BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO
TRƯỜNG ðẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TP. HCM
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP ðÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ðỀ XUẤT CÁC GIẢI
PHÁP CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG VÀ ðIỀU KIỆN LAO
ðỘNG Ở MỘT SỐ CƠ SỞ CHẾ BIẾN GỖ QUẬN 12-
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Ngành : MÔI TRƯỜNG
Chuyên ngành : KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian 1,5 năm học tập và rèn luyện vừa qua, em ñã nhận
ñược sự dìu dắt, dạy bảo tận tình của quý Thầy Cô trường ðại Học Kỹ Thuật
Công Nghệ Tp.HCM.
Trước hết, em vô cùng biết ơn ông bà, ba mẹ và những người thân trong
gia ñình ñã có công sinh thành và dưỡng dục em thành người.
Em xin gửi ñến Ban giám hiệu và toàn thể quý Thầy Cô khoa Môi trường
& CNSH
trường ðại Học Kỹ Thuật Công Nghệ Tp.HCM lời cảm ơn chân thành
nhất. ðặc biệt dành cho Thầy Thái Văn Nam lòng biết ơn sâu sắc nhất, thầy ñã bỏ
thời gian và công sức tận tình hướng dẫn em hoàn thành bài ñồ án tốt nghiệp một
cách tốt nhất.
Em xin gửi lời cám ơn chân thành và sâu sắc nhất ñến Cô Phạm Thị Loan
Giám ðốc Trung Tâm Tư Vấn Công Nghệ Môi Trường và An Toàn Vệ Sinh Lao
ðộng cùng toàn thể các anh, chị trong trung tâm ñã tạo ñiều kiện thuận lợi cho
em trong suốt quá trình thực hiện ñồ án cũng như việc cung cấp tài liệu, truyền
ñạt kinh nghiệm thực tế và lý luận thực tiễn ñể em hoàn thành tốt bài ñồ án tốt
nghiệp của mình.
Cuối cùng em cũng gửi lời cám ơn ñến những người bạn thân và tất cả mọi
người xung quanh em mà em không thể kể hết ñược ở ñây.
Vì thời gian thực hiện ñề tài còn gấp rút nên sẽ không thể tránh ñược
những sai sót, rất mong nhận ñược sự ñóng góp ý kiến quý báu của thầy cô và bạn
Chương 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ðỀ NGHIÊN CỨU 7
2.1. Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến gỗ 7
2.1.1. Khái quát tình hình phát triển ngành chế biến gỗ hiện nay tại Việt
Nam 7
2.1.2. ðặc ñiểm nguồn nguyên, nhiên liệu và máy móc thiết bị 8
2.1.3. Các quy trình công nghệ tổng quát 8
2.2. Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến gỗ xuất khẩu tại Quận 12 -
TPHCM 10
2.2.1. Vị trí ñịa lý 10
2.2.2. ðặc ñiểm của các cơ sở chế biến gỗ Quận 12 12
2.2.3. ðặc ñiểm nguồn nguyên, nhiên liệu tại một số cơ sở chế biến gỗ Quận
12 13
2.2.4. Sơ ñồ, quy trình, công nghệ sản xuất tại một số cơ sở chế biến gỗ
Quận 12 15
Chương 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU 18
3.1. Mục ñích của quá trình phân tích 18
3.2. Vị trí các nhà máy lấy mẫu phân tích 18
3.3. ðo ñạc các thông số 19
3.3.1. Thông số môi trường không khí 19
3.3.2. Thông số môi trường nước 21
Chương 4: HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ ðIỀU KIỆN LAO ðỘNG
TẠI MỘT SỐ CƠ SỞ CHẾ BIẾN GỖ QUẬN 12 - TPHCM 24
4.1. Chất lượng môi trường 24
4.1.1. Chất lượng khí thải 24
4.1.2. Chất lượng nước thải 37
4.1.3. Chất thải rắn 42
4.2. Thực trạng về ñiều kiện lao ñộng tại một số cơ sở chế biến gỗ tại Quận 12 43
4.2.1. Bụi 43
4.2.2. Tiếng Ồn 46
