Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
1

TRNG I HC NGOI THNG
KHOA KINH T NGOI THNG


KHO LUN TT NGHIP
TI:
HON THIN PHP LUT V THNG MI
HNG HO CA VIT NAM TRC YấU CU GIA NHP
T CHC THNG MI TH GII (WTO)

GIO VIấN HNG DN : PGS.TS. HONG NGC
THIT
SINH VIấN : HONG ANH TUN
LP : ANH 9 - K38C - KTNT

cp 17
1.1.3.8. Nguyờn tc tụn trng cỏc t chc quc t khu vc 17
1.1.3.9. Nguyờn tc dnh iu kin thun li hn cho cỏc nc
ang phỏt trin v chm phỏt trin 18
1.1.4. H thng cỏc hip nh ca WTO 18
1.2. NHNG QUY NH C BN V THNG MI HNG HO CA WTO
19
1.2.1. Nhng nguyờn tc c bn ca WTO v thng mi hng hoỏ 19
1.2.1. Quy nh c th v i x Ti hu quc v i x quc gia 21
1.2.1.1. i x Ti hu quc (MFN) 21
1.2.1.2. i x quc gia (NT) 21
1.2.3. Nhng quy nh v thu quan ca WTO 22
1.2.3.1. Khỏi nim v c im ca thu quan 22
1.2.3.2. Quy nh v thu quan 23
1.2.4. Nhng quy nh v cỏc bin phỏp phi thu quan ca WTO 26
1.2.4.1. Cm xut khu, cm nhp khu 26
1.2.4.2. Hn ngch 26
1.2.4.3. Cp phộp nhp khu 28
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
3
1.2.4.4. Cỏc bin phỏp kim dch ng thc vt 29
1.2.4.5. Hng ro k thut trong thng mi 31
1.2.5. Nhng quy nh v cỏc lnh vc c th khỏc ca WTO 33
1.2.5.1. nh giỏ hi quan 33
1.2.5.2. Giỏm nh trc khi gi hng 34

NH V CC LNH VC C TH KHC 76
2.5.1. V nh giỏ hi quan 76
2.5.2. V giỏm nh trc khi gi hng 77
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
4
2.5.3. V quy tc xut x 78
2.5.4. V cỏc bin phỏp u t liờn quan n thng mi 79
2.5.5. V tr cp v cỏc bin phỏp i khỏng 81
2.5.6. V quy nh chng bỏn phỏ giỏ 85
2.5.7. V cỏc bin phỏp t v trong thng mi 86
2.6. NHNG IM TNG NG V KHC BIT TRONG NHNG QUY
NH V MT S LNH VC RIấNG BIT 87
2.6.1. Lnh vc dt may 87
2.6.2. Lnh vc nụng nghip 89
CHNG 3: QUAN IM, NGUYấN TC V CC GII PHP HON THIN
PHP LUT V THNG MI HNG HO CA VIT NAM P NG YấU
CU GIA NHP WTO 92
3.1. QUAN IM V NGUYấN TC HON THIN PHP LUT V THNG
MI HNG HO CA VIT NAM TRONG IU KIN GIA NHP WTO 92
3.1.1. Quan im ch o v mc tiờu phỏt trin h thng phỏp lut Vit Nam n
nm 2010 92
3.1.1.1. Quan im ch o 92
3.1.1.2. Mc tiờu phỏt trin 95
3.1.2. Quan im, nguyờn tc v tiờu chớ hon thin phỏp lut v thng mi hng
hoỏ ca Vit Nam trc yờu cu gia nhp WTO 97

3.2.5.5. V tr cp v cỏc bin phỏp i khỏng 115
3.2.5.6. V quy nh chng bỏn phỏ giỏ 116
3.2.5.7. V cỏc bin phỏp t v trong thng mi 116
3.2.6. Hon thin nhng quy nh v mt s lnh vc riờng bit 117
3.2.6.1. Lnh vc dt may 117
3.2.6.2. Lnh vc nụng nghip 117
KT LUN 120
TI LIU THAM KHO 121

Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
6
LI CM N
Trc tiờn, em xin by t lũng bit n sõu sc ti tt c cỏc thy cụ giỏo
Trng i hc Ngoi Thng, c bit l cỏc thy cụ trong Ban giỏm hiu v
Khoa Kinh t ngoi thng, ó giỳp , to iu kin cho em hc tp v trng
thnh trong hn bn nm hc ti trng.
Em xin trõn trng cm n thy Hong Ngc Thit Phú giỏo s, Tin s, Phú
hiu trng Trng i hc Ngoi Thng, ngi ó nhit tõm v tn tỡnh hng
dn em hon thnh tt khoỏ lun tt nghip.
Em xin by t lũng kớnh trng v bit n ti Tin s Hoa Hu Long - Chuyờn
viờn chớnh, Phú v trng V Phỏp lut Quc t v Hp tỏc Quc t - B T phỏp,
ễng Lờ Minh Tõm - Cc trng Cc Qun lý cht lng hng hoỏ - B Thng
mi, Thc s Nguyn Thnh Hng - Phú v trng V Phỏp ch - B Thng mi,
nhng nh khoa hc ó luụn khuyn khớch v to mi iu kin v ti liu cp nht
giỳp em trong quỏ trỡnh vit khoỏ lun.

1
.
Thc hin ch trng trờn ca ng, chỳng ta ó v ang tham gia cú hiu
qu vo ASEAN/AFTA, APEC v ang tớch cc tin hnh m phỏn gia nhp
T chc Thng mi Th gii (WTO) theo cỏc phng ỏn v l trỡnh hp lý, phự
hp vi hon cnh ca nc ta l mt nc ang phỏt trin trỡnh thp v ang
trong quỏ trỡnh chuyn i c ch kinh t
2
(mc tiờu d kin vo nm 2005). Cú
th khng nh, vic gia nhp WTO trong thi gian ti s l bc ngot ỏnh du s
hi nhp mnh m ca kinh t Vit Nam vo kinh t th gii. Vi s gia nhp ny,
chỳng ta s trỏnh c tỡnh trng b phõn bit i x trong thng mi quc t, n
nh c th trng xut khu, tng bc nõng cao v th ca quc gia v to th
ng vng chc hn trong quan h quc t. Tuy nhiờn, quỏ trỡnh hi nhp kinh t
quc t, gia nhp WTO cng ũi hi Vit Nam cn cú s i mi v hon thin h
thng chớnh sỏch v phỏp lut, c bit l phỏp lut kinh t - thng mi sao cho
phự hp vi cỏc quy tc chung ca h thng thng mi quc t, vi lut chi
chung ca th gii, ng thi vn m bo c quyn li ca t nc, c lp,
ch quyn dõn tc, n nh i sng kinh t - chớnh tr - xó hi trong nc.
Hon thin h thng phỏp lut theo lut chi chung ca WTO l mt vn
khụng h n gin. Bi l, WTO c t chc v vn hnh da trờn mt khuụn kh
phỏp lý cht ch nhm bo m tớnh kh thi v hiu qu cao nht trong mi hot
ng ca mỡnh, nhm mc ớch phi hp hnh ng ca cỏc quc gia trong n lc
chung l tin ti t do hoỏ thng mi trờn phm vi ton cu. Khuụn kh ú l mt
h thng cỏc vn bn phỏp lý cú giỏ tr rng buc tt c cỏc nc thnh viờn, gm
60 Hip nh, Ph lc, Quyt nh v Vn bn din gii m cỏc nc tham d Vũng

