Rèn luyn cho hc sinh k t kin thc
t nghiên cu sách giáo khoa trong dy hc
Sinh hc 10 trung hc ph thông
Skills training for students to present knowledge from studying textbooks in teaching
10
th
grade Biology at high schools
NXB H. :  trang 96 tr. + Lã Hng Mai Anh

ng i hc Quc gia Hà Ni; i hc Giáo dc
Lu: Lý luy hc(B môn Sinh hc);
Mã s:60 14 10
Cán b ng dn khoa hc: 
o v: 2012

Abstract.  lý thuyt vit cho hc sinh trung hc ph
thông. Nghiên cu thc trt  hc sinh trung hc ph thông. Phân tích ni
dung Sinh hc 10 trung hc ph nh bin pháp rèn luyt kin
thc cho hc sinh khi dy Sinh hc 10 trung hc ph thông. Thc nghi xác
nh tính kh thi và hiu qu ca các bin pháp rèn luyt ca hc sinh.

Keywords: ng dy; K t; Sinh hc; Lp 10

Content.

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Xuất phát từ sự phát triển của quá trình dạy học trong lịch sử xã hội loài người

học phổ thông.”
2. Mục tiêu nghiên cứu
n thông tin t  lí thông tin và
dit kin thc t sách giáo khoa ca hc sinh.
Xây dng quy trình , bin pháp c th  rèn cho ht kin thc trong t
chc hong trong dy hc sinh hc 10 trung hc ph thông
3. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Các bin pháp rèn luyn cho ht kin thc t nghiên cu sách giáo khoa
trong dy hc Sinh hc 10 trung hc ph thông.
3.2. Khách thể nghiên cứu
y hc Sinh hc 10 trung hc ph thông
4. Vấn đề nghiên cứu
S dng các bin pháp t chc hong trong dy hc Sinh h nào  rèn
luyt kin thc t hc sinh.
5. Giả thuyết nghiên cứu
Rèn luyn cho ht kin thc thông qua ging du trúc
ca t bào Sinh hc 10 tu kic t hc, tính tích cc trong nhn thc và phát
tria hc sinh.
6. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
6.1. Nhiệm vụ
 lý thuyt vit cho hc sinh trung hc ph thông.
nh thc trt  hc sinh trung hc ph thông.
Phân tích ni dung Sinh hc 10 trung hc ph thông.
nh bin pháp rèn luyt kin thc cho hc sinh khi dy Sinh hc 10
trung hc ph thông.
Thc nghi nh tính kh thi và hiu qu ca các bin pháp rèn luy
t ca hc sinh.
6.2. Phạm vi nghiên cứu
 tài tp trung nghiên cu nhng bin pháp rèn luyn cho hc sinh k t kin

Thit k các bài tp rèn luyn phù hp vc nhn thc  các m khác nhau ca
hc sinh.
T chc rèn luyn k t kin thc cho hc sinh trong dy hu trúc
ca t bào Sinh hc 10 Trung hc ph t mô hình trin khai nghiên cu ng dng.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phn m u, kt lun, khuyn ngh, tài liu tham kho và ph lc luc vit

 lí lun và thc tin
n cho ht ni dung kin thc t nghiên cu sách
giáo khoa trong dy hc Sinh hc 10 trung hc ph thông
c nghim

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Lƣợc sử nghiên cứu
Trong nghiên cu khoa hc, các nhà khoa hc xây dng các tri thc khoa hi dng ngôn
ng (khái nim, biu thc, công thc, quy lunh lut) t các hong phát minh bt
ngun bng vic thu thp thông tin t th gic x lý b
hc thù. Còn trong quá trình dy h nhi hc s khái
quát hóa, trng hó ghi nh theo mô hình c th
hong hc tp ci hc là quá trình tip nhn thông tin, tri thc khoa h hình thành tri
thc cá nhân.
Nhy hc phát huy tính tích cc ca h
c chng dy hc bic to h
(phân tích, tng hp, so sánh, h thi h dng 
pháp rèn luyn cho hg dit ni dung kin thc t nghiên cu sách giáo khoa  t
chc hong dy hc là mt trong nhy hc nhm phát tric t hc,
a hc sinh.
1.1.1. Trên thế giới
u tiên vn dng mt s m ca

