máy mới hay mua sắm máy móc, trang
thiết bị mới..
Theo cách tiếp cận thận trọng nhất có thể xem xét ngân hàng trên phương diện
những loaih hình dịch vụ mà ngân hàng có thể cung cấp. Ngân hàng là loại hình tổ chức
tài chính cung cấp một danh mục và các dịch vụ tài chính đa dạng nhất - đặc biệt là tín
dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán – và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so
với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế. Sự đa dạng hoá các dịch vụ và
chức năng của ngân hàng đã dẫn đến việc chúng được gọi là các “Bách hoá tài chính”.
1.2. Chức năng cơ bản và vai trò của Ngân hàng trong nền kinh tế
1.2.1. Chức năng cơ bản
Trung gian tài chính
Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính với hoạt động chủ yếu là chuyển
ra sự không hoàn hảo trong hệ thống tài chính. Chẳng hạn các khoản tín dụng và chứng
khoán không thể chia thành những khoản nhỏ mà mọi người có thể mua. Ngân hàng
cung cấp một dịch vụ có giá trị trong việc chia chứng khoán đó thành các chứng khoán
nhỏ hơn (dưới dạng tiền gửi phục vụ cho hàng triệu người. Trong ví dụ này hệ thống tài
chính kém hoàn hảo tạo ra vai trò cho các ngân hàng trong việc phục vụ cho những
người tiết kiệm.
Một đóng góp khác của ngân hàng là họ sẵn sàng chấp nhận các khoản cho vay nhiều
rủi ro trong khi lại phát hánh các loại chứng khoán ít rủi ro cho người gửi tiền. Thực tế
các ngân hàng tham gia kinh doanh rủi ro, ngân hàng cũng thoả mãn nhu cầu thanh
khoản của nhiều khách hàng.
Một lý do nữa làm cho ngân hàng phát triển và thịnh vượng là khả năng thẩm
đinh thông tin. Sự phân bổ không đều thông tin và năng lực phân tích thông tin được gọi
là tình trạng “Thông tin không cân xứng” làm giảm tính hiệu quả của thị trường nhưng
tạo ra một khả năng sinh lời cho ngân hàng, nó có chuyên môn và kinh nghiệm trong
việc đánh giá các công cụ tài chính và có khả năng lựa chọn các công cụ với các yếu tố
rủi ro - lợi nhuận hấp dẫn nhất.
Tạo phương tiện thanh toán
Tiền – vàng có một chức năng quan trọng là làm phương tiện thanh toán. Các
ngân hàng đã không tạo được tiền kim loại . Các ngân hàng thợ vàng tạo phương tiện
thanh toán khi nhận nợ đối với khách hàng. Giấy nhận nợ do khách hàng phát hành với
ưu điểm nhất định đã thành phương tiện rộng rãi được nhiều người chấp nhận. Như vậy
ban đầu các ngân hàng đã tạo ra phương tiện thanh toán thay cho tiền kim loại dựa trên
số lượng tiền kim loại đang nắm giữ. Với nhiều ưu thế, dần dần giấy nợ của ngân hàng
đã thay thế tiền kim loại làm phương tiện lưu thông và phương tiện cất giữ, nó trở thành
tiền giấy.
Việc in tiền mang lại lợi nhuận rất lớn, đồng thời với nhu cầu có đồng tiền quốc
gia duy nhất đã dẫn đến việc nhà nước tập trung quyền lực phát hành và in tiền giấy
hoặc là Bộ tài chính, hoặc là Ngân hàng trung ương. Từ đó chấm dứt việc các ngân
hàng thương mại tạo ra các giấy bạc của riêng mình.
Trong điều kiện phát triển thanh toán qua ngân hàng, các khách hàng nhận thấy
thanh toán không chỉ giữa các ngân hàng trong quốc gia mà còn giữa các ngân hàng trên
thế giới. Các trung tâm thanh toán quốc tế được thiết lập đã làm hiệu quả của thanh toán
qua ngân hàng, biến ngân hàng trở thành trung tâm thanh toán quan trọng và có hiệu
quả, phục vụ đắc lực cho nền kinh tế toàn cầu.
