Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
CÔNG TÁC CỐT THÉP
Yêu cầu nắm được các kỹ thuật cơ bản của công tác cốt thép ngoài công trường
cần thực hiện như: cách cắt thép, uốn thép, làm thẳng thép, buộc cốt thép, hàn cốt
thép bằng hàn hồ quang điện.
PHẦN I: DỤNG CỤ ĐỂ GIA CÔNG VÀ LẮP DỰNG CỐT THÉP
1- Gia công cốt thép:
Gia công cốt thép gồm làm thẳng (kéo, nắn), cắt, làm sạch, uốn, buộc hoặc hàn cốt
thép thành các khung và lưới bán thành phẩm.
• Kéo thép bằng thủ công có thể dùng tời quay tay, palăng xích. Dụng cụ bổ
trợ kéo thép gồm: giá đỡ cuộn thép để tháo thép ở cuộn ra không bò xoắn;
các bản kẹp giữ đầu thanh thép…
• Dụng cụ cắt: gồm các loại chạm, kháp, đe và búa tạ, má cắt thép.
Chạm và kháp được làm từ thép có cường độ cao, thường là thép hợp kim.
Chạm và kháp có thể cắt được thép có đường kính lớn đến 20mm.
+ Chạm:
Thường có 2 loại, lưỡi dày và lưỡi mỏng.
Cắt được thép tròn có đường kính lớn dùng chạm lưỡi dày.
Chạm còn dùng để cắt thép dẹt.
+ Kháp:
Thường được chế tạo theo bộ, mỗi bộ có kháp trên và kháp dưới.
Ứng với mỗi loại đường kính thép tròn có bộ kháp để cắt. Thường chế tạo mỗi
bộ kháp để cắt cho
1 2÷
loại đường kính thép tròn.
Khi cắùt chú ý chọn mặt kháp trên và dưới sao cho cùng nằm trên một
mặt phẳng vì đây chính là mặt phẳng cắt thép.
Khi cắt thép, chạm và kháp được lắp vào tay cầm làm bằng tre cứng
hoặc bằng thép. Tay cầm bằng tre khi đánh búa đỡ rung.
+ Đe và búa tạ:
Đe để cắt thép bằng kháp phải có lỗ để lắp kháp dưới. Đe phải có mặt

+ Uốn cốt thép có đường kính d<10mm:
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 2
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
* Thớt uốn: bằng thép tấm dày
2 4( )mm÷
, hình chữ nhật hoặc vuông cạnh
8 10( )cm÷
, bốn góc có lỗ để đóng đinh hoặc bắt bulông xuống bàn thao tác. Trên thớt
uốn cố đònh 2 cọc là cọc tựa và cọc tâm.
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 3
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
* Bàn đế tay quay: bằng thép tấm dày
4mm
≥
, ở phía đấu có lỗ để đút vừa vào cọc
tâm, sau này khi uốn cốt thép, bàn đế tay quay sẽ quay quanh cọc này.
Thẳng với cọc tâm theo trục dọc của bàn đế tay quay là cọc uốn được cố đònh vào
bàn đế tay quay. Khi bàn đế tay quay quay, cọc uốn quay theo thực hiện uốn cốt thép.
Cũng có thể dùng một đoạn thép góc thay cho bàn đế tay quay cũng rất tiện vì
cánh của thép góc lúc nàythay cho cọc uốn.
* Bàn thao tác: bằng gỗ hoặc kết hợp khung bàn bằng thép, mặt bàn bằng gỗ hoặc
thép.
Bàn cao
0,8 0,9( )m÷
, dài nên từ
1,4 1,5( )m÷
.
Chân bàn nên cố đònh để không bò xê dòch khi uốn cốt thép.

có khác nhau nên người ta thường cắt thép theo lý thuyết rồi uốn thử để tìm trò số giãn
dài ứng với thép cắt, sau đó mới cắt hàng loạt.
- Tính số thanh thép cắt:
Khi cắt nên kết hợp cắt những thanh có chiều dài khác nhau trên cùng một thanh hay
một sợi thép để vừa hết thanh thép đó hoặc còn lại ngắn nhất.
Công thức: L - ∑n
i
l
i
= l
min
với l
min
: chiều dài đoạn thép thừa nhỏ nhất
l
i
: chiều dài từng thanh thép cần uốn
L : chiều dài thanh thép ban đầu
từ l
min
ta suy ra l
i
Ví dụ 1:
Tính chiều dài cắt cho 1 thanh cốt thép sao cho sau khi uốn có hình dạng và kích thước
như hình vẽ:
Bài giải:
Thanh thép có 2 góc tròn (góc uốn 180
o
) . vậy tổng chiều dài tại các vò trí uốn là:
lg 2 1.5 3 3 18 54x d d x mm= = = =

