Kỹ Thuật Cho Bò Sinh
Sản

Trong chăn nuôi bò cái sinh sản, mục tiêu là làm sao để bò cái sinh sản con
giống tốt, đồng thời cũng cần chú trọng số lượng bê con mà bò mẹ đẻ ra, tức
là phải làm sao để bò cái đẻ càng nhiều lứa càng tốt và mỗi lứa phải đảm bảo
chất lượng bê con khỏe mạnh.
Để đạt được mục tiêu này, ngoài việc chăm sóc bò mẹ phát triển tốt, phải rút
ngắn khoảng cách giữa các lứa đẻ đảm bảo sao cho bò mẹ đẻ mỗi năm một
lứa là hợp lý. Nếu không có biện pháp chăm sóc tốt thì giai đoạn từ khi đẻ đến
khi phối giống có chửa lứa kế tiếp bị kéo dài. Vì vậy, nông dân cần chú ý
chăm sóc và phát hiện bò cái động dục sớm để giai đoạn từ khi đẻ đến khi
phối giống có chửa lứa kế tiếp chỉ kéo dài khoảng 2 - 3 tháng.
Bò cái trước, trong và sau khi đẻ cần phải được chăm sóc cẩn thận. Vào giai
đoạn trước khi đẻ 2 tháng và ngay sau khi đẻ, nuôi dưỡng bò cái hợp lý, phù
hợp với nhu cầu dinh dưỡng của gia súc. Chăm sóc chu đáo bò cái vào lúc đẻ
như: vệ sinh chuồng đẻ sạch sẽ, bảo đảm các điều kiện vệ sinh và hộ lý tốt, dự
phòng những tai biến trong khi sinh. Sau khi bò đẻ nên dùng dung dịch
Rivanol 1 - 2% hoặc dung dịch Lugol để thụt rửa tử cung.
Trong trường hợp đẻ khó, sót nhau hoặc bị viêm nhiễm đường sinh dục, cần
can thiệp và điều trị kịp thời, tích cực để sớm phục hồi chức năng sinh sản của
bò cái. Ngoài việc chăm sóc tốt bò cái, nông dân cần chú ý phát hiện động
dục kịp thời cho bò để tiến hành phối giống trực tiếp hoặc thụ tinh nhân tạo
vào thời điểm thích hợp.
Do vậy, để phát hiện chính xác bò cái động dục và thực hiện phối tinh hiệu
quả, nông dân cần có sổ ghi chép các số liệu sinh sản của mỗi con bò như
tuổi; ngày đẻ lần cuối; lần đẻ cuối có diễn ra bình thường không; ngày, tháng
động dục Quan sát để phát hiện động dục 2 - 3 lần/ngày, thả bò cái ra bãi

cổ, thân và vai kết hợp hài hòa.
- Đầu thanh nhẹ, mõm rộng, mũi to, hàm răng đều đặn, trắng bóng, cổ dài vừa
phải và thanh, da cổ có nhiều nếp nhăn.
- Ngực sâu và rộng; xương sườn mở rộng, cong về phía sau, bụng to nhưng
không sệ, bốn chân thẳng và mảnh, móng khít, mông nở, ít dốc.
- Bầu vú phát triển về phía sau, 4 núm vú đều, dài vừa phải, không có vú kẹ,
da vú mỏng, đàn hồi, tĩnh mạch vũ nổi rõ, phân nhánh ngoằn nghèo.
II. Kỹ Thuật Phối Giống Cho Bò.
* Phát hiện động dục và đưa bò cái đi phối giống.
- Phát hiện kịp thời bò động dục: Khi bò cái động dục có những biểu hiện chủ
yếu như sau: bò kêu rống, đi lại bồn chồn, phá chuồng, ăn kém hoặc bỏ ăn,
con vật hưng phấn cao độ, thích nhảy lên lưng con khác sau đó đứng yên để
con khác nhảy lên, âm hộ hơi mở, màu đỏ hồng, dịch nhờn chảy ra từng sợi từ
mép âm hộ.
- Thời điểm phối giống thích hợp:
+ Bò cái động dục chịu đứng yên cho con khác nhảy lên.
+ Dịch nhờn có độ keo dính cao, đứt quãng.
+ Âm hộ hơi mở, niêm mạc âm hộ chuyển từ màu đỏ hồng sang nhạt.
* Phối giống cho bò có hai phương pháp:
- Thụ tinh nhân tạo: Dẫn tinh viên sẽ dùng tinh dịch bò (tinh viên hoặc tinh
cộng rạ đông lạnh) và dụng cụ để phối giống nhân tạo cho bò cái. Bê lai đẻ ra
sẽ đẹp hơn và to hơn so với dùng bò đực cho phối giống trực tiếp.
- Dùng bò đực lai có máu ngoại 75% trở lên (F2) được bình tuyển đủ tiêu
chuẩn giống cho nhảy trực tiếp ở những vùng sâu vùng xa, chưa có điều kiện
phối giống nhân tạo.
III- Chăm Sóc Nuôi Dưỡng Bò Đẻ Và Bê.
* Chăm sóc bò chửa:
Bò cái có chửa cần được ăn uống đầy đủ, mỗi ngày 30 – 35kg cỏ tươi, 2kg
rơm ủ, 1kg thức ăn tinh (ngô, cám…) 30 – 40 gam muối, 30 – 40 gam bột
xương, không bắt bò làm việc nặng như: cày, bừa… tránh xô đẩy, xua đuổi bò

Tập cho bê ăn cỏ khô. Nên cai sữa bê vào khoảng 6 tháng tuổi.
+ Từ 6 - 24 tháng tuổi: chăn thả là chính, mỗi ngày cho ăn thêm 10 – 20kg cỏ
tươi, ngọn mía, ngọn ngô non… Mùa thiếu cỏ có thể cho ăn thêm 2 – 4 kg cỏ
khô một ngày.
- Vỗ béo bò:
Trước khi giết mổ bò phải được vỗ béo. Thời gian vỗ béo từ 60 – 90 ngày.
+ Chăn thả 7 – 8 giờ/ngày.
+ Cỏ xanh : 10% trọng lượng cơ thể / ngày.
+ Tảng liếm : 0,07kg.
+ Thức ăn tinh: 1,5 – 2kg/ngày.
+ Bổ sung thêm rơm ủ urê 4%.
Lưu ý: Cho gia súc ăn từ từ để quen thức ăn. Tẩy giun sán trước khi vỗ béo.
Cung cấp nước uống đầy đủ.