Lời mở đầu
Bảo hiểm xã hội là một chính sách trong hệ thống An sinh xã hội, nó là
sự cần thiết khách quan của bất kỳ quốc gia nào. Đối với Việt Nam Chính sách
bảo hiểm xã hội đã đợc Đảng ta hoạch định từ lâu, nhng việc triển khai còn
muộn. Khi bớc vào xây dựng nền kinh tế thị trờng hội nhập với kinh tế thế giới
và khu vực nhiều vấn đề nảy sinh và cần sự hoạch định chính sách. Trong những
vấn đề đó là chính sách xã hội, cụ thể là Bảo hiểm xã hội. Qua hơn 30 năm thực
hiện chính sách Bảo hiểm xã hội, chúng ta đã đạt đợc một số thành tựu song
cũng không thể tránh đợc những tồn tại. Chúng ta phải biết nhìn thẳng vào
những tồn tại mà khắc phục, không đợc né tránh hay giải quyết một cách qua
loa, đại khái. Làm sao cho chính sách Bảo hiểm xã hội thể hiện là công cụ bảo
vệ hữu hiệu nhất đối vói ngời lao động. Đồng thời cũng thể hiện tính u việt của
chế độ Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Một xã hội của dân do dân và vì dân.
Từ khi tách Quỹ Bảo hiểm xã hội ra khỏi Ngân sách nhà nớc, tiến hành thu
phần đóng góp của nguời lao động và ngời sử dụng lao động. Công tác thu trở lên
vô cùng quan trọng. Để thực hiện tốt các chế độ trong Bảo hiểm xã hội thì Công
tác thu phải thực hiện tốt hay có thu tốt thì chi mới đủ. Vì vậy em chọn đề tài :
Một số bất cập trong Công tác thu bảo hiểm xã hội nguyên nhân và giải
pháp cho đề án môn học của mình. Mục đích của đề tài này là cho ta một cái
nhìn tổng quát hơn về một số bất cập trong Công tác thu Bảo hiểm xã hội, với
những nguyên nhân và giải pháp đa ra nhằm làm cho Công tác thu trở lên hoàn
thiện hơn. Mặc dù em chỉ đa ra một khía cạnh trong Chính sách Bảo hiểm xã hội
nhng qua đó mà có thể thấy đợc những bất cập trong Chính sách Bảo hiểm xã hội
Nội dung
1
Chơng I .Giới thiệu chung về Bảo hiểm xã hội và công tác
thu Bảo hiểm xã hội
I.Bảo hiểm xã hội ( BHXH )
1.BHXH là một chính sách của nhà nớc.
BHXH hiện nay hầu hết đợc áp dụng ở tất cả các nớc trên thế giới. Song
không phải ai cũng hiểu đợc BHXH là gì và thấy đợc sự cần thiết khách quan

sống của bất kỳ ngời dân nào. Nhng vấn đề này không phải là dễ song cũng
không phải là không có biện pháp, điều này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố
song nhìn chung yếu tố quan trọng nhất vẫn là quan niệm của nhà nớc về vấn đề
tuyên truyền BHXH. Nếu chú trọng hơn việc này thì chắc chắn sẽ thu đợc kết
quả tốt hơn hiện tại.
Ta sẽ thấy rõ hơn tầm quan trọng của BHXH khi biết đợc nhiệm vụ, vai
trò và bản chất của nó.
2.Chức năng, vai trò, bản chất, nhiệm vụ của BHXH
2.1. Chức năng- vai trò của BHXH.
a.Chức năng.
BHXH không những có chức năng phân phối và giám đốc mà do nó có
tính đặc thù nên BHXH còn có tính kinh tế xã hội cao. Nhng nhìn chung
BHXH có một số chức năng sau:
Thứ nhất: BHXH thay thế, bù đắp một phần thu nhập cho ngời lao động
tham gia BHXH khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do mất khả năng lao động
hay mất việc làm do các nguyên nhân nh ốm đau, thai sản, tai nạn lao động,
chết.v.v.. Bất kỳ ai sinh ra cũng phải lớn lên, già đi rồi chết. Muốn tồn tại thì
con ngời phải lao động nhng lao động chỉ thực hiện khi còn có khả năng lao
động, vậy còn lúc ốm đau hay về già thì sao. Ngời lao động tham gia BHXH sẽ
có thể an tâm sản xuất và không phải lo lắng về thu nhập khi bất ngờ gặp rủi ro.
