bộ giáo dục v đo tạo học viện chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh
hong anh

giáo dục lý luận mác - lênin với việc hình thnh
v phát triển nhân cách ở sinh viên việt nam
trong điều kiện kinh tế thị trờng hiện nayChuyên ngành : Chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử
M số : 62.22.80.05
tóm tắt luận án tiến sĩ triết học h nội - 2006 Công trình đợc hoàn thành

1. Hoàng Anh (2001), "Xây dựng nhân cách đạo đức mới cho sinh viên trong
điều kiện kinh tế thị trờng", Báo chí và tuyên truyền, (6), tr. 56-59.
2. Hoàng Anh (2004), "Nghiên cứu khoa học với việc nâng cao chất
lợng giáo dục lý luận Mác - Lênin ở Phân viện Báo chí và
Tuyên truyền", Báo chí và tuyên truyền, (3), tr. 29-31.
3. Hoàng Anh (2004), "Vai trò của ngời mẹ với việc xây dựng nhân
cách cho thế hệ trẻ trong điều kiện kinh tế thị trờng ở Việt
Nam hiện nay", Báo chí và tuyên truyền, (4), tr. 21-23.
4. Hoàng Anh (2005), "Vận dụng nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và
thực tiễn trong t tởng Hồ Chí Minh vào giảng dạy bộ môn khoa
học Mác - Lênin hiện nay", Giáo dục lý luận, (2), tr. 43-46.
5. Hoàng Anh (2005), "Giáo dục đạo đức học Mác - Lênin với việc xây
dựng đạo đức mới cho sinh viên Việt Nam", Báo chí và tuyên
truyền, (3), tr. 24-26.
6. Hoàng Anh (2005), "Tác động của báo chí với việc hình thành và
phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam trong giai đoạn hiện
nay", Trong sách: 80 năm báo chí cách mạng Việt Nam -
những bài học lịch sử và định hớng phát triển, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
7. Hoàng Anh (2005), "Giáo dục lý luận Mác - Lênin với việc hình
thành và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam hiện nay",
Khoa học xã hội, (6).
8. Hoàng Anh (2006), "Đặc điểm của sự hình thành và phát triển nhân
cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay", Báo chí và Tuyên
truyền, (1), tr. 59-63.
1 2

Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Con ngời vừa là sản phẩm của xã hội, vừa là chủ thể của quá trình phát

nớc, đại bộ phận sinh viên Việt Nam chăm chỉ học tập, sống có lý t
ởng,
niềm tin, có hoài bão lập nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế, đáng lo ngại là
một bộ phận sinh viên suy thoái về đạo đức, mờ nhạt lý tởng, thực dụng,
thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tơng lai bản thân và tiền đồ đất nớc.
Vậy vì sao hiện nay lại có sự sa sút về mặt phẩm chất đó trong một bộ
phận sinh viên? Làm thế nào để khắc phục tình trạng này? Làm sao để có
đợc những con ngời Việt Nam phát triển cao về trí tuệ, cờng tráng về
thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, với một nhân cách
phát triển toàn diện, làm động lực cho sự phát triển xã hội. Đó là những vấn
đề lớn và rất bức xúc mà thực tiễn công tác giáo dục đào tạo nớc ta đang
đặt ra, là một vấn đề cần thiết và cấp bách nảy sinh từ thực tiễn đất nớc
hiện nay, đòi hỏi một quá trình nghiên cứu khoa học. Để góp phần nhận thức
và giải quyết điều này, tác giả chọn vấn đề "Giáo dục lý luận Mác - Lênin
với việc hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam trong
điều kiện kinh tế thị trờng hiện nay " làm đề tài luận án tiến sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
2.1. Những vấn đề về giáo dục lý luận Mác - Lênin
Vấn đề giáo dục lý luận Mác - Lênin đã có rất nhiều tác giả quan tâm
nghiên cứu trên bình diện chung:
Đề tài KX 10-09D do PGS.TS Tô Huy Rứa nghiên cứu: "Đổi mới nội
dung, chơng trình đào tạo giảng viên lý luận chính trị các trờng đại học
cao đẳng" Hà Nội 1994. Đề tài đã đánh giá khái quát năng lực đào tạo lý luận
Mác - Lênin của một số trờng đại học, học viện tại Hà Nội và đề xuất một
khung chơng trình tổng thể đào tạo giảng viên các môn lý luận Mác - Lênin.
Đề tài KX 10-09 do GS. Phạm Tất Dong làm chủ nhiệm: "Đổi mới qui
hoạch đào tạo, bồi dỡng đội ngũ cán bộ giảng dạy và nghiên cứu khoa học
Mác - Lênin - kiến nghị và giải pháp", Hà Nội 1996, đã làm rõ thực trạng
đào tạo, giảng dạy của đội ngũ trí thức Mác - Lênin, đề xuất những chế độ,
chính sách để phát triển đội ngũ này.