1
Vn kin i hi ng ton quc ln th IX - NXB Chớnh tr quc gia, 2001
2

WTO, ng thi so sỏnh, i chiu nhng im tng ng v khỏc bit gia cỏc
quy nh v thng mi hng hoỏ ca Vit Nam vi cỏc quy nh tng ng ca
WTO. Trờn c s ú, khoỏ lun a ra mt s gii phỏp nhm iu chnh v hon
thin phỏp lut v thng mi hng hoỏ ca Vit Nam trc yờu cu chun b gia
nhp WTO (mc tiờu d kin vo nm 2005).
i tng v phm vi nghiờn cu
i tng nghiờn cu ca khoỏ lun l ch nh thng mi hng hoỏ ca
WTO bao gm Hip nh chung v Thu quan v Thng mi (GATT) v cỏc Hip
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
9
nh kốm theo (12 Hip nh)
3
cựng cỏc vn bn phỏp lut hin hnh ca Vit Nam
v thng mi hng hoỏ. Phm vi nghiờn cu ca khoỏ lun ch gii hn nhng
quy nh v ni dung c bn trong cỏc Hip nh v cỏc vn bn phỏp lut k trờn,
khụng i sõu phõn tớch chi tit v ton b cỏc Hip nh, cỏc vn bn ú, khụng
phõn tớch cỏc Ph lc, cỏc Vn bn din gii i kốm cỏc Hip nh ca WTO, cng
nh khụng phõn tớch cỏc lut thng mi chuyờn ngnh nh dch v, s hu trớ tu,
u t v.v
Phng phỏp nghiờn cu
Trờn c s phng phỏp lun duy vt bin chng v duy vt lch s, tỏc gi s
dng cỏc phng phỏp phõn tớch, tng hp, i chiu, so sỏnh, din gii, quy np
nghiờn cu ti khoỏ lun. Ngoi ra, khoỏ lun cũn vn dng cỏc quan im,
ng li, ch trng phỏt trin kinh t ca ng v Nh nc khỏi quỏt h
thng v khng nh kt qu nghiờn cu.

DANH MC CC CH VIT TT TRONG KHO LUN
AA Agreement on Agriculture Hip nh Nụng nghip
ADP
Agreement on Implementation of
Article VI of the GATT 1994
(Anti-Dumping Code)
Hip nh v thc hin iu VI ca
GATT 1994 (Chng bỏn phỏ giỏ
ADP)
AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vc mu dch t do ASEAN
APEC
Asia Pacific Economic
Cooperation
Din n Hp tỏc Kinh t Chõu ỏ
Thỏi Bỡnh Dng
AS Agreement on Safeguards Hip nh v Cỏc bin phỏp t v
ASEAN
Association of South East Asian
Nations
Hip hi cỏc Quc gia ụng Nam

ATC
Agreement on Textiles and
Clothing
Hip nh v Hng dt v May
mc
CVA
Agreement on Implementation of
Article VI of the GATT 1994
(Customs Value Code)


11

ILP
Agreement on Import Licensing
Procedures
Hip nh v Th tc cp phộp
nhp khu
IMF International Monetary Fund Qu Tin t Quc t
ITO International Trade Organization T chc Thng mi Quc t
MFN Most-Favoured Nation ói ng Ti hu quc
NT National Treatment Nguyờn tc i x quc gia
PSI
Ageement on Preshipment
Inspection
Hip nh v Giỏm nh hng hoỏ
trc khi gi hng
ROA Agreement on Rules of Origin
Hip nh v Quy tc xut x hng
hoỏ
SCM
Agreement on Subsidies and
Countervailing Measures
Hip nh v Tr giỏ v Cỏc bin
phỏp chng tr giỏ
SPS
Agreement on the Application of
Sanitary and Phytosanitary
Measures
Hip nh v ỏp dng cỏc bin

Trade Negotiatons. The Uruguay Round, Trade Negotiations Committee
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
12CHNG 1
NHNG QUY NH C BN V THNG MI
HNG HO CA WTO