1.2.2. Vai trò
Trong khi nhiều người tin rằng các ngân hàng chỉ đóng một vai trò rất nhỏ trong
nền kinh tế đó là nhận tiền gửi và cho vay thì trên thực tế ngân hàng hiện đã phải thực
hiện nhiều vai trò mới để có thể duy trì khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu xã hội.
Các ngân hàng ngày nay có những vai trò cơ bản sau:
Vai trò trung gian: Chuyển các khoản tiết kiệm chủ yếu là từ hộ gia đình thành các
khoản tín dụng cho các tổ chức kinh doanh và các thành phần khác để đầu tư vào nhà
cửa, thiết bị và các tài sản khác.
Vai trò thanh toán: Thay mặt khách hàng thực hiện thanh toán cho việc mua hàng hoá
và dịch vụ (như bằng cách phát hành và bù trừ séc, cung cấp mạng lưới thanh toán điện
tử, kết nối các quỹ và phân phối tiền giấy và tiền đúc)
Vai trò người bảo lãnh: Cam kết trả nợ cho khách hàng khi khách hàng mất khả năng
thanh toán (chẳng hạn như phát hành thư tín dụng)
Vai trò đại lý: Thay mặt khách hàng quản lý và bảo vệ tài sản của họ, phát hành hoặc
chuộc lại chứng khoán (thường được thực hiện tại phòng uỷ thác)
Vai trò thực hiện chính sách: Thực hiện các chính sách kinh tế của Chính phủ, góp phần
điều tiết sự tăng trưởng kinh tế và theo đuổi các mục tiêu xã hội.
1.3. Các dịch vụ của ngân hàng
Ngân hàng là loại hình tổ chức chuyên nghiệp trong lĩnh vực tạo lập và cung cấp
các dịch vụ quản lý quỹ cho công chúng, đồng thời nó cũng thể hiện nhiều vai trò khác
trong nền kinh tế. Thành công của ngân hàng hoàn toàn phụ thuộc vào năng lực trong
việc xác định các dịch vụ tài chính mà xã hội có nhu cầu, thực hiện các dịch vụ đó một
cách có hiệu quả và bán chúng từ một mức giá cạnh tranh.
1.3.1. Các dịch vụ truyền thống của ngân hàng
Thực hiện trao đổi ngoại tệ
Lịch sử cho thấy rằng một trong những dịch vụ ngân hàng đầu tiên được thực
động và cho vay với khối lượng lớn của ngân hàng đã trở thành trọng tâm chú ý của các
chính phủ Âu - Mỹ. Thông thường, ngân hàng được cấp giấy phép thành lập với điều
kiện là họ phải mua trái phiếu chính phủ một tỷ lệ nhất định trên tổng lượng tiền gửi mà
ngân hàng huy động được.
Cung cấp các tài khoản giao dịch
Cuộc cách mạng châu Âu và châu Mỹ đã đánh dấu sự ra đời những hoạt động và
dịch vụ ngân hàng mới. Một dịch vụ mới, quan trọng nhất được phát triển trong thời kỳ
này là tài khoản tiền gửi giao dịch - một tài khoản tiền gửi cho phép người gửi tiền viết
séc thanh toán cho việc mua hàng hoá và dịch vụ. Việc đưa ra loại tài khoản tiền mới
này được xem là một trong những bước đi quan trọng nhất trong công nghiệp ngân
hàng bởi vì nó cải thiện đáng kể hiệu quả của quá trình thanh toán, làm cho các giao
dịch kinh doanh trở nên dễ dàng hơn, nhanh chóng hơn và an toàn hơn.
Cung cấp dịch vụ uỷ thác
Từ nhiều năm nay, các ngân hàng đã thực hiện việc quản lý tài sản và quản lý
hoạt động tài chính cho cá nhân và doanh nghiệp thương mại. Theo đó, ngân hàng sẽ
thu phí trên cơ sở giá trị tài sản hay quy mô vốn của họ quản lý. Chức năng quản lý tài
sản này được gọi là dịch vụ uỷ thác. Hầu hết các ngân hàng đều cấp cả hai loại: dịch vụ
uỷ thác thông thường cho cá nhân, hộ gia đình, và uỷ thác thương mại cho các doanh
nghiệp.
