1 Tiểu luận
Phương thức mua bán
và sáp nhập (M&A) của tập đoàn IBM
2

thẻ đục lỗ (một công cụ nhập dữ liệu), bộ xử lý, transistor, hệ thống lưu trữ,
biên soạn tài liệu, cơ sở dữ liệu, hệ điều hành
Tuy nhiên, thành công mà IBM đạt được là điều họ đã mang đến cho
khách hàng: trong tâm trí của khách hàng, IBM là 1 nhãn hiệu đã đi vào huyền
thoại. Bất chấp những thay đổi lớn về thị hiếu của người tiêu dùng, môi trường
kinh doanh và các hình thức tiếp thị, IBM vẫn tồn tại trong suốt một thế kỷ qua
và vẫn giữ được vị trí hàng đầu trong cuộc cạnh tranh toàn cầu. Mới nhất, trong
năm 2011, IBM đã xếp thứ 2 trong top 10 thương hiệu lớn nhất thế giới với giá
trị thương hiệu lên đến 70 tỷ USD.
IBM đi tiên phong trong việc sáng tạo các loại máy vi tính sử dụng các
phần mềm có thể chuyển đổi, thành công trong việc đưa loại máy tính cá nhân
(PC) đầu tiên ra thị trường và dẫn đầu cuộc cách mạng thương mại điện tử. Cho
đến tận thời điểm này, người ta vẫn không thể quên được những đóng góp cực
kì quan trọng của IBM cho sự phát triển của ngành công nghiệp máy tính thế
giới. Thật sự, chiếc máy tính cá nhân đầu tiên trên thế giới này không chỉ là
một chứng nhân lịch sử mà nó còn đóng vai trò người mở đường cho một kỉ
nguyên hoàn toàn mới của thế giới máy tính, kỉ nguyên máy tính cá nhân.
Máy tính cá nhân của IBM, 1981 Hiện tại, IBM có 4 bộ phận: phần cứng (Với việc bán bộ phận sản xuất
PC cho Lenovo, bộ phận sản xuất phần cứng còn lại chỉ sản xuất máy chủ, máy
tính trung tâm và hệ thống lưu trữ trên diện rộng), phần mềm, tư vấn và dịch vụ
(chiếm tỷ trọng lớn nhất). Tuy có nhiều bộ phận với vô số sản phẩm nhưng
theo đánh giá, sản phẩm cốt lõi của IBM (cảm nhận trừu tượng nhất) là việc sử
4

dụng công nghệ và suy nghĩ thông minh để hỗ trợ cho việc điều hành và kinh
doanh


nhất định (không có việc kết hợp tài sản xuyên biên giới)
M&A quốc tế: là những giao dịch diễn ra sự trao đổi hoặc kết hợp tài sản
của các công ty không chỉ nằm trong lãnh thổ 1 quốc gia (xuyên biên giới).
Dựa vào chức năng của các cty thành viên, ta có 3 loại
M&A theo chiều dọc
M&A theo chiều ngang M&A theo kiểu tập đoàn
M&A theo chiều ngang:
Diễn ra giữa các công ty cùng kinh doanh một loại sản phẩm, dịch
vụ…từ đó tạo ra một mặt hàng có sức cạnh tranh cao, giảm thiểu đối thủ cạnh
tranh, tiết kiệm chi phí do quy mô.
M&A theo chiều dọc:
Diễn ra giữa các doanh nghiệp cùng lĩnh vực kinh doanh nhưng khác
nhau về giai đoạn sản xuất. có thể là giữa một công ty với khách hàng hoặc nhà
cung cấp của công ty đó. Sự sáp nhập này tạo ra giá trị thông qua tận dụng kinh
nghiệm và khả năng của các công ty trong một chuỗi nhằm tạo ra giá trị gia
tăng cho khách hàng.
M&A theo kiểu tập đoàn:
Diễn ra giữa các công ty khác nhau về lĩnh vực kinh doanh từ đó hình
thành các tập đoàn lớn, hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau.
Nhà cung cấp
Công ty

Thương lượng tự nguyện: diễn ra khi hai doanh nghiệp nhận thấy các lợi
ích tương đồng về văn hóa tổ chức, hoặc thị phần, sản phẩm

