Tiểu luận Triết học
Mục lục
Trang
Lời nói đầu.................................................................................................................2
Chơng I: Lý luận về Nhà nớc.....................................................................................3
I. Nguồn gốc và bản chất của nhà nớc..................................................................3
II. Đặc trng cơ bản của nhà nớc............................................................................4
III. Chức năng cơ bản của nhà nớc.......................................................................4
IV. Các kiểu và hình thức nhà nớc.......................................................................5
V. Nhà nớc vô sản tính tất yếu và bản chất.....................................................6
VI. Nhà nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là trụ
cột của hệ thống chính trị, là công cụ thực hiện quyền lực
của nhân dân, là tổ chức thực hiện quyền làm chủ của nhân
dân lao động dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.........................6
Chơng II: Vấn đề xây dựng nhà nớc ở nớc ta hiện nay..............................................8
I. Tại sao phải nâng cao vai trò của nhà nớc?.......................................................8
II. Cải cách thể chế và phơng thức hoạt động của nhà nớc...................................9
Kết luận......................................................................................................................12
Danh mục tài liệu tham khảo......................................................................................13
1
Tiểu luận Triết học
Lời nói đầu
Vai trò của nhà nớc ở bất kỳ một quốc gia nào cũng đều rất to lớn. Phơng thức và
hiệu quả quản lý của nhà nớc có ảnh hởng trực tiếp và quyết định đối với sự phát triển về
mọi mặt của quốc gia đó.
Việt Nam đã lựa chọn cho mình con đờng tiến lên chủ nghĩa xã hội và xây dựng
nhà nớc xã hội chủ nghĩa. Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh từ lâu đã có quan điểm rõ ràng
và đúng đắn về nhà nớc xã hội chủ nghĩa đó là: Nhà nớc của dân, do dân, vì dân. Từ khi
đổi mới đất nớc, Đảng ta lại càng chú trọng vận dụng, phát triển, cụ thể hoá vấn đề nhà n-
ớc của dân, do dân, vì dân. Do vậy, sự quản lý của nhà nớc đối với mọi mặt của đời sống
xã hội lại càng ảnh hởng mạnh mẽ đối với sự phát triển và bộ mặt của đất nớc. Vấn đề

làm xuất hiện chế độ t hữu và xã hội bị phân hoá thành những giai cấp có lợi ích đối lập
nhau. Cơ quan quản lý xã hội trong chế độ thị tộc, bộ lạc trở nên bất lực và đợc thay thế
bởi sự ra đời của bộ máy mới là nhà nớc.V.I.Lênin nhấn mạnh: Nhà nớc là sản phẩm và
biểu hiện của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa đợc. Bất cứ ở đâu, hễ lúc nào
và chừng nào mà, về mặt khách quan, những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà đợc,
thì nhà nớc xuất hiện. Và ngợc lại: sự tồn tại của nhà nớc chứng tỏ rằng những mâu thuẫn
giai cấp là không thể điều hoà đợc