Thông qua phòng uỷ thác cá nhân, các khách hàng có thể tiết kiệm các khoản
tiền để cho con đi học. Ngân hàng sẽ quản lý và đầu tư khoản tiền đó cho đến khi khách
hàng cần. Thậm chí phổ biến hơn là các ngân hàng còn dóng vai trò là người được uỷ
thác trong di chúc, quản lý tài sản cho khách hàng đã qua đời bằng cách công bố tài sản,
bảo quản tài sản có giá, đầu tư có hiệu quả, và đảm bảo cho người thừa kế hợp pháp
việc nhận được khoản thừa kế, Trong phòng uỷ thác thương mại, ngân hàng quản lý
danh mục đầu tư chứng khoán và kế hoạch tiền lương cho các công ty kinh doanh.
Ngân hàng đóng vai trò như những người đại lý cho công ty trong hoạt động phát hành
cổ phiếu, trái phiếu. Điều này đòi hỏi phòng uỷ thác phải trả lãi hoặc cổ tức cho chứng
khoán của công ty, thu hồi các chứng khoán khi đến hạn bằng cách thanh toán toàn bộ
cho những người nắm giữ chứng khoán.
môi giới chứng khoán, các tập đoàn tài chính khác cung cấp cho người tiêu dùng tài
khoản môi giới với hàng loạt dịch vụ tài chính lien quan.
Dịch vụ thuê mua thiết bị
Rất nhiều ngân hàng tích cực cho khách hàng kinh doanh quyền lựa chọn mua
các thiết bị, máy móc cần thiết thông qua hợp đồng thuê mua, trong đó ngân hàng mua
thiết bị và khách hàng thuê. Ban đầu các quy định yêu cầu khách hàng sử dụng dịch vụ
thuê mua thiết bị phải trả tiền thuê mà cuối cùng sẽ đủ để trang trải chi phí mua thiết bị
đồng thời phải chịu chi phí sửa chữa và thuế. Năm 1987 Quốc hội Mỹ bỏ phiếu cho
phép ngân hàng quốc gia sở hữu ít nhất một số tài sản cho thuê sau khi hợp đồng thuê
mua đã hết hạn. Điều đó có lợi cho khách hàng cũng như ngân hàng bởi vì với tư cách
là một người chủ thực sự của tài sản cho thuê, ngân hàng có thể khấu hao chúng nhằm
tăng lợi ích về thuế.
Cho vay tài trợ dự án
Các ngân hàng càng trở nên năng động trong việc tài trợ cho chi phí xây dựng
nhà máy mới đặc biệt là các ngành công nghệ cao. Do rủi ro trong loại hình tín dụng
này nói chung là cao nên chúng thường được thực hiện qua một công ty đầu tư, là thành
viên của công ty sở hữu ngân hàng, cùng với sự tham gia của các nhà đầu tư khác để
chia sẻ rủi ro.
Bảo hiểm tiền gửi
Từ nhiều năm nay, các ngân hàng đã bán bảo hiểm tín dụng cho khách hàng,
điều đó đảm bảo việc hoàn trả trong trường hợp khách hàng vay vốn bị chết hay bị tàn
phế. trong khi các quy ở ngân hàng Mỹ cấm ngân hàng thương mại bán các dịch vụ bảo
hiểm, nhiều ngân hàng hy vọng có thể đưa ra các hợp đồng bảo hiểm cá nhân thông
thường và hợp đồng bảo hiểm tổn thất tài sản như ôtô hay nhà cửa trong tương lai. Hiện
nay, ngân hàng thường bảo hiểm cho khách hàng thông qua các lien doanh hoặc các đại
lý kinh doanh độc quyền theo đó một công ty bảo hiểm đồng ý đặt một văn phòng đại lý
tại hành lang của ngân hàng và ngân hàng sẽ nhận một phần thu nhập từ các dịch vụ đó.
Cung cấp các dịch vụ hưu trí
Phòng uỷ thác của ngân hàng rất năng động trong việc quản lý các kế hoạch hưu
trí mà hầu hết các doanh nghiệp lập cho người lao động, đầu tư vốn và phát lương hưu