NHIỆM VỤ 1
Câu 1: Phân tích cơ sở đổi mới dạy học theo quan điểm dạy học định hướng phát triển năng
lực?
Trả lời:
Cơ sở của đổi mới dạy học theo quan điểm DH định hướng năng lực đó là:
a. Cần chuyển từ dạy học định hướng nội dung sang dạy học định hướng phát triển năng lực vì:
- Dạy học định hướng nội dung tuy có ưu điểm là truyền thụ cho học sinh một cách có hệ thống
tri thức khoa học nhưng lại mắc phải một số nhược điểm không đáp ứng được yêu cầu của thời đại,
cụ thể là:
+ Tri thức thay đổi hằng ngày hằng giờ theo đà phát triển như vũ bão của khoa học kĩ thuật
hiện đại, với xu hướng toàn cầu hóa trong khi đó DH định hướng nội dung chú trọng cung cấp cho
người học một khối lượng tri thức đã được cụ thể hóa và quy định trong một khuôn khổ, do đó nếu
chỉ học nội dung tri thức mà không học kĩ năng, phương pháp học tập thì học sinh nhanh chóng bị lạc
hậu và không bắt kịp trình độ của thế giới.
+ DH định hướng nội dung dẫn đến kiểm tra đánh giá dựa trên kiểm tra tái hiện tri thức mà ít
hướng đến khả năng vận dụng tri thức trong thực tiễn.
+ Sản phẩm của DH định hướng nội dung là tạo ra những con người mang tính thụ động, hạn
chế khả năng sáng tạo và không năng động. Trong khi đó, xã hội phát triển đòi hỏi con người phải
năng động, sáng tạo, lao động có kĩ năng, biết vận dụng thực tiễn…Do đó DH định hướng nội dung
không đáp ứng được yêu cầu xã hội.
Trong khi đó, qui luật của DH là: “Giáo dục chịu sự qui định của xã hội”, do đó trong bối cảnh xã hội
mới thì DH định hướng nội dung đã trở nên ít hiệu quả hơn.
- DH định hướng phát triển năng lực đáp ứng được yêu cầu của xã hội và khắc phục được những
nhược điểm của DH định hướng nội dung. Vì DH định hướng phát triển năng lực có sự kết hợp nhuần
nhuyễn giữa kiến thức – kĩ năng – thái độ, tập trung vào việc mô tả chất lượng đầu ra, có thể xem như
là “sản phẩm cuối cùng” của quá trình DH. Do đó: nó sẽ thực hiện được mục tiêu phát triển toàn diện
phẩm chất nhân cách, tạo ra những con người năng động, sáng tạo, biết vận dụng tri thức vào thực
tiễn, có năng lực giải quyết mọi vấn đề trong cuộc sống và nghề nghiệp, đáp ứng nhu cầu xã hội.
b. Khái niệm và cấu trúc của năng lực:
- Khái niệm: Năng lực là khả năng thực hiện có trách nhiệm và hiệu quả các hành động, giải
quyết các nhiệm vụ, vấn đề trong những tình huống khác nhau thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội

+ Học nội dung chuyên môn phát triển năng lực chuyên môn
+ Học phương pháp - chiến lược phát triển năng lực phương pháp
+ Học giao tiếp - xã hội phát triển năng lực xã hội
+ Học tự trải nghiệm - đánh giá phát triển năng lực cá thể.
- Phương pháp:
+ Tích cực hóa học sinh về hoạt động trí tuệ.
+ Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với tình huống thực tiễn. Bổ sung các chủ
đề học tập phức hợp bên cạnh các tri thức và kĩ năng riêng lẻ của môn học chuyên môn nhằm phát
triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp cho học sinh (chẳng hạn DH nghiên cứu trường hợp,
DH dự án…)
+ Gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn.
- Kiểm tra, đánh giá: chú trọng khả năng vận dụng sáng tạo tri thức trong những tình huống
ứng dụng khác nhau.
