Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn

Báo cáo tiến độ
026/VIE05
Điều tra và kiểm soát sự nứt hạt lúa trên đồng ruộng và sau
thu hoạch ở Đồng Bằng sông Mêkông của Việt Nam
MS 2 - BÁO CÁO 6 THÁNG LẦN MỘT

Tháng 9 - 2006
ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

1. Thông tin về cơ quan hợp tác
Tên đề án
Điều tra và kiểm soát sự nứt hạt lúa trên
đồng ruộng và sau thu hoạch ở Đồng
Bằng sông Mêkông của Việt Nam
Cơ quan Việt Nam
Đại Học Nông Lâm

n
cứu
Fax:
+61 7 33658383
Cơ quan: Đại học Queensland
Email:


Tại Việt Nam: Lãnh đạo đề án
Tên: Trương Vónh
Telephone:
84-8-7242527
Chức vụ: Trưởng Bộ Môn
Công Nghệ Hóa Học
Fax:
84-8-8960713
Cơ quan: Đại học Nông Lâm
Email:
14
2. Tóm tắt đề án


nông, và (iv) huấn luyện nhân sự Đại học Nông lâm có liên quan đến đề án. Trong
suốt năm tháng qua (tháng Tư-tháng Tám 2006) ba hợp tác xã đã được xác đònh ở ba
tỉnh khác nhau (Cần Thơ, Kiên Giang và Long An) để thực hiện các hoạt động khác
nhau. Mỗi HTX đều được trang bò một máy gặt đập liên hợp hoặc một máy sấy tónh
(công suất 8 tấn). Thu thập dữ liệu về tổn thất sau thu hoạch (trên 2 tỉnh), thí nghiệm
thời điểm thu hoạch (2 HTX và một trung tâm giống) và một thí nghiệm về sấy đựơc
tiến hành ở nhiều tỉnh khác nhau và cũng tại Trường Đại học Nông Lâm TPHCM Một
sinh viên Thạc só của Trường Đại học Nông Lâm đã tiến hành các bước sơ khởi về ứng
dụng khái niệm thư giãn gương để làm tăng tính chất cơ học của hạt gạo. Một buổi hội
thảo cũng đựơc tổ chức tại Cần Thơ cho các nhân viên khuyến nông và các nhà khoa
học từ các viện sau thu hoạch để nhấn mạnh các mục tiêu của đề án và cũng để thu
thập các số liệu đầu vào về tổn thất hạt do thu hoạch, sấy và xay xát ở ĐBSCL từ các
nhân viên khuyến nông. 15
4. Giới thiệu và thông tin cơ bản
4.1 Mục tiêu của đề án
Các mục tiêu cụ thể của đề án:
1. Xác đònh và đưa ra thông tin về thời điểm thu hoạch cho các phương pháp thu
hoạch thích hợp (thủ công hay máy) để làm giảm tỉ lệ nứt trên hạt gạo và giảm tổn
thất.
2. Hòan thiện đặc tính các máy sấy hiện tại và tối ưu phương pháp sấy để làm giảm
thiểu nứt dựa trên khái niệm thư giãn cấu trúc, đặc biệt là trong một hệ thống sấy
gọn nhiệt độ cao
.
3.
Làm cho nông dân, nhà cung cấp dòch vụ, xay xát và các nhân viên khuyến nông
nhận thức được nhiều yếu tố khác nhau ảnh hưởng đến tổn thất thu hoạch và xay
xát và sự giảm cấp chất lượng gạo

sẽ được huấn luyện tại Úc và một chuyến tham quan công tác sẽ được tổ chức cho điều
phối viên dự án.

16Hình 1: Vị trí của 3 HTX
(Cần Thơ, Kiên Giang, Long
An) tại ĐBSCL.
Hình 2: Chuyến thăm HTX Tân
Phát A, Kiên Giang của các chun
gia Úc và Việt Nam (máy sấy tĩnh vỉ
ngang 8 tấn sẽ được lắp đặt tại
HTX này)

4.3.1 Các phương pháp tiến hành
Dự án bao gồm 4 hoạt động chính để đạt mục tiêu như đã nhấn mạnh trong phần mục
tiêu của đề án:

Các họat động mục tiêu 1: Tiến hành các thí nghiệm liên quan đến phương pháp và thời điểm
thu hoạch khác nhau lên tỉ lệ nứt hạt và tổn thất cho các giống luá và mùa màng khác nhau ở
ĐBSCL

Mục tiêu của thí nghiệm này là xác đònh ảnh hưởng của thời điểm thu hoạch lên
nứt hạt và tối ưu hoá phương pháp thu hoạch cho các giống khác nhau ở vụ Xuân-Hè ở
ĐBSCL.