1.1. TNG QUAN V T CHC THNG MI TH GII (WTO)
1.1.1. Lch s hỡnh thnh WTO
T chc Thng mi Th gii (WTO), c thnh lp ngy 1 thỏng 1 nm
1995, k tc v m rng phm vi iu tit thng mi quc t ca t chc tin thõn
ca nú l Hip nh chung v Thu quan v Thng mi (GATT).
GATT ra i sau i chin Th gii ln th 2 trong tro lu hỡnh thnh hng
lot c ch a biờn iu tit cỏc hot ng hp tỏc kinh t quc t, m in hỡnh l
Ngõn hng Tỏi thit v Phỏt trin quc t, thng c bit n nh l Ngõn hng
Th gii (World Bank) v Qu Tin t Quc t (IMF) ngy nay. Vi ý tng hỡnh
thnh nhng nguyờn tc, th l, lut chi cho thng mi quc t iu tit cỏc lnh
vc v cụng n vic lm, v thng mi hng hoỏ, khc phc tỡnh trng hn ch,
rng buc hot ng ny phỏt trin, 23 nc sỏng lp GATT ó cựng mt s nc
khỏc tham gia Hi ngh v thng mi v vic lm v d tho Hin chng La
Havana thnh lp T chc Thng mi Quc t (ITO) vi t cỏch l c quan
chuyờn mụn ca Liờn hp quc. ng thi, cỏc nc ny ó cựng nhau tin hnh
cỏc cuc m phỏn v thu quan v x lý cỏc bin phỏp bo h mu dch ang ỏp

v thng mi hng nụng sn, hng dt may, v c ch gii quyt tranh chp. Vi
din iu tit ca h thng thng mi a biờn c m rng, nờn Hip nh chung
v Thu quan v Thng mi (GATT) vi t cỏch l mt s tho thun cú nhiu ni
dung ký kt mang tớnh cht tu ý ó t ra khụng thớch hp. Do ú, ngy 15/4/1994,
ti Marrakesh (Marc), kt thỳc Vũng m phỏn Uruguay
5
, cỏc thnh viờn ca
GATT ó cựng nhau ký Hip nh thnh lp T chc Thng mi Th gii (WTO)
nhm k tc v phỏt trin s nghip ca GATT. Theo ú, WTO chớnh thc c
thnh lp c lp vi h thng Liờn hp quc v i vo hot ng t ngy 1/1/1995.
Tớnh n thỏng 12 nm 2003, WTO ó cú 146 nc v lónh th l thnh viờn
chớnh thc, 26 nc v vựng lónh th cựng 7 t chc quc t c hng quy ch
quan sỏt viờn ti WTO
6
.
1.1.2. Mc ớch hot ng ca WTO
WTO ch l mt thit ch quc t liờn quan n cỏc quy tc ca thng mi
gia cỏc quc gia. Ht nhõn ca thit ch ny l cỏc Hip nh ca WTO c cỏc
quc gia tham gia quan h thng mi quc t xõy dng v cam kt thc hin. Cỏc
Hip nh ny ó to lp mt khung phỏp lý vng chc cho thng mi a biờn, l

4
Xem thờm Ph lc 1: Túm tt cỏc vũng m phỏn ca GATT
5
Xem thờm Ph lc 2: Túm tt thnh qu ca Vũng m phỏn Uruguay (1986-1994)
6
Xem thờm Ph lc 3: Danh sỏch thnh viờn chớnh thc v cỏc chớnh ph nc, t chc quc t c
hng quy ch quan sỏt viờn ti WTO
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO


chun cụng nghip, n s hu trớ tu v cỏc lnh vc khỏc. Tuy vy, cỏc nguyờn tc
c bn, cỏc nguyờn tc nn tng ca WTO xuyờn sut ton b cỏc hip nh. Cỏc
nguyờn tc ú l c s ca h thng thng mi a biờn. Cú th nờu lờn mt s
nguyờn tc c bn sau õy ca WTO:
1.1.3.1. Thng mi khụng phõn bit i x
Thng mi th gii phi c thc hin mt cỏch cụng bng, khụng cú s
phõn bit i x, vi ni dung sau:

