Lu
ật về công bố thông tin của các
cơ quan chính quyền Hàn Quốc
Luật về Công bố thông tin của các cơ quan chính quyền Hàn
Quốc được Quốc hội thông qua năm 1996, có hiệu lực từ năm 1998,
sửa đổi bổ sung năm 2004 và được thực thi ổn định từ đó đến nay.
Hiện nay, việc công khai thông tin của cơ quan chính quyền ở Hàn
Quốc luôn gắn với việc cung cấp tối đa dịch vụ truyền thông để
người dân và các chủ thể khác được tiếp cận thông tin một cách dễ
dàng, nhanh nhất và tiết kiệm nhất.

Kinh nghiệm xây dựng và thực thi Luật Công bố thông tin của các
cơ quan chính quyền Hàn Quốc sẽ giúp ích cho việc xây dựng Luật
Tiếp cận thông tin ở Việt Nam hiện nay.
1. Luật công bố thông tin của cơ quan chính quyền trong hệ thống
pháp luật Hàn Quốc

Hiện nay ở Hàn Quốc, bên cạnh Luật Công khai thông tin của cơ
quan chính quyền còn có Luật Bảo vệ thông tin của cá nhân do cơ quan
nhà nước quản lý. Ngoài ra, Quốc hội Hàn Quốc đang khẩn trương
soạn thảo Luật Công bố thông tin của Quốc hội, Luật Công bố thông
tin về giáo dục và Luật Công bố thông tin về vệ sinh an toàn thực
phẩm. Việc ban hành luật công bố thông tin về từng lĩnh vực cụ thể cho
thấy, để đảm bảo quyền được biết của công dân, cần phải có một hệ
thống pháp luật hoàn chỉnh và độc lập, có tính thực thi trực tiếp, không
mang tính nguyên tắc mà đảm bảo tính cụ thể, dễ hiểu và dễ tiếp cận.
Ngoài ra, cơ chế khởi kiện và giải quyết các trường hợp công dân kiện

quyền địa phương soạn thảo và trình lên chính
quyền trung ương dự thảo các luật khác nhau
hoàn toàn hợp hiến. Tuy nhiên, khi Hội đồng
nhân dân thành phố Cheongju (Chơn Chu) bỏ
phiếu thông qua Pháp lệnh về Công bố thông tin ở
Hàn Quốc vào ngày 25/12/1991 thì việc làm này đã
bị kiện vì có người cho rằng, thành phố đã làm
không đúng luật. Vụ kiện này chỉ được kết thúc
khi Tòa Hiến pháp phán quyết rằng, luật này được
làm trên cơ sở quyền được biết của công dân nên
chính quyền địa phương Chơn Chu không phạm
luật. Sau sự kiện này, các chính quyền địa phương
khác cũng xây dựng pháp lệnh về công bố thông
tin ở địa phương mình. Trước tình trạng mỗi địa
phương ban hành một loại Pháp lệnh công bố
thông tin, Chính phủ thấy cần thiết phải hệ thống
hóa thành các Pháp lệnh đó thành m
ột luật chung.
Đồng thời, Chính phủ đã có hướng dẫn thực hiện
các Pháp lệnh đó theo một thủ tục nhất định bằng
Chỉ thị số 288 của Thủ tướng, ngày 2/3/1994.
Dự án Luật Công bố thông tin được sự hậu thuẫn
xây dựng của hai đời Tổng thống Hàn Quốc đắc
cử năm 1992 và năm 1997.
2. Đối tượng có quyền yêu cầu cung cấp thông tin

Theo Điều 6, Luật về Công bố thông tin của cơ quan chính quyền
Hàn Quốc năm 1996, những người có quyền yêu cầu cung cấp thông
tin gồm hai đối tượng:
- Nhóm thứ nhất: mọi người dân đều có quyền yêu cầu cung cấp

đề nghị cung cấp thông tin thì trên 50% là yêu cầu của cá nhân, số còn
lại là yêu cầu của tổ chức và các cơ quan nhà nước khác nhau.
3. Thông tin được công bố và thông tin không được công bố

Luật Công bố thông tin của cơ quan chính quyền Hàn Quốc không có
điều luật riêng quy định về thông tin được công khai. Luật dành một
điều (Điều 7) quy định về thông tin không được công khai và không có
điều nào quy định về thông tin chưa được công khai. Theo luật, cơ
quan chính quyền có thể quyết định không công khai những thông tin
thuộc một trong những vấn đề sau:
Thứ nhất: thông tin chứa bí mật hoặc được Luật khác quy định không
thể công khai, hoặc được quy định bởi đạo luật hay các văn bản dưới
luật được ban hành.
Thứ hai: những thông tin mà nếu bị tiết lộ sẽ gây nguy hại lớn đến
quyền lợi quốc gia như an ninh quốc gia, quốc phòng, sự thống nhất
hoặc quan hệ ngoại giao1.
Thứ ba: những thông tin nếu bị tiết lộ sẽ gây nguy hại lớn đến tính
mạng, cuộc sống hoặc tài sản của người hoặc sự an toàn và lợi ích khác
của cộng đồng.
Thứ tư: những thông tin liên quan đến việc phòng, chống và điều
tra tội phạm, các tổ chức và duy trì việc khởi tố, việc thi hành án,
các biện pháp an ninh và việc kiện tụng đang dở dang mà những
thông tin này nếu bị tiết lộ sẽ gây hại nghiêm trọng đến việc thi hành
nhiệm vụ hoặc vi phạm quyền của bị cáo trong vụ án hình sự liên
quan đến quyền được xét xử công bằng.
Thứ năm: các thông tin liên quan đến kiểm toán, giám sát, điều tra,
xem xét, hợp đồng đấu thầu, sự phát triển của khoa học, quản lý nhân
sự, quá trình ra quyết định, hoặc quá trình xem xét nội bộ mà những
thông tin này nếu bị tiết lộ sẽ gây nguy hại đến việc thực thi công bằng
các nghĩa vụ, công tác nghiên cứu và phát triển.