Các thí nghiệm trên đồng được tiến hành trên 2 giống được canh tác nhiều nhất
của HTX Tân Thới 1 (Cần Thơ) và Tân Phát (Kiên Giang), và tại một trung tâm giống
của tỉnh An Giang. Thời điểm thu hoạch tối ưu được xác đònh dựa trên phân tích các

kiểm soát (Hình 4).
Hai máy sấy di động quy mô phòng thí nghiệm cũng được chế tạo để sấy mẫu được thu
hoạch trên đồng (Hình 5). Các máy sấy này được sử dụng để sấy các mẫu được thu
hoạch trong thí nghiệm đánh giá thời gian thu hoạch.
Một máy sấy nhiệt độ cao thu gọn cũng đang được thiết kế tại ĐHNL và sẽ được xây
dựng trong 6 tháng tới. 18Hình 3: Máy sấy công suất 8 tấn đựơc xây dựng tại HTX Tân Phát A, Kiên Giang (hình
thứ hai là hình đang vận hành ở chế độ sấy đảo chiều) Hình 4: Máy sấy 1 tấn đang được xây dựng tại ĐHNL cho mục đòch thí nghiệm 19Hình 5: Máy sấy di động quy mô PTN để sấy mẫu tại các điều kiện đã được kiểm soát

Một sinh viên Việt Nam(cô Trương Thục Tuyền) hiện đang tiến hành các khảo sát
tổng quan và thực hiện các thí nghiệm sơ khởi về đặc tính của nứt hạt trến các giống
lúa tại Australia. Các nghiên cứu ban đầu bao gồm:
• Phân tích các tính chất vật lý và tổng hàm lượng amylose của các giống được


Hình 7: Thiết bị chun dụng UQ dùng
để đo độ bền cơ học của từng hạt (sẽ
được lắp đặt tại ĐHNL trong năm tới)

20Các hoạt động mục tiêu 3: bao gồm các hoạt động phụ sau:
ùc tỉnh lợi ích của sấy máy so với

hư đã nói ở trên, mỗi HTX được chỉ đònh được lắp đặt một máy gặt liên hợp hoặc một
. Nghiên cứu tính năng của các nhà máy xay xát và giải pháp để cải thiện hiệu suất xay

húng tôi đã bắt đầu tiến hành thu thập số liệu tổn thất xay xát tại 2 tỉnh. Số liệu tổn thất được
ác hoạt động mục tiêu 4: huấn luyện các thành viên dự án để cải thiện năng lực nghiên cứu và
rong giai đoạn vừa qua không có hoạt động này, nhưng một thành viên nghiên cứu của
5. Tiến độ tới thời điểm báo cáo
5.1 Nét chính đã thực hiện
Các điểm chính của đề án trong 5 tháng qua được miêu tả như sau.
5.1.1 nh hưởng của thời điểm thu hoạch lên tỉ lệ nứt hạt
ã chỉ ra rằng: tỉ lệ nứt hạt
.1.2 Sấy lúa sử dụng máy sấy đảo chiều
ài thí nghiệm cơ bản đặc trưng cho máy sấy này được tiến hành trong thời gian vừa
qua. Thí nghiệm cũng bao gồm đònh lượng tiêu hao năng lượng trong suốt quá trình
i. Thao diễn cho nông dân và các mô hình HTX tại ca
phơi dưới ánh nắng mặt trời và giá trò của việc thu hoạch đúng thời gian và đúng
phương pháp.
N
máy sấy tónh vó ngang (công suất 8 tấn). Hiện tại các vật liệu thao diễn đang được

đây:
- nh hưởng rất rõ của máy sấy đảo chiều trong việc giảm sự chênh lệch độ ẩm cuo
ma
ái
ø có thể ảnh hưởng đến tỉ lệ gạo nguyên trong quá trình xay xát.
-
úa sấy tương ứng là 33.45kg/giờ và 1.77
ống 15% là 12h.
h

Các đặc điểm trên chỉ là sơ lược và cần được bổ sung bằng các kết quả phân tích xay
át mà sẽ được tiến hành và báo cáo trong giai đoạn sau. Tất cả những thông tin này
- Sấy đảo chiều làm giảm thời gian sấy
Nhiệt độ sấy ổn đònh và có thể giữ dao động trong khoảng 2
o
C
- Trấu và dầu diesel tiêu tốn trên 8 tấn l
lít/giờ tại nhiệt độ sấy là 43
o
C. Thời gian sấy lúa từ độ ẩm 26 xu
Tuy nhiên, thời gian sấy giảm xuống 8h bằng cách sấy 2 giai đoạn (50
o
C trong 1
và theo sau là sấy tại 43
0
C).
x
sẽ được sử dụng trong công tác khuyến nông.