7
Xem thờm Vit Nam v cỏc t chc kinh t quc t, U ban quc gia v hp tỏc kinh t quc t, NXB
CTQG, 2000, trang 18-24 v Thụng tin khoa hc phỏp lý Chuyờn v: ASEAN, APEC, WTO - Mt s vn
phỏp lý v t chc v hp tỏc, Vin Nghiờn cu khoa hc phỏp lý, B T phỏp, 10/1998, trang 46-51
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
15

Cỏc nc thnh viờn WTO cam kt dnh cho nhau ch ói ng Ti hu
quc (MFN), tc l ch ói ng cỏc lnh vc mỡnh dnh cho hng hoỏ ca mt
nc bn hng ny ti mc no thỡ cng phi dnh cho hng hoỏ ca cỏc nc bn
khỏc ch ói ng nh vy, bỡnh ng, khụng cú s phõn bit i x no.
Cỏc nc thnh viờn WTO cam kt dnh cho nhau ch i x quc gia
(NT), tc l ch khụng phõn bit i x gia hng nhp khu vi hng sn xut
trong nc, khi hng nhp khu c a vo th trng trong nc. Cỏc quc gia
cú chớnh sỏch i x nh th no i vi hng hoỏ sn xut trong nc thỡ cng
phi i x nh vy i vi hng hoỏ nhp khu t cỏc nc thnh viờn WTO.
Ch MFN v ch NT ch yu dnh cho hng hoỏ khi ỏp dng cỏc chớnh

ca bo h mu dch vỡ cỏc nc u nhn thy thc tin th gii cú s chờnh lch
v trỡnh phỏt trin kinh t, thng mi gia cỏc nc.
Nguyờn tc bo h mu dch m WTO ch trng l bo h bng hng ro
thu quan, khụng ng h bo h mu dch bng hng ro phi thu quan hoc cỏc
bin phỏp hnh chớnh.
Cỏc nc cú ngha v phi cụng b mc thu trn cam kt, ri t ú cựng
vi cỏc nc WTO khỏc thng lng gim dn. Ch cú gim, m khụng cú tng
quỏ mc trn cam kt, nu tng quỏ thỡ phi bi thng nhanh chúng, kp thi v
tho ỏng cho cỏc nc b thit hi. Ngoi ra, mi nc phi cam kt mc thi gian
thc hin l trỡnh ct gim dn tin ti mc tiờu xoỏ b hng ro quan thu.
1.1.3.4. Nguyờn tc n nh trong thng mi
8

WTO ch trng thng mi quc t phi c tin hnh trờn c s n nh,
rừ rng, minh bch, khụng n ý. thc hin nguyờn tc ny, WTO quy nh:
Cỏc nc thnh viờn phi thụng qua m phỏn, a ra cỏc cam kt vi nhng
l trỡnh thc hin c th. Tuy tha nhn quyn ca mi nc thnh viờn c m
phỏn li cỏc cam kt ca mỡnh, nhng WTO quy nh ngha v phi n bự cỏc thit
hi cú th xy ra cho cỏc thnh viờn khỏc.
Mi ch , chớnh sỏch thng mi ca quc gia phi c cụng b cụng khai
cho mi ngi, n nh trong thi gian di v cú th d bỏo trc nhng ri ro cú
th xy ra. Nu quc gia cú thay i thỡ phi thụng bỏo trc cho cỏc doanh nghip,
cỏ nhõn cú thi gian nghiờn cu, gúp ý, phn ỏnh nguyn vng ca h trc khi
a chớnh sỏch ó thay i ú ra ỏp dng.
Nguyờn tc ny giỳp mụi trng kinh doanh cú tớnh n nh, lnh mnh v cú
th d oỏn trc c.
1.1.3.5. Nguyờn tc tng cng cnh tranh cụng bng
WTO luụn ch trng tng cng cnh tranh lnh mnh, cụng bng trong
thng mi quc t, cho cht lng, giỏ c quyt nh vn mnh ca hng hoỏ
trong cnh tranh trờn thng trng; khụng c dựng quyn lc Nh nc ỏp

