MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội, được khẳng định trong
điều lệ Đảng: là đội dự bị tin cậy của Đảng, thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho
Đảng, kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Từ khi thành lập đến nay, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã trở thành một bộ phận
không thể thiếu trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Sau khi Cách mạng
tháng Tám thành công, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trở thành một tổ chức thành viên
của hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng CSVN.
Hơn bảy thập kỷ qua, Đoàn thanh niên đã thể hiện xuất sắc vai trò, sứ mệnh
lịch sử của tổ chức mình, đặc biệt là ở những thời điểm khốc liệt của các cuộc chiến
tranh giữ nước, giành độc lập, tự do cho dân tộc.
Trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, đặc biệt là những
năm đầu thế kỷ XXI, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã phát huy tốt vai trò của mình
trong việc tập hợp và đoàn kết thanh niên tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Nghị quyết Đại hội IX của Đảng đã xác định mục tiêu đến năm 2020 là đưa nước ta
cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Đây là một nhiệm vụ
rất vinh quang nhưng cũng rất nặng nề mà tuổi trẻ sẽ là những người góp phần quan
trọng biến mục tiêu trên thành hiện thực trong vòng 15 năm tới.
Thời kỳ tới, nước ta tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực
hiện kinh tế tri thức và hội nhập kinh tế quốc tế nhằm sớm đưa nước ta ra khỏi tình
trạng kém phát triển. Thực hiện những nhiệm vụ trên vừa là thời cơ, vừa là thách
thức của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Muốn phát huy tốt vài trò, chức năng của mình
trong hệ thống chính trị, Đoàn thanh niên phải có các giải pháp để xây dựng Đoàn
vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức.
Mặt khác, công tác Đoàn và phong trào thanh niên vừa là khoa học, vừa là
nghệ thuật. Do đó cần phải nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn trong việc
xây dựng Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Trong nhiều năm qua, các phong trào do Đoàn
1
thanh niên khởi xướng được nhân rộng, đã có những cống hiến to lớn vào sự nghiệp
cách mạng của nhân dân ta. Trong thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,
từ đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VII đến nay.
4. Giới hạn, phạm vi nghiên cứu:
- Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản,
mang tính nguyên tắc định hướng chung cho công tác quản lý, xây dựng Đoàn và
triển khai các chức năng chính trị - xã hội của Đoàn thanh niên.
- Về tình hình thực hiện các chức năng của Đoàn, luận văn chỉ tập trung
nghiên cứu thực trạng từ Đại hội Đoàn lần VII đến nay.
5. Giả thuyết khoa học:
Nếu xác định được những giải pháp quản lý, xây dựng Đoàn hợp lý trên cơ sở
sẽ góp phần quản lý thực hiện tốt chức năng cơ bản của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh,
đáp ứng yêu cầu công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trong thời kỳ mới;
khẳng định vị trí vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị hiện
nay.
6. Nhiệm vụ nghiên cứư:
6.1 Phân tích cơ sở lý luận, nêu rõ tính khách quan và yêu cầu cấp bách về một
số giải pháp quản lý nhằm thực hiện tốt chức năng của Đoàn thanh niên hiện nay.
6.2 Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý của Trung ương Đoàn về
việc thực hiện các chức năng của Đoàn.
6.3 Đưa ra được các giải pháp quản lý để thực hiện tốt chức năng cơ bản của
Đoàn thanh niên trong điều kiê hiện nay.
7. Phương pháp nghiên cứu:
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: dựa trên cơ sở phương pháp luận
của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, những quan điểm, tư tưởng chỉ
đạo của Đảng; kết hợp nghiên cứu thứ cấp các công trình đã có và các tài liệu thu
3
thập được để xây dựng hoặc chuẩn hóa các khái niệm, chỉ ra bản chất của sự vật hiện
tượng và quy luật vận động của chúng,đặc bieệt là chỉ ra các yếu tố cơ bản trong
công tác quản lý của Trung ương Đoàn có ảnh hưởng trực tiếp đê chức năng của
Đoàn thanh niên.
7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
thanh niên trong sự nghiệp cách mạng.
