MỤC LỤC
BÀI 1: BÁN THÂN NGƯỜI NAM, NỮ (chất liệu than) 1
MỞ ĐẦU 1
MỤC TIÊU 1
ĐIỀU CẦN BIẾT 1
NỘI DUNG 2
1. Giới thiệu: 2
1.1 Giới thiệu bài hình họa bán thân chất liệu than 2
1.2 Sự khác biệt giữa mẫu bán thân nam và bán thân nữ, già và trẻ 2
2. Mối quan hệ giữa nghiên cứu hình họa bán thân với các môn học chuyên ngành, với
sáng tác nghệ thuật: 3
2.1 Với nghiên cứu khối cơ bản: 3
2.2 Với nghiên cứu giải phẫu tạo hình: 3
3. Thực hiện bài vẽ 4
3.1. Đặt mẫu 4
3.2. Chuẩn bị 4
3.3. Các bước tiến hành 5
YÊU CẦU CẦN ĐẠT 6
BÀI 1: BÁN THÂN NGƯỜI NAM, NỮ (chất liệu than)
(1 tiết lý thuyết; 14 tiết thực hiện nghiên cứu)
MỞ ĐẦU
Con người luôn là đối tượng trọng tâm của nghệ thuật Hội họa. Trong tự nhiên, vạn
vật, con người là sinh vật có kết cấu hoàn thiện, phức tạp. Nghiên cứu vẻ đẹp tỷ lệ con
người giúp người học vẽ khám phá những quy luật cân bằng, hài hòa. Từ chân dung, bán
thân đến toàn thân người, tất cả đều được nghiên cứu từ đơn giản đến phức tạp, từ khái
quát toàn bộ đến đẩu sâu cụ thể. Bài vẽ bán thân được quy định từ đỉnh đầu đến dưới đầu
gối.
MỤC TIÊU
- Sắp xếp bố cục hài hoà, dựng hình đúng tỷ lệ, đặc điểm cơ thể người.
- Phân chia được hệ thống sáng tối, xây dựng được hệ thống màu sắc, đúng về sắc
độ và đậm nhạt.

sự khoẻ khoắn, khối vuông vức, tổng thể giống một hình tam giác ngược, bàn tay thô.
Đặc trưng ngoại hình nữ:
Vai hẹp, hông nở, cơ bắp không gồ lên, có xu hướng tròn trịa,lớp mỡ nhiều, da
mềm mại.
Ở mẫu nữ, thể tích xương đầu nhỏ, cổ nhỏ, vai hẹp, nhỏ nhắn, hông rộng, ngực
tròn, cơ bắp không nổi rõ, khối tròn trịa, mềm mại.
Đặc trưng ngoại hình mẫu nam già:
Da nhăn nheo, cơ nhão, nếp nhăn nhiều, răng rụng, má hóp, cằm bị đẩy lên, cột
xương sống cong. Các điểm chuyển tiếp của xương lộ ra. Đặc điểm cơ thể thường được
nhấn rõ.
Đặc trưng ngoại hình mẫu nam trẻ:
Cơ chắc, khung xương to, khỏe, lưng thẳng, thể tích xương đầu lớn, xương lông
mày, gò má, hàm lớn, tổng thể toát lên sự khỏe khoắn, vuông vức.
Với đặc điểm như vậy, nghiên cứu mẫu nam thuận lợi hơn cho người mới học vẽ.
2
2. Mối quan hệ giữa nghiên cứu hình họa bán thân với các môn học chuyên ngành,
với sáng tác nghệ thuật:
2.1 Với nghiên cứu khối cơ bản:
Khi tìm hiểu cấu tạo cơ thể người, ta có thể quy chúng vào các khối hình học, như
khoang ngực, vùng chậu gần với hình lập phương,bốn chi gần với hình trụ tròn, đầu hình
cầu …. Căn cứ vào đó để suy đoán sự thay đổi của cơ thể khi vận động trong không gian
và từ đó tổng kết thành quy luật.
Đồng thời do tính chất đối xứng của cơ thể nên khi vẽ có thể căn cứ vào thị giác để
thiết kế hai đường liên tiếp tương đối đan xen giúp ta xác định mức độ thay đổi hình dáng
người trong không gian. Ví dụ như từ khớp vai, khớp xương chậu, khớp đầu gối, với một
đường xuyên qua chính giữa những vị trí này có thể giúp ta kiểm tra sự xoay chuyển, cúi
xuống, ngẩng lên hoặc chuyển động của đầu, ngực, tứ chi.
2.2 Với nghiên cứu giải phẫu tạo hình:
Trong nghiên cứu hình họa bán thân, những kiến thức giải phẫu tạo hình là cơ sở
khoa học giúp người học vẽ hiểu được cấu tạo bên trong để có thể diễn tả lại vẻ bề ngoài