. iu XIX ca GATT 1994
cũn cho phộp mt nc thnh viờn ỏp dng nhng bin phỏp t v trong trng hp
khn cp, khi nn sn xut trong nc b hng hoỏ nhp khu e do. Vi quyn t
v ny, mi nc cú th s dng hỡnh thc tng thu nhp khu vt mc trn cam
kt hoc ỏp dng hỡnh thc hn ch s lng hoc cỏc hỡnh thc khỏc hn ch
nhp khu, h tr sn xut trong nc. Tuy vy, bin phỏp ny ch cú tớnh tm thi
v phi ỏp dng bỡnh ng, cụng khai.
1.1.3.8. Nguyờn tc tụn trng cỏc t chc quc t khu vc
WTO l i din cho thng mi ton cu, nhng vn tha nhn nhng t
chc kinh t khu vc hot ng trong lnh vc thng mi quc t, min l nhng
t chc ny tuõn th nguyờn tc t do hoỏ thng mi, thc hin chớnh sỏch kinh t
m, hng ngoi, khụng co cm, thc hin vic loi b dn hoc gim dn cỏc hng
ro quan thu, phi quan thu gõy cn tr cho dũng thng mi ton cu. Do vy,
nguyờn tc MFN c min tr trong quan h gia cỏc nc thnh viờn ca t chc

9
Xem thờm khon 3,4 iu IX Hip nh thnh lp T chc Thng mi Th gii (Hip nh WTO)
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
18

kinh t, thng mi khu vc di hỡnh thc liờn minh thu quan hoc khu vc mu
dch t do.
1.1.3.9. Nguyờn tc dnh iu kin thun li hn cho cỏc nc ang phỏt
trin v chm phỏt trin
Phn IV GATT 1994 tha nhn s cn thit phi dnh cho cỏc nc ang phỏt


Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
19

+ Hip nh Cỏc bin phỏp u t liờn quan n thng mi (TRIMs)
+ Hip nh v Hng dt may (ATC)
+ Hip nh Nụng nghip (AA)
+ Hip nh v Quy tc xut x hng hoỏ (ROA)
(3) Hip nh chung v thng mi dch v (GATS)
(4) Hip nh v Cỏc khớa cnh liờn quan n thng mi ca quyn s hu trớ
tu (TRIPS)
(5) Bn tho thun v Quy tc v Th tc gii quyt tranh chp (DSU)
(6) C ch r soỏt chớnh sỏch thng mi (TPRM)
(7) Hip nh thng mi nhiu bờn
- Hip nh v thng mi mỏy bay dõn dng
- Hip nh v mua sm chớnh ph
- Hip nh quc t v b sa
- Hip nh quc t v tht bũ
Ngun: Final Act embodying the Results of the Uruguay Round of Multilateral
Trade Negotiatons. The Uruguay Round - Trade Negotiations Committee
WTO chu trỏch nhim giỏm sỏt vic thc hin cỏc Hip nh ny. T chc
ny cng úng vai trũ l din n m phỏn gia cỏc nc nhm t do hoỏ hn na
thng mi hng hoỏ v thng mi dch v. Nú cng a ra mt c ch gii quyt
cỏc tranh chp thng mi gia cỏc nc thnh viờn. Bt c nc thnh viờn no
cho rng thng mi ca mỡnh b nh hng bt li vỡ mt nc khỏc khụng tuõn
th cỏc quy tc, nu khụng i n c mt gii phỏp tho ỏng thụng qua tham vn
song phng, cú th a vn ra WTO gii quyt. Mi vn quan trng thuc

