ĐẢNG TA VẬN DỤNG DI SẢN HỒ CHÍ MINH
VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
TỪ NĂM 1969 ĐẾN 1985
PGS. TS. Nguyễn Quốc Bảo
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là tư tưởng lớn, là luận
điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam. Tư tưởng
đó được hình thành trong quá trình đi tìm con đường cứu nước của Người.
Qua khảo sát kỹ các cuộc cách mạng trên thế giới, nghiên cứu các nước tư
bản và thuộc địa, nhận thức rõ quá khứ của dân tộc mình và nhân loại, nhận
thức rõ con đường tất yếu của dân tộc mình cũng như các dân tộc thuộc địa
khác phải trải qua, Người đã rút ra kết luận: “ Muốn cứu nước, giải phóng
dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng Vô sản”, “ cách
mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành cách mạng Xã hội chủ nghĩa
thì mới giành được thắng lợi hoàn toàn”.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường cách mạng Việt Nam đó chính
là con đường kết hợp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; giải phóng dân tộc
để đi tới giải phóng xã hội, giải phóng con người. Trong Tư tưởng Hồ Chí
Minh, mối quan hệ giữa độc lập cho Tổ quốc và tự do, hạnh phúc cho nhân
dân bao giờ cũng nổi bật và nhất quán. Người viết: “ Nếu nước độc lập mà
dân không hưởng hạnh phúc, tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”.
Do đó, giành được độc lập rồi, phải đi lên chủ nghĩa xã hội, vì chỉ có chủ
1
nghĩa xã hội mới làm cho “ dân giàu, nước mạnh”, mọi người được sung
sướng, tự do. Như vậy, ở Hồ Chí Minh, tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với
chủ nghĩa xã hội là tư tưởng trung tâm, là nội dung cốt lõi và là sợi chỉ đỏ
quán xuyến toàn bộ hệ thống tư tưởng và lý luận của Người. Tư tưởng ấy có
giá trị chỉ đạo đối với toàn bộ tiến trình cách mạng nước ta.
Ngay từ khi mới ra đời, trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng đã được
Đảng ta xác định: “ Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng
để đi tới xã hội cộng sản”. Điều đó có nghĩa là con đường của cách mạng

Đảng đã tập trung vào kẻ thù chính của dân tộc là bọn đế quốc và ưu tiên
thực hiện nhiệm vụ chống đế quốc trước. Còn đối với nhiệm vụ chống
phong kiến, với cách mạng ruộng đất thì Đảng chủ trương tiến hành dần dần,
chia thành nhiều bước, phục vụ cho nhiệm vụ giải phóng dân tộc. Chủ
trương nói trên của Đảng một mặt có tác dụng cô lập kẻ thù, lợi dụng mâu
thuẫn để phân hóa kẻ thù, biết thắng từng bước để tiến tới giành thắng lợi
hoàn toàn. Mặt khác, nhờ kết hợp chặt chẽ mục tiêu chiến lược và mục tiêu
cụ thể, Đảng đã tập hợp, lôi cuốn được đông đảo lực lượng quần chúng nhân
dân cùng với khối liên minh công nông bước lên trận tuyến cách mạng
chống đế quốc và phong kiến. Thực tiễn cho thấy, với đường lối đúng đắn
đó, Đảng đã không chỉ đem lại thắng lợi cho cuộc đấu tranh giành độc lập
dân tộc, mà còn đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đến thành công,
bảo vệ thành quả của cách mạng, bảo vệ nền độc lập dân tộc, giải phóng
miền Bắc, đưa miền Bắc đi lên chủ nghĩa xã hội.
Thành công trên của Đảng cũng đã khắc phục được sai lầm thiên về
một nhiệm vụ hoặc chỉ chống đế quốc, hoặc chỉ chống phong kiến của các
nhà yêu nước đương thời và khắc phục được sự dập khuôn máy móc của
3
khuynh hướng tả trong phong trào cộng sản lúc đó, bổ sung đóng góp cả lý
luận và kinh nghiệm thực tiễn về cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở một
nước thuộc địa.
Trong thời kỳ cả nước tiến hành đồng thời hai chiến lược cách mạng
(1954 – 1975), mối quan hệ giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội được
thể hiện rất sinh động bằng chiến lược cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân
ở miền Nam và chiến lược cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc.
Từ sau Hiệp nghị Giơnevơ (7 – 1954), đặc điểm lớn nhất của nước ta
là đất nước tạm thời bị chia cắt làm hai miền, với hai chế độ chính trị đối
lập. Việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa cách mạng hai miền có tầm
quan trọng đặc biệt. Nhận thức rõ điều đó, ngay từ Hội nghị Trung ương
Tám (8 – 1955), trên cơ sở phân tích tình hình thế giới, trong nước, chỉ ra