- Phân tích đúng thực trạng hoạt động quản lý của Trung ương Đoaàn nhằm
phát hiện những điều kiện và những mối liên hệ chi phối việc thực hiện các chức
năng chính trị - xã hội của Đoàn thanh niên. Từ đó đưa ra những phương hướng, biện
pháp quản lý nhằm thực hiện tốt chức năng cơ bản của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
hiện nay.
- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ công tác giảng dạy, bồi dưỡng
cán bộ làm công tác Đoàn, Hội, Đội ở Học viện Than Thiếu Niên Việt Nam hoặc các
trường chính trị tỉnh hiện nay.
9. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3
chương và 8 phụ lục số liệu:
Chương 1: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - Những vấn đề lý luận và thực tiễn.
Chương 2: Thực trạng về hoạt động của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong hệ
thống chính trị từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thức VII đến nay.
Chương 3: Giải pháp quản lý cơ bản nhằm thực hiện tốt chức năng của Đoàn
TNCS Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị hiện nay.
5
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THỰC HIỆN
CÁC CHỨC NĂNG CỦA ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH
1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
Đảng cộng sản Việt Nam về Đoàn thanh niên cộng sản.
1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê Nin về Đoàn thanh niên cộng sản
Đoàn TNCS là một tổ chức quần chúng thanh niên - một bộ phận đặc biệt của
xã hội. Thanh niên có trong cơ cấu của mọi giai tầng xã hội, và ở bất kỳ một thể chế
chính trị nào, thanh niên bao giờ cũng giữ một vai trò đặc biệt đó là nguồn lao động
quan trọng của xã hội ở thời điểm hiện tại và là lớp người quyết định sự phát triển
của tương lai. Cách đây hơn một thế kỷ, C.Mác đã viết: "…Những công nhân tiên
tiến nhất hoàn toàn hiểu rõ rằng tương lai của giai cấp công nhân và do đó tương
tâm vì thanh niên là một lực lượng xã hội quan trọng mà không một giai cấp nào
trong xã hội không tính đến trong quá trình giành, giữ và thực thi quyền lực chính trị.
Hơn bảy mươi năm qua, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng
sản Việt Nam đã thực sự trở thành một tổ chức chính trị - xã hội, một đoàn thể nhân
dân và ngày càng khẳng định vị thế của mình trong đời sống chính trị - xã hội của
đất nước.
1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên
Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên được hình thành từ
hồi đầu thế kỷ XX và phát triển qua các thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, giải
phóng dân tộc và thời kỳ bảo vệ chính quyền, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì
dân. Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng vĩ đại của mình, Bác không ngừng chăm lo,
dành nhiều tâm sức cho sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng, phát huy thanh niên và công
tác thanh niên.
1.1.2.1 Khẳng định vai trò của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, luôn tin
tưởng và nhìn nhận thanh niên theo quan điểm phát triển.
7
Là nhà tư tưởng lớn, nhà văn hóa lớn của dân tộc và thời đại, Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã đưa ra nhiều khái niệm về thanh niên mang tính xã hội và nhân văn sâu sắc.
Các khái niệm của Người về thanh niên vừa làm rõ vai trò, vị trí của thanh niên trong
tiến trình lịch sử, vừa cổ vũ thanh niên ra sức phấn đấu, tu dưỡng về mọi mặt lại vừa
đặt ra yêu cầu đối với Đảng và Nhà nước cũng như toàn xã hội ra sức chăm lo cho
thanh niên, chuẩn bị cho thanh niên trưởng thành để cống hiến ngày càng nhiều cho
đất nước.
Vào những năm đầu khi nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa vừa mới ra đời, Chủ
tịch Hồ Chí Minh dạy: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà” (26, 84).