Câu 2: Đề xuất một số biện pháp đổi mới dạy học môn học theo định hướng phát triển năng
lực?
Trả lời:
1. Đổi mới việc thiết kế và chuẩn bị bài dạy học
- Đổi mới việc thiết kế và chuẩn bị bài dạy học như soạn giáo án cần:
+ Xác định mục tiêu (kiến thức, kỹ năng, thái độ) một cách rõ ràng, có thể đạt được và kiểm
tra đánh giá được.
+ Xác định nội dung dạy học: ngoài chú ý đến năng lực chuyên môn cần chú ý đến nội dung
phát triển các năng lực khác như năng lực xã hội, năng lực cá thể, năng lực phương pháp.
- Xác định phương pháp dạy học (PPDH) cụ thể, phù hợp với năng lực của học sinh, kích thích tò mò,
tích cực, sáng tạo của người học. Kết hợp các phương tiện dạy học phù hợp như sử dụng phần mềm trình
diễn powerpoint trong việc thiết kế bài giảng để giảng giải.
2. Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống
- Các PPDH truyền thống quan trọng như: thuyết trình, đàm thoại, luyện tập…đây là những phương
pháp quan trọng chúng ta không loại bỏ mà cần cải tiến bằng nhiều cách.
Ví dụ:
+ Với PP thuyết trình: kết hợp giải thích với diễn giải.

- Vận dụng dạy học theo các tình huống gắn với thực tiễn góp phần khắc phục tình trạng giáo dục hàn
lâm, xa rời thực tiễn hiện nay của trường phổ thông.
6. Vận dụng dạy học định hướng hành động
- Là quan điểm dạy học nhằm làm cho hoạt động trí óc và hoạt động chân tay kết hợp chặt chẽ với
nhau.
- Dạy học theo dự án là một hình thức điển hình của dạy học định hướng hành động, trong đó học sinh
tự lực thực hiện trong một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với các vấn đề thực tiễn, kết hợp lý thuyết với
thực hành, có tạo ra sản phẩm có thể công bố. Dạy học dự án có thể vận dụng nhiều lý thuyết và quan
điểm dạy học hiện đại như lý thuyết kiến tạo, dạy học định hướng cho học sinh, dạy học hợp tác…
7. Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin trong dạy học
- Phương tiện dạy học: tăng cường tính trực quan và thí nghiệm, thực hành trong dạy học. Sử dụng các
phương tiện dạy học cần phù hợp với mối quan hệ giữa phương tiện dạy học và PPDH.
- Đa phương tiện và công nghệ thông tin vừa là nội dung dạy học vừa là phương tiện dạy học trong
dạy học hiện đại. Bên cạnh việc sử dụng đa phương tiện như một phương tiện trình diễn, cần tăng cường
sử dụng các phần mềm dạy học cũng như PPDH sử dụng mạng điện tử. Webquest là một ví dụ về PPDH
mới là dạy học sử dụng mạng điện tử, trong đó học sinh khám phá tri thức trên mạng một cách có định
hướng.
8. Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo
- Kỹ thuật dạy học là những cách thức hành động của GV và HS trong tình huống hành động nhỏ
nhằm thực hiện điều khiển quá trình dạy học.
- Các kĩ thuật dạy học chung và các kĩ thuật dạy học đặc thù của từng PPDH.
- Chú trọng phát triển và kết hợp các KTDH phát huy tính sáng tạo, tích cực của học sinh như: “Động
não”, “Tia chớp”, “Bể cá”…
9. Tăng cường các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn
Ngoài việc sử dụng các PPDH chung trong dạy học nhiều môn thì cần thiết sử dụng các PPDH đặc
thù của từng bộ môn, được xây dựng trên cơ sở lý luận dạy học bộ môn.
Ví dụ: Dạy học sinh học cần tiến hành các thí nghiệm sinh học.