.Nhà nớc là một phạm trù lịch sử, chỉ ra đời, tồn tại
trong một giai đoạn nhất định của sự phát triển xã hội và sẽ mất đi khi những cơ sở tồn tại
của nó không còn nữa.
2.Bản chất của nhà nớc
Ngời lập ra và sử dụng bộ máy nhà nớc là giai cấp mạnh nhất, giai cấp giữ địa vị
thống trị về mặt kinh tế. Nhờ có nhà nớc, giai cấp này trở thành giai cấp thống trị về mặt
chính trị. Bản chất nhà nớc, do đó là quyền lực chính trị của giai cấp thống trị về mặt kinh
tế hay nói cách khác : Nhà nớc chẳng qua chỉ là một bộ máy của một giai cấp này dùng
để trấn áp một giai cấp khác, là bộ máy dùng để duy trì sự thống trị của giai cấp này đối
với giai cấp khác, là cơ quan quyền lực của một giai cấp đối với toàn xã hội, là công cụ
chuyên chính của một giai cấp. Không có và không thể có nhà nớc đứng trên các giai cấp
hoặc nhà nớc chung cho mọi giai cấp.
Theo bản chất trên, nhà nớc không thể là lực lợng điều hoà sự xung đột giai cấp,
mà trái lại, nó càng làm cho mâu thuẫn giai cấp ngày càng gay gắt.
Nhà nớc, cũng theo bản chất đó, là bộ máy quan trọng nhất của kiến trúc thợng
tầng trong xã hội có giai cấp. Tất cả các hoạt động chính trị, văn hoá, xã hội do nhà nớc
tiến hành xét cho cùng, đều xuất phát từ lợi ích của giai cấp thống trị.
3
Tiểu luận Triết học
Tuy nhiên cũng có trờng hợp, nhà nớc giữ đợc một mức độ độc lập nào đó đối với
cả hai giai cấp đối địch, khi cuộc đấu tranh giữa chúng đạt tới thế cân bằng nhất định;
hoặc nhà nớc có thể thực hiện sự thoả hiệp về quyền lợi tạm thời giữa các giai cấp để

1. Chức năng thống trị chính trị của giai cấp và chức năng xã hội
Chức năng thống trị chính trị của giai cấp là chức năng nhà nớc làm công cụ
chuyên chính của một giai cấp nhằm bảo vệ sự thống trị của giai cấp đó đối với toàn thể
xã hội. Chức năng giai cấp của nhà nớc bắt nguồn từ lý do ra đời của nhà nớc và tạo thành
bản chất chủ yếu của nó.
Chức năng xã hội của nhà nớc là chức năng nhà nớc thực hiện sự quản lý những
hoạt động chung vì sự tồn tại của xã hội, thoả mãn một số nhu cầu chung của cộng đồng
dân c nằm dới sự quản lý của nhà nớc.
Trong hai chức năng trên thì chức năng thống trị chính trị là cơ bản nhất, chức
năng xã hội phải phụ thuộc và phục vụ cho chức năng thống trị chính trị. Giai cấp thống
4
Tiểu luận Triết học
trị bao giờ cũng biết giới hạn chức năng xã hội trong khuôn khổ lợi ích của mình. Song
chức năng giai cấp chỉ có thể đợc thực hiện thông qua chức năng xã hội. Ph.Ăngghen viết:
ở khắp nơi, chức năng xã hội là cơ sở của sự thống trị chính trị; và sự thống trị chính trị
cũng chỉ kéo dài chừng nào nó còn thực hiện chức năng xã hội đó của nó.
2. Chức năng đối nội và chức năng đối ngoại
Sự thống trị chính trị và sự thực hiện chức năng xã hội của nhà nớc thể hiện trong
lĩnh vực đối nội cũng nh trong đối ngoại.
a) Chức năng đối nội
Chức năng đối nội của nhà nớc nhằm duy trì trật tự kinh tế, xã hội, chính trị và
những trật tự khác hiện có trong xã hội theo lợi ích của giai cấp thống trị. Thông thờng
điều đó phải đợc pháp luật hoá và đợc thực hiện nhờ sự cỡng bức của bộ máy nhà nớc.
Ngoài ra, nhà nớc còn sử dụng nhiều phơng tiện khác nh bộ máy thông tin, tuyên truyền,
các cơ quan văn hoá, giáo dục để xác lập, củng cố t tởng, ý chí của giai cấp thống trị, làm
cho chúng trở thành chính thống trong xã hội.
b) Chức năng đối ngoại
Chức năng đối ngoại của nhà nớc nhằm bảo vệ biên giới lãnh thổ quốc gia và thực
hiện các mối quan hệ kinh tế, chính trị, xã hội với các nhà nớc khác vì lợi ích của giai cấp
thống trị cũng nh lợi ích quốc gia, khi lợi ích quốc gia không mâu thuẫn với lợi ích của