5.5. Chính sách quản lý các cơ sở chế biến gỗ Quận 12 82
5.5.1. Chính sách cưỡng chế 82
5.5.2. Các công cụ kinh tế 84
5.6. Tuyên truyền giáo dục 85
5.6.1. Giáo dục môi trường cho toàn thể cán bộ, nhân viên các cơ sở hay
doanh nghiệp 85
5.6.2. Giáo dục nâng cao nhận thức về môi trường cho cán bộ quản lý 86
Chương 6 : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 89
6.1. Kết luận 89
6.2. Kiến nghị 90
Tài liệu tham khảo 92
Phụ Lục 94
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 – Diện tích, số lượng lao ñộng tại một số cơ sở chế biến gỗ Quận 12 12
Bảng 2.2 – Phân loại mẫu môi trường khảo sát tại một số công ty 19
Bảng 3.1 – Các chỉ tiêu ñánh giá chất lượng nước thải ngành chế biến gỗ 20
Bảng 3.2 − phương pháp phân tích chỉ tiêu nước ñược áp dụng 23
Bảng 4.1 – Tỉ lệ phân bố các loại hạt bụi ở lò ñốt than 27
Bảng 4.2 – Nồng ñộ các chất trong khí thải lò hơi ñốt dầu FO 27
Bảng 4.3 – Nguồn nhiên liệu sử dụng trong lò sấy tại một số cơ sở chế biến gỗ
Quận 12 29
Bảng 4.4 – Các chất ô nhiễm trong khói thải lò hơi, lò sấy 29
Bảng 4.5 – Hàm lượng của các chất ô nhiễm trong ống khói lò hơi 30
Bảng 4.6 – Kết quả ño bụi và hơi khí ñộc tại khu vực cổng bảo vệ của một số cơ
sở chế biến gỗ Quận 12 30
Bảng 4.7 – Kết quả ño bụi và hơi khí ñộc bên trong khu vực sản xuất của một số
cơ sở chế biến gỗ Quận 12 32
Bảng 4.8 – Kết quả ño hơi formaldehid tại một số xưởng ép keo của một số cơ sở
chế biến gỗ Quận 12 34
Bảng 4.9 – Kết quả ño hơi khí ñộc tại lò hơi của một số cơ sở chế biến gỗ Quận
12 35
Bảng 4.10 – Lưu lượng nước thải của một số cơ sở chế biến gỗ Quận 12 38
Bảng 4.11 – Kết quả phân tích các chỉ tiêu nước thải sinh hoạt tại một số cơ sở
chế biến gỗ có hệ thống xử lý nước thải Quận 12 39
Bảng 4.12 – Kết quả phân tích các chỉ tiêu nước thải sản xuất tại một số cơ sở chế
biến gỗ có hệ thống xử lý nước thải Quận 12 40
Bảng 4.13 –Tỷ lệ bụi ô nhiễm và chất thải rắn 43
Bảng 4.14 – Tỷ lệ kích thước bụi gỗ 43
Bảng 4.15 – Kết quả ño hàm lượng bụi trong khu vực sản xuất tại một số cơ sở
Hình 2.1 – Sơ ñồ quy trình công nghệ tổng quát chế biến gỗ 8
Hình 2.2 – Bản ñồ hành chánh Quận 12 11
Hình 2.3 – Sơ ñồ quy trình chế biến gỗ của Cty Cổ Phần SX &TM NAM HOA 15
Hình 2.4 – Sơ ñồ quy trình chế biến gỗ của nhà máy tinh chế ñồ gỗ xuất khẩu
SATIMEX 17
Hình 3.1 – Vị trí các nhà máy lấy mẫu phân tích 18
Hình 5.1 – Hệ thống hút bụi sơn 65
Hình 5.2 – Sơ ñồ xử lý bụi 66
Hình 5.3 – Hệ thống bể tự hoại 3 ngăn 72
Hình 5.4 – Sơ ñồ quy trình công nghệ xử lý nước thải sản xuất 73
Hình 5.5 – Thiết bị cấp khí sạch cá nhân ñược thử nghiệm trong phân xưởng cưa
gỗ bằng cơ khí 77
Hình 5.6 – Thiết bị cấp khí sạch cá nhân ñược thử nghiệm trong phân xưởng cưa
gỗ cô lập với bên ngoài 77
Hình 5.7 – Các bước thực hiện ñánh giá SXSH 80
Hình PLA – Bụi bám vào các thiết bị hút và lọc bụi do không vệ sinh ñịnh kỳ các
thiết bị 95
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 1 MSSV: 09B1080147
CHƯƠNG 1: MỞ ðẦU
1.1. ðặt vấn ñề
Gỗ là nguyên vật liệu ñược con người sử dụng lâu ñời và rộng rãi nhất, là một
Quận 12 – Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) là nơi tập trung rất nhiều ngành