10.Bồi dưỡng phương pháp học tập cho học sinh
Bằng nhiều hình thức khác nhau cần luyện tập cho học sinh các phương pháp học tập chung cũng
như các PPDH trong các bộ môn như: PP thu thập, xử lý, đánh giá thông tin, PP làm việc nhóm…để góp

nhau.
PPDH có ba bình diện:
- Bình diện vĩ mô là quan điểm dạy học.
Ví dụ: Dạy học hướng vào người học, dạy học phát huy tính tích cực của HS, dạy học nghiên cứu…
- Bình diện trung gian là phương pháp dạy học cụ thể.
Ví dụ: phương pháp đóng vai, thảo luận, nghiên cứu trường hợp điển hình, xử lí tình huống, trò chơi,
…
- Bình diện vi mô là kĩ thuật dạy học.
Ví dụ: kĩ thuật chia nhóm, kĩ thuật giao nhiệm vụ, kĩ thuật đặt câu hỏi, kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật
phòng tranh, kĩ thuật các mảnh ghép, kĩ thuật hỏi chuyên gia, kĩ thuật hoàn tất một nhiệm vụ,
Cả 3 bình diện nêu trên đều hướng tới sự phát huy tính tích cực của người học, phát huy tính
sáng tạo và phát triển năng lực cho người học. Giữa chúng có sự khác biệt tuy nhiên vẫn liên quan
mật thiết đến nhau.
QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
( Cụ thể)
KỸ THUẬT DẠY HỌC
Là những định hướng tổng
thể cho các hành động
phương pháp, trong đó có
sự kết hợp giữa các nguyên
tắc dạy học làm nền tảng,
những cơ sở lý thuyết của lý
luận dạy học, những điều
kiện dạy học và tổ chức
cũng như những định hướng
về vai trò của GV và HS
trong quá trình dạy học.
Được hiểu theo nghĩa hẹp là
những hình thức, cách thức
hành động của GV và HS

nhóm) cũng được gọi là các
phương pháp dạy học.
Chưa phải là các phương
pháp dạy học độc lập mà
là những thành phần của
phương pháp dạy học,
được hiểu là đơn vị nhỏ
nhất của phương pháp dạy
học. Ví dụ, trong phương
pháp thảo luận nhóm có
các kĩ thuật dạy học như:
kĩ thuật chia nhóm, kĩ
thuật khăn trải bàn, kĩ
thuật phòng tranh, kĩ thuật
các mảnh ghép Tuy nhiên
sự phân biệt này đôi khi
không rõ ràng.
Tóm lại, quan điểm dạy học là khái niệm rộng, định hướng cho việc lựa chọn các phương pháp
dạy học cụ thể. Các phương pháp dạy học là khái niệm hẹp hơn, đưa ra mô hình hành động. Kỹ thuật
dạy học là khái niệm nhỏ nhất, thực hiện các tình huống hành động.
- Mỗi quan điểm dạy học có những phương pháp dạy học cụ thể phù hợp với nó; mỗi phương
pháp dạy học cụ thể có các kỹ thuật dạy học đặc thù. Tuy nhiên, có những phương pháp dạy học cụ
thể phù hợp với nhiều quan điểm dạy học, cũng như có những kỹ thuật dạy học được sử dụng trong
nhiều phương pháp dạy học khác nhau (Ví dụ: kĩ thuật đặt câu hỏi được dùng cho cả phương pháp
đàm thoại và phương pháp thảo luận).
- Việc phân biệt giữa phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học chỉ mang tính tương đối, nhiều
khi không rõ ràng. Ví dụ, động não (Brainstorming) có trường hợp được coi là phương pháp, có
trường hợp lại được coi là một kỹ thuật dạy học.
- Có những phương pháp dạy học chung cho nhiều môn học, nhưng có những phương pháp dạy
học đặc thù của từng môn học hoặc nhóm môn học.