bằng nét thật cẩn thận, sau đó mới vẽ đậm nhạt.
3. Thực hiện bài vẽ
3.1. Đặt mẫu
- Điều kiện:
+ Phòng vẽ rộng, có ánh sáng tự nhiên chiếu từ một phía với góc chiếu xuống 45
độ là tốt nhất.
+ Vải mẫu có màu, độ đậm, nhạt phù hợp
+ Các bục bệ để bày mẫu sao cho chiều cao mẫu khoảng ngang tầm mắt người.
+ Người mẫu nam (hoặc nữ) phù hợp với nội dung bài.
- Xếp mẫu:
+ Mẫu xếp ngồi ở vị trí có nguồn sáng chiếu vào mạnh nhất.
+ Quan sát sao cho các vị trí vẽ trong phòng đều có thể là một bố cục đẹp.
+ Kết hợp với vải mẫu để tạo bố cục, đậm nhạt, không gian góp phần gợi ý, tạo
cảm xúc cho người vẽ.
3.2. Chuẩn bị
+ Giá vẽ chữ A có chiều cao khoảng 1m70 hoặc giá đứng chắc chắn có thể nâng hạ
dễ dàng.
+ Gấy vẽ khổ 80cm x 110cm
+ Than, tẩy.
+ Que đo và dây rọi.
4
3.3. Các bước tiến hành
3.3.1. Chọn chỗ vẽ
+ Chọn vị trí vẽ:
Chọn vị trí vẽ rất quan trọng, thông thường người vẽ cần chọn góc nhìn sao cho
quan sát mẫu vẽ được thuận lợi. Quan trọng hơn là cần chọn chỗ phù hợp với nhu cầu của
mình ví dụ muốn nghiên cứu bóng phản quang thì chọn ngược sáng, muốn nghiên cứu
ánh sáng thì chọn góc nhiều sáng; muốn nghiên cứu chiều sâu thì chọn góc chính diện có
nhiều đường hút ….
Vị trí vẽ cần cách xa khoảng hơn hai lần so với chiều cao của mẫu trở lên. Đứng

cắm vào hông.
Xác định chắc chắn những khớp chuyển tiếp của cấu tạo hình thể: Đầu - cổ -
vai, vai - tay, đùi - hông, độ gập của thân trên và bụng dưới. Xác định chính xác vị trí của
đầu xương: xương vai, khuỷu tay, xương hông, đầu gối Vẽ nét phân định hình dạng và
phân các diện mảng, so sánh các sắc độ đậm nhạt dựa trên hệ thống sáng tối đậm nhạt
toàn bộ.
3.3.5 Đẩy sâu và hoàn thiện bài
Đi sâu vào phân tích các diện khối nhỏ hơn, các đặc điểm về hình. Phân tích kỹ
chiều hướng nét, đậm nhạt của nét, cảm nhận của chất, điều chỉnh hình thể, nhấn đậm,
nảy sáng cho bài vẽ thêm sắc nét.
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Bài vẽ có bố cục đẹp, thuận mắt
- Có tính bao quát chung, hình bóng thống nhất
- Tạo được không gian, hình mảng, khối, nét kết hợp với nhau tạo chiều sâu
- Diễn tả chất, màu sắc tốt thông qua diễn tả đậm nhạt, bút pháp thoáng đạt
6
7
BÀI: TOÀN THÂN NỮ (THAN)
BÀI: TOÀN THÂN NAM TRẺ DÁNG KHÓ (THAN)
BÀI: TOÀN THÂN NỮ DÁNG KHÓ (THAN)
8
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Ngọc Dũng, Học vẽ người, nhà xuất bản Mỹ thuật, 1999
2. Triệu Khắc Lễ, Hình hoạ, Nhà xuất bản đại học Sư phạm, 2003
3. Triệu Khắc Lễ, Hình hoạ và Điêu khắc (Giáo trình đào tạo giáo viên) tập 1, 2 -
Nhà xuất bản Giáo dục, 2004
4. Lê Thanh Lộc, Hội họa căn bản - vẽ người, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
5. Phạm Viết Song, Tự học vẽ - Nhà xuất bản Giáo dục, 1988
6. Đặng Ngọc Trân, Cấu trúc hội hoạ, Nhà xuất bản Mỹ thuật, 2002
7. Doãn Truyền (biên dịch), Vẽ phác và vẽ nét- Nhà xuất bản Hải phòng, 2001