Người giải thích khái niệm đó trên cơ sở khẳng định rằng sự phát triển trong tương
lai của đất nước và tiền đồ vẻ vang của dân tộc nằm trong tay thanh thiếu nhi. Trong
ý nghĩa là lực lượng quyết định con đường đi lên của đất nước, là lớp người kế tục sự
nghiệp của cha anh, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh ngay trong hiện tại với vai
trò tích cực của mình, "thanh niên phải tham gia ý kiến vào công việc của Chính
thanh niên về chủ nghĩa Mác – Lênin, về con đường đấu tranh theo một chiến lược,
sách lược mới và sau đó là đưa thanh niên đứng đầu vào tổ chức, đứng đầu vào hàng
ngũ cách mạng theo xu hướng tiến bộ của thời đại, sáng lập ra “Hội Việt Nam cách
mạng Thanh niên” để qua đó thức tỉnh được nhiều người, thức tỉnh một thế hệ trong
những năm đầu thế kỷ. Cuối cùng là sự xuất hiện một tổ chức thanh niên kiểu mới
(Đoàn thanh niên cộng sản) dưới sự lãnh đạo của một Đảng kiểu mới (Đảng cộng
sản) tiếp nối sự nghiệp cách mạng, hồi sinh lớp trẻ để đi tới thức tỉnh giai cấp công
nhân và cả dân tộc đứng lên làm cách mạng lật đổ chủ nghĩa đế quốc, giành lại chính
quyền về tay nhân dân.
- “Thanh niên là bộ phận quan trọng của dân tộc”.(26, 84) Sau ngày cách
mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ
Chí Minh khẳng định rằng “Thanh niên là bộ phận quan trọng của dân tộc” từ đó
“nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”. Thực
tiễn cách mạng nước ta đã chứng minh tính đúng đắn và khoa học trong luận điểm
9
này của Người. Ý nghĩa quan trọng này còn phản ánh trong chất lượng của bộ phận
thanh niên về trình độ học vấn, trình độ khoa học công nghệ, sức khỏe
- Luôn đặt niềm tin và mong đợi ở thanh niên. Khi nói đến nhiệm vụ kiến thiết
lại đất nước sau 80 năm bị bóc lột và khai thác tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc, Bác
chỉ rõ: “ dân tộc Việt Nam có được vẻ vang sánh vai cùng các cường quốc năm
châu hay không chính là nhờ một phần ở công học tập của các cháu” (23, 375).
Trong thời kỳ xây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh
cách mạng ở miền Nam, Bác Hồ luôn khẳng định vai trò của thế hệ trẻ với miền
Nam và có một dự báo thiên tài nay đã thành hiện thực: “Với một thế hệ thanh niên
hăng hái, kiên cường, chúng ta nhất định thành công trong sự nghiệp bảo vệ miền
Bắc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước” (23, 375).
- Nhìn nhận thanh niên theo quan điểm phát triển và toàn diện.
Nhìn nhận thanh niên theo quan điểm phát triển là cuộc đấu tranh chống lại
những thái độ bảo thủ, thành kiến, hẹp hòi, cô độc mà Bác căn dặn cán bộ, đảng viên
cần phải tránh, bởi lẽ thanh niên sống trong điều kiện mới tất yếu có những nhu cầu
với lớp học chính trị của các giáo viên cấp II và cấp III toàn miền Bắc, Hồ Chủ tịch
đã nhấn mạnh luận điểm nổi tiếng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích
trăm năm thì phải trồng người” (27, 129).
Luận điểm “trồng người” của Bác cho thấy rõ vai trò của con người là nhân tố
then chốt quyết định sự thành công của cách mạng, sự tiến bộ xã hội và tiền đồ dân
tộc, hạnh phúc của nhân dân; đồng thời cho thấy tính chất lâu dài, gian khổ của công
việc. Luận điểm “trồng người” của Bác còn cho ta thấy được mục tiêu mà nền giáo
dục của ta phải đạt tới là đem lại một chất lượng mới cho từng con người cũng như
cho cả dân tộc và: “Học để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu,
nước mạnh” (25, 130). Để thực hiện mục tiêu “trồng người” như đã nêu trên, bác chủ
trương thực hiện nguyên lý giáo dục toàn diện. Người dạy: “Trong việc giáo dục và
học tập, phải chú trọng đủ các mặt: Đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa,
văn hóa, khoa học, kỹ thuật, lao động và sản xuất” (25, 179).