cứu các vấn đề có liên quan đến sự hình thành và phát triển nhân cách trong
điều kiện xây dựng CNXH và CNCS; "Tâm lý học và nhân cách" của tác
giả Nguyễn Ngọc Bích, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, Hà Nội, 2000.
Công trình này đi sâu tìm hiểu và nghiên cứu bản chất của nhân cách. Tuy
nhiên, quan điểm về nhân cách còn có sự khác nhau và đặt ra nhiều vấn đề
cần tiếp tục nghiên cứu
- Về những nhân tố tác động đến quá trình hình thành và phát triển
nhân cách, đạo đức trong điều kiện KTTT hiện nay ở Việt Nam, có thể kể
đến các tác giả: PGS.TS Nguyễn Thế Kiệt: "Quan hệ giữa kinh tế và đạo
đức trong việc định hớng các giá trị đạo đức hiện nay", Tạp chí Triết học,
số 6/1996; GS.TS Hoàng Chí Bảo: "Văn hóa và sự phát triển nhân cách của
thanh niên", (Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 1/1997); Lê Thị Thủy: "Vai
trò của đạo đức đối với sự hình thành nhân cách của con ngời Việt Nam
trong điều kiện đổi mới hiện nay", Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện
Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 2000.
2.3. Về nhân cách ở sinh viên và những nhân tố tác động đến sự hình
thành và phát triển nhân cách ở sinh viên là những vấn đề đợc nhiều nhà
khoa học nghiên cứu nh: "Nhân cách của ngời sinh viên" của tập thể các
nhà khoa học trờng đại học Lêningrát, Tủ sách Đại học Kinh tế kế hoạch,
1981; Nguyễn Đình Đức: Những yếu tố khách quan và chủ quan tác động
đến t tởng chính trị của sinh viên - thực trạng và giải pháp, Luận án phó
tiến sĩ khoa học Triết học, Viện Nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin, t
tởng Hồ Chí Minh, 1996; PGS.TS Nguyễn Thế Kiệt: "Giảng dạy lý luận
Mác - Lênin và vấn đề phát triển năng lực t duy lý luận cho sinh viên",
(Tạp chí Nghiên cứu lý luận, số 5/1999); tác giả Trần Sĩ Phán: "Giáo dục
đạo đức đối với việc hình thành và phát triển nhân cách sinh viên Việt Nam
trong giai đoạn hiện nay", Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị
Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, 1999
Nh vậy, qua các tài liệu đã tham khảo, chúng tôi cha thấy có công
trình nào trực tiếp làm rõ vai trò của giáo dục lý luận Mác - Lênin trong sự

đại học trong điều kiện hiện nay.
Vấn đề nhân cách có nội dung nghiên cứu bao quát nhiều yếu tố nhng
chủ yếu đi sâu vào hai yếu tố đặc trng, cơ bản là phẩm chất và năng lực.
Tuy nhiên, sự phân biệt này chỉ mang ý nghĩa tơng đối trong nghiên cứu,
trên thực tế năng lực cũng gắn liền với phẩm chất chứ không hẳn là một yếu
tố tách rời. Mặt khác, tính trội đặc trng xã hội của nhân cách đợc thể hiện
chủ yếu ở phẩm chất. Trong quá trình nghiên cứu tác giả luận án có đề cập
đến hai yếu tố chủ yếu cấu thành nên nhân cách nhng đối với sinh viên
quá trình hoạt động thực tiễn cha nhiều nên năng lực bộc lộ cũng cha
nhiều. Vì vậy, luận án chủ yếu đi sâu phân tích mặt phẩm chất của nhân
cách ở sinh viên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trờng hiện nay.
- Cơ sở lý luận của đề tài: Là chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí
Minh và các quan điểm, đờng lối của Đảng, đồng thời kế thừa có chọn lọc
các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học khác có liên quan.
- Phơng pháp nghiên cứu của đề tài: Dựa trên phơng pháp luận của
chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Trong đó, đặc biệt
chú trọng đến các phơng pháp nh lịch sử - lôgic; phân tích - tổng hợp, ph
ơng
pháp thống kê, phơng pháp hệ thống và phơng pháp điều tra xã hội học.
5. Đóng góp mới của đề tài
Luận án có những đóng góp mới sau:
- Phân tích thực trạng nhân cách ở sinh viên Việt Nam trong điều kiện
KTTT hiện nay.
- Đánh giá tình hình giáo dục lý luận Mác - Lênin với việc hình thành
và phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay.
- Đề xuất phơng hớng và một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao
vai trò của giáo dục lý luận Mác - Lênin, góp phần xây dựng nhân cách ở
sinh viên Việt Nam trong điều kiện KTTT hiện nay.
6. ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Góp phần đổi mới và nâng cao hiệu quả giáo dục lý luận Mác - Lênin