Thứ hai: BHXH tiến hành phân phối và phân phối lại thu nhập giữa
những ngời tham gia BHXH. Tạo sự công bằng trong xã hội.
Ta đã biết đối tợng tham gia BHXH là ngời lao động , ngời sử dụng lao
động và có sự hỗ trợ một phần của nhà nớc. BHXH sẽ tiến hành phân phối lại
3
giữa ngời giàu và ngời nghèo, ngời khoẻ mạnh và ngời ốm yếu phải nghỉ
việc....Từ đó tạo sự công bằng trong xã hội.
Thứ ba: góp phần kích thích ngời lao động hăng say sản xuất.
Khi mạnh khoẻ ngời lao động đợc trả lơng cho công việc của mình, khi
rủi ro xảy ra ngời lao động đợc trợ cấp .Từ đó mà họ thấy đợc sự quan tâm của

nền kinh tế.
2.2.Bản chất của BHXH.
Thực chất BHXH là sự đền bù hậu quả của những rủi ro xã hội. Sự đền bù
này đợc thực hiện thông qua quá trình tổ chức và sử dụng quỹ tiền tệ tập chung
hình thành do sự đóng góp cuả các bên tham gia nhằm đảm bảo an toàn xã hội
Nh vậy bản chất của BHXH đợc thể hiện ở những nội dung sau:
Thứ nhất: BHXH là nhu cầu khách quan.
Qua nhiệm vụ và vai trò của BHXH ở trên, ta cũng đã thấy đợc BHXH
quan trọng nh thế nào đối với cuộc sống. Nó không những là nhu cầu khách
quan của ngời lao động mà nó còn là nhu cầu khách quan của xã hội.
Thứ hai: BHXH có tính ngẫu nhiên phát sinh không đồng đều theo thời
gian và không gian.
Các rủi ro là ngẫu nhiên trong cuộc sống theo thời gian và không gian
nên cũng có thể nói việc chi trả các chế độ BHXH cũng là ngẫu nhiên ( trừ tr-
ờng hợp tuổi già), vì vậy có thể coi BHXH là ngẫu nhiên
Thứ ba: BHXH vừa có tính kinh tế, vừa có tính xã hội, đồng thời còn có
tính dịch vụ.
Tính kinh tế, xã hội của BHXH đã đợc nêu ở trên. Ngoài ra BHXH còn
mang tính dịch vụ ở chỗ. BHXH không phải là hoạt động sản xuất, muốn đợc h-
ởng các chế độ BHXH thì ngời lao động phải đóng phí và tất nhiên phải làm
việc trong doanh nghiệp có đăng ký tham gia BHXH. Khi nền kinh tế ngày càng
phát triển thì tính dịch vụ và xã hội hoá của BHXH ngày càng cao.
2.3.Nhiệm vụ của BHXH.
5
Mỗi nớc thực hiện các chế độ BHXH là khác nhau, nhng nhìn chung
BHXH có những nhiệm vụ sau:
Chỉ đạo và thực hiện công tác thu BHXH, quản lý quỹ, thực hiện các biện
pháp nhằm tăng trởng quỹ BHXH
Tổ chức chi trả các chế độ BHXH, tổ chức công tác thống kê, hạch toán,
kế toán việc thu, chi BHXH.

Malaxia. Ngời sử dụng lao động đóng 12,75% so với tổng quỹ lơng. Ngời
lao động đóng 9,5% lơng tháng. Nhà nớc chi toàn bộ chế độ ốm đau, thai sản.
Việt Nam, hàng tháng ngời sử dụng lao động có trách nhiệm đóng
BHXH theo quy định và trích từ tiền lơng của ngời lao động nộp cho cơ quan
BHXH. Tiền lơng tháng của ngời lao động làm căn cứ để đóng BHXH gồm l-
ơng gạch bậc, chức vụ, hợp đồng, và các khoản phụ cấp khu vực, đắt đỏ, chức
vụ, thâm niên, hệ số chênh lệch bảo lu ( nếu có ). Ngoài ra hàng tháng bộ tài
chính trích từ ngân sách nhà nớc số tiền chuyển vào quỹ BHXH đủ chi cho các
chế độ hu trí, trợ cấp mất sức lao động, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tử
tuất, bảo hiểm y tế, của những ngời lao động thuộc khu vực nhà nớc.