đủ thông tin về tên, số đăng ký thường trú, địa chỉ thì sẽ không được
cung cấp thông tin. Bên cạnh đó, vấn đề nội dung và mục đích sử dụng
thông tin cũng được đề cập đến như một quy định bắt buộc. Bởi lẽ, nếu
không nêu nội dung yêu cầu thì cơ quan cung cấp không thể cung cấp
được thông tin và nếu không nêu mục đích sử dụng thì có thể thông tin
đó sẽ được sử dụng không đúng mục đích và có thể bị lạm dụng. Tuy
nhiên, trong quá trình thực hiện luật, việc quy định người yêu cầu cung
cấp thông tin phải nêu mục đích sử dụng thông tin đã không được đặt
ra. Lập luận cho việc không bắt người yêu cầu cung cấp thông tin nêu
mục đích sử dụng xuất phát từ hai lý do chính: Thông tin mà họ yêu
cầu thuộc về thông tin được công bố thì sẽ là dạng thông tin vô hại,
không làm tổn hại đến cơ quan nhà nước, cá nhân, tổ chức kinh tế hoặc
bất cứ chủ thể nào; và không thể kiểm soát được hết việc sử dụng thông
tin được cung cấp của người yêu cầu cung cấp thông tin. Hơn thế nữa,
nếu người yêu cầu thông tin sử dụng thông tin để gây thiệt hại cho tổ
chức và cá nhân khác mà hành vi đó được xem là vi phạm pháp luật thì
tùy từng mức độ, họ có thể bị chịu trách nhiệm hành chính, trách nhiệm
dân sự hay trách nhiệm hình sự. Chính vì hai lý do đó, việc quy định
người yêu cầu cung cấp thông tin phải nêu mục đích sử dụng thông tin
là không cần thiết và vô hình chung, tạo ra một thủ tục phiền hà, sách
nhiễu người dân khi họ có yêu cầu cung cấp thông tin. Do đó, không
thể vì lý do sợ thông tin bị lạm dụng để bắt người yêu cầu cung cấp
thông tin phải nêu mục đích sử dụng thông tin của họ.
Đây cũng có thể là câu trả lời cho câu hỏi trong quá trình soạn thảo
Luật Tiếp cận thông tin ở Việt Nam: Có nên quy định về cấm sử dụng
thông tin cho các mục đích khác nhau hay không? Điều này cũng có
nghĩa là, không nên và không cần thiết phải giới hạn quyền sử dụng
thông tin đã được cung cấp, vì trên thực tế đã quy định nội dung thông
tin được cung cấp rồi, sử dụng vào mục đích gì là tùy thuộc vào ý chí
của người được cung cấp thông tin.

cấp thông tin. Đối với cơ quan nhà nước thì chỉ cần có văn bản yêu cầu
và dấu xác nhận thì không phải trả phí. Luật cũng có quy định chi tiết
về việc giảm phí và miễn phí yêu cầu cung cấp nếu yêu cầu cung cấp
thông tin đó là cần thiết đối với việc bảo tồn và phát triển lợi ích công
cộng (Điều 15).
6. Thủ tục khiếu nại, khiếu kiện

Luật quy định, nếu người yêu cầu cung cấp thông tin không
được đáp ứng hoặc đáp ứng không đầy đủ, đáp ứng thiếu hoặc sai
thông tin, thì có quyền khiếu nại bằng văn bản đến cơ quan chính
quyền liên quan theo Luật Khiếu nại hành chính hoặc đệ đơn kiện hành
chính theo quy định của Luật Tố tụng hành chính. Trong thực tiễn, hầu
như những người có quyền yêu cầu cung cấp thông tin nhưng không
được đáp ứng thường lựa chọn con đường tài phán bằng Tòa án. Rất
nhiều phán quyết của Tòa án đã khẳng định cơ quan chính quyền có sai
sót và vi phạm quyền yêu cầu cung cấp thông tin cho người được yêu
cầu. Đây là biểu hiện về sức sống, tính khả thi của một đạo luật dân
chủ.

*
Luật Công bố thông tin của cơ quan chính quyền Hàn Quốc có hiệu
lực vào năm 1998 và ngay trong năm 1998 đã có tới 26.338 yêu cầu
cung cấp thông tin. Đến năm 1999, yêu cầu về cung cấp thông tin đã
lên đến 42.930 vụ (gấp 63% so với năm 1998), năm 2000 có 61.586 vụ
(gấp 43% so với năm 1999), năm 2007 có 235.230 vụ và năm 2008 có
249.440 vụ được yêu cầu2. Điều này cho thấy xu thế dân chủ hóa được
thể hiện ngày càng sâu rộng trong xã hội Hàn Quốc và khẳng định được
vai trò của Luật Công bố thông tin của cơ quan chính quyền trong việc
phát huy quyền dân chủ của nhân dân, xác lập mối quan hệ giữa Nhà
nước và nhân dân để trên cơ cở đó, thu hút nhân dân tham gia quản lý