Nguyờn tc th hai: Cn gim thu quan v cam kt rng buc khụng tng
thờm. Nguyờn tc ny quy nh v vic gim v xoỏ b thu quan v cỏc ro cn
thng mi khỏc thụng qua m phỏn a phng. Mc gim thu quan c lit kờ
trờn c s dũng thu quan trong Danh mc nhng b ca mi nc. Mc thu
trong Danh mc nhng b ny cũn c gi l mc thu rng buc. Cỏc nc
khụng c phộp nõng thu sut vt quỏ mc thu rng buc ghi trong Danh mc.
Nguyờn tc th ba: Thng mi theo quy ch Ti hu quc. Nguyờn tc
ny yờu cu cỏc nc tin hnh buụn bỏn m khụng c phõn bit i x gia cỏc
nc xut khu hoc gia cỏc nc nhp khu hng hoỏ ú. Nguyờn tc ny c
th hin c th trong quy nh v i x Ti hu quc (MFN). Trng hp ngoi l
c bit ca nguyờn tc ny l tho thun u ói khu vc.
Nguyờn tc th t: i x quc gia. Nguyờn tc ny yờu cu cỏc nc
khụng c ỏnh thu ni a nh thu doanh thu hay thu giỏ tr gia tng vo cỏc
sn phm nhp khu, sau khi hng hoỏ ú ó vo th trng ni a v np thu
nhp khu ti biờn gii, theo mc thu cao hn mc thu ỏnh vo sn phm ni a
tng t.
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
21

1.2.1. Quy nh c th v i x Ti hu quc v i x quc gia
1.2.1.1. i x Ti hu quc (MFN)
Theo iu I Hip nh chung v Thng mi v Thu quan (GATT 1994), ch
i x Ti hu quc (MFN) yờu cu mt nc thnh viờn phi ỏp dng thu
quan v cỏc quy nh khỏc i vi hng hoỏ nhp khu t cỏc nc thnh viờn khỏc
nhau (hoc hng hoỏ xut khu ti cỏc nc thnh viờn khỏc nhau) mt cỏch bỡnh


22
Nh trờn ó nờu, nguyờn tc i x Ti hu quc yờu cu cỏc thnh viờn
khụng phõn bit i x gia cỏc nc. Nguyờn tc i x quc gia (NT) b sung
cho i x Ti hu quc. Theo nguyờn tc NT quy nh ti iu III GATT 1994,
mt mt hng nhp khu sau khi ó i qua biờn gii v ó tr cỏc khon thu quan
cng nh cỏc khon phớ khỏc s khụng b i x kộm u ói hn so vi cỏc sn
phm ni a tng t. Núi cỏch khỏc, nguyờn tc ny yờu cu cỏc nc thnh viờn
i x vi cỏc hng nhp khu trờn cựng c s nh hng sn xut trong nc.
Vỡ vy, cỏc nc khụng c phộp ỏnh cỏc khon thu ni a (vớ d thu
doanh thu hay thu giỏ tr gia tng VAT) vi mc thu sut cao hn mc ỏp dng
cho cỏc sn phm ni a tng ng i vi hng nhp khu sau khi nú ó thanh
toỏn cỏc khon thu quan ti biờn gii. Tng t nh vy, cỏc quy nh tỏc ng
n vic mua bỏn sn phm ti th trng trong nc cng khụng th ỏp dng
nghiờm ngt hn i vi hng nhp khu.
1.2.3. Nhng quy nh v thu quan ca WTO
1.2.3.1. Khỏi nim v c im ca thu quan
Thu quan l loi thu ly vt phm xut khu qua biờn gii quc gia hay quỏ
cnh lm i tng thu thu, to thnh khon thu nhp thu ca Nh nc do hi
quan thc hin.
Mc ớch thu thu quan trong thi k xó hi phong kin v trc ú ch yu l
tng thu nhp ti chớnh quc gia. Sau khi phng thc sn xut t bn ch ngha
phỏt trin, thu quan khụng ch l ngun thu ti chớnh, m cũn l cụng c thc hin
chớnh sỏch kinh t thng mi ca cỏc nc cn v hin i.
Theo nhng tiờu chớ khỏc nhau, ngi ta cú th phõn loi v gi tờn thu quan
theo nhiu cỏch. Vớ d: theo hng lu thụng hng hoỏ xut nhp khu cú thu quan
xut khu, thu quan nhp khu, thu quỏ cnh; theo phng phỏp ỏnh thu cú
thu quan tớnh theo giỏ, thu quan tớnh theo lng, thu quan hn hp; theo mc u
ói cú thu quan thụng thng, thu quan u ói, thu quan u ói c bit, thu
quan ói ng Ti hu quc Mc dự cú th phõn ra nhiu loi thu nh vy nhng