đòi hỏi của xã hội và bản thân cá nhân đó làm tròn trách nhiệm của mình
với bản thân và với xã hội.
Để thực hiện mục đích nghiên cứu luận án, tác giả đi sâu tìm hiểu cấu
trúc của nhân cách mà quá trình hình thành và phát triển của các yếu tố cấu
thành chịu nhiều sự tác động từ giáo dục - đào tạo. Đó là quan điểm cho
rằng cấu trúc nhân cách gồm hai mặt thống nhất với nhau là phẩm chất và
năng lực. Theo Hồ Chí Minh chính là sự thống nhất giữa Đức và Tài trong
mỗi nhân cách. Trong cấu trúc này, Đức đợc coi là thành phần đặc biệt của
nhân cách. Tài là năng lực thích ứng với xã hội của con ngời, là hiệu suất,
hiệu quả trong một lĩnh vực hoạt động nào đó của họ. Mặt đức bao gồm các
phẩm chất xã hội (thế giới quan, lập trờng, thái độ chính trị - xã hội),
phẩm chất đạo đức cá nhân, phẩm chất ý chí nh tính kỷ luật, tính phê
phán Tài bao gồm năng lực xã hội hóa là khả năng chiếm lĩnh tri thức,
biến tri thức ấy làm cơ sở cho sự sáng tạo của chủ thể mang nhân cách;
năng lực chủ thể hóa biểu đạt khả năng thể hiện cái tôi, bản lĩnh và dấu ấn
cá nhân trong các quan hệ xã hội; năng lực hành động thể hiện khả năng
hành động theo mục đích, có tinh thần chủ động và cao nhất là thể hiện tính
tích cực chính trị - xã hội của chủ thể mang nhân cách. Sự thống nhất giữa
phẩm chất và năng lực, giữa đức và tài mà mỗi cá nhân đạt đợc trong quá
trình học tập, lao động và tu dỡng đợc xã hội thừa nhận nh một giá trị
đã tạo thành nhân cách của chính cá nhân ấy.
Sự hình thành và phát triển nhân cách tuân theo một số tính qui luật sau:
Thứ nhất, sự hình thành và phát triển nhân cách gắn liền với sự phát
triển của con ng
ời qua quá trình giáo dục, tự giáo dục và hoạt động thực
tiễn. Hệ thống giáo dục của xã hội đã khẳng định vai trò quan trọng trong
việc xây dựng nhân cách. Trong thực tế, không thể trực tiếp áp đặt vào con
ngời những phẩm chất cá nhân phù hợp với các yêu cầu, các chuẩn mực
của xã hội. Những phẩm chất của nhân cách đợc hình thành chủ yếu là do
quá trình giáo dục, tự giáo dục trong mỗi con ngời. Đợc biểu hiện ở việc