11
“Trồng người” không chỉ là sự nghiệp lâu dài, gian khổ, sự nghiệp của cả trăm
năm mà còn là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội theo tinh thần mà
Lênin đã dạy: “Chúng ta phải chuẩn bị cho thanh niên như thế nào để họ biết xây
dựng đến cùng và hoàn thành triệt để sự nghiệp mà chúng ta đã bắt đầu” (44, 231)
- Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và cần
thiết. Luận điểm này rất cơ bản được Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết, nâng cao từ
thực tiễn sinh động hơn nửa thế kỷ lãnh đạo cách mạng. Đây là luận điểm xuyên suốt
mang tính thời đại sâu sắc đồng thời cũng như sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước theo tinh thần các Nghị quyết của Bộ chính trị và Trung ương Đảng
trong hơn 15 năm qua về công tác thanh niên.
- Nội dung công tác thanh niên là hình thành "lớp người kế thừa xây dựng chủ
nghĩa xã hội vừa hồng, vừa chuyên".
Tư tưởng “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau” và “trồng người” chính là
tinh thần xuyên suốt, là nội dung quán triệt trong mọi thời kỳ đối với công tác thanh
niên. Những tư tưởng này đã được Bác Hồ đưa vào cuộc sống từ khi Người bắt tay
xây dựng Đảng, rèn luyện Đoàn và đào tạo thế hệ thanh niên cách mạng hồi đầu thế
phải thực sự là tổ chức của những thanh niên tiên tiến, có đạo đức, có lý tưởng và
phấn đấu kiên cường vì lý tưởng đó.
Cũng trong huấn thị tại Đại hội Đoàn lần thứ II, Bác đã chỉ rõ: “Đoàn thanh
niên lao động là cánh tay đắc lực của Đảng” và giải thích: “Cánh tay để thực hiện
những chủ trương và chính sách cách mạng”. Hơn nữa, Bác còn chỉ rõ: “Đoàn thanh
niên lao động là cánh tay đắc lực của Đảng trong việc tổ chức và giáo dục thế hệ
thanh niên và nhi đồng thành những chiến sỹ tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây
dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản” (26, 148). Đây là một chức năng hết
sức quan trọng của Đoàn với tư cách là một tổ chức quần chúng gần Đảng nhất mà
trong Điều lệ Đảng từ trước đến nay đều ghi rõ.
Năm 1960, khái niệm này đã được Người phát triển rộng thêm trong huấn thị tại
buổi lễ trọng thể kỷ niệm 30 năm ngày thành lập Đảng: “Đoàn thanh niên lao động
13
phải là cánh tay đắc lực của Đảng trong việc tổ chức, giáo dục thế hệ thanh niên và
nhi đồng thành những chiến sỹ tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng chủ
nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản”.
- Ra sức tập hợp, đoàn kết thanh niên thành một mặt trận rộng lớn. Tập hợp,
đoàn kết thanh niên là một mặt công tác, một nhiệm vụ rất quan trọng mà Bác Hồ
kính yêu luôn căn dặn phải thực hiện cho tốt. Bác chỉ ra rằng muốn xây dựng và phát
triển Đoàn thành một lực lượng vững chắc trước hết phải tập hợp, đoàn kết rộng rãi
các tầng lớp thanh niên, tránh cô độc, hẹp hòi. Tại Đại hội xứ Đoàn thanh niên cứu
quốc Bắc bộ (ngày 25/11/1945), huấn thị với các đại biểu, Bác phê bình: “ Trong tổ
chức thanh niên còn giữ một xu hướng chật hẹp, không bao bọc được nhiều giai
tầng, không kéo được đại đa số thanh niên” (26, 142).