7
Quá trình tiến hành M&A quốc tế của IBM
1. Nguyên nhân:
IBM là cty rất có lợi thế trong sản xuất phần cứng lẫn phần mềm máy
tính. Cty không muốn xuất khẩu máy tính hoặc bán lại giấy phép sản xuất cho
các nhà phân phối và sản xuất khác ở nước ngoài bởi vì làm thế họ sẽ bị mất lợi
thế độc quyền và có thể bị đánh cắp bí mật công nghệ. Do vậy, IBM quyết định
mở rộng quy mô sản xuất ra nước ngoài và kiểm soát trực tiếp các hoạt động
sản xuất, phân phối để khai thác lợi thế độc quyền bằng con đường M&A quốc
tế.
Sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường thế giới khiến nhiều doanh nghiệp
phải mở rộng quy mô để cạnh tranh. Vì vậy, IBM tiến hành M&A để kêu gọi
các tiềm lực nhằm tăng năng lực cạnh tranh của mình trên thương trường quốc
tế.
Trên thực tế, để duy trì được lợi thế cạnh tranh, bản thân công ty luôn
phải có sự đầu tư đổi mới về kỹ thuật và công nghệ để cạnh tranh với các đối
thủ khác. Mặc dù mảng R&D của IBM rất được đầu tư chú trọng nhưng vẫn
chưa bắt kịp được theo xu thế công nghệ hiện đại. Ngành sản xuất máy tính bắt
đầu gia tăng rủi ro do sự lỗi thời của quá khứ. Do vậy, IBM phải mua lại các
công ty nước ngoài khác nhằm tận dụng được lợi thế công nghệ của các công ty
này. Nhìn vào lịch sử 100 năm của IBM, dễ dàng thấy rằng công ty cũng đã


Tarian Software 2002
Phần mềm quản lý hồ
sơ điện tử

2 Systemcorp 2004
Phần mềm tổ chức công
nghệ thông tin cho
doanh nghiệp

3
PureEdge
Solutions
2005
Dịch vụ biểu mẫu điện
tử

4 Cognos 2007
Phần mềm giải pháp
kinh doanh
5 tỉ
5
Net Integration
Technologies
2008
Phần mềm giải pháp
kinh doanh

9



12 I-Logix 2008
Phần mềm quản lý
miền thông tin

13
Diligent
Technologies
2008
Phần mềm chống trùng
lặp dữ liệu
200
triệu
14 Guardium 2009
Phần mềm bảo vệ dữ
liệu doanh nghiệp
225
triệu
15 Storwize 2010 Giải pháp nén dữ liệu
140
triệu
16 Worklight 2012
Phần mềm ứng dụng di
động
60 triệu
17
Anh
i2 Limited 2011
Phần mềm phân tích
thông minh

Technology
2007
Phần mềm cơ sở dữ
liệu hiệu suất cao

23 Hong Kong

Outblaze 2009
Phần mềm dịch vụ e-
mail

24 Singapore
RedPill
Solutions
2009
Dịch vụ tư vấn kinh
doanh

25 Thụy Sĩ
Rembo
Technology
2006
Phần mềm quản lý hệ
thống

26 Hà Lan Consul 2006 Phần mềm dự báo
27 Australia
Aptrix

2003

Phần mềm phát triển
doanh nghiệp

33 Ireland Cúram Software

2011 Phần mềm quản lý

Trong gian đoạn 12 năm từ năm 2000 đến nay, IBM đã tiến hành mua
lại tổng cộng 33 công ty nước ngoài. Trong số đó, có đến 9 cty của Israel và 7
11

cty của Canada, số còn lại trải rộng ở các quốc gia khác từ Tây sang Đông như
Anh, Pháp, Hà Lan, Ấn Độ, Singapore, Hong Kong… Sở dĩ IBM mua nhiều
cty ở Israel là do đây là nơi có nền công nghệ cao hàng đầu thế giới, được
mệnh danh là “thung lũng Silicon thứ hai”. Quốc gia Trung Đông này đứng đầu
toàn cầu về đầu tư nghiên cứu, phát triển công nghệ và cũng là nước có tỷ lệ kỹ
sư công nghệ trên dân số cao nhất thế giới. IBM cũng đã thành lập một trung
tâm nghiên cứu rất lớn tại đây. Về phần Canada, đây là một quốc gia có công
nghệ nguồn đồng thời có vị trí sát với Mỹ nên thuận lợi cho việc đàm phán mua
bán các cty tại đây.
Nhìn vào bảng tóm tắt, ta cũng dễ dàng nhận ra xu hướng, chiến lược
phát triển của IBM. Toàn bộ các công ty nước ngoài được mua đều thuộc lĩnh
vực phần mềm, tư vấn và dịch vụ công nghệ. Điều này cho thấy rằng, IBM đã
phát triển bằng việc xác định lại sứ mệnh của công ty, từ kinh doanh máy móc
sang việc kết nối thị trường toàn cầu, dòng chảy thông tin, và mạng lưới tương
tác giữa con người. Ta biết rằng, mặc dù IBM khởi nguồn là một cty sản xuất
phần cứng máy tính và đã rất thành công trên lĩnh vực này khi là tập đoàn đã
chế tạo ra chiếc máy tính cá nhân (PC) đầu tiên trên thế giới. Vậy mà IBM vẫn
quyết định từ bỏ kinh doanh trên lĩnh vực sản xuất PC để tập trung vào khai
phá khu vực các chương trình phần mềm cho máy tính. Nguyên do là các sản