2x2+3x1.5+4x0.8=11.7m (đạt yêu cầu )
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 6
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
Vậy số thanh cắt được là:
2 thanh L
1
3 thanh L
2
4 thanh L
3
2- Làm sạch cốt thép
Khi bề mặt cốt thép dùng trong bêtông có một lớp vẩy gỉ sẽ làm giảm sự dính kết
với bêtông. Vì thế nhất thiết phải làm sạch gỉ cốt thép mới đem dùng trong bêtông.
Các cách làm sạch gỉ cốt thép như sau:
• Cạo gỉ bằng bàn chải sắt: đặt cốt thép lên giá, dùng bàn chải sắt cọ xát vào
bề mặt cốt thép sao cho ma sát giữa bàn chải với mặt ngoài cốt thép vừa đủ
để lớp vẩy gỉ bong ra.
• Có thể đánh sạch gỉ cột thép bằng cách luồn kéo cốt thép qua lại trên cát.
Ma sát giữa các hạt và cốt thép sẽ làm lớp vẩy gỉ bong ra và cốt thép được
sạch.
Sau khi cạo hết gỉ, dùng giẻ lau cốt thép cho sạch.
Trong quá trình đổ bêtông để tránh làm bẩn phần thép ở trên thì ta có thể bọc cốt
thép lại
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 7
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
3- Nắn cốt thép
+ Thép có đường kính lớn:
Đặt chỗ cong của thanh thép vào vò trí cọc nắn.

o
180
o
Khoảng cách giữa
vam và cọc tâm
(1,5÷2)d (2,5÷3)d (3÷3,5)d (3,5÷4)d
( d là đường kính thanh thép)
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 9
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
-Vạch dấu điểm uốn trên thanh thép cũng có quan hệ với cọc tâm tùy thuộc góc
uốn:
Góc uốn 90
0
: vạch dấu điểm uốn nằm ngang với mép ngoài cọc tâm.
Góc uốn
0 0
135 180÷
: vạch dấu điểm uốn cách mép ngoài cọc tâm một khoảng
bằng đường kính thép uốn.
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 10
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
THỰC TẬP: Uốn cốt đai thép
8
φ
có kích thước như sau:
150
200
40

≤
loại cán nóng AI, AII, AIII.
Quy đònh nối buộc cốt thép:
+ Vò trí mối nối:
Không nối ở gần vò trí uốn của cốt thép mà phải cách một đoạn
10d≥
(d là đường kính
thanh cốt thép nối).
Không nối ở vò trí cốt thép chòu lực lớn và cốt thép trong cấu kiện hoàn toàn chòu kéo (
kéo trung tâm).
+ Số mối nối:
Không nối nhiều thanh cùng một vò trí trong kết cấu. Trong một mặt cắt ngang của tiết
diện kết cấu không nối quá 25% diện tích tổng cộng của cốt thép chòu lực đối với thép
trơn và không quá 50% đối với thép có gờ.
+ Uốn móc tròn ( với thép trơn) đầu 2 thanh thép cần nối rồi đặt chồng lên nhau một
đoạn theo quy phạm nhưng không nhỏ hơn 250mm nếu nối ở vò trí vùng kéo và
200mm nếu nối ở vò trí vùng nén. Trên đoạn chồng lên nhau phải buộc bằng day thép
ít nhất 3 mút.
Dụng cụ để xoắn buộc thép
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 12
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
b) Nối hàn:
Dùng phương pháp hàn hồ quang
Là phương pháp hàn phổ biến nhất trong xây dựng dân dụng và công nghiệp
Dùng dòng điện (40- 60V) tạo ra tia hồ quang đốt chảy que hàn lắp trống chỗ hàn.
Chỉ dùng hàn cốt thép có đường kính lớn hơn 8 mm, tốt nhất là lớn hơn 12mm
Khi hàn phải đảm bảo bề mặt mối hàn nhẵn, không chảy, không đứt quãng và thu hẹp
cục bộ, đảm bảo chiều cao và chiều dài đường hàn
Khi hàn chú ý trục của hai thanh thép phải trùng nhau.