Các hình thức, phương pháp tập hợp, đoàn kết vừa đa dạng, thu hút rộng rãi
thanh niên tham gia nhưng lại phải được định hướng vững chắc, nghĩa là có mục tiêu
phấn đấu rõ ràng, có tính ổn định và triển vọng phát triển. Bác dạy: “Đoàn kết là lực
lượng”, điều này có nghĩa rằng nếu ta phát huy được lực lượng tức là tạo ra được sức
mạnh. Người nhắc nhở cán bộ, đoàn viên phải thật thà đoàn kết với anh chị em trong
Hội liên hiệp Thanh niên Việt Nam.
sóc hơn nữa đến công tác thanh niên” trong đó có vấn đề quan trọng là chăm lo công
tác xây dựng Đoàn để “phát huy tác dụng tiên phong của Đoàn về mọi mặt”. Đoàn
thanh niên cộng sản là tổ chức quần chúng duy nhất được ghi thành một chương
trong điều lệ Đảng, điều này nói lên mối quan hệ máu thịt giữa Đảng và Đoàn và
phản ánh trách nhiệm trực tiếp của Đảng đối với công tác thanh niên và Đoàn thanh
niên.
Hồ Chủ tịch rất coi trọng vai trò của Nhà nước trong công tác thanh niên. Ngay
sau Cách mạng tháng Tám, Người đã chỉ thị thành lập Bộ Thanh niên rồi Nha Thanh
niên trong Chính phủ để chăm lo công tác thanh niên. Trong cuộc kháng chiến chống
Pháp và chống Mỹ cứu nước, Bác Hồ luôn nhắc nhở các bộ, ngành của Chính phủ
ban hành những chính sách nhằm giải quyết các vấn đề thuộc lợi ích chính đáng của
thanh niên. Bác dạy rằng công tác thanh niên phải “liên hệ với các lực lượng của
Chính phủ”.
15
Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên là sự tổng kết lý
luận và thực tiễn được nâng lên tầm cao qua các thời kỳ cách mạng. Nó đã, đang và
sẽ tiếp tục dẫn dắt chúng ta trên con đường tổ chức thanh niên thành lực lượng cách
mạng xung quanh Đảng và phát huy mọi tiềm năng to lớn của thanh niên vì sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước góp phần làm cho dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Học tập, nghiên cứu tư tưởng của
Người là để quán triệt và vận dụng vào thực tiễn tạo ra những chuyển biến đối với
công tác thanh niên, đặc biệt là quán triệt tư tưởng của Người trong việc xây dựng
chiến lược thanh niên trong thời kỳ mới.
1.1.3 Quan điểm cơ bản của Đảng cộng sản Việt Nam về thanh niên và
công tác thanh niên.
- Thanh niên và công tác thanh niên có vai trò, vị trí cực kỳ quan trọng trong sự
nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Đảng cộng sản Việt Nam luôn đánh giá
đúng vị trí, vai trò quan trọng của thanh niên và công tác thanh niên trong sự nghiệp
cách mạng của Đảng và dân tộc. Đảng luôn xác định thanh niên là một “lực lượng xã
hội hùng hậu”, là đội quân xung kích cách mạng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
thanh niên phấn đấu để hình thành một thế hệ con người mới có lý tưởng cao đẹp, có
ý thức trách nhiệm công dân, có trí thức, có sức khỏe, lao động giỏi, sống có văn
hóa và tình nghĩa, giàu lòng yêu nước và tinh thần quốc tế chân chính” (9, 83).
Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, cổ vũ thanh niên Việt Nam nuôi dưỡng hoài
bão lớn, quyết tâm chiến thắng đói nghèo, lạc hậu, nêu cao sáng tạo, nhanh chóng
tiếp cận và làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại, sánh
vai cùng thanh niên các nước trên thế giới. Đồng thời, hình thành một lớp thanh niên
nam, nữ ưu tú, vững vàng về chính trị, kiên định con đường xã hội chủ nghĩa, có
phẩm chất đạo đức, có tài năng, đi đầu trong việc thực hiện công nghiệp hóa, hiện
đại hóa.
17
Trong công tác giáo dục, bồi dưỡng thanh niên, việc xây dựng môi trường xã
hội lành mạnh là tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thế hệ trẻ, đồng thời
đây cũng là nhiệm vụ của chính thanh niên.
- Phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên.