công nghiệp như chế biến gỗ, dệt may, dệt nhuộm, chế biến thực phẩm… Do ñó, cũng
là nơi phân bố khá nhiều các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường. Mặt khác, trước
ñây Quận 12 là một quận ngoại thành, dân cư sống rất thưa thớt, nên các nhà ñầu tư
trong và ngoài nước ñã ñầu tư ñể xây dựng các nhà xưởng, nhà máy. Bước ñầu, ñầu tư
không nghĩ ñến tác ñộng môi trường, ngày nay dân cư ngày càng mọc lên xen kẽ với
các nhà máy, xí nghiệp (sản xuất xen lẫn khu dân cư). Các yếu tố môi trường (khí thải,
bụi gỗ, mùi sơn PU…) ñã tác ñộng không nhỏ ñến cuộc sống của người dân xung
quanh. Ngoài ra, nước thải ở các nhà máy ñôi khi chưa ñược xử lý hoặc nếu có xử lý
thì xử lý chưa ñúng công suất hoặc mang tính ñối phó, nước thải thì ñược thải ra kênh
Tham Lương, gây mùi hôi thối ảnh hưởng không nhỏ ñến sức khỏe người dân ñặc biệt
là người dân sống xung quanh. Bên cạnh ñó, ñiều kiện lao ñộng của người công nhân
luôn trong tình trạng nguy hiểm vì phải thường xuyên tiếp xúc với khí ñộc và bụi gỗ
gây ảnh hưởng rất nhiều ñến sức khỏe của họ.
Từ những vấn ñề nêu trên, ñề tài:
“ðánh giá hiện trạng và ñề xuất các giải
pháp cải thiện môi trường và ñiều kiện lao ñộng ở một số cơ sở chế biến gỗ Quận 12
- Thành Phố Hồ Chí Minh” với mục tiêu ñánh giá thực trạng môi trường và tác ñộng
của các loại chất thải tới môi trường bên trong và bên ngoài cơ sở sản xuất, cũng như
ñiều kiện lao ñộng của người công nhân (chỉ xét ñến các yếu tố vi khí hậu, không
nghiên cứu vào các kỹ thuật an toàn lao ñộng) ngành chế biến gỗ Quận 12.
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 3 MSSV: 09B1080147
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
ðề tài nghiên cứu hai mục tiêu chính là:
- ðánh giá hiện trạng môi trường lao ñộng và tác ñộng của các loại chất thải tới
môi trường bên trong và bên ngoài cơ sở sản xuất chế biến gỗ.
- ðánh giá ñiều kiện lao ñộng của người công nhân tại các cơ sở chế biến gỗ
Quận 12 – Thành Phố Hồ Chí Minh (TP. HCM) thông qua các chỉ tiêu về vi khí hậu
ñộng
Chất thải rắn
Lấy mẫu và
phân tích chất ô
nhiễm
ðánh giá, thảo luận
ðiều kiện lao
ñộng
Nước thải
Khí thải
Hiện trạng
QLMT tại cơ
sở
Tổng quan về
ngành chế biến gỗ
Tp.HCM và Q12
Kết luận và kiến nghị
ðề xuất giải pháp
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 5 MSSV: 09B1080147
• Giải thích: ðể ñánh giá hiện trạng môi trường và ñiều kiện lao ñộng của ngành chế
biến gỗ trước tiên ta phải tìm hiểu tổng quan về ngành chế biến gỗ Tp.HCM và
Quận 12 ñể có cái nhìn tổng quát ñặt thù về ngành chế biến gỗ, từ ñó tiến hành lấy
mẫu và phân tích chất ô nhiễm, quản lý chất thải rắn, thực trạng về ñiều kiện lao
1.7. Cấu trúc của ñồ án
ðồ án ñược chia thành 6 chương với các nội dung tóm tắt như sau:
• Chương 1 - Mở ðầu:
Giới thiệu tổng quát ñể từ ñó làm nổi bật lên mục ñích của ñề tài nghiên cứu.
• Chương 2 - Tổng Quan:
Tổng quan về ngành công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam và Quận 12 – Tp.HCM.
• Chương 3 - Phương Pháp Và Vật Liệu Nguyên Cứu:
Lựa chọn phương pháp và vật liệu nghiên cứu cho nghành chế biến gỗ.