t lc nghiên cu SGK Sinh h.
1.2. Cơ sở lí luận
1.2.1. Dạy cách học
1.2.1.1. Quan niệm về học
Theo quan nim dy hc truyn thng thì hc là quá trình ching dng hay s dng
kin thc hoc hc là ghi nh, lp li, thuc lòng.
Bác H c tp phi ly t hc làm cc hc ca mi không phi
ch ding mà vic hc din ra sui vi mc  bit, h làm, h
cùng chung sng, h i.
Có th khái quát li quan nim v hc ngày nay là: “Học là một quá trình trong đó chủ thể tự
biến đổi mình, tự làm phong phú mình bằng cách thu lượm và xử lý thông tin từ môi trường sống
xung quanh mình.”
1.2.1.2. Quan niệm về dạy
Có nhiu quan nim khác nhau v dy. Nhìn chung hin ti hai quan
nim v dy.
Dy theo kiu truyt mt chiu t thn trò: thy trình bày ni dung môn hc mt
, rõ ràng, mch lc và theo lôgic ca môn hc, trò tip thu ghi nh, ít có s tìm tòi, sáng
to.
Dy theo kiu hp tác hai chiu: T kin thc, k a trò th trò phát
trin kin thc, k t là k i quyt v và kh duy sáng to, làm cho lp
hng vào hoi hc t kin to kin thc ca chính mình, hiu thc tin
theo cách ca mình, t  hiu thc tiu.
1.2.1.3. Các mô hình dạy học
Sơ đồ 1.1. Kiểu truyền đạt một chiều từ thầy đến trò
Sơ đồ 1.2. Dạy theo kiểu hợp tác hai chiều
Trong mô hình dy theo kiu truyt mt chiu t thn trò, thy là ch th truyt,
trò th ng tip thu tri thi nhn). Tri thc nh li, lp li, thuc lòng.
Trong mô hình dy theo kiu hp tác hai chiu, thng dn, t chc, trng
tài. Trò là ch th, hp tác vi thy,vi bn, t lc tìm ra kin thc. Li, hp tác, môi
ng xã hi. Tri thc là do hc sinh t tìm ra vi s hp tác ca bn và tr giúp ca thy.

mình, rút kinh nghim v cách hc, cách x lý tình hung, gii quyt v ca mình.
1.2.2. Tự học với sách giáo khoa
 tr i hc tích cc ch ng trong nhn thc thì t hc vi sách giáo khoa là
v quan tr  t hc vi sách giáo khoa tc ht phi nc
vai trò cng thi phi nc k c vi sách
giáo khoa.
1.2.2.1. Vai trò của sách giáo khoa
 s dng chính thc, thng nht, nh trong ging dy và hc tp  nhà
 giáo dn pháp lut v giáo do). Sách
ng tích hp gia các phn vi kin thc các môn hc
khác. Nhng câu hi hc sinh phi liên h gia các kin thc mi vi các
kin tha câu hi và bài t n dng, liên h và tng hp
kin thc.
1.2.2.2. Kỹ năng làm việc với sách giáo khoa
n t hc vi sách giáo khoa có hiu qui hc cn
c rèn luyn các k 
Kỹ năng định hướng thu nhận thông tin
Kỹ năng xác định nội dung trọng tâm và ghi chép thông tin
Kỹ năng trình bày nội dung đọc được
Kỹ năng hệ thống hóa tài liệu đọc được
1.2.2.3. Quy trình làm việc với sách giáo khoa gồm 5 giai đoạn
Giai đoạn 1là định hướng
Giai đoạn 2 là thu nhận thông tin
Giai đoạn 3 là xử lý thông tin
Giai đoạn 4 là ứng dụng thông tin để giải quyết các nhiệm vụ học tập
Giai đoạn 5 là kiểm tra – đánh giá
1.2.3. Cơ sở lí luận
1.2.3.1. Cơ sở triết học
Mi s vt hiu gm hai mt ni dung và hình thc. Hình thc phn ánh ni dung,
c li nnh hình thc. Cùng mt ni dung có th có nhiu hình thc, mt hình thc

1.2.4.2. Quy trình diễn đạt nội dung
 thc hin tt k t cho hc sinh c
Xác
nh
mc

S dng
bin pháp
logic s lý

Xây dng các
ng

La chn và
trình bày
hình thc

Rút ra kt
lun
tiêu
thông tin
dit
Sơ đồ 1.3. Quy trình diễn đạt nội dung
1.2.4.3. Các hình thức diễn đạt nội dung
 th hin ni dung kin thc có th dit bng các hình thc sau:
Hình thức diễn đạt bằng lời văn
Hình thức diễn đạt bằng bảng
Hình thức diễn đạt bằng sơ đồ (Grap)
Hình thức diễn đạt bằng hình ảnh - sơ đồ hình
Hình thức diễn đạt bằng biểu đồ

viên s dng bii và bài tp l hc lp làm vic vi sách giáo khoa.
ng cho hc sinh trình bày kin thc khi làm vic vi sách, ch
yu vi hình thc dit bng li, các hình thc khác rc rèn luyn.
Kho sát v vai trò và s cn thit rèn k t cho hc sinh, 83% giáo viên cho rng
cn thit vì nó giúp hi kin thc sâu sc, phát tri
c nhn thc ca h u chng dy ca mình.