Đánh giá đúng vai trò to lớn của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng của
Đảng, của dân tộc và đặt lòng tin sâu sắc vào thế hệ trẻ Việt Nam; Đảng ta luôn coi
trọng việc tổ chức, phát huy lực lượng và tiềm năng của thanh niên vì thanh niên là
lực lượng kế thừa cách mạng, là lực lượng xung kích cách mạng: “Đảng đặt niềm tin
sâu sắc vào thanh niên, phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên
để thanh niên thực hiện được sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến
thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh,
nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc” (9, 83).
- Xây dựng Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh.
Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức của những thanh niên tiên
tiến, giác ngộ lý tưởng cộng sản, phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, do
Đảng thành lập, dìu dắt và lãnh đạo. Đoàn là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh
niên Việt Nam, là người trực tiếp giúp Đảng thực hiện nhiệm vụ công tác thanh niên,
phát động và tổ chức phong trào hành động cách mạng của thanh niên, là cầu nối
giữa thanh niên với Đảng, là người phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong. Trong giai
Từ xa xưa con người đã sống quần tụ với nhau thành những cộng đồng người để
giúp đỡ nhau chống lại thú dữ và thiên nhiên, tập hợp nhau lại để cùng sản xuất và
sinh hoạt. Mặt khác trong quá trình sản xuất coi cá thể làm việc thì sẽ không hiệu
quả. Vì vậy, con người đã tập hợp thành nhóm để thực hiện mục đích của mình một
cách hiệu quả nhất để từ những yêu cầu khách quan về sự phối hợp cộng đồng đã
hình thành tổ chức. Khi con người còn sống dựa vào thiên nhiên thì họ đã biết tìm
kiếm những vật phẩm có sẵn trong tự nhiên để đáp ứng nhu cầu của mình, sau dần
phát triển lên vật phẩm hàng hóa xã hội để thay thế cho các vật phẩm tự nhiên và
19
khai thác tài nguyên thiên nhiên phục vụ sản xuất, ngoài ra con người còn phải đấu
tranh với thiên nhiên, tránh những hiểm họa do tự nhiên gây ra.
Để tồn tại và mưu sinh con người không thể sống riêng rẽ mà họ phải hiệp tác
với nhau, nhân công lao động vừa tạo ra sức mạnh chung vừa phát huy ưu thế của
mỗi cá nhân, mỗi bộ phận và sự hiệp tác này có hiệu quả thì cần có sự phối hợp điều
hành các bộ phận trong tổ chức gọi là quản lý. Vì vậy, quản lý là khách quan nảy
sinh khi cần nỗ lực tập thể thực hiện mục tiêu chung.
Từ đó chúng ta có thể đưa ra khái niệm của quản lý như sau: Quản lý là sự tác
động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý trong một
môi trường nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
1.1.4.2 Chức năng là gì?
Từ điển Tiếng Việt nêu khái niệm: Chức năng là hoạt động, tác dụng bình
thường (hoặc đặc trưng) của một cơ quan nào đó.
Từ điển Triết học đưa ra khái niệm: Chức năng là sự thể hiện ra bên ngoài của
các đặc tính của một khách thể nào đó trong hệ thống các quan hệ nhất định: chức
năng của các giác quan trong cơ thể, chức năng của tiền tệ, chức năng Nhà nước
Căn cứ vào những khái niệm trên, chúng ta có thể xác định chức năng của một
tổ chức xã hội thể hiện như sau: "Chức năng là sự biểu hiện bằng hoạt động mang
tính trách nhiệm, nghĩa vụ xã hội của một tổ chức; phản ánh tính chất đặc trưng của
tổ chức xã hội trong một hệ thống các mối quan hệ nhất định|".
Cũng từ những căn cứ trên khi chúng ta xét đến chức năng của tổ chức Đoàn
được gia đình, nhà nước và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động và giải trí, phát
triển thể lực, trí tuệ, bồi dưỡng về đạo đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân và
lý tưởng xã hội chủ nghĩa đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo vệ Tổ
quốc”.
21
Cụ thể hóa đường lối, quan điểm của Đảng về thanh niên và công tác thanh
niên, Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật thanh niên ngày 29/11/2005 và có hiệu
lực thi hành từ ngày 1/7/2006.