0.80

5.20
0.00
2.00
4.00
6.00
8.00
10.00
12.00
FTT1 FTT2 FTT3 FTT4 FTT5 FTT6 FTT7
Treatm ent
Cracking
percentage %

Hình 8: Phần trăm nứt của gạo lứt theo thời gian thu hoạch (nghiệm thức FTT1
là thời gian thu hoạch sớm nhất và FTT7 là thời gian thu hoạch muộn nhất, FTT4
là thời gian thu hoạch được đề nghò cho giống lúa 1490 (hình trên) và 2718 (hình
dưới)

22
5.1.2 Sự liên quan giữa hiện tượng hoá gương lên nứt hạt
Các thí nghiệm ban đầu được tiến hành để xác đònh một kỹ thuật hiệu quả để đo nhiệt
độ hoá gương của gạo và để điều tra ảnh hưởng của việc ủ trên sự gia tăng độ bền cơ
học của hạt gạo. Đây chỉ là những nghiên cứu ban đầu cốt để xác đònh phương pháp và
tính khả thi của nghiên cứu. Sự hoá gương được xác đònh thành công bằng thiết bò nén
cơ nhiệt TMCT (Thermal Mechanical Compression Test) được chế tạo tại ĐH
Queensland (Hình 9). Kỹ thuật tương tự sẽ được sử dụng tại ĐHNL. Thiết bò chuyên
dụng sẽ được thiết kế tại ĐH Queensland. Kết quả cho thấy độ bền cơ học của hạt
tăng khi ủ tại nhiệt độ cao (Hình 10). Thời gian yêu cầu cho sự thay đổi trên sẽ dài hơn
tại nhiệt độ thấp hơn. Các nghiên cứu sâu hơn đang được tiến hành và sẽ được báo cáo
trong các báo cáo kế tiếp.

0 20 40 60 80 100 120 140 160 180
Temperature,
o
C
Displacement, mm
2.43%MC
19.50%MC
9.75%MC
7.81%MC
14.46%MC
Temperature, oC
Means of breaking force, N
806040
85
80
75
70
65
60
55
Time
120
240
0
40
Hình 10: Sự gia tăng sức bền cơ học của hạt
gạo do ủ
Hình 9: Đường cong chuyển tiếp gương (điểm
uốn cong cho biết chuyển tiếp cao su – rắn hay
điểm hố gương)

M
đính kèm bản thông ba
khuyến nông, thành viên HTX và UBND các xã.

Hình 11: Chuyến thăm của đội ngũ
đề án của trường ĐHNL tới các Sở
NN và PTNN để nhấn mạnh các mục
tiêu của đề án
5
Đề án được quản lý bởi TS Trương Vónh, ĐHNL va
cấp lãnh đạo và các thành viên của các đơn vò khác tr
thấp hơn (bao gồm 1 sinh viên nghiên cứu) giú
hành dự án, lập kế hoạch và báo cáo đã nhậ được từ các đối tác Australia.
C

6.2 Vấn đề giống va

Cho tới thời điểm này không có gì đáng kể để báo cáo.

24
7. Các vấn đề về thực hiện và khả năng duy trì
à sự ràng buộc
ề án đã được tiến hành đúng như dự tính. Các kinh nghiệm đã có giúp các đội ngũ
trong giai đoạn tới. Cho tới thời
iểm này không có các tranh luận nào liên quan, ngoại trừ yêu cầu đẩy nhanh tiến
ời hạn mốc không đáp ứng
Việc dự án diễn ra chậm cũng

7.3 Khả năng duy trì
Đề án đã được nhận đủ sự hỗ trợ từ các cá nhân khác nhau trong trường, chính quyền
các tỉnh và các HTX. Trong bối cảnh hiện tại, dự án có thể duy trì được. Theo kinh
nghiệm của chúng tôi, mô hình HTX để tiến hành đề án có thể thành công. Thái độ
ch
8. Các bước th
Đề án sẽ được tiến hành như kế hoạch trong 6 tháng tới. Có rất nhiều việc phải làm
ong 6 tháng tới bao gồm huấn luyện nông dân, các nhà cung cấp dòch vụ và các nhân tr
viên khuyến nông và th
trong 3 tháng tới.
9. Kết luận
Đề án đã được khởi đầu thành công. Kết quả của đề án như
chơ Chỉ trong khoảng thời gian ngắn vừ
lượng đáng kể thông tin quan trọng về nứt hạt. Thông tin này sẽ đến được với tất cả
những đôi tượng liên quan dưới dạng sách huấn luyện và các tài liệu khác. Đề án này
cũng góp phần làm tăng sự hợp tác giữa các thành viên bên trong trường ĐHNL. Trong
giai đoạn kế tiếp, việc thực hiện đề án được trông đợi là sẽ trôi chảy như 5 tháng vừa
qua.

25