• Chương 4 - Thực Trạng Môi Trường Và ðiều Kiện Lao ðộng Tại Một Số Cơ Sở
Chế Biến Gỗ Quận 12 – TPHCM:
Thu thập số liệu, kết quả phân tích môi trường và ñiều kiện lao ñộng tại một số cơ
sở chế biến gỗ Quận 12 – TPHCM.
• Chương 5 - ðề Xuất Một Số Giải Pháp Cải Thiện Chất Lượng Môi Trường Và
ðiều Kiện Lao ðộng Tại Một Số Cơ Sở Chế Biến Gỗ Quận 12 – TP.HCM.
• Chương 6 - Kết luận Và Kiến Nghị
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 7 MSSV: 09B1080147
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC VẤN ðỀ NGHIÊN CỨU
2.1. Tổng quan về ngành công ngiệp chế biến gỗ
2.1.1. Khái quát tình hình phát triển ngành chế biến gỗ hiện nay tại Việt Nam
Trong những năm gần ñây, ngành chế biến gỗ của Việt Nam phát triển với một
tốc ñộ nhanh chóng, vươn lên là một trong 7 mặt hàng ñem lại kim ngạch xuất khẩu
lớn nhất cho ñất nước, ñiều ñặc biệt từ một nước chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu gỗ,
Việt Nam vươn lên thành nước xuất khẩu gỗ ñứng hàng thứ 15 trên thế giới và thứ 4
ðông Nam Á. Sản phẩm gỗ của Việt Nam hiện có mặt tại 120 quốc gia trên thế giới.
Thống kê ñến năm 2009 cho thấy, ngành chế biến gỗ Việt Nam có khoảng 1.600 doanh
nghiệp ñang hoạt ñộng, trong ñó có 250 doanh nghiệp có vốn ñầu tư nước ngoài, chủ
(Trung Quốc, Canada, Lào, Campuchia…) và 20% là gỗ nội ñịa.
- Bên cạnh ñó, vật liệu không thể thiếu là các loại sơn, dầu bóng và các chất bào
quản gỗ.
- Máy móc thiết bị bao gồm nhiều loại ñược nhập khẩu từ ðài Loan, Nhật, ðức
và một số máy ñược sản xuất trong nước.
2.1.3. Các quy trình công nghệ tổng quát Hình 2.1 – Sơ ñồ quy trình công nghệ tổng quát chế biến gỗ
Các công ñoạn chính trong công nghệ chế biến gỗ, có thể chia thành những phần chính
như sau:
Nguyên vật liệu Cưa, tẩm sấy ðịnh hình
Chà nhám Sơn phủ Thành phẩm Làm mộng
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 9 MSSV: 09B1080147
Cưa tẩm và sấy
Nguyên liệu là các loại gỗ vụn, gỗ khúc hoặc gỗ dạng thân cây (cao su, tràm,
bạch ñàn…). ðược cưa ra với những kích thước thích hợp sau ñó ñem ngâm hay tẩm
hóa chất. ðối với các loại gỗ khúc, gỗ vụn, trước khi ñem ñến công ñoạn cắt, ñịnh dạng
sản phẩm phải ñược dán keo, sau khi ghép các khúc gỗ lại, chúng sẽ ñược sấy bằng hơi
nhiệt từ việc ñốt củi ñể tạo những miếng lớn hơn, thích hợp cho việc cắt xén sản phẩm.
Công ñoạn này phát sinh bụi do các máy cưa.
ðịnh hình
Tùy loại chi tiết cần thực hiện mà ở giai ñoạn này gỗ sẽ ñược cắt hay tuapi ñể có
những kích thước thích hợp. Công ñoạn này phát sinh bụi do các máy cưa, máy tuapi.
Tạo dáng
Gỗ sau khi ñược cắt ñúng kích thước theo yêu cầu ở khâu ñịnh hình, sẽ ñược tạo
- Phía ðông: giáp huyện Thuận An – tỉnh Bình Dương, Quận Thủ ðức – TP. HCM.
- Phía Nam: giáp Quận Tân Bình, Gò Vấp, Bình Thạnh.
- Phía Tây: giáp huyện Bình Tân, xã Bà ðiểm.