trường đang rất thịnh hành này.
Qua những phân tích trên, ta thấy rằng, thực chất quyết định mua bán và
sáp nhập của IBM không phải là một quyết định bình thường hay mang tính
tình thế mà nó là quyết định mang tính chiến lược, tạo nên một sự thay đổi lớn
trong cty cũng như tầm nhìn và hướng đi của cty về sau.
4. Phương thức tiến hành:
IBM tiến hành M&A quốc tế chủ yếu bằng phương thức thương lượng
mua lại tài sản của cty hoăc mua lại chỉ một phần tài sản của cty đó (như
trường hơp mua lại bộ phận kinh doanh của PwC) với các hình thức như đấu
thầu (ILOG), mua bằng tiền mặt (Consul, Rembo Technology, Unicorn
Solutions…), mua bằng cổ phiếu (Solid, Green Hat, i2 Limited) hay kết hợp
mua bằng cổ phiếu và tiền mặt (PwC).
5. Những thuận lợi và thành công đạt được:
13

Hiện tại, IBM làm ra hai phần ba doanh thu ở các thị trường nước ngoài.
Chiến lược toàn cầu linh hoạt của IBM đã giúp tập đoàn duy trì được lợi nhuận
khi các doanh nghiệp khác bị khủng hoảng.
Tăng cường được thị phần và danh tiếng trong ngành: nhờ M&A quốc
tế, vị thế của IBM được tăng lên trong mắt cộng đồng, công ty sẽ lớn hơn, có
lợi thế hơn, tăng vốn dễ dàng hơn trước. Là thương hiệu số 1 thế giới trong lĩnh
vực công nghệ thông tin là minh chứng rõ ràng cho điều đó.
Nhờ có M&A quốc tế, IBM đã dễ dàng tận dụng được công nghệ của
những cty nước ngoài như bằng phát phát minh sáng chế, bản quyền, thương
hiệu, bí mật thương mại hay những tài sản vô hình khác chỉ có thể giành được
thông qua M&A. Bằng cách này, IBM có thể đa dạng hóa danh mục đầu tư hay
nghiên cứu chuyên sâu để tạo lợi thế cạnh tranh. Điển hình như cty đã có thể
phát triển thêm mảng kinh doanh phần mềm điện toán đám mây khi mua lai
Green Hat hay chuyên sâu hơn vào việc quản lý siêu dữ liệu khi mua Unicorn
Solutions

Thứ hai, khó khăn trong việc tính toán các giá trị của doanh nghiệp mà
IBM muốn mua lại. Bởi trong giá trị của cty đó có những giá trị vô hình rất khó
tính toán chính xác. Mặc dù có thể chỉ là tương đối, nhưng việc tính gần đúng
giá trị vô hình có thể giúp cty tiết kiệm số tiền trả vượt hơn phần giá trị mua về
nếu tính toán sai đồng thời giúp thuận lợi hơn trong quá trình thương thảo với
cty muốn mua. Gần đây, IBM đã dự định mua lại Sun Mycrosystems, nhưng
trong quá trình thương thảo, sự bất đồng về giá và một số điều khoản trong hợp
đồng đã khiến cho việc mua bị đỗ vỡ.
Sự khác biệt về văn hóa cũng là khó khăn không dễ giải quyết của IBM.
Sẽ xảy ra rủi ro nếu khi tiến hành M&A quốc tế, IBM chỉ xét các con số tài
chính mà không xét rằng liệu con người, văn hóa ở công ty bị mua lại có phù
hợp với công ty của mình hay không. Do 2 cty với 2 môi trường văn hóa khác
biệt, đặc biệt khi đó lại là cty nước ngoài. Nếu không làm tốt chính sách hòa
hợp, các nhân viên của cty được mua có thể sẽ không tiếp tục ở lại cty làm
việc. Một ví dụ, sau khi IBM mua lại Daksh eServices của Ấn Độ, nhiều nhân
viên người Ấn ở đây đã chuyển sang cty khác vì họ cho rằng môi trường tại
đây không phù hợp với họ.
15

Thứ tư, IBM phải tốn rất nhiều chi phí cho việc mua lại các cty nước
ngoài, chỉ tính riêng việc mua lại Cognos và bộ phận tư vấn cua PwC, cty đã
phải bỏ ra gần 9 tỷ USD. Bên cạnh đó còn có rất nhiều chi phí phát sinh trong
qua trình này, trên thực tế, IBM đã phải sử dụng hơn 7000 tư vấn viên kinh
doanh cùng các chuyên gia công nghệ để giúp các khách hàng hiểu và sử dụng
được các dòng sản phẩm IBM sở hữu từ các công ty mua lại.
Cuối cùng, IBM còn phải gánh lấy rủi ro của công ty được mua lại sau
quá trình M&A.