đại.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân miền Bắc đã phát huy cao độ
tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, vừa ra sức xây dựng cơ sở vật chất
– kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, góp phần bảo vệ vững chắc miền Bắc, vừa
huy động hết thảy sức mạnh của hậu phương lớn cho tiền tuyến lớn miền
Nam, đồng thời làm tròn nghĩa vụ quốc tế đối với cách mạng hai nước Lào
và Campuchia.
Do có sự gắn bó chặt chẽ giữa cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền
Bắc và cách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam mà thế và lực cách mạng
của nước ta nói chung và của miền Nam nói riêng không ngừng tăng lên.
Nhờ đó, cách mạng miền Nam đã sử dụng được sức mạnh tổng hợp của cả
5
nước để tiến công địch. Sức mạnh đó ngày một lớn mạnh, đủ sức đánh bại
lần lượt các chiến lược chiến tranh xâm lược của địch.
Từ thắng lợi của việc thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược, thành công
của Đảng còn ở chỗ: Đảng đã luôn biết kết hợp chặt chẽ sự nghiệp cách
mạng của nhân dân ta với sự nghiệp cách mạng chung của nhân dân thế giới,
tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa, các
lực lượng cách mạng và nhân dân tiến bộ trên thế giới trong nhiệm vụ xây
dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc cũng như trong nhiệm vụ đấu tranh giải
phóng miền Nam.
Giữa lúc sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta
đang được tiếp tục đẩy mạnh và giành thắng lợi, thì ngày 2-9-1969, Chủ tịch
Hồ Chí Minh – Lãnh tụ vô vàn kính yêu của dân tộc qua đời. Biến đau
thương thành hành động cách mạng, nhân dân ta ở cả hai miền Nam – Bắc
dưới sự lãnh đạo của Đảng đã tiếp tục giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc
và chủ nghĩa xã hội được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ của mỗi miền.
Trước tình hình mới, sau thất bại của chiến lược chiến tranh cục bộ
(1964 – 1968), đế quốc Mỹ buộc phải chấm dứt ném bom đánh phá miền
Bắc, thực hiện chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh ở miền Nam. Từng

việc gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn này là ở sự kết
hợp giữa việc phát huy cao độ sức mạnh và khả năng chi viện to lớn của
miền Bắc đối với miền Nam, tạo điều kiện vật chất và tinh thần cho quân và
dân ta ở miền Nam mở trận tiến công chiến lược mùa xuân 1975, giải phóng
hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Bước sang thời kỳ mới, thời kỳ đất nước hòa bình thống nhất quá độ
lên chủ nghĩa xã hội ( 1975 – 1985), Đảng ta chủ trương tiếp tục giương cao
7
ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong điều kiện cả nước tiến
hành chiến lược cách mạng xã hội chủ nghĩa. Báo cáo chính trị tại Đại hội
lần thứ IV của Đảng ( 12 – 1976) khẳng định: “ Ngày nay Tổ quốc ta đã
hoàn toàn độc lập thống nhất thì dân tộc và chủ nghĩa xã hội là một”. Sự kết
hợp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ này được Đảng ta thể
hiện trong đường lối chung, cũng như trong đường lối xây dựng kinh tế, văn
hóa, an ninh – quốc phòng… Trong đường lối chung đó là sự kết hợp giữa
quy luật phổ biến của cách mạng xã hội chủ nghĩa với đặc điểm cụ thể của
dân tộc. Trong đường lối kinh tế, sự kết hợp giữa độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội thể hiện ở quá trình xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với
ý thức tự lực, tự cường; dựa trên những điều kiện và tiềm năng của dân tộc,
kết hợp chặt chẽ với sự đoàn kết, giúp đỡ, hợp tác quốc tế.
Đường lối kết hợp giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội còn được
thể hiện trên mặt trận văn hóa là xây dựng và phát triển nền văn hóa mới vừa
kế thừa và phát huy những bản sắc, truyền thống tốt đẹp của văn hóa dân
tộc, vừa tiếp thu có chọn lọc những thành quả văn hóa của nhân loại. Nền
văn hóa đó cũng là sự chung đúc những tinh hoa và phong cách riêng của
các dân tộc anh em trong đại gia đình dân tộc Việt Nam.
Đường lối kết hợp giữa độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội cũng đòi
hỏi chúng ta trong khi xây dựng chủ nghĩa xã hội, không được coi nhẹ
nhiệm vụ bảo vệ đất nước, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh,
xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân hùng hậu, bảo đảm cho đất nước có

tựu to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hơn lúc nào hết,
những thắng lợi đó càng góp phần khẳng định việc lựa chọn con đường độc
lập dân tộc đi lên chủ nghĩa xã hội, gắn độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội
9
của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh là hoàn toàn đúng dắn. Đó cũng chính là
sự lựa chọn của lịch sử, của dân tộc và của nhân dân ta./.
Hà Nội, tháng 2 – 2009.

10