CHƢƠNG 2
RÈN LUYỆN CHO HỌC SINH KỸ NĂNG DIỄN ĐẠT KIẾN THỨC TỪ NGHIÊN CỨU
SÁCH GIÁO KHOA TRONG DẠY HỌC SINH HỌC 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
2.1. Phân tích chƣơng trình Sinh học 10 trung học phổ thông
2.2. Các kỹ năng diễn đạt kiến thức cần rèn luyện cho học sinh
2.2.1. Kỹ năng lập bảng
2.2.1.1. Ý nghĩa của lập bảng
Lp bng th hin rõ hiu qu khi trình bày nhng ni dung phc tp bao hàm nhiu li
ng vi nhng du hing, các ni dung có nhiu mi quan h. Vì bng không nhng trình
bày kin thc m, h thng mà còn d c toàn b ni dung
trên các khía cnh khác nhau hot khía cng khác nhau.
2.2.1.2. Các hành động cấu thành kỹ năng
 lp bng cn thc hing sau:
Phân tích ni dung thông tin trong sách giáo khoa
nh mc tiêu x 
 h thng hóa thông tin.
nh các quan h gia các tiêu chí.
Thit k bng: K khung, b ng và tiêu chí theo hàng ngang, ct dc.
La chn thông tin phù h n vào ô có v ng trong bng.
2.2.2. Kỹ năng xây dựng sơ đồ logic
2.2.2.1. Ý nghĩa của sơ đồ logic
 thun li dit các ni dung th hin mi quan h gia toàn th vi b phn, cái
chung vi cái riêng, khái nim ging vi khái ni và quá trình sinh hc.

chi tit mt khía ca ni dung hoc rút ra kt lua ni dung.
2.2.4.2. Các hành động cấu thành kỹ năng
Dit bng li là hình thc dit ph bin ca h dit mt cách
khoa hc cn thc hing sau
c ni dung t kênh chnh mc tiêu trình bày.
Nghiên cu ni dung  kênh thông tin khác.
S dng bin pháp logic làm rõ bn cht ca v, nhng mi liên h c truyn ti trong
các kênh thông tin.
Trình bày bng li nc bng vic la chn t ng súc tích, b cc
cht ch. 2.3. Rèn luyện kỹ năng diễn đạt
2.3.1. Các bước rèn luyện kỹ năng diễn đạt cho học sinh
p rèn luyn. Hc sinh phân tích bài t nh nhim v
hc tp,mc tiêu nhn thnh cách th thc hin nhim v. Giáo viên có th 
thng câu hi t lc giúp hc sinh thun lc thu nhn, x lý thông tin gii quyt nhim
v hc tp. c 2: Hc sinh t lc nghiên cng ca giáo viên.
c 3: Da trên thông hiu v ni dung, hc sinh trình bày các tri thc v ni dung nghiên
cu theo mt logic nhnh, bng hình thc phù hp.
c 4: Thông qua tho lun nhóm, hc sinh t kinh sa, b
sung, hoàn thin hình thc dit ca mình.
c 5: T hình thc dic sinh rút ra nhn xét, kt lu hình
thc din tc.
2.3.2. Biện pháp tổ chức rèn luyện kỹ năng
    n hình thành k     nhn
thc ca h  rèn luyn:
Mc 1: Rèn luyn k  mc thng vi nhn thc  mc nhn bi
hc sinh  mc yu  trung bình.
Mc 2: Rèn luyn k   mng vi nhn thc  mc thông hiu và

3.3.1. Chọn trường, chọn giáo viên và học sinh thực nghiệm

 2013.
 



3.3.2. Phương án thực nghiệm
  

3.3.3. Bố trí thực nghiệm
Li chng: Không rèn luyn k t kin thc cho h tài nghiên cu.
Lp thc nghim:bài hc thit k d chc hoc lp ca
hc sinhh v rèn luyt cho hc sinh
   
    
3.3.4. Xử lý số liệu
3.4. Kết quả thực nghiệm
3.4.1. Phân tích định lượng các bài kiểm tra
3.4.1.1. Phân tích kết quả trong thực nghiệm
Vi 04 bài kim tra trong thc nghim, sau khi chm bài, thng kê s bài  tng mm
ca c 2 nhóm Thc nghii chng ta thm trung bình cng  các ln kim tra ca nhóm
lp thc nghii chy, nhóm Thc nghii kin thc tt
i chng.

Biểu đồ 3.1. Điểm trung bình kiểm tra trong thực nghiệm của nhóm thực nghiệm và đối chứng
3.4.1.2. Phân tích kết quả sau thực nghiệm
Kt qu sau thc nghic thng kê  ph lc 7) cho thy: Nhóm thc nghim
trung bình cng qua hai ln kim tra sau thc nghii chng, s bài  mc
i trung bình gim, s bài  mc khá và gii ch lch chun và h

 

 

                 
    

3.4.2.3. Về độ bền kiến thức:

               
 




cách nhanh, chính xác 
Như vậy, việc đưa ra qui trình và các biện pháp rèn luyện kĩ năng diễn đạt kiến thức đã góp
phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh, giúp các em tích cực, chủ động, sáng tạo trong quá
trình lĩnh hội kiến thức.

KÊ
́
T LUÂ
̣
N VA
̀
KHUYÊ
́
N NGH
1. Kê


.
1.4.     
 
thi cao
1.5.    
  

2. Khuyê
́
n nghi
̣



:
2.1. 

2.2. 

2.3. 

 

2.4. 
 

