Đông y trị bệnh đái tháo đường
(SKDS) - Theo y học cổ truyền bệnh đái tháo đường thuộc phạm trù “tiêu khát”.
Tiêu khát là bệnh có đặc điểm uống nhiều, ăn nhiều, đái nhiều hoặc người gày do
nhiệt đốt âm của ba tạng phế, vị, thận và chuyển vận của thủy cốc bị bất thường.
"Uống nhiều là bệnh ở thượng tiêu, ăn nhiều mau đói là bệnh ở trung tiêu, miệng
khát đái dính như cao là bệnh ở hạ tiêu” Tuệ Tĩnh cho tiêu khát là “chứ
ng trên thì
muốn uống nước dưới thì ngày đêm đi đái rất nhiều…” Bệnh ở thượng tiêu là phổi,
uống nhiều ăn ít, đại tiểu tiện như thường, đó là tâm hỏa nung nấu phế kim mà sinh
ra khát; bệnh ở trung tiêu là dạ dày ăn nhiều uống nhiều mà tiểu tiện vàng đỏ đó là
dạ dày huyết nhiệt đồ ăn mau tiêu chóng đói, trong huyết có hỏa nung thì chất
nước khô ráo mà sinh ra khát, bệnh ở
hạ tiêu là thận, tiểu tiện đặc như cao, uống
nhiều nước vành tai đen sạm, tiểu tiện đi luôn “Nguyên nhân thường do tình chí
không thoải mái, suy nghĩ quá độ, ăn uống không điều độ, nhiều chất cay béo, làm
quá độ nghỉ ngơi không đủ. Hải Thượng Lãn Ông cho là phần nhiều do hỏa làm
tiêu hao chân âm là chất dịch bị khô kiệt sinh ra”. Tình chí không thoải mái, suy
nghĩ quá độ làm khí uất, lâu sẽ hóa nhiệt, nhiệt làm tổn thương âm củ
a vị của phế
làm cho vị nhiệt, phế táo, làm chức năng trị tiết của phế bị rối loạn, không phân bố
được tinh vị của thức ăn đi toàn thân mà đi thẳng xuống bàng quang, làm cho
miệng khát, đái nhiều, nước đái ngọt.
Chứng tiêu khát tuy chia làm thượng tiêu (phế) trung tiêu (vị) hạ tiêu (thận) ba loại
song gốc là một, đó là âm hư. Âm hư gây dương cang. Trong 3 tạng, âm hư ở thận
là chủ yếu. Y học cổ truyền chia tiêu khát thành các thể bệnh khác nhau, ứng với
mỗi thể bệnh có bài thuốc điều trị riêng như sau:

Sa sâm vị thuốc điều trị bệnh.
Thể phế tạo vị nhiệt (Bệnh ở thượng tiêu và trung tiêu)
- Chứng trạng: Phiền khát uống nhiều, hay đói, hình dáng gầy còm, miệng khô
lưỡi ráo, mép lưỡi nhọn đỏ, mạch hoạt sác.

h
ngưu tấ
qua 10
g
Các bài
trong n
g
r
a, không
p
h
của bện
h
h
oàng kỳ 1
t 10g, bán
g
, sinh kh
ư
thuốc trê
n
g
ày sau k
h
p
hân biệt t
h

ó
thể dùng
ạ
ch truật 1
s
ao
r
ượu 3
g
g.
c
hắt lấy 0,
3
chung mộ
2g, bạch t
h
g
, phục li
n
3
lít nước t
h
t bài thuố
c
h
ược 10g,
n
h 10g, trạ
c
h