chảy tương đối lớn, nhưng chiều rộng mối hàn tương đối hẹp, thường không quá 1,5
lần đường kính que hàn. Cách này được dùng nhiều để hàn lớp thứ nhất của mối hàn
nhiều lớp hàn giáp mối những tấm thép dày từ
3 5mm÷
không vát cạnh và hàn mối
hàn nhiều đường nhiều lớp.
* Cách đưa que hàn theo hình đường thẳng đi lại: đưa đầu que hàn di động theo
đường thẳng đi lại theo chiều dọc của mối hàn.
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 14
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
Đặc điểm: Tốc độ hàn nhanh, mối hàn hẹp, tỏa nhiệt nhanh. Cách này được ứng dụng
nhiều khi hàn đường hàn lớp thứ nhất kiểu nhiều lớp của những đầu nối có khe hở lớn
và hàn thép tấm mỏng.
* Cách đưa que hàn hình răng cưa: đầu que hàn di động liên tiếp theo hình răng
cưa chuyển động về hướng trước và ở 2 cạnh thì ngừng một tí đề phòng khuết cạnh.
Đặc điểm: dễ thao tác nên ứng dụng tương đối nhiều đặc bệit khi hàn những tấm thép
tương đối dày, hàn bằng, hàn ngửa các đầu nối, hàn đứng nối tiếp và hàn lấp góc.
* Cách đưa que hàn hình bán nguyệt: cho đầu que hàn di động sang trái, phải
theo hình bán nguyệt theo hướng hàn. Tốc độ di động căn cứ vào hình thức, yêu cầu
và cường độ dòng điện của mối hàn để quyết đònh ở 2 cạnh ngừng lạimột tí đề phòng
hiện tượng khuyết cạnh và để cho 2 bên cạnh mối hàn chảy thấu.
Phạm vi ứng dụng giống cách đưa que hàn hình răng cưa.
* Cách đưa que hàn hình tam giác: cho đầu que hàn liên tục di động theo hình
tam giác và không ngừng di động về hướng trước. Căn cứ vào phạm vi ứng dụng khác
nhau của nó có thể phân chia thành 2 loại: Cách đưa que hàn hình tam giác nghiêng
thích hợp ở những mối hàn vát cạnh ở vò trí nằm ngang và mối hàn lắp góc ờ những vò
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 15
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân

thử thấy chắc chắn và không bò cong vênh là được. Kiểm tra kỹ mối hàn được trình
bày kỹ theo quy phạm bên dưới phần kiểm tra cốt thép.
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 16
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
+ đường hàn số 2 là đường hàn góc cạnh.
Thực hiện bằng cách: Để hai cây thép Þ12 vào hai cây thép Þ14 như hình vẽ. Chấm
4 đầu mép trước cho cố đònh rồi tiến hành hàn các đường hàn phía trong. Hàn theo
hình lò xo, cứ hàn ơ cây Þ14 1chấm hàn thì lại quay sang cây Þ12 hàn một chấm và
lại sang cây 14 lại cứ như vậy cho đến khi kết thúc một bên hàn và chuyển sang phía
bên kia để hàn tiếp. Sau khi kết thúc kiểm tra mối hàn đều có màu sáng, không bò
cong vênh là được.
PHẦN III: GIA CÔNG VÀ LẮP DỰNG CỐT THÉP
MỘT SỐ KẾT CẤU NHÀ DÂN DỤNG
1- GIA CÔNG CỐT THÉP:
a) Chế tạo cốt thép của dầm đơn giản.:
Yêu cầu chế tạo cốt thép của một dầm đơn giản gồm cốt đai, cốt chòu lực và cốt vai
bò có hình vẽ như sau:
1
Þ14
3
2
Þ14
2
2
Þ14
2
2
Þ12
1