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 11 MSSV: 09B1080147
Hình 2.2 – Bản ñồ hành chánh Quận 12
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 12 MSSV: 09B1080147
2.2.2. ðặc ñiểm của các cơ sở chế biến gỗ Quận 12
Các cơ sở chế biến gỗ Quận 12 hầu hết ở các quy mô tương ñối nhỏ, trung bình
và một vài cơ sở lớn. Nơi ñây có ñầy ñủ các loại hình sản xuất như sản xuất các mặt
hàng trang trí nội thất, sản xuất ñồ gia công mỹ nghệ, ñồ gỗ gia dụng, các loại ñồ chơi
bằng gỗ, ván ép
• ðồ gỗ nội thất: Công ty TNHH Sản Xuất Thương Mại và Dịch Vụ D.H.C,
Nhà Máy Tinh Chế ðồ Gỗ Xuất Khẩu SATIMEX, Công ty Cổ Phần Sản Xuất và
Thương Mại NAM HOA
• ðồ gỗ ngoại thất: Nhà Máy Tinh Chế ðồ Gỗ Xuất Khẩu SATIMEX, Nhà
Máy Sản Xuất ðồ Gỗ ðÔNG DƯƠNG, Công ty Cổ Phần Sản Xuất và Thương Mại
NAM HOA
• ðồ gia công mỹ nghệ: Công ty TNHH Gỗ Lâm Sản ðĂNG QUANG
Bảng 2.1 – Diện tích, số lượng lao ñộng tại một số cơ sở chế biến gỗ Quận 12
STT
Tên cơ sở ðịa chỉ Diện tích
Số lao
ñộng
1
551/2/1219 Lê Văn
Khương - P.Hiệp Thành.
1800 m
2
160
ðỒ ÁN TỐT NGHIỆP GVHD: TS.Thái Văn Nam
SVTH: ðỗ Thái Mỹ 13 MSSV: 09B1080147
6
Cty TNHH Gỗ Lâm Sản
ðĂNG QUANG
110/2 Tô Ngọc Vân –
P. Thạnh Xuân.
1500 m
2
80
Hiện nay, tình hình phát triển công nghiệp hóa- hiện ñại hóa trên cả nước. Các
cơ sở chế biến gỗ Quận12 không ngừng mở rộng quy mô sản xuất, tăng diện tích nhà
máy, tăng số lượng lao ñộng và ñổi mới công nghệ sản xuất nhằm tạo ra nhiều mặt
hàng phong phú, chất lượng cao ñể có thể ñáp ứng ñược nhu cầu của người tiêu dùng
trong và ngoài nước.
Trên thực tế các cơ sở chế biến gỗ tại Quận 12 nằm xen lẫn với các khu dân cư.
Công nghệ sản xuất chưa cao, vẫn còn mang tính tiểu thủ công nghiệp. Các chất thải,
phế thải của các cơ sở chế biến gỗ không qua xử lý hoặc xử lý chưa tốt ñều thải thẳng
ra kênh rạch (kênh Vàm Thuật, kênh Tham Lương ) gây ô nhiễm môi trường nghiêm
trọng ñối với khu dân cư sinh sống xung quanh các cơ sở sản xuất và các hộ dân sống
xung quanh các kênh, rạch tiếp nhận nước thải.
Một số ñơn vị sản xuất chưa quan tâm ñúng mức tới vấn ñề xử lý chất thải sản
xuất như : Cty TNHH ðẠI CỒ, Cty Cổ Phần SX&TM NAM HOA, Nước thải, khí
thải không qua xử lý hoặc xử lý không ñúng hoặc không ñủ công suất gây ảnh hưởng
• Máy chà nhám trục: làm giảm ñộ sắc cạnh của các miếng gỗ. Người công
nhân ñưa từng thanh gỗ lên trục chà nhám ñể làm phẳng bề mặt các ñường cạnh của
thanh gỗ. Có thể chà nhám tất cả các tấm gỗ, không phụ thuộc vào hình dạng chi tiết.
ðặc biệt, chà nhám trục có thể khắc phục các khuyết tật tự nhiên của tấm gỗ.
• Máy ñục lỗ: có nhiều loại như ñục lỗ vuông, ñục lỗ tròn, ñục lỗ dạng hình ô
– van…
• Máy ñánh mộng: tạo ra các ñường bo ở ñầu chi tiết, tạo dáng cong cho chi
tiết…
• Máy khoan tay: ñục lỗ ñể ñóng ñinh trên chi tiết.