Quỹ BHXH đợc quản lý thống nhất theo chế độ tài chính của nhà nớc,
hạch toán độc lập và đợc nhà nớc bảo hộ. Việc quản lý Quỹ BHXH, có sự phân
cấp việc thu đóng do bộ phận thu của mỗi cấp đảm nhiệm và chịu trách nhiệm
toàn diện sau đó sẽ đợc tập trung quản lý thống nhất theo chế độ quản lý tài
chính của nhà nớc.
2. Mục đích sử dụng quỹ.
Theo công ớc 102 tháng 6 năm 1952 tại Giơnevơ của Tổ chức lao động
quốc tế ( ILO) thì quỹ BHXH dùng để trợ cấp cho 9 chế độ.
1) Chăm sóc y tế.
2) Trợ cấp ốm đau.
3) Trợ cấp thất nghiệp.
4) Trợ cấp tuổi già.
7
5) Trợ cấp tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.
6) Trợ cấp gia đình.
7) Trợ cấp sinh đẻ.
8) Trợ cấp khi tàn phế.
9) Trợ cấp cho ngời còn sống ( trợ cấp mất ngời nuôi dỡng).
Tuỳ vào điều kiện của mỗi nớc mà có thể tham gia những điều kiện gì,
nhng ít nhất phải có một trong năm chế độ là: 3,4,5,8,9.

các chi phí khác có liên quan. Vậy thu BHXH là điều kiện để thực hiện chính
sách BHXH. Có thu tốt thì việc chi trả mới đạt hiệu quả. Từ đó kéo theo những
lợi ích của BHXH mang lại đối với nền kinh tế-xã hội.
2. Từ việc xác định dự toán thu, mức thu, biện pháp thu phù hợp, phạm vi
các đối tợng tham gia làm sao để đảm bảo thu đủ chi và quỹ BHXH ngày càng
đợc mở. Để thực hiện công việc này BHXH phải dựa vào các số liệu nh số
doanh nghiệp, số lao động, mức tăng trởng kinh tế, tiền lơng tối thiểu, mức sống
của dân c...Đặc biệt ở Việt Nam, Công tác thu đợc triển khai đã dần dần xoá bỏ
sự ỷ lại, giảm gánh nặng cho Ngân sách nhà nớc.
3. Cung cấp số liệu thống kê cho các cơ quan quản lý nhà nớc và cơ quan
quản lý cấp trên từ đó có căn cứ khoa học để phân tích sự biến động, Cơ cấu của
các đối tợng tham gia BHXH và có những chính sách hợp lý nh mức đóng, mức
hởng, công tác quản lý, kiểm tra, kiện toàn bộ máy...
BHXH là chính sách xã hội của nhà nớc, Công tác thu đảm bảo cho
BHXH đợc thực thi vì vậy Công tác thu là nền cho BHXH phát triển và trởng
thành.Thu BHXH là cần thiết khách quan cũng nh chính sách BHXH vậy.
9
Chơng II . thực trạng công tác thu BHXH ở việt nam
I.Giới thiệu chung về BHXH ở việt nam.
Đảng và Nhà nớc Việt Nam rất quan tâm đến các chế độ trong an sinh xã
hội đặc biệt là chính sách BHXH và luôn tạo điều kiện để BHXH phát triển. Sự
phát triển của BHXH có thể chia làm hai giai đoạn.
1.Giai đoạn trớc năm 1995.
Ngay sau khi Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công. Đảng đã có một
số sắc lệnh về BHXH cho cán bộ công chức viên chức nhà nớc. Song vì điều
kiện đất nớc ta còn đang chiến tranh cho nên không có điều kiện thực hiện. Mãi
ngày 27 tháng 12 năm 1961 Chính Phủ mới có nghị định số 218/CP ban hành
kèm theo điều lệ BHXH tạm thời áp dụng cho cán bộ công nhân viên chức nhà
nớc, với các chế độ nh: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp,
mất sức lao dộng, hu trí và tử tuất.