1
Þ14
Þ8
Þ8
200
250
200
250
150
200
40
40
1-1
2-2
Lớp bê tông bảo vệ dày 2,5 cm do đó cần chế tạo 12 cốt đai có kích thước như hình
vẽ trên theo trình tự như trên phần uốn thép đã trình bày.
Chế tạo hai cây Þ12 của thanh thép số 1
Chế tạo hai cây Þ14 của thanh thép số 2
Chế tạo 1 Þ14 của thanh thép vai bò số 3
Để chế tạo được theo hình vẽ thì ta phải cắt thép theo tính toán là:
l
cắt(1)
= 2325mm
l
cắt(2)
= 1950mm
l
cắt(3)
= 2395mm
Cắt thép buộc cốt đai vào thép chòu lực lấy theo kinh nghiệm là 230mm là đủ.

Tiếp theo buộc dây theo đường chéo vào vỉ thép móng vừa tạo ra để xác đònh tâm
và tiến hành buộc cốt thép cột vào cốt thép vỉ móng.
Kiểm tra thấy các kích thước đảm bảo, khoảng cách các thanh thép đúng thiết kế,
mối buộc chặt và cốt thép cột buộc vào vỉ móng đúng tâm, thẳng đứng là đảm bảo.
2- ĐẶT CỐT THÉP VÀO VÁN KHUÔN :
Ở ngoài công trường, lắp đặt cốt thép được tiến hành trước hoặc sau hoặc đồng thời
xen kẽû với công tác ván khuôn
Khi lắp đặt cần đáp ứng những yêu cầu sau :
• Đúng chủng loại cốt thép mà thiết kế qui đònh
• Đảm bảo đúng vò trí của các thanh
• Đảm bảo sự ổn đònh của khung, lưới thép khi đổ, dầm bê tông
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 18
Trường Đại Học Kiến Trúc TpHCM Thực Tập Công Nhân
• Đảm bảo độ dày lớp bê tông bảo vệ cốt thép .( dùng cục kê để chêm vào)
Tại mặt bằng công trường, việc đặt cốt thép có thể theo 3 khả năng sau :
• Đặt từng thanh riêng lẻ rồi liên kết lại
• Đặt các lưới, khung cốt thép đã gia công sẵn vào vò trí
• Lắp hộp cốt pha đã có lắp sẵn cốt thép vào vò trí
MỘT SỐ LƯU Ý KHI LẮP ĐẶT CỐT THÉP
Trước khi đặt cốt thép cần kiểm tra lại kích thước và vò trí cốt pha. Để có thể đặt
cốt thép dễ dàng, thường để hở một mặt của cốt pha cột, tường, dầm lớn, sau khi lắp
đặt, chỉnh lý xong mới lắp cốt pha hở vào.
* Móng cột: gia công vỉ thép móng trên bờ, sau đó đem xuống móng, cách buộc phải
trở chiều nhằm tạo sự ổn đònh trong từng ô. Cần xác đònh vò trí tim cột để cấy thép vào
chân cột, thép cấy được buộc vào thép móng và được giữ ổn đònh
Bê tông đá : bảo vệ cốt thép, tạo mặt phẳng khi đổ bê tông, chống thoát nước làm mất
nước trong bê tông.
* Móng lớn : đặt tại chổ, đánh đấu vò trí trên mặt bằng bê tông lót sau đó tiến hành rải
buộc cốt thép

+ Hình dáng, kích thước sau khi đã gia công cắt uốn
+ Kiểm tra các mối nối buộc, hàn : vò trí, cường độ, chất lượng…
* Nghiệm thu sau khi lắp đặt:
+ Kiểm tra đã đặt cốt thép đúng hình dạng và kích thước theo bản vẽ thiết kế.
+ Kiểm tra vò trí các miếng bê tông đệm, bảo đảm chiều dày lớp bảo vệ.
+ Kiểm tra độ vững chắc, ổn đònh của cốt thép : đảm bảo không biến dạng và
chuyển dòch khi đúc đổ bê tông.
+ Kiểm tra các vò trí giao nhau được liên kết bằng mối nối hay hàn.
+ Kiểm tra vò trí các chi tiết chôn sẵn và cốt thép chờ đã có chính xác hay chưa.
SVTH: Nguyễn Quang Dũng
Phạm Trần Ngọc Phán Trang 20