m phỏn t nm 1947 n nm 1994, ch chớnh vn l ct gim v rng buc
thu quan. Vi cỏc nc phỏt trin thỡ vic thc hin ct gim thu quan khụng phi
l khú khn. Nhng vi cỏc nc ang phỏt trin, vn cú ngun thu ngõn sỏch hn
hp v sc cnh tranh ca sn xut trong nc yu kộm thỡ õy qu l mt vn
nan gii. Tuy vy, cỏc thnh viờn ca GATT ó t c tho thun gim thu cho
89.000 hng mc hng hoỏ. Riờng vũng m phỏn Uruguay, cỏc cam kt ct gim
v rng buc thu quan i vi hng nhp khu ca cỏc nc thnh viờn ó lờn ti
22.500 trang vn bn.
Bng 1: Mc thu trung bỡnh trc v sau Vũng Uruguay
n v: %
Tờn nc Ni n
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
24
Cỏc nc
cụng nghip
Cỏc nc ang
phỏt trin
Cỏc nc cú nn
kinh t chuyn i

Tr
c
Sau
Mc
gim

thu quan khụng nhng em li li ớch cho nc xut khu m cũn khuyn khớch
cỏc nc nhp khu nõng cao c nng lc cnh tranh cho sn phm ca mỡnh mt
khi h thc s c gng.
Rng buc thu quan
Khi cỏc nc ó cụng b biu thu ca mỡnh cựng vi s ct gim thu thỡ
ng thi cng phi cam kt khụng tng thu vt quỏ mc ó a ra. Vic cam kt
khụng tng thu ny gi l Rng buc Thu quan (Tariff Binding) v mc thu ú
gi l Thu sut Rng buc (Bound Tariff Rates).
Trờn thc t, cú th gp ti 3 loi rng buc thu quan tng ng vi mc
rng buc:
Hoàn thiện pháp luật về thơng mại hàng hoá của Việt Nam đáp ứng yêu cầu gia nhập WTO

Hoàng Anh Tuấn - Anh 9 - K38C - KTNT
25
- Thu sut rng buc cao hn thu sut thc t ang ỏp dng. Trng hp ny
hay gp cỏc nc ang phỏt trin. Mc thu rng buc c gi l mc thu trn.
Vỡ gia mc thu thc t v mc thu trn cú mt khong cỏch nờn nc cam kt
rng buc thu hon ton cú th tng thu sut thc t ca mỡnh m vn khụng vi
phm cam kt.
- Thu sut rng buc bng thu sut thc t ỏp dng.
- Thu sut rng buc thp hn thu sut thc t ỏp dng.
Hai trng hp sau thng gp cỏc nc phỏt trin. Cỏc nc ny t tin v
kh nng cnh tranh ca hng hoỏ nc mỡnh trc nhng hng hoỏ nhp khu chu
thu sut thp. Vỡ th, h sn sng a ra thu sut rng buc bng, thm chớ thp
hn thu sut thc t ỏp dng, th hin thin chớ gim thu v s chun b chu ỏo,
k cng trong lch trỡnh gim thu t c thu sut rng buc trong mt
khong thi gian c th.