Như vậy, Hiến pháp đã chỉ rõ nhu cầu quản lý Nhà nước về công tác thanh niên
được đặt ở tầm cao chiến lược và phản ánh những luận điểm quan trọng của Đảng ta
và tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ cách mạng mới, trong đó mọi đường lối, chủ
trương, chính sách về công tác thanh niên của Đảng phải được thể chế hóa.
1.2.2. Chức năng cơ bản của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
- Đội dự bị tin cậy của Đảng cộng sản Việt Nam: là đội quân xung kích cách
mạng, thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng và đội ngũ cán bộ cho các cấp
ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể nhân dân, kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang
của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam: ở đây được hiểu theo
nghĩa rộng là môi trường giáo dục, rèn luyện, định hướng giá trị cho thanh niên theo
lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là môi trường để thanh niên thực hành
dân chủ, công bằng xã hội và nhân đạo chân chính.
- Là người đại diện, chăm lo quyền lợi hợp pháp của tuổi trẻ.
- Là nòng cốt chính trị trong phong trào và các tổ chức thanh niên: vừa phải
xuất phát từ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định an ninh chính trị,
củng cố quốc phòng an ninh của đất nước, vừa phải gắn với nhu cầu, lợi ích chính
đáng và phù hợp với đặc điểm và khả năng của thanh niên.
Trong 4 chức năng này thì chức năng cơ bản nhất của Đoàn là giáo dục thế hệ
trẻ. Muốn thực hiện tốt chức năng này Đoàn phải thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đặc
biệt coi trọng nâng cao chất lượng của tổ chức Đoàn cơ sở, đủ làm nòng cốt chính trị
điều kiện không phù hợp.
Muốn phát triển năng lực, một mặt cá nhân phải có sự nỗ lực, khắc phục khó
khăn tìm được những cơ hội tốt để phát huy, đồng thời, xã hội cũng phải có trách
23
nhiệm chăm lo, tạo điều kiện để mỗi cá nhân có thể thể hiện, phát huy năng lực của
cá nhân mình. Cán bộ Đoàn là những người có năng lực hoạt động xã hội, có khả
năng tổ chức các hoạt động thanh niên; năng lực ấy phải được củng cố và phát triển
thông qua quá trình đào tạo cán bộ Đoàn.
Thực tế chứng minh rằng, con người ngay từ thời còn trẻ đã làm quen với
công tác chỉ huy, làm cán bộ lớp, cán bộ chỉ huy đội, liên đội, cán bộ Đoàn, hay tham
gia nòng cốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao thì sau này khi ra
công tác ở môi trường nào họ cũng có những cơ hội nhất định để tham gia các chức
vụ lãnh đạo, quản lý hơn so với người khác. Chính vì vậy, việc quản lý đào tạo cán
bộ Đoàn là tạo môi trường, đi kiện để người cán bộ Đoàn làm quen với khoa học
quản lý. Việc làm này, không chỉ đáp ứng yêu cầu của công tác Đoàn và phong trào
thanh thiếu nhi mà còn có ý nghĩa lớn trong việc xây dựng và phát triển nguồn nhân
lực của đất nước.
Quản lý đào tạo cán bộ chính là quản lý chất lượng đào tạo. Chất lượng đào
tạo được đánh giá qua mức độ đạt được các mục tiêu định trước.
1.2.3.2 Các biện pháp quản lý đào tạo cán bộ Đoàn
Trong công tác quản lý giáo dục đào tạo, những biện pháp quản lý đào tạo có
tầm quan trọng đặc biệt nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo. Các biện pháp
quản lý đào tạo có liên quan, ảnh hưởng, bổ sung lẫn nhau tạo nên sức mạnh tổng
hợp nhằm đạt mục tiêu của nhà quản lý đề ra. Các biện pháp quản lý đào tạo cán bộ
Đoàn gồm:
- Xây dựng kế hoạch đào tạo
- Tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo
- Xây dựng quy trình tổ chức khóa học
- Xây dựng quy trình quản lý học viên
- Đào tạo, bồi dưỡng giáo viên
25