Qui trình ương giống và nuôi thương phẩm cá
thác lác nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nuôi
Cá thác lác (tên khoa học Notopterus notopterus Pallas) có phẩm
chất thịt ngon, giá trị kinh tế cao trên thị trường trong nước và xuất
khẩu. Đây là loài cá có triển vọng trong chủ trương đa dạng hóa sản
phẩm xuất khẩu của các doanh nghiệp chế biến thủy sản. Để nâng
cao hiệu quả kinh tế trong khai thác nguồn lợi từ loài cá này, Chi
cục Thủy sản TP Cần Thơ đã tiến hành nghiên cứu qui trình ương
giống và nuôi thương phẩm cá thác lác. Qui trình này có tính khả
thi và hiệu quả kinh tế cao, mở ra cho ngành thủy sản hướng phát
triển mới và khả quan hơn.
Những kết quả bước đầu
Đề tài “Nghiên cứu sinh sản nhân tạo cá thác lác” do Thạc sĩ Trần Ngọc
Nguyên, Quyền Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP
Cần Thơ, làm chủ nhiệm, thực hiện từ năm 1998-1999; Sở Khoa học-
Công nghệ TP Cần Thơ nghiệm thu vào năm 2000, đạt loại xuất sắc. Kỹ
thuật sinh sản nhân tạo được thực hiện qua các công đoạn: nuôi vỗ cá bố
mẹ và tiêm kích dục tố, vuốt lấy trứng của cá cái, lấy tinh sào, tiến hành
cho thụ tinh, sau đó mang đi ấp. Sau khi ấp 5-7 ngày (tùy nhiệt độ),
trứng nở. Cá bột 4 ngày tuổi thì chuyển cá đi ương đến 30 ngày tuổi. Kỹ
thuật này đã được chuyển giao rộng rãi ở các tỉnh ĐBSCL và một số tỉnh
miền Trung, góp phần cung cấp nguồn giống cho người nuôi. Tuy nhiên,
dù sản xuất được cá bột và ương đến 30 ngày tuổi, nhưng tỷ lệ sống của
cá ương chưa ổn định, nhất là khi sử dụng thức ăn chế biến để ương. Từ
thực tế trên, đề tài “Nghiên cứu qui trình ương giống và nuôi thương
phẩm cá thác lác” do Thạc sĩ Lê Ngọc Diện, Trưởng phòng Nghiệp vụ
Chi cục Thủy sản TP Cần Thơ, làm chủ nhiệm, tiếp tục được thực hiện.
Ở ĐBSCL, người dân thường sử dụng các phế phẩm công nông nghiệp
sẵn có hoặc dùng cá tép nhỏ làm thức ăn khi nuôi cá thác lác. Do vậy,
chỉ nuôi được ở qui mô nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu nguyên liệu cho chế
biến xuất khẩu. Qui trình ương, nuôi mới này hướng dẫn người nuôi mật

nhiệt độ: 28-300C Nếu người nuôi áp dụng theo đúng qui trình trên thì
sau 12 tháng nuôi, cá thương phẩm đạt từ 4-7 tấn/ha, cho mức lãi từ 40
triệu đồng đến trên 100 triệu đồng.
Hướng phát triển cho qui trình mới
Do nghiên cứu thử nghiệm nên qui trình ương giống và nuôi thương
phẩm được tiến hành trong giai giăng trong ao đất, nhằm tránh bị ảnh
hưởng các yếu tố bên ngoài và rút ra các kết quả cơ bản của qui trình.
Thạc sĩ Lê Ngọc Diện nhận định: “Cá ương, nuôi tốt nhất là trong ao đất
để tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên như phiêu sinh vật, cá tép nhỏ, sinh
vật đáy nhằm giảm chi phí thức ăn, giảm giá thành và cá lớn nhanh,
hiệu quả kinh tế hơn ương, nuôi trong giai. Nhưng cần phải cải tạo ao
trước khi ương, nuôi như lấp kín hang, tránh mọi rò rỉ và tạo giá thể cho
cá trú vì cá có tính chui rúc ẩn nấp vào bờ”.
Thông thường, người nuôi cho cá ăn chủ yếu bằng thức ăn động vật tươi
như cá tép vụn, cua, ốc, bột cám , loại thức ăn này giúp cá mau lớn hơn
thức ăn viên nhưng chi phí cao. Theo tính toán của nhóm nghiên cứu, để
có 1kg cá thác lác thương phẩm, nếu dùng thức ăn động vật thì chi phí là
15.000 đồng; thức ăn viên 20% protein là 10.000 đồng; thức ăn viên
25% protein là 11.500 đồng; thức ăn viên 30% protein là 13.800 đồng.
Trong khi đó, phối hợp giữa thức ăn động vật và thức ăn viên thì chi phí
chỉ còn 9.900 đồng. Như vậy, nuôi cá bằng thức ăn phối hợp sẽ tốn chi
phí thức ăn thấp nhất mà mức tăng trọng và tỷ lệ sống rất cao. Qua đó,
các nhà khoa học khuyến khích người nuôi sử dụng thức ăn phối hợp vì
hiệu quả kinh tế của nó, đồng thời hạn chế được tình trạng cạn kiệt
nguồn thức ăn động vật do khai thác quá nhiều.
Thạc sĩ Lê Ngọc Diện cho biết: “Tuy chưa chuyển giao chính thức
nhưng trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã hướng dẫn kỹ thuật cơ
bản cho nông dân trong các đợt tập huấn ở các quận, huyện. Nông dân
đã ứng dụng và kết quả đạt được rất khả quan. Sau khi đề tài được
nghiệm thu, chúng tôi sẽ đưa lên mạng Internet để phổ biến rộng rãi”.