Con ngời thì đợc sinh ra, nhng nhân cách chỉ đợc hình thành và
phát triển trong quá trình hoạt động thực tiễn, hoạt động xã hội, trong mối
quan hệ nhiều chiều giữa cá nhân với gia đình, nhà trờng và xã hội. Vì
vậy, ngoài tính qui luật chung, sự hình thành và phát triển nhân cách ở sinh
viên Việt Nam hiện nay còn chịu sự tác động của các nhân tố sau:
Thứ nhất, đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi sinh viên tác động rõ nét đến
quá trình hình thành và phát triển nhân cách ở họ. ở độ tuổi của mình,
sinh viên phát triển một bớc mới trong hoạt động t duy, trong tình cảm, ý
chí và ớc mơ, phản ánh quá trình hình thành, phát triển nhân cách ở sinh
viên trên cả hai mặt sinh học và xã hội. Về mặt sinh học, sinh viên có nhu
cầu rất cao về vật chất và cùng với nó là nhu cầu hoạt động nh một tất yếu
cần thiết cho quá trình lợng hóa vật chất đã tiếp nhận. Vì vậy, về mặt xã
hội, sinh viên tham gia vào các hoạt động tập thể rất nhiệt tình để đợc tự
thể hiện, tự khẳng định mình.
Thứ hai, hệ thống nhu cầu lợi ích của sinh viên trong hoạt động học tập,
nghiên cứu và hoạt động xã hội (đặc biệt trong điều kiện kinh tế thị trờng
hiện nay) là nhân tố tác động quan trọng đến việc hình thành và phát triển
nhân cách ở sinh viên Việt Nam. Với sinh viên, hệ thống nhu cầu tinh thần
chiếm u thế nổi trội so với những nhu cầu về vật chất. Hệ thống này bao gồm:
Một là, nhu cầu học tập có tác động tích cực đến quá trình hình thành và phát
triển nhân cách; hai là, nhu cầu về tình bạn và tình yêu giúp họ luôn hớng đến
tập thể, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau, hình thành trong họ một tình cảm đạo đức
tốt đẹp trong nhân cách; ba là, nhu cầu tiếp thu văn hóa, nhờ có trình độ
học vấn cao, đa số sinh viên biết trân trọng và giữ gìn bản sắc văn hóa dân
tộc, biết chọn lọc, tiếp thu những tinh hoa văn hóa của nhân loại làm phong
phú tâm hồn, tình cảm, nâng cao tính chân, thiện, mỹ trong mỗi sinh viên;
bốn là, nhu cầu sinh hoạt cá nhân là yếu tố tác động mạnh đến sự hình
thành và phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay.
Thứ ba, tác động của tình hình quốc tế và trong n
ớc đến quá trình

ở đây, tác giả làm rõ mối quan hệ giữa các khái niệm chủ nghĩa Mác -
Lênin và lý luận Mác - Lênin, lý luận Mác - Lênin và các môn khoa học
Mác - Lênin. Theo quan niệm của tác giả: Chủ nghĩa Mác - Lênin và lý
luận Mác - Lênin có nội dung tơng đồng nh nhau và cùng chỉ một học
thuyết về cách mạng vô sản, con đờng giải phóng giai cấp vô sản và quần
chúng nhân dân lao động, xây dựng chế độ CSCN. Còn các môn khoa học
Mác-Lênin bao gồm hệ thống lý luận Mác - Lênin và các nhiệm vụ nghiên
cứu để vận dụng lý luận đó vào cải tạo xã hội hiện thực.
1.2.2. Vai trò của giáo dục lý luận Mác - Lênin trong việc hình
thành và phát triển nhân cách ở sinh viên Việt nam hiện nay
Khi nghiên cứu nhân cách, tính quy luật của sự hình thành và phát
triển nhân cách, chúng ta thấy nhân cách không phải là cái vốn có mà đợc
hình thành và phát triển trong quá trình hoạt động của con ngời. ở đây,
công tác giáo dục giữ vai trò cực kỳ quan trọng. Trong công tác giáo dục và
đào tạo đại học hiện nay, giáo dục lý luận Mác - Lênin giữ vai trò quan
trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên. Khẳng định
điều đó là do:
- Giáo dục lý luận Mác - Lênin nhằm góp phần hình thành thế giới
quan khoa học, nhân sinh quan CSCN trong nhân cách ở sinh viên Việt
Nam hiện nay.
- Giáo dục lý luận Mác - Lênin trang bị cho sinh viên phơng pháp
luận khoa học.
- Giáo dục lý luận Mác - Lênin góp phần tích cực vào quá trình xây
dựng những phẩm chất đạo đức cá nhân trong nhân cách ở sinh viên.
- Giáo dục lý luận Mác - Lênin góp phần hình thành phẩm chất ý chí,
tính kỷ luật, tính phê phán, cung cách ứng xử trong nhân cách ở sinh viên.
- Giáo dục lý luận Mác - Lênin góp phần hình thành ý thức thẩm mỹ
tiên tiến trong nhân cách ở sinh viên.
- Giáo dục lý luận Mác - Lênin góp phần hình thành năng lực trong
mỗi nhân cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay.

