Kỹ thuật phát hiện động dục ở bò cái

Nguồn: hoind.tayninh.gov.vn
Trong truyền giống nhân tạo bò, việc phát hiện bò cái động dục rất quan
trọng, nếu không phát hiện được thì sẽ không tiến hành phối giống được hoặc phát
hiện động dục sai thì phối sẽ không có chửa, mọi tốn kém cho các công việc chăn
nuôi bò cái coi như bằng không. Phát hiện động dục là công việc quan sát, theo dõi
bò cái để nhận biết các hiện tượng động dục và đưa bò cái vào nơi chờ phối giống.
Cách nhận biết hiện tượng động dục ở bò cái
Khi phát hiện bò cái động dục, cần chú ý quan sát các triệu chứng hoặc hiện
tượng sau:
- Bò hay đi lại, ăn ít, hay kêu rống, có xu thế tìm gặp con khác (tìm đực), có
con muốn tách khỏi đàn.
- Bò cái tỏ ra thân thiện theo đuổi nhau, hay tụ lại thành nhóm, húc liếm
vờn nhau, tỏ ra thích nhau, nhảy chồm lên lưng nhau.
- Bò cái dễ bị kích thích, không ở yên, hay đi lại, có xu hướng đến gần
người và người dễ đến gần; mắt tinh và sáng hơn thường lệ; bò tỏ ra bồn chồn ngơ
ngác.
- Nếu là bò vắt sữa thì lượng sữa trong ngày động dục sẽ giảm chút ít so với
các ngày liền kề trước đó.
- Phần lông ở mông, lưng có để lại các dấu vết do bò cái bị các con khác
nhảy lên hay bị con khác liếm.
- Âm hộ sưng, căng phồng, hơi ướt bóng, các lông xung quanh âm hộ cách
xa nhau và dựng đứng lên so với các ngày thường.
- Niêm dịch chảy ra dính xung quanh âm hộ, loãng, trong suốt hay đục keo
dính, đứt đoạn; nhiều khi dính xung quanh âm hộ, khấu đuôi, mông, tùy theo pha
động dục. Niêm dịch là dấu hiệu thường được dùng để xác định chính xác giai
đoạn động dục đang ở pha nào để xác định thời điểm phối giống tốt nhất.
- Chịu nhảy là hiện tượng mà bò cái khi con khác nhảy lên lưng thì đứng
lại. Đây là dấu hiệu dễ nhận biết và để xác định thời điểm phối giống thích hợp
nhất. Cần nhớ rằng con đứng dưới mới là con động dục, còn con nhảy chồm lên

việc phát hiện động dục, nên cán bộ kỹ thuật phải từng bước đào tạo, hướng dẫn
chủ bò phát hiện động dục. Mặt khác khi được báo có bò động dục, cần phải khẩn
trương đến ngay để tiến hành khám lâm sàng (bò cái chịu nhảy, trạng thái niêm
dịch…) để xác định pha mà bò cái đang động dục và xác định thời điểm phối thích
hợp nhất.
Trong thực tế, thời điểm phối giống thích hợp nhất là từ nửa sau của pha
chịu nhảy cho đến sau pha chịu nhảy 6 tiếng đồng hồ (trước thời điểm rụng trứng
6-12 tiếng), như sơ đồ sau:
Việc áp dụng nguyên tắc “sáng - chiều hay chiều - sáng” chỉ sử dụng được
khi phát hiện được bò cái động dục ở pha trước động dục hay lúc bò cái chưa chịu
nhảy, niêm dịch còn rất trong và loãng. Vì thế phải chú ý phát hiện được bò cái
động dục ở ngay pha đầu (pha trước động dục) thì phối giống mới có chửa.