Chọn giống
kháng sâu bệnh 1. Chọn giống kháng sâu và côn trùng
1.1. Những thiệt hại do sâu và côn trùng
gây ra
Sâu và côn trùng có thể được chia làm
hai loại dựa trên phương thức sử dụng
thức ăn của chúng:
- Côn trùng chích hút: bọ rầy, rệp, bọ xít
- Côn trùng ăn các bộ phận khác nhau
của thực vật: đục thân, đục rễ, cuốn lá,
đục quả, ăn lá.
Tất cả các loại này đều làm giảm năng
suất và chất lượng sản phẩm. Sự mất mát
về chất lượng thường xuyên hơn và ở
mức độ cao hơn sự mất mát về sản
lượng. Một giống nhiễm sâu thường đưa
đến các hậu quả sau:
- Giảm sự phát triển của cây trồng
- Phá hủy lá, thân, cành, nụ hoa, hoa,
chồi vô tính, quả và hạt, …
- Làm gãy cây
Mức độ thiệt hại trước hết phụ thuộc vào
cường độ tấn công của côn trùng và mức
độ nhiễm của ký chủ. Côn trùng còn có
thể gây tác hại gián tiếp, rất nhiều loại
côn trùng là vật truyền bệnh virus. Sự
chấn thương do côn trùng gây ra tạo điều

Cây trồng tránh sâu cũng như tránh
bệnh, đó không phải là tính kháng thực.
Tuy vậy nó có ảnh hưởng như là tính
kháng thực trong việc bảo vệ cây trồng
khỏi sự phá hoại của côn trùng và sâu
hại. Tất cả các trường hợp tránh sâu thực
chất là hiện tượng cây chủ không ở trong
giai đoạn khi côn trùng đang ở đỉnh cao
phát triển. Ví dụ: giống bông ngắn ngày
có thể tránh được sự phá hại của sâu phá
hoại vào cuối vụ trồng. Có trường hợp,
sự phát triển trong điều kiện không phù
hợp cho sự phát triển của sâu và côn
trùng. Ví dụ: sản xuất khoai tây hạt là để
tránh sự phá hại của rệp.
1.2.4. Cơ chế chống chịu
Tính chống chịu sâu cũng như tính chống
chịu bệnh. Giống chống chịu sâu cũng bị
tấn công ở mức độ giống như giống
nhiễm nhưng giống kháng vẫn cho năng
suất cao hơn. Trong một số trường hợp,
giống kháng phục hồi nhanh hơn sau khi
bị côn trùng tàn phá.
Tính kháng côn trùng thể hiện liên quan
đến các thuộc tính hình thái, sinh lý hoặc
hóa sinh của ký chủ.
2. Chọn tạo giống kháng bệnh
2.1. Bản chất của tính chống bệnh
Tính chống bệnh của cây chủ có thể là
thật khi được hình hthành lúc cây chủ và

+ Có thể xác định từng mức tác động
khác nhau lên thể gây bệnh
+ Phản ánh được phản ứng của thể chủ
trong điều kiện đồng ruộng
+ Thao tác được dễ dàng
+ Ứng dụng được cho các chương trình
chọn tạo giống cây trồng
+ Có thể sàng lọc được một số lượng cây
mà không tốn nhiều chỗ và thời gian.
Các phương pháp sàng lọc nhân tạo bao
gồm:
+ Tăng liều gây nhiễm của một nòi gây
bệnh thích hợp lên thể chủ
+ gây nhiễm cho cây hay bộ phận của
cây bằng phun, tiêm, ngâm hay trộn với
đất
+ Nuôi bệnh trong điều kiện môi trường
tối ưu
+ Cần chú ý tăng liều gây nhiễm vào lúc
nuôi bệnh cho cây.
Việc sàng lọc để chọn tính đề kháng
cũng có thể thực hiện bằng cách xử lý
cây được khảo nghiệm với độc tố nòi gây
bệnh.
Môi trường chọn lọc được tạo ra bằng
cách hỗn hợp các hóa chất đặc biệt có thể
kích thích sự sinh trưởng của các loài
nấm gây bệnh thực vật thích hợp. Có thể
gây dịch bệnh nhân tạo trên đồng ruộng ở
mức độ thí nghiệm. Các kiểu gene mẫn