2.1.2. Về vấn đề đạo đức cá nhân của sinh viên Việt Nam hiện nay
Đạo đức của mỗi cá nhân sinh viên là "cái gốc" tạo dựng mô hình nhân
cách ở sinh viên. Đánh giá đạo đức là một khâu đánh giá quan trọng của
việc đánh giá nhân cách ở sinh viên. Sinh viên hiện nay là sản phẩm con
ngời của công cuộc đổi mới đất nớc. Thời gian vật chất mà họ có đợc
nằm trọn trong thời gian từ đổi mới đất nớc hiện nay. Vì vậy, có thể khẳng
định đại đa số sinh viên Việt Nam có phẩm chất đạo đức tốt thể hiện ở lý
tởng, ở động cơ học tập, rèn luyện đúng, ở việc bảo lu và phát triển
những giá trị truyền thống của dân tộc. Điều này vừa khẳng định bề dày của
giá trị truyền thống, vừa là sự kết hợp hài hòa định hớng XHCN trong việc
hình thành các phẩm chất đạo đức mới.
Bên cạnh những biểu hiện tích cực về đạo đức, trên thực tế nảy sinh
hiện tợng một bộ phận sinh viên không có ý thức rèn luyện đạo đức, nhân
cách, dễ bị lôi kéo, kích động. Các hiện tợng đánh nhau, sử dụng ma túy,
gian lận trong thi cử vẫn còn tồn tại trong sinh viên ở những năm học qua
2.1.3.Phẩm chất ý chí, tính kỷ luật, tính phê phán trong hoạt động
nhận thức và các hành vi trong học tập của sinh viên Việt Nam hiện nay
Có thể khẳng định tuyệt đại đa số sinh viên đều nhận thức đúng đắn và
có ý chí quyết tâm thực hiện tốt nhiệm vụ học tập. Điều này đợc thể hiện
rõ ở động cơ chọn ngành, nghề; động cơ học tập nghiêm túc, khoa học, ý
thức tự giác, kỷ luật học tập nghiêm minh Tuy nhiên, vẫn còn một bộ
phận sinh viên có kỷ luật và tinh thần học tập cha cao, học đối phó, quay
cóp đã trở thành một tệ nạn trong thi cử. Việc vi phạm qui chế thi, mà sâu
xa hơn là trong quá trình đào tạo sẽ tồn tại một bộ phận sinh viên chỉ "dán
mác" bằng cấp mà không có nội dung tri thức. Bởi vì, qui trình học tập, đào
tạo không chỉ là quá trình hình thành tri thức lý luận, khoa học mà đồng
thời còn là quá trình rèn luyện, bồi dỡng nhân cách trong mỗi con ngời.
2.1.4. Sự phát triển ý thức thẩm mỹ trong nhân cách ở sinh viên Việt
Nam hiện nay
Sự phát triển ý thức thẩm mỹ đợc thể hiện trên bốn yếu tố cơ bản là nhu


động xã hội nh tham gia đông đảo vào các phong trào "Thanh niên tình
nguyện", "Tuổi trẻ dựng nớc và giữ nớc" Bên cạnh đó, thì một bộ phận
sinh viên vẫn cha thật sự đứng trên lập trờng duy vật biện chứng, thậm
chí còn có phần thiên về thế giới quan duy tâm, không chịu học hành đến
kỳ thi đi chùa để tìm kiếm một sự may mắn không có thực. Trong lối sống,
bộ phận sinh viên này, do khả năng phân tích cha cao, dẫn đến khả năng tu
dỡng kém nên họ dễ rơi vào cuộc sống buông thả, chạy theo những nhu
cầu vật chất tầm thờng
2.2. Tình hình giáo dục lý luận Mác - Lênin với việc hình thành và
phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam và những vấn đề đặt ra hiện nay
2.2.1. Tình hình giáo dục lý luận Mác - Lênin với việc hình thành và
phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay
Nhân cách ở sinh viên hoàn thiện dới tác động của nhiều yếu tố, điều
kiện. Học để tiếp thu tri thức lý luận Mác Lênin để hoàn thiện nhân cách
chỉ là một yếu tố nhng lại là một yếu tố chủ đạo. Qua nghiên cứu, tác giả
thấy nổi lên một số vấn đề trong việc giáo dục lý luận Mác Lênin tác
động đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên. Đó là:
2.2.1.1. Tác động trực tiếp từ công tác giảng dạy trên lớp
Với đặc thù của lý luận Mác Lênin thì việc nghe giảng trên lớp có ý
nghĩa quyết định trực tiếp đối với việc tiếp thu những kiến thức đã học để
từng bớc hoàn thiện thế giới quan, nhân sinh quan cho sinh viên. Trên thực
tiễn, đội ngũ giảng viên lý luận Mác Lênin đã chuyển tải rõ bản chất khoa
học và cách mạng, những nguyên lý căn bản, phổ biến của chủ nghĩa Mác -
Lênin, phần nào có vận dụng vào giải quyết những vấn đề nảy sinh trong
cuộc sống. Đồng thời, họ không ngừng cải tiến phơng pháp giảng dạy làm
cho những tri thức Mác Lênin đợc tiếp nhận một cách tự giác, không gò
bó. Đây là yếu tố tác động trực tiếp đến quá trình chuyển hóa tri thức thành
những phẩm chất của nhân cách ở sinh viên.
Tuy nhiên, công tác giảng dạy lý luận Mác Lênin vẫn còn tồn tại một

hỏi). Từ việc nhận thức sự cần thiết của môn học, sinh viên say sa, tự giác
học tập và cảm nhận chân thực, sâu sắc về những tri thức đợc học, tự ý
thức đợc vị trí, vai trò, trách nhiệm của mình đối với bản thân và xã hội.
Đây chính là những nguồn nuôi dỡng tinh thần cao đẹp, hớng sinh viên
đến cái chân - thiện - mỹ một cách tự giác, là kết quả của quá trình tự giáo
dục của mỗi sinh viên. Bên cạnh đó còn một bộ phận sinh viên không thích
17 18

học, ngại học, thậm chí thấy học các môn khoa học Mác - Lênin rất khó. Hiện
tợng sinh viên các trờng trốn tiết, phải thi lại với số lợng lớn không phải là
chuyện hiếm gặp Theo tác giả luận án, tình trạng này trong các trờng đại
học là có thật, nhng nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng đó không phải
chỉ vì sinh viên cha nhận thức đầy đủ sự cần thiết của các môn học. Rõ ràng,
cần tìm nguyên nhân từ các nhân tố khác trong hệ thống các hoạt động dạy
và học các môn lý luận Mác - Lênin trong các trờng đại học hiện nay.
2.2.2. Những vấn đề đặt ra cho giáo dục lý luận Mác - Lênin với việc
hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay
Qua nghiên cứu thực trạng nhân cách ở sinh viên và tình hình giáo dục
lý luận Mác - Lênin với việc hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên
Việt Nam trong điều kiện KTTT hiện nay, tác giả thấy nổi lên các vấn đề sau:
- Trong các trờng đại học, một bộ phận sinh viên còn có thái độ thờ
ơ, coi nhẹ, thiếu niềm tin đối với các môn khoa học Mác - Lênin. Điều này
đợc lý giải bởi các nguyên nhân nh: Thứ nhất, sự sụp đổ của CNXH ở
Liên Xô và Đông Âu là nhân tố khách quan làm suy giảm lòng tin vào
CNXH, làm giảm vai trò của các môn khoa học Mác - Lênin trong trờng
đại học; thứ hai, việc tồn tại quan niệm đồng nhất lý luận Mác Lênin với
các vấn đề chính trị lâu nay ở nớc ta đã làm mất đi vị trí của các môn khoa
học này với t cách là những môn khoa học đích thực; thứ ba, tồn tại tình
trạng "đóng cửa" chủ nghĩa Mác, không có sự bổ sung và phát triển.Vì vậy,
sức thuyết phục của môn học đối với ngời học không cao, tạo "d âm",

3.1.1. Giáo dục lý luận Mác - Lênin gắn liền với việc tạo lập môi
trờng kinh tế - x hội lành mạnh, môi trờng văn hóa đại học làm cơ sở
để xây dựng nhân cách ở sinh viên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị
trờng hiện nay
Con ngời luôn là chủ thể tích cực cải tạo và thúc đẩy sự phát triển của
xã hội, đồng thời con ngời cũng là sản phẩm của chính sự vận động phát
triển xã hội và nếu nh con ng
ời do hoàn cảnh tạo lên thì phải tạo ra
những hoàn cảnh hợp tính ngời. Hoàn cảnh xã hội càng có "tính ngời"
bao nhiêu thì nhân cách càng đợc phát triển và hoàn thiện bấy nhiêu. Vì
vậy, giáo dục lý luận Mác - Lênin gắn liền với việc tạo lập môi trờng kinh
19 20

tế - xã hội lành mạnh, môi trờng văn hóa đại học là cơ sở quan trọng cho
việc xây dựng nhân cách ở sinh viên.
3.1.2. Đảm bảo nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn
trong giáo dục lý luận Mác - Lênin
Với các môn khoa học Mác - Lênin dạy học gắn lý luận vào thực tiễn
là yêu cầu cần thiết, là quan hệ tất yếu, nội tại, qui định sự sống còn của
bản thân các môn khoa học này. Mặt khác thực hiện yêu cầu giáo dục lý
luận Mác - Lênin phải gắn liền với hiện thực xã hội chính là thực hiện
nguyên lý quan trọng nhất của chủ nghĩa Mác - Lênin. Quán triệt nguyên
tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong quá trình giảng dạy là yếu tố
quan trọng nâng cao chất lợng dạy và học, đồng thời nâng cao vai trò của
các môn khoa học Mác - Lênin trong việc hình thành và phát triển nhân
cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay.
3.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của giáo dục
lý luận Mác - Lênin trong việc hình thành và phát triển nhân cách ở
sinh viên Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trờng hiện nay
3.2.1. Đẩy mạnh giáo dục, tuyên truyền trong các trờng đại học nói

tranh giai cấp và chủ nghĩa xã hội Hai là, khắc phục tình trạng lạc hậu
"đúp": lạc hậu với các nhà kinh điển và lạc hậu với hiện thức cuộc sống mà
mình đang tồn tại. Đồng thời phải bảo vệ và phát triển những nguyên lý lý
luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, kiên quyết chống lại những quan điểm thù
địch, sai trái. Thứ ba, tác giả khuyến nghị cần đa thêm một số bài về lịch
sử t tởng Việt Nam, các bài học về lý tởng, lối sống, đạo đức kinh
doanh để khẳng định vai trò của giáo dục lý luận Mác - Lênin đến quá
trình hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay.
Đổi mới phơng pháp giáo dục Mác - Lênin để hình thành nhân cách
ở sinh viên không có nghĩa là đổi mới phơng pháp riêng, mà bên cạnh việc
đổi mới phơng pháp chung, theo tác giả cần chú ý một số vấn đề sau: Các
trờng đại học tuân thủ những qui định về đổi mới phơng pháp tổ chức lớp
học: Một lớp học chỉ nên có từ 30 - 50 sinh viên và một buổi học chỉ 3 tiết;
các Khoa, ban Mác - Lênin xây dựng kế hoạch cụ thể số lợng tổ chức các
buổi học phụ khóa, ngoại khóa; Các trờng đại học tổ chức những câu lạc
bộ các môn khoa học Mác - Lênin; đổi mới phơng pháp kiểm tra, thi hết
học phần, đề nghị thi trắc nghiệm ; quán triệt việc thực hiện nghiêm túc kỷ
luật học đờng.
21 22

3.2.3. Tăng cờng giáo dục đạo đức mới trong quá trình xây dựng và
phát triển nhân cách ở sinh viên Việt Nam hiện nay
Thứ nhất, xác định rõ nhiệm vụ quan trọng và trách nhiệm của mỗi
ngời trong việc đổi mới công tác giáo dục đạo đức
Thứ hai, tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức giáo dục đạo đức mới
nhằm mục tiêu giáo dục cả đức và tài cho sinh viên.
Thứ ba, kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục đạo đức với giáo dục luật pháp
và thực hiện nghiêm minh luật pháp trong nhà trờng và xã hội
Thứ t, tạo nên sự thống nhất giữa giáo dục đạo đức và giáo dục thẩm
mỹ trong quá trình xây dựng nhân cách ở sinh viên

Để đẩy mạnh các phong trào này trong trờng, Đoàn thanh niên, Hội Sinh
viên cần có nội dung và hình thức giáo dục sinh động, đồng thời cần có sự liên
hệ chặt chẽ với Đảng ủy, Ban Giám đốc nhà trờng để có những hoạt động
phối hợp trong toàn trờng, tăng cờng hiệu quả giáo dục nhân cách cho
sinh viên. Giải pháp để đổi mới phong trào "Thanh niên tình nguyện" là: Đ
a
phong trào này thành một môn học thực tế trong chơng trình chính khóa; tăng
thời gian của phong trào; thành lập các tổ công tác có tính tổng hợp gồm nhiều
trờng đại học để có thể cùng giải quyết vấn đề; có chế độ khen thởng
xứng đáng với những sinh viên nhiệt tình và đạt kết quả cao trong công việc.

Kết luận
1. Triết học Mác - Lênin khẳng định con ngời đợc sinh ra nhng
nhân cách thì phải đợc hình thành. Nhân cách đợc hình thành và phát
triển thông qua quá trình con ngời hoạt động nhận thức, giao tiếp, hoạt
động thực tiễn. Nhân cách là nội dung trạng thái, tính chất, xu hớng bên
trong riêng biệt của mỗi cá nhân. Đó là thế giới của cái "tôi" do tác động
tổng hợp của các yếu tố cơ thể và xã hội hết sức riêng biệt tạo nên. Sự hình
thành và phát triển của nhân cách là quá trình gắn liền với sự phát triển của
con ngời qua giáo dục, tự giáo dục và hoạt động thực tiễn. Đồng thời cũng
là quá trình thống nhất giữa cá nhân và xã hội, giữa mặt sinh vật và mặt xã
hội, là sự thống nhất giữa điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan trong
mỗi con ngời. Trong các yếu tố tác động đến sự hình thành và phát triển
23 24

nhân cách, giáo dục giữ vai trò chủ đạo, đặc biệt giáo dục lý luận Mác -
Lênin có vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng nhân cách nói chung và
nhân cách ở sinh viên nói riêng.
2. Giáo dục lý luận Mác - Lênin có vai trò quan trọng trong việc hình
thành và phát triển nhân cách ở sinh viên. Giáo dục lý luận Mác - Lênin nhằm

5. Để khắc phục thực trạng và phát huy vai trò tác động tích cực trong
quá trình hình thành và phát triển nhân cách ở sinh viên, giáo dục lý luận
Mác - Lênin trớc hết cần thực hiện các phơng hớng chủ yếu nh: Giáo
dục lý luận Mác - Lênin gắn liền với việc tạo lập môi trờng kinh tế - xã hội
lành mạnh, môi trờng văn hóa đại học làm cơ sở để xây dựng nhân cách ở
sinh viên Việt Nam hiện nay và cần đảm bảo nguyên tắc thống nhất giữa lý
luận và thực tiễn trong giáo dục lý luận Mác - Lênin. Thứ hai, một số giải pháp,
theo tác giả luận án có tính khả thi cao để đạt đợc phơng hớng đã vạch ra
nhằm nâng cao vai trò của giáo dục lý luận Mác - Lênin trong việc hình thành
và phát triển nhân cách ở sinh viên gồm: Một là, đẩy mạnh giáo dục, tuyên
truyền trong các trờng đại học nói riêng và xã hội nói chung nhận thức đầy đủ,
sâu sắc hơn về vị trí, tầm quan trọng của giáo dục lý luận Mác - Lênin trong
mục tiêu giáo dục đại học toàn diện; hai là, đổi mới nội dung, chơng trình và
phơng pháp giảng dạy lý luận Mác - Lênin trong các trờng đại học; ba là,
tăng cờng giáo dục đạo đức mới trong quá trình xây dựng và phát triển
nhân cách ở sinh viên hiện nay; bốn là, chú trọng xây dựng, bồi dỡng và
phát triển đội ngũ giảng viên Mác - Lênin vừa "hồng" vừa "chuyên", đồng
thời nâng cao ý thức tự giác học tập các môn lý luận Mác - Lênin cho sinh
viên Việt Nam hiện nay; năm là, đa dạng hóa các sân chơi, các phong trào
chính trị - xã hội thực tiễn, đặc biệt phát huy phong trào "Thanh niên tình
nguyện", "Mùa hè xanh" cho sinh viên trong các trờng đại học;
Đổi mới đất nớc, hội nhập, phát triển kinh tế thị trờng định hớng xã hội
chủ nghĩa đòi hỏi thế hệ thanh niên Việt Nam nói chung, sinh viên Việt Nam
nói riêng phải có đủ năng lực chuyên môn và phẩm chất đạo đức đáp ứng yêu
cầu mới. Vì vậy, giáo dục, đào tạo những thế hệ sinh viên phát triển toàn diện
đức - trí - thể - mỹ, sống có lý tởng, niềm tin, có hoài bão lập nghiệp vì tơng
lai của bản thân và tiền đồ của đất nớc là một vấn đề mang tính cấp bách hiện
nay. Nhiệm vụ ấy đòi hỏi sự quan tâm, phối hợp đồng bộ của các cấp, các
ngành nhng trớc hết thuộc về công tác giáo dục trong trờng đại học.